ין פארלויף פונעם יאר 1980, האט פאָלקס"כאָר ,איקוף" א סך אויפ­ון אין זיין טעטיקייט. דאם איז צו דאנקען דער פּערמאנענטער. הילף ד דער אנפירונג פונעם יידישן דע­קראטישן קאָמיטעט און ,איקוף" וי ו ד דער איבערגעגעבנקייט פון א גרוי­טייל כאָריסטן וועלמע פארשטייען ר ראל צו שטייען אין דינסט פונעם עטער-יפאָלק און מיטקעמפן מיט יש פאר א בעסער לעבן אין אונדזע­לאנד, די רומענישע פאָלקס-רעפּו­ק.

ייע כאָריסטן, ארבעטער פון פאר­ענע פאבריקן און אונטערגעמונגען, ע עלעמענטן פון אױטיסטישע אנ­אמבלען, זענען צוגעקומען צום פאָלקס­{איקוף", און חהיינט צילט דע­איבער 120 אקְטיווע מיטגלידער. יינע פון די באדייטגנריקסטע רעאלו­נגען פונעם כאָר אינעם יאָר 1980 געווען די אויפירונג פון דער מוזי­יִשער קאנטאטע ,,צוויי ברידער" פון פּרץ, מוזיס פוּן י. שעפער. די רע­יציעס צו דער דאָזיקער קאנטאטע ן געדויערט 4 חדשים און האָנן בייגעטראָגן צום הייבן דעם קינסט­שן ניווא פון די כאָריסטן,

{ אנדערער פּאָזיטיווער פאקט איז צן דאָס פארגרעסערן דעם לידער­ערטואר מיט א ריי באקאנטע מו­שע שאפונגען פון די רומענישע אזיטאָרן וי לידער פון קירעסקו, אמיר, מאָרוזאָוו, פֿלאָרין קאמישעל,

מענישע, אונגארישע= לידער, גלייכ­צייטיק זיך באזונדער אָפּצוגעבן מיט יידישן פאָלקלאָר.

אין משך פונעם יאר 1950 האָט דער פאָלקט-כאָר ,איקוף" צוגעגרייט א ריי סאָליסטן וועלכע האָבן אחוֹץ אין כאָר, געזונגען אין די פֿאָלקס-אטענעען, ביי די קולטור- זאניפעסטאַציעס און סיפפּאָזי­אֶנען. מערערע גרופּן פון סאָליסטן זע­נען ארויסגעפאָרן אין פארשיידענע שטעט פון דער פּראָװױינץ װֹי: שטאָט סטאלין, קלוזש, אָראדעא-מארע,. פאטו­

מאַרע, באיאַ-טארע, דעזש, סיגעט. ווו זי האבן געגעבן ארטיסטישע פּראָ­גראמען. עס זענען. באזונדער יוארעם אויפגענומען געוואָרן מצר די יידישע

ארבעטימענטשן, די לידער װאָס טראָגו אן אנטיציוניטטישן באראקטער ;האב איך מיר א ווייבעלע", ,פֿאאיע ווערדע", ,,ביי דער מאשין", ,כ'ארבעט אין קאאָפּעראטיוו", ,,פרילונג אין מיין היים" א. א.'.י

אינעם פארגאנגענעם יאר איז געמאכט געוװואָרן דער ערשטער פון קאלעקטיווער צוזאמענארבעט צווישן דעם כאָר מיטן ארקעסטער-,,איקוף". אזוי זענען געגעבן געװאָרן עטלעכע קאָנ­צערטן ביי וועלכע דער כאָר איז בא­גלייט געווען פונעם ,,איקוף" אַרקעסטער און האָט געהאט א גרויסן דערמאָלג.

