ן?| '

י

= ,אריינגעפאלן"

ווייטער געבעטן מיט

מענטן", און ער האָט

::

יא פייער. די

ח | ו ו

פאשיסטישער + רערע ,,לעצטע טערמינען" געגעבן פאר

יאָן אויסגערופן.

;איקוף-בלעטער"

זייט 8

דער קאָלעקטיוו האָט פּונקט געענ­דיקט מיטן סעמינאר. די לעקציע האָט היינט געהאלטן מארקו, דער ייננסטער חבר פונעם קאָלעקטיו. דאָס הייסט נישט אז ער איז געווען טאקע דער יינגסטער אין די יאָרן, נאָר דער יינג­סטער ואָס איז צוגעקומען צו אָט­

דעם קאָלעקטיוו.

ער איז ערשט צוריק מיט א פאָר װואָכן---בעת אן אקציע פון דער פּארטיי און נאָך די גע­וויינטלעכע;פארהערן" בא דער סיגו­ראנצע, ווו דער הער קאָמיסֿאר האָט געפרעגט און ער האָט נישט געענט­פֿערט, און ווו דער הער קאָמיסאר האָט גוטן און גע­שריגן היסטעריש און זיינע געהילפן האָבן ,,אונטערגעשטראכן" די פראגן מיט געוויסע, ארגו­ווייטער נישט געענטפערט...-- האָט מען אים פֿאר­שיקט אהער אין?אגער.

מארקו האָט אָנגעהויבן צו רעדן גאנץ שטי?. שווער ארויסגעזאָגט די ווערטער. מ'האָט אים גלייך געהאט צוריקגעבראכט פון א פרישן ,פאר­הער",(--, מִיר װילֿן דיך געבן נאָך איינמאָ? די געלעגנהייט צו רעדן!" -- האָט אים דער קאָמיסאר גע­זאָגט...) און אצינד, דער קאָפּ האט אים שטארק גערוישט, אויף זיינע פּליצעס האָט געברענט די הויט וי הענט און פים האָבן אים געציטערט.

די חברים האָבן געװאָלט אָפּליגן זיין לעקציע װאָס ס'איז געווען פּראָ­גראמירט פאר היינט. ער האָט אָבער נישט צוגעלאָזט. צוװואָס אָפּליינן? -- ער האָט זיך יא גאנץ נוט צוגע­

גרייט... אפילו בעת דער סיגוראנצע­

אפיצער האָט אים געשטעלט פראגן, האָט ער זיך אין די געדאנקען אויפ­

געשטעלט די הױפּט-פּונקטן פון זיין פארטראג. אין זיין היינטיקער?עקציע, איז

געווען די רעדע פון סטאלינגראד, ווו עס זענען פאָרגעקומען שווערע שלאכטן. זייט פינף חדשים האָט היטלער דער רוצח שױן- מע­

זוינע מאָטאָריזירטע און נישט מאָ­טאָריזירטע, געפּאנצערטע און נישט געפּאנצערטע דיוויזיעס, איינצונעמען די שטאָט-- און די נאצים האָבן זיך ארויפגעלאָזט אויף איר וי די היי­שעריקן, אין ריזיקע כוואליעס פון סאָלדאטן און מאטעריאל.

אָבער זייט ד! זעלבע פינף חרשים, האָבן דאָרט די הע?דישע סאָוועטישע מענטשן געקעמפט פאר איעדער נאס, פאר איעדן הויז, פאר איעדן שטאָק און פאר איעדן צימער...

און מארקום קו? איז געװאָרן אלץ קראפטפולער און פייערדיקער, אל?ץ באגייסטערטער פון דעם ואס ער האָט גערעדט..

