נר. 461

בערל שנאבל

| לייביש ברייער

לעצטע שטערן אויפן פריאיקן הימל האָט א זון-שטראל א יונגער פארלאָשן; די שטאָט האָט אָפּגעטרייסלט איר דרימ? און אויסגעטון די שטילע פּאנטאָם?ל.

נאָר דער ריזיקער דעך האָט זיך געהערט

פון אוזינעס, פאבריקן, פון בוי;

ס'קעמפן דאָרט ארכעטער נ'שלאכט פון פאר" מעסט,

סיי דער הימ? איז טאָג, סיי נאכטיקיבלוי,

דאָרט--- וויקלען אראָפּ סחורות די און איבעראשן יעדן אינדערפרי

מיט איבערשטייגן די ארבעט-פליכטן, פאר דעם היימלאנדס ליכטיקן בלי,

שיכטן,

צווישן אלע וואָם אויף שטאָף פארוועבן די פערעמלעך פון באנוול, פון װאָ?,

איז אויך מיין חבר וואָס וווינט אנטקעגן--­ער דערציילט מיר אלץ פון מאָל צו מאָל.

איצט--- ווען די לעצטע שטערן פון הימ?

האָט פארלאשן א זון-שטראל א יונגער,/ האָט די שטאָט קיין סימן פון דריט?--­און רירט יעדעס אבר געשווינדער. ו

עס קומט מיר אנטקעגן לייביש ברייער,/ זיין סאלאפּעט פון מאשון-איי? ס'גלאנצט;||| א יעדעםס װאָרט קלינגט ביי אים טייער--||| ר'ציילט די נאָרמעס פאר סטאלין, מיט שטאָלץ.

פון זיין סערוויעט עס האָט ארויסגעשטעקט דאָס מויל? פון א פולער מילך-פלאש;

עס האָבן זיינע ווערטער שוין דערוועקט

די לעצטע פארשלאָפענע ווינקלען פון גאס.

קומסט אביס?, חבר? ט'ער מיך געפרעגט. פארטיפט מיר זענען געגאנגען אין רייד.

זיין װאָרט איז געווען פון פרייד א געוועב, געוויקלט וי אויף וועב-קאם דער זייד.

---אונדזער פאבריק--- האָט ער אויפגעהעלט--­אן ערז-יפליכט אויף זיך האָט גענומען,

פאר דעם טייערסטן מענטש אין דער וועלט, פאר דעם ליכטיקן פירער פון שלום

­

זאָלן די וועבער ביי איעדער מאשין קניפּן א פאָדעם ואס האָט געריסן... ס'זאָל דאָס שיפל קיין רגע נישט רוען, נ'באהעפטן די פעדים שנעל? וי די בליצן.

און װאָס גלויבסטו, חבר! וואָס איז געשען? אין ריי-- באלאָטן שטאָף שוין ס'ווארטן; ס'האָבן מאגאזינען אזוינס נישט געזען, זייט פארן פינפיאָר ס'גייען די קאמפן!

2

א קרעפטיקער מענטש איז לייביש ברייער זייט ער האָט פאראייגנט די מלאכה.

ער איז וי א בנין א נייער,--­

מו? מיט פרייד נ'לעבן איז זיין משפּחה.

האנדליוואנדל און לויפן נאָך גליקן,

האָבן וי שימ? געפרעסן זיין געמיט; ס'האָבן ,,ברידער" געוואָלט אים פארפירן, צו פארלאָזן דאָס היימלאנד, זיין שטוב.

אָבער, ס'איז ברייער געװאָרן א נייער--­אין דער משפּחה פון ארבעט א גליר. א קעמפער פאר שלום א טרייער, מיט פעלזן שנאה קעגן צינדער פון קריג.

3

אלץ מער מענטשן האָבן די נאסן פארפלייצט,

און לאכנדיקע קינדער מיט מינטערם אין הענט. מיט שנעלע טריט צום טראמוויי זיך געאיילט, געקלערט צום זיינער---װאָס רגעס פארשווענדט.

ס'טיר? האָט זיך געעפנט האסטיק-שנעל, עס האָט נעאיילט אין שׁו? זיין נליקל. איר נרוס האָט געפלאטערט זוניק און העל--­און טיט צוקונפט איר רויטע טיבל.

מיר האָבן נעקוקט וי ס'שטורעמט מיט ווייט, נליק?--- וי אלע היינטיקע קינדער... ...וי נליקלעך מ'איז צו לעבן אין זיין צייט!--­האָט ברייער געזאָנט אין טיפן באווונדער.

