אי יי יי 9
יי ריט
מיר האָבן ליב געהאט די דאָזיקע היים-- אונדזער?אנר--מיר האָבן געארבעט אין איר אונטער דער בייטש פון די בעלי-הבתים, נאָר זיי האָבן מיר געהאסט און מיר געקעמפט כדי זיי צו צעשטעטערן.
אויך דעמ?ט וען
האבן דאָם פאלק ווערט איר
הבתים האָבן נישט געוואָלט אנטדעקן!
א. שפּיגלבלאט
גרויט א הייז? אינעם געס? וי אויף הינערישע פיסלעך, מיט א גאַרן אַױף דער פּלייצע איינגעהויקערט שוין צוביסלעך.
פארן הייז?,שטייט א זקן,
מיט א קעסט? קארשן שטייט ער;
== קויפטיזשע קארשן, קארשן רויטע, קארשן זיסע קויפט זשע--- בעט ער.
ווינקען זיך די קארשן איבער, בענקען אפשר נאך א בוים נאָך א שאָטן פון א גאָרטן, נאָך א גרינעם שטיקל זוים...
קומט א בחור אָן פון געסל,
האָט ער בליצן אין די אויגן,
בלייבט ער שטיין, באטראכט דעם זקן גלייך ער וואָלט געשאצט, געווויגן.
נאָר דער אלטער ווייסט שוין, ווייסט שוין,
אינעם קארשן-קעסטל זוכט ער. חנדלען זיך די קארשן, ווינקען; זיי באהאלטן טויזנט ליכטער.
אִט וועט זיי דער בחור נעטען, זיי צעטראָגן אין די ליקלעך--וועט מען לייענען ביי א קאנעץ וועגן לאנד ווו מען איז גליקלעך.
וועגן לאנד פון די סאָוועטן ווו די קינדער זענען זאטע, און ווו סטאלינס מילדער שמייבל? דרינגט אריין און יעדער כאטע.
וועט מען לייענען אין פאבריקן, שלינגען ממש יעדע שורה.
וועט פארנאכט דערציילן דוי מאטע וועגן דעם, די קינדער אירע.
וועלן די בעלי-בתים פילן
סם אין וויין און סם אין נוף; וועט זיי ווארגן דאָס געלעכטער, וועלן זיי ציטערן אין שלאָף.
זשוישמי-וי/יר:ֿר יי יי:ריט
ל. וויגדער
בלומען רויטע אויף א קבר. שווארץ געקליידט, ס'פּנים בלאס, שטייט א מאמע ווישט די טרערן דאָ ליגט איר קינד, קאָרנע? עליאס.
דריי שילער אין שו? האָבן געלערנט, בזיונות אויסגעשטאנען, געשלעג.
אין א טאָג מ'האָט זיי געהייסן אחיים גיין, פארוואָס? שאלות היינט מער נישט פרעג.
אין ליציי ,,קולטורא" זי לערנען, מיט יידישע לערער די קינדער. ביז קומען װעלן אנדערע צייטן לעתיעתה לערנען יידן באזונדער.
אין א טאָג זיך באראָטן די יינגלעך, חברים געשוווירענע דריי. געטראכט: צי אין צייטן אזעלכע אויב לערנען ס'איז נאָך כדאי.
בע?-הבית, מיט וויפל? באגייסטערונג און ליבשאפט ארבעטן מיר און וועלן ארבעטן כדי זי צו מאכן נאָך שענער, נאָך רייכער, כדי צו אנטרעקן אירע אוצרות ואָס אירע בעלי-הבתִים און די בעלייהבתים פון די דאָזיקע בעלי
אָבער איצט, ווען
אנא פּאוקער
אותיות
ס'רעכעט דאָך פון יעדן בלעטל? גבורה פון אן ערשטן מאו;
גייט פון האנט צו האנט עס איבער, מיט דעם װאָרט פון דער פּארטיי.
דושנע אויבן אינעם הייז?.
שויבן, מיט פּאפּיר פארקלעבט. שפּינט א לעמפּ? אוים א רויך, רויך וי א שלייער--- שוועבט.