זיכער זענען נאָך פאראן בלויזן אין דער ארבעט: די יידישע שרייבער, מיט" גלידער אינעם שרייבעריפארבאנד= פון דער ר.ם.ר.,' האבן. נישטי אין דער גע­

װוין

אייך

פּרווו

ע פּאָפּאָװיטש א. א, אֶם יאָר איז פאָרגעזען צו באנייען רעפּערטואַר מיט סאוועטישע, אר­

:7 אן טן

2 292 זין

ווֹנטשענער מאָס געשאפן טעקם מוזיק. די כאָרױיסֿטן האָבֿן נאָך ניש דערגרייכט א נויטיקן אירעאָלאָגישן פּאָ­

1

(אויף א קינסטלעריש

נעם גרויסן. קולטוריזא? ,,בארוך­א", פון קאלעא וואקארעשט, איז ק געווען א גרויסער יום-טוב: די ר פון דער בוקארעשטער יידישער גאָגישער און עלעמענטארישו? אויס א קינסטלערישן ראם: פון א סצענעטקע; זיי וועלן ען, רעציטירן און טאנצן, אין דער עזנהייט פון זייערע עלטערן, הונדערטער קינדער פון אנדערע פּיאנערן, יוגנטלעכע= און עטער.'

ער

בילדונגס-מעגלעכקייטן און עס ווארט אוים זיי א?יכטיקע צוקונפֿט.

גאָכן אויפפיהן די דאָזיקע סצע­געטקע, האָט דער שול-כאָר געזונגען: רעפּובליק, היינט מיר זינגען"' ,,אין די מלחמהדיקע טעג"', ,,א קאָלֿװירטיק פריילעבט",{,אייביק וועלן יאָגן שטראָ­מען", ,,פּארטיזאנער ליד"- פון הירש גליק, ,,ביי דעם שטעט?". עס האָט אנ­געפירט. מיטן כאָר דער מוזיק-לערער דער. יידישער..שׁו?..איזידאָר קריין?.

מיט אומאניפהערלעכע אפּלאָדיס­מענטן האָט דער פוליגעפּאקטער זאל אויפגענומען די. צוויי ברידערלעם מ. שמעטערלונג, שילער פון דעם ערשטן קלאס פון דער יידישער עלעמענטאר­שו?, וועלכער האָט. רעציטירט ,,דירו­מענישע. פאָלקסדרעפּֿובליק? און י, שמעטערלינג, שִׁילֶער פון דריטן קל?אס פון דער דאָזיקער שו?, וועלכבער האָט רעציטירט;דער פרייחייטסיהימן".

עס האָבן נאָך רעציטירט די שי­לערנס, באש ויקטאָריא(,,הימן"', פון מארטשע?ל ברעסלאשו); קרופּארו (,,היינט אי. דיין לאנד דיין היים', פון א. טאָמַא): אבראהאם שרה (,,איך שרייב דיך פון ישרא?', פון גאלדע וינדער): סולאמיט וילנער (,,די שפּיז און די נאָד?", פון אליעזר שטיינבארג); סאפיא ברעכער(,,אונ­דזער צייט').

דריי רומענישע טענץ און דער סאָ­וועטישער טאַנץ ,,בולבעם", זעגען איינ­געלערנט געוװואָרן מצד דער ח'טע סטע­לא בעלדנער, לערערן פון גימנאסטיק פון דער פּעדאגאָגישער שול און אויסגעפירט געוװואָרן מיט גרויס= טא­לענט פון די שילערנס: סאשא רידנער, סולאמיוט וילנער. סימא סעגאל, לאָרא איציקאָװויטש, ראזא יאנקו, עלווירא גראסמאן, קלארא ראָזנבלאט, גאדיא לו­פּעסקו, מאלי שרייבער, ס. קאמי?, מא­לי בוטנאַרו און שעלי זילבערמאן.

רער דאָזיקער אָוונט, האָט געהאט א גרויסן דערפאָלג. דער אויסגעווייל?­טער ליטערארישער, קינסטלערישער און

אָוונט האט זיך- געעפנט דעב הימן. פון. דער-יה, םי ר {פון סאָװעטן-פארבאנד, אויסגע­טַ פון דעם שול-כאָר.