מארקו האָט זיך ארויסגעוויזן צו זיין גאנץ גוט דאָקומענטירט. ער האָט גערעדט וועגן דער געאָגראפישער לאנע פון דער שטאָט,. וועגן איר ווירט­שאפטלעכן, פּאָליטישן און מיליטע­רישן באדייט. דערנאָך האָט יאָן גע­שטעלט פראגן. איעדער איז געווען אומגעדולדיק צו ענטפערן, צו דער­גאנצן, כאָטש מיוט עפּעם בייצו­שטייערן צו דעם ענין,-- און אין איעדן װואָרט פון די חברים,---צי עס איז געווען א פראנע אָדער אן ענט­פער, צי אן אויסבעסערונג אָדער א קאָמפּלעקטירונג,--- האָט זיך געפילט די האָפענונג, די ליבשאפט און דער צוטרוי װאָס די מענטשן האָבן געהאט אינעם זיג פון דער גרויסער סאָוע­טישער ארמיי, ואס וועט סוףיכל-סוף באפרייען די פעלקער פונעם רוצחישן נאציזם. אָבער צוגלייך האָט זיך גע­פילט אויך די טיפע זאָרג וועגן דעם גור?ל פון דער העלדישער שווער"יגע­פּרוווטער שטאָט.=

באלד וי זי האָבן געענדיקט, האָט לייזער ,דער אדמיניסטראטיווער פאר­

אנטװאָרטלעכער" אויסגערופן:

- איך האָב היינט אן' איבערא" שונג פאר אייך, חברים! מיר האָבן א פריש פּעק? אריינבאקומען.

= פּונקט גוט! ס'אין דאכט זיך היינט דעם חבר מארקוםס געבורטס­טאָג. וועלן מיר אים פייערן!--- האָט

ױֹ

סקיצע כּון

י. ל. ברוקשטיין

-- טאקע א וויכטיקער יום-טוב-­האָט געמאכט מיט דער האנט מארקו, בעת די חברים האָבן אים גראטולירט.

און דעם"אָ לאגער, וי אין די אסך אנדערע לאגערן און תפיסות פונעם לאנד, ווו ס'זענען געווען. פּאָליטישע געפאנגענע-- האָט זיך די אדמיניס­טראציע נישט געמאכט א צו גרויסע דאנה איבער דערנערן די געפאנגענע. אָבער מיט אזויפי? מער האָבן געזאָרגט דערפאר ד' חברים און די מאסן סימפּאטיקער פון דרויסן.

ס'איז געווען שווער אריינצושמוגלען א פּעק? אין לאגער, אָבער קיין שׁום שטאכ?דראָט- פּלױיטן, וי הויך זי זאָלן נישט זיין, קיין שום ווענט ווי דיק זיי זאָלן נישט זיין, קיין שום פּאָליציאנטן וי וואך זיי זאָלן נישט זיין,-- וואָל?טן נישט געווען געקענט שטערן די ליבשאפט פונעם פאָלק, פון די ארבעטער-מאסן און אָרעמע פּויערים?גבי די קאָמוניסטישע קעמ­פער. און א נאָר קליינער טייל פון אָטידער?ליבשאפט איז געקומען צום אויסדרוק אויך דורך ד' אריינגע­שיקטע פּעקלעך.

מיט פאכמענישע הענט, האָט לייזער געעפנט דאָס פּעק? און זיך נישט גע­קענט צוריקהאלטן א פארווונדערטן אויסרוף::

-- פּה'! אזוי ואס האָבן מיר ביז איצט נאָך נישט געהאט!-- און האט דעמאָנסטראטיוו ארויסגענומען איינס פון די בלעכערנע פּושקעס און עס געהויבן אין דער הייך.

-- וואָזאָ"ס? מילכקאָנסערוון?...-­איז אויפגעשפּרונגען פּלוצים מארקו פון זיין אָרט, און האָט געקוקט דער­שטוינט צום פּעק?. אויף זיין פּנים האָט זיך אױיפגעמאָלן די איבעררא­שונג געמישט י-מיט א מין באגייס­טערטער פרייד.

און דאָם איז נישט געווען די פרייד פונעם הונגעריקן וואָס דער­גרייכט אומפארהאפט צו עפּעס עסן. ניין{ דאָם איז געווען גאָר אן אנדער מין פרייד און גאר אן אנדער מין איבערראשונג. דאָס האָבן אלע חבֿרים אראָפּגעלייענט פון זיין פּנים.