דרינגט קיין פאָדעם זון אהינצו, אפשר איז אויך נישט כדאי. שפּארט דען נישט פון יענעם שטיבל? בריוט ארויס די זון פון פריי?
ביז אונטער די באָקעם נאקעט,
צוויי בחורים שטייען געבויגן ריטשקעס שווייס אויף זייער שטערן און דער אומרו אין די אויגן.
פֿאָרן זיי די קליינע אותיות
באלד וועלן זיי באקומען לשון,
זיין דער פונק װאָס צינדט דעם שטורם און די הענקער טוט זארושען,
האָבן אָדערן די אותיות, פלאקערט שטענריק בלוט אין זיי. זידט דער כעס פון האָרעפּאשנע, פון פארשטויסענע די וויי.
רופן זיי די בורוועסאליע
פון דער שיל-גאם, פון פאבריקן און פון פּויערעשע כאטקעס, זייער אלעמס פיינט--- דערשטיקן.
זעצן צוויי בחורים אותיות,
דרוקן זיי אויף קליינע בלעטלעך---. און מען חתמעט: סערפ און האמער און א שטערן, וי געווענטלעך.
פאר דעם הייז? וואכט דער זקן,
מיט צוויי קעסטלעך קארשן שטייט ער: -= קויפטיזשע קארשן, קארשן רויטע קארשן זיסע קויפט זשע-- בעט ער.
דרײ שילער
דערציילט מען האָט, פון לאטעס פון געלע; פון פּאָגראָם ואס געשען איז אין יאס, פון טויטדצוג, פון געטאָס פון לאגערס, גערעשט זיך די שטאָט און דער קלאס.
;בי דער ,,מונקע" געוועזן די טאטעס,
געלאָפּן זענען פינצטער די טעג, באווייזט זיך א שטרא? פאר די יונגען, צו פּארטיי. זי געפונען דעם וועג.
ביינאכט מ'האָט געקלעבט מאניפעסטן, נישט געטראכט פון קיין רו, פון קיין שלאָפן. דערשמעקט האָבן עפּעס די לערער...
נאָר האָט דען א זין זי צו מוסרן, שטראָפן?
{,איקוףיב?לעטער"
קומט א בחור אָן פון געס?, האָט ער שטורם אין די אויגן. גיט דער אלטער אים די בלעטלעך און די קארשן, אָפּגעוװוױיגן,
וועט מען לייענען.באלד אין קעלערס ביי א ליכט? פאר א דרייער--
און אין הערצער וועט צעגליען זיך און צעפלאקערן דאָס פייער.
2 :ל
ס'האָט א יאָר פאריאָגט דאָס צווייטע, אלץ פארבאדן מער אין בל?וט--
ביז ס'האָט אין א טאָג דער שטורם אלע טרויערן צעשיט.
איז אריין אין יענעם הייןל
דאָרט, דער ערשטער שטראל פון זון האָבן געטרערנט גליקלעך אויגן אויף דער קליינער דרוקרמאשין.
,ֿ
ם'האט געבראכט דער רויט-ארמייער אויף זיין פאָן פאר אונדז די פרייר; האָט דאָס לאנד גענומען בליען
אין דער לענג און אין דער ברייט.
שפּאגען היינט די צוויי בחורים
מיט נאָך טויזנטער אין ריי;
שפּאנען זיי אויף שלום-וועגן
אונטער זון פון דער פּארטיי. ש
זומער-צייט. ס'גליט די שקיעה. שאָטנס שפּילן זיך נאָך אויף ווענט, צוויי בחורים מיט א זקן,
ניבן ווארעם זיך די הענט.
לעבן הייז? זיך באגעגנט,
שווייגן אלע דריי, פארטראכט:
-= קויפטע-זשע קארשן, קארשן רויטע!--האָט דער אלטער זיך צעלאכט.
דיחי וחירי יררירערירייושעי רש רער.5
דער שונא האָט אָבער געלויערט,
געלייגט אויף די דריי ער האָט די האנט, געפּייניקט מען האָט זיי, געמוטשעט, געבליבן זי שטום וי די וואנט,
פארמשפּט צום טויט מ'האָט די חברה. ביים שיסן, פון הערצער פון דריי הילכנדיק האָט אָפּגעקלינגען
זאל לעבן די קאָמוניסטישע פּארטיי!