חי 2

,איקוףיבלעטער"

סטאלין אין פֿאָלקסיליד

דער נאָמען סטאלין איז איינגעװאָרצלט אין די הערצער פון מיליאָנען מענטשן פון דער וועלט. די שענסטע געדאנקען וואָס דער מוח פונעם פאָלק קאָן אויסשפּינען, זענען געווידמעט דעם גּרויסן סטאלין דעם ,,מענטשלעכסטן פון אלע מענטשן". פון די ווייטסטע ברעגעס, פון ווו די זוֹן גייט אויף און פון וו זי גייט אונ­טער, טראָגט זיך צום ליכטוקן קרעמ? דאָס שענסטע וואָס די מענטשהייט פארמאָגט.

אומענדלעך איז אָבער די ליבע און פארערונג צום חבר סטאלין פוז די פאָוועטישע פעלקער. פאר זיי איז סטאלין א לערער, א פאָטער, א פיז רער און וועגווייזער; ער איז פֿאר זיי די זון װאָס באלויכט זיי דעם וועג צו די גליקלעכע טעג פון דער קאָמוניסטישער געזעלשאפט. דיכטער בא­זינגען אים אין זייערע לידער, מאָלער פא" אייביקן אין זייערע ווערק וויכטיקע מאָמענטן פון זיין לעבן און שאפן.

אין סאָוועטן-פארבאנד האָט זיך אנטוויקלט אין די לעצטע 80 יאר א ריזיקער פאָלקלאָר וועלכער זאָגט עדות וועגן דער אומבאגרענעצטער ליבע פוז די סאָוועטישע פעלקער צו זייער פי­רער, א מאסע פאָלקס-לידער זענען געווידמעט סטאלינען. אודמוהטישע און-גרוזינישע, אוקראי" נישע און יידישע פֿאלקס-ילידער שפּיגלען אָפּ די נרויסקייט פון דער סטאלינישער עפּאָכע

אט למשל? איז אן אודמורטיש פאָלקס- ליד מיט וועלכן ס'הויבט זיך אָן דאָס גרויסע בוך ,פעלקער זינגען". אן אייניק? פרעגט ביי זיין זיידן:

װאָס איו העלער פון דער זון, װאָס איו העכער פּון די װאָלקוס, װאָס איו טיפער פונעס יה?

און דער זיידע ענטפעהט אים;

גליס אי העלער פון דער זון, טרוים איז העכער פּוּן די װאָלקנס, מענטש אי טיפער פוגעם ים,

און דאָס אייניק? פרענט ווייטער דעם זיירן;

װער האָט רעם אורמורט געגעבן אוא גליק און רום און קרעפטן? װער האָט טויערן געעפגט

רעםס אורמורט צו זוגנען-שטראלן? מיטן העכסטן טרוים באטרויגט איס? ווער איז אונדוער בעסטער פריינט?

דער ענטפער דארויף איו:

סטאליו האָט דעם טרוים געבראכט אוודו, סטאלין האָט די קראפט געבראכט אונדו, סטאלין האָט רעם רום געבראכט אונרו,

ער איז אונרוער. לערער, פְרַיירְר.,

פון די ברייטע אוקראינישע סטעפּעס קלינ­גען לידער אָנגעזאפּטע מיט דעם ווונדערבארן ריח פון די קאָלווירטישע פעלדער:

ויפל ברייטע וואסערן אונרוער דניעפר יאָגט? מער געדאנקען מעכטיקע סטאלין פארמאָגט.

אין אן אנדער פאָלקס- ליד זינגען די אוקראי­נישע פּויערים מיט באגייסטערונג;

נישט געוועון קיינמאָל גאָך אווי גרין אין פעלד,

נייע פרישע פריילעכקייט אונדוער ראָרף באהעלט, סיהאָט אווי נאָך קײנמאָל נישט געקלונגען אונרוער ליר.

אָט אזוי האָט קײינמאָל נישט דער קאָרו נאָך געבליט.

דאָס סאאמישע פאָלק, אויפן ווייטן מזרח פונעם סאָוועטן-פארבאנד, זינגט פו? מים ליב­שאפט א ליד צו סטאלינען. דאָס ליד הייסט .סטאלין ווייסט".

מיר לעבן אין קאָלװירט

און פאשען קאָלװירטישע הירשן

מיר פּאשען די סטאדעס אין טוגררפ. מיר וייסן אין מאָסקווע לעבט סטאלין, ער װוייסט וועגן אונדז, ער ווייסט און ווינטשט אונדז גליק, און ועס

מיר װעלן פון װי ער הייסט,

מיר װעלן טאָ װי ער רערט, סטאליגען װעלן מיר פּאָלגן,

ער איז אונרוער פּאָטער און פריינר, ויייזשע געטרייער געזונט

מיר זיוגען דיר א ליד אין פילאַזאָרע!)