דאָ מוז. נאָך עפּעס זיין!-- האָט אינצווישן געמורמ?ט לייזער און בעת ער האָט זיך גענומען זוכן פארזיכטיק אין פּעק?, צווישן די פֿאפּירן און קאָנזערוון-פּושקעס, האָט מארקו דער­ציילט זיין מעשה:

-- נאָך צוריק מיט חרשים, איך אָנגעהויבן צו שפּאָרן אָבער אזוי אז זי, מיין ווייב זאָל נישט געווויר ווערן. דאָך ואס א שווער עסק דאָס איו? -- האָט מארקו געשמייכ?ט,-- איך האָב פארפעל?ט אָפּטמאָ? צו עסן ווען

האָב געלט, אסתר,

זי איז נישט געווען אין דער היים, געלייענט.י די. בלעטער. נאר. ביי די הברים צי אין טראמוויי, און שיער

נישט איז עס מיר געלונגען זיך אִפּי צוגעוויינען פונעם רויכערן... ביז צו מיין אסתר'ס געבורטסטאָג האָב איך געקלערט אזוי צוזאמענצושטעלן א פּאָר הונדערט?יי אוֹן דעמ?לט איר געבן דאָס געלט זי זאָל זיך קויפן א ניי קלייד.

בעת איך האָב געהאט מיינע אויפ­גאבן אין דער מעבֿ?-פאבריק, ווו איך האָב געארבעט אלץ האָלצדרעקסלער, איז אסתר ארומגעלאָפן דעם גאנצן לאנגן טאָג, אָנגעפירט מיט א גרופּע פון דער ,רויטער היל?ף". ס'איז אויך געווען אסך צו טון. אלץ מער און מער חברים זענען אריינגעוואָרפן גע­װאָרן אין די תפיסות און-- ווען די תפיסות זענען שׁוֹין געווען איבער­פוֹלט-- אין די?אגערן... און אָפט­מאָ? שפּעט ביינאכט האָט זי זיך נאָך געמוזט אנידערזעצן נייען. דאָס איינציקע קלייד אירם איז שׁוין געווען לויטער שטאפּן...

און דער טאָג איז געקומען.

ווען איך האָב איר דערלאנגט דאָס געלט איז זי געבליבן מינוטן לאנג שטיין, נישט קענענדיק ארויסזאָגן א װאָרט. דו איבערראשונג איז מיר נע­לונגען. זי האָט גאָר געהאט אינגאנצן פארגעסן. אז ס'איץ איר געבורסטאָג. נאָר שפּעטער האָט זי מיך נטאָרעמט

איך ווייסט;

די שענסטע מתנה

און געקושט, און איז גלייך אוועק

אין גאס. --- ואָפארא פרייד אויף איה-­האָב איך געקלערט מיט הנאה-- וי

האָט זיך שוין טאקע זייער גענויטיקט אין דעם מל?בוש...

פארנאכט איז אסתר אהיימגעקומען מיט א גרויס שאכט? אין דער האנט.

-= האָסטו געקויפט? האָב איך זי געפרעגט,--אנו וויין עס מיה.!

= יאָ, נאָר... וועסט נישט. ברוגז זיין מארקו?"-- האָט זי געזאָגט-­,איך האָב נישט געקויפט א קלייד".

איך בין געבליבן אביס? דערשטוינט. װואָם האָט זי זיך געקאָנט קויפן עפּעס אנדערש? ווֹאָם האָט. זי נאָך אזוי באדארפט וו א קלייד? איך האָב איר אָבער געענטפערט+

--- פארוואָם זאָ? איך ברוגז זיין? דו האָסט דיר אוודאי געקויפט װאָס דיר איז בעסער געפעלן.

זי האָט געעפנט דאָס שאכטל. ס'זענען געווען דערין מילכקאָנסערוון.

= ,איך האָב דאָס דערזען אין א געוועלב. כ'האָב געקלערט, ווען האָבן אונדזערע חברים די מעגלעכקייט, צו אזויװאָס? און איך... איך וע? שוין אויסציען מיט דעם קליידר, נאָך א צייט,.. אפשר שוין נישט אסך...

דא. האָט מארקו געענדיקט מעשה.

-- און װו איז אצינד דיין ווייב?

זיין

-- האָט איינער געפרעגט און אין די אויגן פון אלע האָט מען געקענט לייענען די זאָרג וועגן דעם גור? פון א חברטע.