רופט אויס דעם אפּע? שוין דער ל?ערער, און הופּערט איצט איבער דריי נעמען. זיך ביילן אין באנק קינדער-פויסטן,
און ס'קייקלען זיך טרערן פון ברעמען:
-- מישט אויף ביי זייט? הונדערט-אכצן, קוקט אלע אין ביכ? אריין|!
מיר לערנען די לעקציע איצטער,
פון האָריא, קלאָשקא, קרישאן.
נר, 1929
בערל שנאבל
היינט בליט די פרוכט פון דיין העלדישן וועג
איך דערמאָן זיך אין יענע ערשטע טעג פון חודש מאי, ווען דעם יאוש ס'האָט צעטראָטן די פּארטיי
און האָט א טרייס? מיט די טעג פון. טרויער
און מיט פרילינג גערעדט דורך יעדן נידעריקן טויער.
די ארבעטער פון דער שטאָט האָבן דערוואכט, אין די נידעריקע גאסן--- פארזייעטע מיט נאכט
ו| האָבן זיך געהויבן מויערן פון פרייד;
די פּשוטע מענטשן האָבן דערהערט, ס"גייט א נייע צייט. ו
ו
דאָ נ'דאָרט, האָבן אויף דעכער געפלאטערט רויטע פאָנען, י דער גרוס פון פּארטיי, װואָס וועט אלעס צוריק מאָנען;
דעם קאמף פארהארטעווען, פארן לעבן, פאר ברויט
פאר א וועלט אויף שלום און פֿרייהייט געבויט.
מיר אלע װאָס מ'האָט טיף אונדזערע רוסנס געבויגן,:
און נישט געוווסט נאָך פארקניפּן אונדזערע פינגער אין פויסטן,
פּאסן זון חויבן אָן פאלן אויף יעדער קליינער שטוב.
עם זענען ביז צו אלע איינוווינער אין נויט, דערגאנגען ביז יעדער פארװואָרפענער שטאָט--- די ליכטיקע קלאנגען; אין די דערפער ווו ס'פאשעט דער הונגער, האָבן ז יי דערהערט
פּויערים--- װאָס פארמאָגן נישט קיין פּאָסטאלעס, קיין שטיק? ערה. יי||.
ביסט צו אונדז געקומען, וי נאָך קיינער אין לעבן, אָנגעקלאפּט ביי אונדזער נידעריקער היים, און געטון פרעגן: ואס שווייגסטו מענטש, װאָס דו האָסט געבויט אלץ 4 חייזער געהויבן, פעלדער צעבליט, ס'לעבן צעפלאנצט?9
װאָס שווייגסטו מענטש---וואָס דו בויסט מאשינען 4
וועבסט שטאָפן, ברענגסט ארויף די ליכטיקייט פון מינען?
ואס האָסטו בעל-מלאכה, װאָס לעכסט אין עק פונעם לעבן?
און דו פו} וויסנשאפט, געזאנג---וואָס האָט איר פון איער שטרעבן?
צו אונרז אלע האָסטו גערעדט און געוויזן אז ס'גרינען צווייגן אז אין גערטנער וואקסן בלומען--- נאָר מיר פון דעם ניט ווייסן. וי װוונדערלעך אלץ איז, מיט זון און מיט שיין,
און ס'האָבן פון א?עמען תענוג--- די אויסניצער אליין.
ס'איז דערגאנגען צו אונדז א ריטשקע פונעם לופּענער בלוט, וואמילע ראָאיטאס, העלדישער גריוויצער רוף.
מויזנטער ארבעטער האָבן פויפסטן געגרייט, און געקוקט
צו דאָפטאנע--- פון ווו ס'האָט דער מאָרגן שארף געגליט
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| ידי 5|| 6850
און ס'האָט זיך צעקרישעט אויף מיליאָנען שטיקל?עך די רו פון פאבריקאנטן און פון דער מאכט, אין יענער שעה. פאר אונדז--- װאָס זענען פון דורות געהאלטן אין יאך, האָט אָנגעהויבן אנטפּלעקן זיך דער פּשוטער סוד.