ד דעם, האָט געהא?טן אן אויס­כן רעפעראט דער דירעקטאָר י מלוכהשע יידישע שולן, חבר גאקים, א. ד. ט. ,די יידישע פּעדא­שַׁע שו?-- א העזולטאט פון דער ער אונטעריכטסדרעפאָרם", נאָכן רעסאנטן באלערנדיקן רעפעראט, זיך אָנגעהויבן דער קינסטל?ע. פּראָגראם(אויסגעפירט מצד די ) מיט דער סצענעטקע ,,שולי הש אויף די שכנטע""'(איינאקטער), זרייבער דוד רובין. אין דער דאָ­* קצענעטקע האָבן זיך באטייליקט + שׁילער פון 1יטן און 2יטן קלאס דֶּער פּעדאגאָגישער שו?: סולאמיט ויקנער, סאשא רידנער, סימא סעגאל, הֹחֶּם בערקאָוויטש, הערמאן?אקסער, קפּאריא באש, רח? טערנער א. א.

ן יוֹנגער קינסטלער-אנסאמבל שׁ מיט סולאמיט וילנער, סאשא , אונ סימא סעגאל, האָבן מיט עכן חן און מיט טאלענט אי רופן ביים ארבעטער-עולם גרויס טיע פאר די 8 פּערסאָנאזשן זֵיי האבן געשפּילט, אָנווייזנדיק דער שווערער ל?אגע פון בן­,,גן-עדן" ווו עס וואלגערן זיך ער אומגליקלעכע מענטשן, הונ­{ אֶן ארבעט-- און אויף די בארע מעגלעכקייטן פון אונדזער { זיך צו אינקאדרירן אִין דער (און װו אלע קינדער האָבן

,איקוהיבלעטער"

די טעטיקייט פונעם בוקארעשטער פאלקסיכאר,איקוף" אין יאר 1950

ליטישן ניוואָ כדי צו קענען אנטשפּרעכן די פאָדערונגען פון די ברייטע יידישע

זייט 3

פון א משרת

יו צוו

| די קאריער

ו

/שו

ו עס זענען:פאראן מענטשן, האגן זיך ליב צו שיצן אינעם שאָט פון אן אנדערן, א שטארקערן, א גרע­ו

געז אויף דער פרישיגעבאקענער מרונה. אוֹן דאָס ישראל-פאָלק געקעמפט. שפּעטער האָט ער דערסלערט

וי 23 יב האט

| סערן פון זיך. זי דינען אים מיט אי די נייטראליטעט פון דער רעגירוג אי­ארבעט-מאפן, בויערם פון א פרידלעכער| פֹץ זייערע כוחות, מיט לייב און לעבן. נעם געראנג? אויפן וועלט-מאסשטאב צוקונפט און אונדזער היימלאנד. יעדער| נאָר איין אמכיציע האָבן זײי, די וועלט צווישן דעם לאגער פון שלום און כאַריסט- מוז יגלייבעייטית זײַן א-לאליסי| זאָל מיינען אז זיי זענען אויך עפּעס; לעבן, און דעם לאגער פון מלחמה שער אקטיוויסט, אן אקטיווער קעמפער, ךו וועלט זאָל מיינען אז זי זעלנען און טויט פאר שלום אײן סאָציאליזם און א שונא| זעלבשטענדיק. אזא מין מענטש אין י:: ציוניזם. ס'איז נישט לאנג האָט געהא?טן די', ניי­יי אי יי:'| דער אויפערן-סיניסטער פון ישראל, מ.: נישט גענוג צו זינגען פאך די מאסן,) שרֶת טראליטעט". די בעלייבתים פונעם

, די אויפֿגאבע פון איט-:- נעפאדער 2 נאָר-ס'איז אויך די אוימנא:ע פון א טדן זיין פּאָליטישע קאריערע האָט ער וװאָלסטריט האָבן געפאָדערט אָפֿעג לעכן, צו פירן אן אויפקלערונגס-טעטי- דיבורים און מ. שרת האָט דערקלערט אנווייזן אז זייער פּלאץ איז אין דעך|וועזענעם פירער פונעס פּאָליטישן דע- אל' אוניווערסיטעט-סטודענטן פון ר פ. ר., ווו דאָס גייע נליקלעכע לעבן| פארטאמענט פון דער סוכנות, דר. אש י: לחמה דרינגט אריין אין יעדן הויז פונעם אר-| ארלאָזאָראָף. שוין אלס סעקרעטאר 6יר זעגעו א בר אִין דער מלחמה, בעטנדיקן בירגער. האט ער געזוכט ציען אויף זיך די בֿו'שן רעמאָקראסיע און קאָמוניזס.