== וו זי איו?... מיך;האט. מען מיט צוויי טעג שפּעטער פארהאלטן. זי האָט מען שוין נישט געפונען. זי

איז ערגעץ... אין דרויסן. לייזער װאָס האָט אינצווישן אויפ­מערקזאם אדורכגעקוּקט דאָס גאנצע

פּעק?, גענומען אין דער האנט איערעס קאָנסערוון-שאכטל, האָט פּלוצים אויפ­

געשריגן:

--. האָב. איך געואָגט? דא| מוז נאָך עפּעס זיין!

און באמת. איין בלעך האָט געהאט א פּינטעל?ע אין א זייט. וי א לעכל

װאָס מ'האָט פארצינעוועט. דאָס קאָנ­סערוון-שאכט? אין געגאנגען פון האנט

צו האנט. יאָ!... ב?י ספק, אז דאָרט איז געווען א?עכ?. און די פּושקע האט געשיינט אויך צו זיין אביס?

שווערער וי די איבריקע.

יאן האָט עם גיך געעפנט. ס'איז געווען ל?ער. נאָר אויפן דנא, א דינער שיכט אױיסגעגאָסן בליי און...א פּיצעלע איינגעדרייט פּאפּיר, קוים צו באמערקן.

יאָן האָט גיך אויפגעקנייטשט דאָס.

פּאפּיר? און געלייענט: ,חברים! גרויסער זיג פון דער

סאָוועטישער-ארמיי ביי סטאלינגראד!

הונדערטער טויזנטער געפאנגענע. א

גאנצע נאצי-ארמיי מיט וואָפן און

א טוץ גענערא?ן זיך אונטערגע­

געבן. חברים, זייט שטארק! זייט

גרייט! פארגעסט נישט די ווערטער:

,ס'וועט זיין יום-טוב אויף אונדוער

גאס!"

ס'איז. געװאָרן טיף שטי?. די ווערטער האָבן אָבער נאָך ל?אנג גע­קלינגען אין די אויערן, וי א ווידער" קו?. אין די אויגן האָבן געגלאנצט טרערן פון פרייר.

-= א שיינע געבורטסטאָג* מתנה האָסטו באקומען מארקו-- האָט יאָן ענד?לעך זיך אָנגערופן.

= יאָ, די שענסטע מתנה.,. דאָס איז די שענסטע מתנה פאר אונדן אלע, פאר דער גאנצער ארבעטנדיקער מענטשהייט, וװאָס ווערט היינט וי ווידער-געבוירן,-- און מארקו האָט דעמל?לט שוין נישט געפילט, נישט דאָס בראָטן אויף זיין רוקן און נישט דאָס רוישן אין קאָםּ.

יאן האָט זיך אויפגעהויבן און א?ע נאָך אים.

איינער-- ווער וװאָלט געקאָנט זאָגן וועלעכער צווישן זי?-- האָט אָנגע­הויבן שטי? צו זינגען. די איבעריקע האבן זיך צוגעשלאָסן:

שטייט אויף איר אלע ווער וי שקל?אפן אין הונגער ל?עבן מוז, און נויט!

דער גייסט ער קאָכט ער רופט צום וואָפן, אין קאמף אונדו פירן איז ער גרייט!

ישריישיש:יריי.שטייט

סימעלע שניידער

האסט ליכט אריינגעבראכט אין טונקלע לעבנס

וי ס'וועקט זיך א געראנק אין מענטשנס מוח, שאריענדיק און שטראלנדיק צוגלייך,

און פונעם פונק וואקסט אויס א פלאם, א הויכער, און ביזן הארץ באגליקט ער און מאכט רייך,

אזוי ביסטו פּארטיי פון פונק געבוירן,

אויף ראָסטן בידנע, אונטער אש צעגליט. האָסט איינגעשפּיגלט מוט אין מידע אויגן,

און קראפט און פרייד אין הערצער אויפגעבליט.

געכאָוועט האָבן דיך אין קעלער-שטיבער,

ווו שימ? האָט אין ווינקעלעך געהויזט,

די הענט--- װאָס אדעררוק און הארט, נאָר פו? מיט ליבע, וואָס ווייסן נישט פון אָפּרוען זיך אין שויס.

און דו האָסט ליבט אריינגעבראכט אין טונקלע לעב האָסט אויפגעעפנט שפּארעווייז דעם וועג.