אין פאבריקן און ווארשטאטן האָבן די הענט
| פון די ארבעטנדיקע, מיט שטאָלענעם ווילן געברענט.
אויף די ווענט און טויערן האָבן געפלאקערט די ווערטער פון פּארטיי--- און פייער פון קאמף געצינען אויף אלע ערטער,
אז קעמפן מ'דארף איבערצובייטן די וועלט
און נעמען אלץ צוריק אין די אייגענע הענט
פונעם קלענסטן שרייפל ביזן פאָדעם--- װאָס נאָר מיר שאפן, אז פו? מיט זאטקייט זאָלן זיין אונדזערע היימען און גאסן.
די ארבעטלאָזע האָבן אין שטורמישע רייען פארלאנגט, ארבעט און ברויט--- וי מען האָט אינעם סאָוועטישן לאנר, די יוגנט װאָס אין בלֿאָטיקן הונגער דרייט זיך ארום,
האָט געטרעטן אויף קוילן פון סכנה, און געטראָגן די פאָן.
די ארבעט-מענטשן װאָס פלעגן זיך ברוגזן און קריגן,
--- דאָס האָט דער באלעבאָס אזוי איינעם קעגן אנדערן געצונדן--האָכן אָנגעהויבן פילן אז זענען ברידער פון איין קלֿאם
קעגן אייגענעם אונטערדריקער, אין צוזאמענדיקן האס.
עס האָבן יידישע ארבעטער אָנגעהויבן פארשטיין
אז מיט כוח וועט זיי פירן צום זיג--- די פּארטיי אליין. י אז די לייזונג פאר זיי איז נישט דער ציוניזם,
נאָר דער פּראָלעטארישער אינטערנאציאָנאליזם,
אזוי האָסטו פּארטיי געוועקט די מוסקלען פון די מאסן, דורך קאמף און קרבנות צעבלאָזן דאָס פייער דעם שונא צוֹ האסן, און האָסט געהאמערט אויף איינס דעם צעפּיצלטן ווילן, װאָס דער באלבאָס האָט געהאלטן אונטער זשאנדארמישן שטיוול,
היינט, בליט די פרוכט פון יענעם העלדישן וועג,
א שאנטיער איז דאָס לאנד פאר ליכטיקע טעג. ס'בלישטשעט דער מאָרגן אין יעדן פאלר פונעם היינט און ס'לעבט דער וואָס ארבעט, אין ליכט און אין פרייר,
אין דער רעפּוב?יק אלץ נייע פאבריקן, אוזינעס.
דורך בשיתפותדיקן פארזיי ס'פארמערן זיך תבואות, אצינר זענען די העלדן פון אונדזער נייעם לעבן
די װאָס פאר ארבעט און שלום זייער גאנצע מי געבן,
און א יעדער צעבליט דעם פּלאן פֿון פינףהיאָר,
דער חלום פון ארבעטער זאל אויפגיין אין װאָר. אונדזער ליבשאפט און קאמף מיט ארבעט געטריי מיר גיבן פאר דיר, דעם פירער פון לאנד--- פֿארטיי,
זיבער פירסטו אונדז דעם וועג ביז צום זיג
נאָך פון יענעם מאי, מיט דרייסיק יאר צוריק,
ווען דו האָסט גענומען די פאָן אין די מוטיקע הענט,
און די פינצטערע קעלערס און שטיבלעך. מיט אָקטאָבער באהעלט.
טפעעטטטטצעעעעטציטצן יי יי
עי
יי יוה יי יי
ינעפ
-++=
2 יי יי
== ש== יי
==:טע:יש יי+כ יד יה:דצ- דכצ. די. די+--.-=-=--: יה:י.י:זי...זי-י...= יי יי
זדד.== יי|- די יי צי.
אי עד הזי..חדה יז יח י'הדַ.. דײַ 7ד: זי זייר זי יר. יי