די גרעסטע שטערונג פאר דעם אנט-| אויפמערקזאמקייט פון די װאָס זענען האָבו מיר אויסגעויילשט די דעמאָ­וויקלען פונעם דאָזיקן כאָר זענען געווען געקומען צום פּאָליטישן דעפּארטא- קראטיע. אייניקע ציוניסטישע עלעמענטן וועלכע מענט. זיין בעליהבית האט מען גע- זיין ,,דעמאָקרואטישער אידעא?" איז ביר גאריינגעננבעט אין וי אינדוערט הרגעט אויפן באפע? פון דער,,עקסטרע- בעווינס ,,דעמאָקראטיע"", וי ער האָט

רייען, מיטן צוועק צו צעדרויבלען סאָלידאריטעט פוז די אנדערע איבערגע­געבענע כאָריפטן. די דאָזיקע עלעטענטן, זענען צו דער ריכטיקער צייט דעמאס" קירט געװאָרן און ארויסגעשטעלט גע­װאָרן פֿונעם כאָר.

­די

באזייטיקנדיק די בלויזן און פּלאני­

געזאָגט א וועלכע א!ז פאָרג! גאנגענעם יאר: עס זענען פאראן לאגערן, װאָס האָבן זייער גשמה געווידמעט דערפאר(פארג דערגרייכן ,,סאָציאליזם" אויף א ,,דע­

מפּא""י-קאָנפערעניץ, קומען אינעם פאר­

| מער נאציאָנאליסטישער"' יידישער בור­זשואזיע, וועלכע האָט געטראכט אז ארלאזאָראָף קאָקעטירט ,,צופיל?', מיט די אראבישע קרייזן... און זיין סעק­רעטאר האָט פארנומען דאָס אָרט פון זיין בע?דהבית. פאר דער בורזשואזיע

פוצירנדיק די ארבעט, וועט דער פֿאָלקס- איז קלאָר געווען, אז דאָם דינסט"גריי" מאָקראפישן'' אופֿן). דער ערשטעך 2 רוין בא יי אוי פא יי 5 כאָר עי ויא א: טע בחור? אָן ועלכן מען פלעג זיך אויף דעם געביט איז דער בריטישעַך אימפעריאליסטן. און זיינע אגענטן,-,| אנקלאפּן ביי ארלאָזאָראָף, האָט אי לאגער". וסיי 4 אס: ציוניסטן, און וועט נאך. מערער מיט-| פערע פעיקייט צום בייגן זיך. די בור איצט איז שוין קלאָר ואס ער : וי העלפן צום בוי פונעם סאָציאליזם בי ושואויע הוט זיר ניסט אנטייטט י'!, מיינט אונטער רעמאטראטיא. רערט חז, צום זיג ם ש קויף דער)א אָט איך,:: א א פון שלום אוֹיף דעי א אויסגעוויילטן. ער האָט איר געדינט פון דער ארבעטלאזיקייט, דאָט פּשׂרי אנצער וועלט.| מיט לייב-און לעבן. א עי שארפטע ראציאנאליזירן, װאָס קאָט : א טכע ביי אים, ער איז,?איעלי"י 2= ו ראכט ן אז ר נְלי :2 שווארצמאן! געבראכט דערצן אן דער ענג