נאָר נישט פארגעסן קיינמאָל אין דיין שטרעבן,

אז קינדער לאכן נאָך נישט אויף א יעדן ברעג.

גאך שוימט מיט לוט דער ים ארום קאָרייע,

נאָך שווארץ וי פּעך אין הארץ דאָס ווייסע הויז; גאָר אומעטום פאראָנען היינט פּארטייער,

און נאָר די וועלט דעם שלום קעמפט היינט אויס.

אפילו אוב עס שלֿיידערט היינט דער וואל-סטריט

מלחמה-פאקלען איבערן אקעאן,

וויל מען אין מזרח-דייטשלאנד אויסזינגען דאָס בוי-ליד, און גוט מאכן א נעכטיק-הארבע שאנר.

און אוב אין שפּאניע קוקט די זון מיט קומער

אויף אירע פילגעליבטע, שטאָלצע זין,

איז נישט פאראן קיין קאנט װאָס בלייבט א שטומער ווייל נישט אומזיסט איז דער פּארטייס באמיען.

אי יוגאָסלאוויע, ווו עס קאָכט מיט כעס אקעגן טיטאָן, לאנד ישראל, ווו בן-גוריון בויט קריגס-שאָסייען, 1 גריכנלאנד, ווו יענקעס ווולן פרייהייט-קאמף דערטרענקע!--­אויך דאָרט עס קעמפן די פּארטייער--- שטארקן זייע'רע רייען.

נאָר נושט אומזיסט זי טלומען מיט די באָמבן. ניין, נישט אומזיסט זיי גייען אראָפּ פון זין; עס פאלן איין די לעצטע קאטאקאמבן,

עס גרוילט זיך אזש די ערד פאר זייער ברום!

פאָרויסגעטראכט עס האָבן נאָך די זיידעס דעם לעצטן פא? פון אט דער אלטער וועלט. און מיר, מיר זענען לעבעדיקע עדות

פון לעצטן כעס און קראך, און לעצטן שעלט.

גאָך לאכן קינדער נישט אויף אלע ווייטסטע ברעגעס, וי ס'לאכט מיין שכנם קינד ווען ס'קומט פון שול. גאָר ס'וועט די פרייד צו זיי דערגיין! איך גלויב עס, וויי? דו פּארטיי גיסט גלויבן מיר דערצו.

ס'ווערט דרייסיק יאר פון קאמפן און פון זיגן דורך וועלכע ביסט גענאן אין אונדזער לאנר.--­אזויפיל ווונדן האָבן טורמעדקייטן אויפגעריבן; אזויפי? קעמפער פּײין געטרונקען ביזן ראנר,

ביז ס'איז די לעצטע תפיסה-מויער איינגעפאלן

אי יענעם זומער-טאָג, דעם 28יטן אוינוסט{... אזויפיל וועגן זענ' מיר מיט דיר שׁוין אויסגעגאנגען און תמיד האָסטו גוט דעם וועג געוווסט.

און היינט, ווערט אלע טאָג אין נאָך א דערפ? ליכטיס,

און נאָך א נייער בנין וואקסט ארויס;

און שטאָל, און לייוונט, ברויט און נאפט, און קוילן--­ס'איז ארבעט דא אסך,--- וויי? אונדזער צייט איז נרוים!

אין סטאלין-שטאָט, אין ניודיאָרק, צי נאָך ווייטער,

אין וויעטנאם, אדער נאָר ביים טייך אימזשין,-­

די אונדזעריקע זענען אומעטום אסך און זענ'באגייסטערט, סיי ווו מיר זאָלן נישט שטיין ביי דער מאשין.

סיידווו פּארטייער פירן אָן היינט שטרייקן,

פיידווען מען ווארפט א נייע פּלאָג אויף זיי,--­

אין שווערסטן פּרווו, שטארקט אלץ דער שטראלנדיקער ביישפּיל,. די אױסגעשטאָלטע באָלשעוויקישע פּארטיי.

נאָך שוימט מיט בלוט דער ים ארום קאָרייע;

נישט אומעטום טרייבט פרייד נאָך די מאשין.

נאָר אומעטום עס פירן אָן פּארטייער,

און אומעטום די ארבעטימענטשן גלויבן, נלייך מיט מיר אין דיר, סטאלין

{