די פעלקער פון אזיע, װואָס האָבן ביז צו דער גרויסער סאָציאליסטישער אָקטאָבער-רעוואָלו­ציע געלעבט אין פינצטערניש, ווייט פון א קולטורע? לעבן, זינגען לידער ,דעם גרויסן סטאלין וועלכער האָט פאר זיי געעפנט א גליוק" לעכע צוקונפט. אט איז א בוריאט-מאָנגאָליש פאלקס-ליר;

רו ויגרייכער. גרויסער

און שטאָליהארטער סטאלין:

רער העכסטער פּאַיאנגער שפּיץ-בארג אין הײַכהייט. ייר'חאָן ניט

פאַרגלייכן טיט ריך:

ביסט רייכער. אוו דורכויכטיקער

וי ראָס לײַכטע האסער, בייקאלער, װאָס רוישט מיט א ליד וועגץ דיר,

אֶן א שיעור זענען די פֿאָלקסילירער גע" ווידמעט די גרויסע געשעענישן פון אָקטאָבער 7, און זייערע אָנפירער לענין און סטאלין. אין דעם גרויסן געזאנג וואָס די פעלקער פון סאוועטן-פארבאנד זינגען פאר זייערע פירער, הערט זיך אויך דאָס קו? פון די יידישע ארי בעטימענטשן פאר וועלכע די רעוואָלוציע האָט צום ערשטן מאָל געבראכט א פריי און גליקלעך לעבן. אויפן אָרט פון די טרויעריקע יידישע פאלקס-לידער. ביז צו דער אָקטאָבער-רעוואָלן­ציע, אין וועלכע ס'האָט זיך ארויסגעהערט דער קרעכץ, דער זיפּץ, און דער רעוואָלט פון די אונטערדריקטע יידישע מאסן, איז געבוירן גע­װאָרן היינט א העל ליכטיק ליד אין וועלכן ס'הערן זיך זוניקע קל?אנגען פון פרייע גליים­בארעכטיקטע מענטשן. יידן זינגען איניינעם מיט רוסן און אוקראינער, מיט טאטארן און אודמורטן, לויב-געזאנגען דעב גרויסן פּטאלין וועלכער פיהט זיי אויף די זוניקסטע וועגן. אזוי למש? דאָס ליד: ,דעם פירער" געשאפן אין ביראָ-בידזשאן:

סטאלין!

ריין גאַָמפן דערמאנען פֿאר אודנו איו אן ערע, דיין שוטימע דערהערן, פּֿאַר אונדו א גליק, דיין פּֿשוטסט װאָרט פאר אונדו איז א לערע, דיין בליק שויינט אין יעטוועדן מענטשלעכן בליט.

אין אן אנדער ליד, אָנגעשריבן פון א קיע­ווער יידישן ארבעטער, לייענען מיר:

סטאלין בּייִם רוּרער ער פירט אונדזער שיף, מעסט ער די ווייטקייט, מעסט ער די מיף. מיר ליב דעם פירער מיר טרויען איס אָוֹ, מיר הייבן ואָך העכער זיין לִיכְטִיהֶע באָןי

װאָס װויען דאָרט וויגטן מיט בײון געברום? זי װעלן נישט קײנמאָל פארלעשן די זון! שוויס ושע. מיין. שיף. צַו דעס ליכטיקן ברעג, א דאנק אים דעם פירער פאר ליכטיקע טעג.

סטאלין איז פאר די פעלקער דער קלוגסטער, דער העכסטער, דער ליכטיקסטער. איבער אלע האָט ער אוױיסגעשפּרייט זיינע ברייטע פליגל.

א ליד געשאפן אין אָדעסער געגנט, רופט אויס מיט שטאָלץ:

!) א סטאנציע אין מורמאנסקער קרייז אויף קירעווער אייון-באן.

סטאלין+

ער איו דער קלוגסטער אויף דער ערר, ער איז דער העכסטער פון די בערג. אל זיוגען מיר דאָס ליד.--­

דער אוובעק און דער טאדושיק

דער אוקראינער, דער ייד,

וועגן סטטאליוען א ליד.

דאָס באקאנטע יידישע פּועריליד אָטעסט מיט באגייסטערונג פאר דעם נייעם?עבן, און פאר זיין גרויסן מייסטער דער חבר סטאלון;

לאָמיר טריגקען א לחיים,

פאר רעם לעבן פאר דעס נייעם. פאַר רי פעלדער פאר רי זאטע, פאר דער גיער היויכער כאטע. לאָמיר טריגקען א לחיים,

פאר די קִיודער פאר די טרייע

פאר די קינדער, פאר זקניס,

און פאר אלעמען איניינעסם,

ואָל רער ערשטער כוּס זיך כוואליען פאר דעם ליבן חבר סטאלין.

רירנדיק זענען די שורות פו :

יעריקן ייך, וועלכער שרייבט ווע 1 ו, ווע27=ע שּ- ו

1 גייע קאָנסטיטוציע װאָס ער האָּט געגעבו, איז פארן ליכטיטן גאָלדענעס לעבן.