עשמצימנשיע וועיאל בטיי אע

ן אונט

רגאניזירט פון דער יידישער מלוכהשער פּעדאגאַגישער און עלעמענטאר-שול

דערציערישער מאטעריאל, אינעם גייסט פון אונדזער ערשטן פֿינףהיאָר-פּלאן, פוז פאָציאלוזם; אין גייסט פון ליבשאסט צום. רעטער פון אונדזערע לעבגם'--= דער מעכטיקער סאַָוועטן-פארבאנד און דעם געניאלן קערער. פון דער ארבעטו­דיקער מענטשחייט יאָסיף וויסאריאָנא­וויטש סטאלין,--- פאר שלום, קעגן א­מעריקאניש- ענגלישן מלחמה-צינדערו­שן אימפּעריאליזם. און. זיינע משרתים אויף דער יידישער גאס, די נאציאנאַ­ליסטישע ציוניסטן--- האָט ארויסגע­רופן ביים גרויסן עולם-- וװאָט אין נע­קומען מיט קינד און קייט,--- שטורעט­

כם, א ליננער. ער האלט אז דאָס פעלט אויס צו דיפּ?אמאטיע. נישט אומזיסט האט אמאָל געזאָגט טאלייראן אז דאָס װאָרט:איז געגֿעבן געוואָרן צו פאר­דעקן די מחשבה. פון דער טבע, האָט ער אפילו געליטן אבֿים?, באזונדערס אין דער צייט פון דער מלחמה. נישט חלילה בֿיים ,,פאריין אפים''(דאָס ענגלישע אויסערן-מיניסטעריום). דאָרט האָט ער דווקא פארלוירן זיין ,ריפ לאמאטישע"' פעיקייט און האָט געזאָגט |דעם אמת. די סא?לדאטן, וועלכע וע­גען געגאנגען אין מיליטער, מיינענ­דיק אז זי וועלן קעמפן קעגן די נא­ציס, פלעגן אים אױיפֿנעמען, בעת ער |פלעג זו ניין באזוכן-- מעשה בעפי !חבית,-= מיט פאראכטונג:, רוק זיך אפ פון דאנען,, לוננער!" /('בוו! | הםתלק מפּה, שקרן!') און אנדערע

שער בירגער האָט במעט נישט ואס צו עפן, די נאציאנאליזירונג פון ד'!שאכטן כדי צו געבן דו בעלייבתים גרויסע אנטשע­דיקונגען; און.. אחרין,. אחרון... רי אונטערדריקונגס-אקציע פון די ,,טא­מים"(די ענגלישע סאָלדאטן) אין די קאלאָניעס פון וועלכע דרך-אגב, די בא­פעלקערונג פון ישרא? האָט אויך ((גענאָסן".

זייענדיק אזא מין, דעמאָקהאט" איז שוין פארשטענדלעך די שטעלונג פון מ. שרת ביים ,,אֲנו". ער האָט מיט אלע זיינע כוחות אונטערגעשטיצט די אמעריקאנער אגרעסיע אין קאָרייע. ער האָט געשטימט ביים ,אנו" פאר דעם אז די אמעריקאנער זאָלן איבער­גויען די פּאראלעלע 88. ער איז שטאהק

דיקע אפּ?אָדיסמענטן דורך וועלכע| אזעלכע שיינע אויפנעם-ווערטער. מיינט צופרידן געווען פון ד! שחיטות, אֶר­האבן ארויטגעוויזן זייער ליבשאפט ֹּ ר אמ! ר אין יר'עס האָט אים געארט' אי גאניזירט פון די אמעריקאנער אין 'איבערגעגעבנקייט| פאר' זויע.|{איר עס האָט אים געארט? איר זענט קאַרײע,.'"' חיימלאנח, די. רומענישע פּאָלקס-רע-|אייך טועה. ער איז פון דעם מין מענ- קאָרייע.! פּובליק, און זייער סיפע שנאה קעגן|טשן, װאָס אז מען שפיט זי אין= איצט פירט ער אַן פארהאנדלונגען,. אלע װאָס וועלן פּרװװון שטערן= דאָס(פּנים, זאָגן זי: ,עס נייט א רעגן". ישרא? זא? אָפן אריינגענומען ווערן גליקלעכע לעבן פון זייערע קונדער, פוז, ,,דיפּלאמאטישע"" פעיקייטן אין די אגרעסיווע בלאָקן, אטלאנטישע, זייער ארבעט, פונעם שלום. האָט ער געטראכט אויסצונוצן מעדיטעראנישע, אָדער וויאזוי זיי זאָלן דער דאזיקער אָוונט האָט אָבער זי|כרי העכער צו שטײַגן אויף דער גע- שוין הייסן.

האט אן ערנסטן בלויז וואָס שייך די אָרגאנוזירונג. עס איז זיכער א פּאָזיטי­ווער און דערפרייענדיקער פאקט ואס דער זאל ,בארוך בערעא" איז געווען

איבערפולט און ס'איז נישט נעווען ווו אראפּצוווארפן אפילו א שפּילקע. עס

האָט אָבער געפעלט דיסציפּלין אין דער אָרגאנוזירטקייט און עס האָט אויך אזוי

ארום געשטערט און אומעגלעך געמאכט|

צו רעאליזירן דעם געווונטשענעם= צי אויף א פולקומענעם אופן.

די פאראנטווארט?עכע פון דער יורישער מלוכהשער פּעדאגאָגישער און עלעמענטאר-שול, וועלן דארפן ערנסט זיך פארטראכטן איבערן דאָזיקן בלוין און שאפן א רויקע אטמאָספערע,= אז די יידישע ארבעטנדיקע וואָס קומען צו די קולטור-מאניפעסטאַציעם, זאָלן קענען לערנען און שעפּו ה פון רעם גייעם דור ואס ווערט דערצויגן אין גייסט פון סאָציאליזם, פון א פרידלעך לעבן.

9

זי גע

ם

בערל שנאבל

(זעלֿשאפטלעכער לייטער. זיין ערשטן

בע?דהבית'ס אָרט האָט ער פארנומען ;ער האָט אים אפילו איבערגעשטיגן: ער איז געװאָרן מיניסטער. אָבער עס |האָט זיך אים געדאכט אז ס'איז נאָך | פאראן עפּעם גרעסערס פון מיניסטער, |-- א מלחמה-פארברעכער. ער איז שטארק מקנא. מעקדארטורס פּאָזיציע |אלם מלחמה-פארברעכער. אז ער קען די אמעריקאנער מלחמה-פארברעכער, זיך צו אים נישט. גלייכן אָדער דעב- מיט די דייטשע נאציסטישע גענעראלן,

װאָס די אימפּעריאליסטן איז דערווייל גרייכן אזא מין פּאַזיציע, מעג שי געלונגען זיי ראטעווען פונעם שטריק'

זיין א קלענערע, נאָר ער ויל אויר דאָם ישראל- פאלק האָט אָבער פארעכנט ווערן אלם מלחמה-פארברע- מיט זיינע איבער 300.000. חתימות כער. אויפן אפּע? פון שטאָקהאָלם באוויזן

ער האָט שווער געארבעט צו פאר- א וי א ק יי : 8 וי/ וס אום שט מסכים זי זאָל עם דִיגען, רעם: ראזיקן| טיט;איה וו לט אריינשלעפּן אין א מלחמה. דער משרת אוודאי וויסן וויאזוי? תיכף נאָכן שאפן פון די אמעריקאנער נאציס זאָל אכט די מדינת ישרא? האָט ער נאָך נישט געבן, זיין קאריערע זאָל זיך נישט ענ­געוואגט צו רעדן אָפן. ס'איז דאָך גע" דיקן גאר הויך, פּֿונקט אזוי װי די ווען אין דער צייט פון דער מלחמה

קריג-פארברעכער וועלן זי ענדיקן. װאָס זיינע בעלייבתים האָבן ארויפגע- ש. שטיין

מ. שרת קאָכט זיך. ער ווי? װעךר זײַן דעם נאָמען ואס ער האָט אויפ­גענומען נאָכן שאפֿן די מרינת ישראל, ער האָט דעמלט איבערגעאנדערשט זיין נאָמען פון שערטאָק אין שרת. דער איניציא? פון זיין פּריוואט-ינאָמען איז מ. צוזאמען האָט איר א נאמען צוגעפּאסט צו אים, צו זיין מענטאליטעט. היינט װי? ער שטיין צוזאמען מיט