פֿון אלע סד1 מיליאָ) מענטשן ביז אייועס

ער האָט נישט פארגעסן קיינעס, קייועם.

אמחתע­פכווגען

און ער פארענדיקט ברכח;

מיט אן יירישער

רעם ליבּן סטאלין ויל איך א מתנה געבן, ער ואָל מייגע יאָרן דער?עבו.

אן אלטער שמיד זינגט א ליד וועגן דעם נייעם לעבן ואס האָט זיך צעבליט אונטער דער פאָן פון לענין און סטאלין.

אוגרוער לעבן פֿול מיט גלַיס

און מיט זונען-שטראל),

װייל עס פירט אונדז שטאָלץ צום ויג אונדזער ליבער סטאלין.

און דער א?לטער שמיד האָט ,אזא מין ליד פאר" צויגן" וועגן דעם דאָזיקן לעבן:

שיין, שיין העלע זון,

שויינע בעקלעך רויטע,

סיאיז אַװועק מיין עלטסטער וון אין ארמײַ רדער. רויטער.

לאָמיר טאעצן ווייב מיינס, קוס, גליקלעך זענען יאָרןו איצטער איז דער צװייטער וון אינושינער געוװאָרן,

און די זון זי גליט. וי גוט,

הערט נישוט אויף צו גליען.: סיוועט מיין רריטער יונגסטער וון אין דער ארסטיק פּליען.

דאָס זענען בלויז עטלעכע ביישפּילן פון פאָלקס-דיכטונג= ל?כבוד דעם נרויסן סטאלין. זייער צאָל איז אָן א שיעור נרויס. היינטיסן. טאָג ווען סטאלין איז דער אָנפירער פונעם ריײ זיקן שלום-פראָנט, ווען סטאלין וואכט איבערץ לעבן פון אלע-קינדער פון דער וועלט, ווען ער שטייט בראש פון די קעמפער פאר שלום, קעגן א נייער מלחמה--- ווערט זיין נאָמען נאָך מער פארפעסטיקט אין די הערצער פון אלע פּשוטע ארבעטנדיקע מענטשן פון דער גאָרער וועלט. פון גאנצן הארצן ווונטשן זיי אים צו זיין 79יסטן געבוירן-טאָג ער זאָל נאָך לעבן אסך, אפך יאָרן און ווייטער פירן די ארכענר מענטשן פון דער וועלט צום גרויסן אנטני?לטיקץ זיג.

ש. אלעקסאנדער

ביים קאָמיטעט פון צוטיילן די סטאלין- פּרעמיעס אויפן געביט פון קונסט און ליטעראטור

רעם 10-טן דעצעמבער איז פאָרגעקומען, אונטערן פאָרזיץ פון נ. טיכאָנאָוו, די ערשטע פּלענארע זיצונג פון קאָמיטעט פארן צוטיילן די סטאלין-פּרעמיעס אויפן געביט פון קונסט און ליטעראטור.

נ. טיכאָנאָוו, ד. שמארינאָוו, א. מארדווינאָוו, י. זאוואדסקי און י. פּעריעוו האָבן געלייענט באריכטן אין שייכות מיט די ארבעטן װאָס זענען פאָרגעשלאָגן געװאָרן באלוינט צו ווערן מיט די סטאלין-פּרעמיעס אויפן יאָר 1981.

עס זענען אָנגעקומען צום קאָמיטעט וועגן אנאליזירט צו ווערן, אן ערך צוויי הונדערט ווערק פון פארשידענע?יטערארישע זשאנערן. צווישן זיי, זענען ווערק פון פּראָזע 89, פון פּאֶעזיע 60, פון דראמאטורגיע 21, פון קריטיק און?יטעראטור-געשיכטע 27. די פּלאסטישע קונסט איז פארטרעטן געווען מיט 67 מאָלעריי­ווערק, 43 פקולפּטורן און 25 ווערק פון גרא­פיק. עס זענען אויך אָנגענומען געװואָרן 37 ארכיטעקטור-ווערק פון 26 שטעט; אויפן גע­

ביט פון טעאטער-קונסט זענען געוויזן געװאָר} 7 ספּעקטאקלען פון דראמע, 11 פון אָפּער און 6 פון באלעט. די קינעמאטאָגראפיע איז געווען פארטרעטן מיט 19 ספּעקטאקלען: 7 קינסטרי לערישע פילמען און 12 דאָקומענטיר-פילטען.

אין די דיסקוסיעס װאָס זענען פאָרגעקומע}ן, האָבן זיך באטייליקט וו. קעמענאָוו, ק. פערי}, ב. לאוורעניעוו, א גאָלדענװייזער, ד. בלאנאִי ס. מוקאנאוו, מ. איבראנימאָו א..א.