גר. 101

ה. א. שטאָלפּער

די באלאדע וועגן צבי אלנער

פֿראָג(פאפּ). װי ס'גיט איבער דער קאָרעספּאָנדענט פֿון דער טעלעפרעס­אגענטור אין תל-אביב, זענען יוגנטלעכע פאשיסטן באפאלן א קאָמוניסטישן

וט מיטינג אין ראשון לציון. און זי זענען אויך באפאלן דעם יוגנטלעכן צבי אלנער, װעלכער האָט זיך צו­ועם, ריקגעקערט פוגעם מיטינג און אים אזוי צעשלאָגן, אז ער איז שפּעטער געשטאָרבן רי פון די בֿאקומענע וונדן, יענ- די פֿאָליציל זאָגט זיך אָפּ אויסצופאָרשן דעם ענין און ארעסטירן די מערדער. די און לאנד ווו דער סאמום די אויגן פארקלעבט א דארט האָט א בחור, צבי אלנער געלעבט. וי/ געגארט האָט זיין יוגנט נאָך שלום און מיי שט אין לאנד ווו בן-נוריון פּרוווט קוילען די פריי; זער וו צוקונפט פון פעלקער וואקסט אוים וי א פלאם, א איבער פאָנען פֿון דאָלער איבער טייכן פון סם. יי 5 ור" כו= געפלאמט האָט צבי אלנער נאָך בּיכער און ברויט, אש געבראכט האָט בן-גוריון נאָר שיפן מיט טויט. צו טויטן דעם גאָרטן פון שלום און צוויט, מ די זאפט פון דער צוקונפט פארבייטן מיט בלוט. זער' עג געהערט האָט צבי אלנער: אויף אנדערע ברעגן פנ שטעלן זיך מענטשן דעם פֿייער אנטקעגן, יו ם'זאָל? ווידער נישט ווערן דאָס לעבן פארברענט די פוֹן וואל-סטריטס פארקרעציקטע, בלוטיקע הענט. אי- 4 עי באשלאָסן האָט צבי:--- ווען אויך טויטן מען זאָל אים וען מוז טון ער זיין פפֿיכט אלט קעמפער פאר שלום! חה חתימות וועט זאמלען ער אויף א בויגן, חתימות פאר שלום, ואס ברענען די אויגן ער דער וועלט פון מלחמה, וי פייער און פלאם ; באווייזן, אז פאלק איז נישט טויט וי דער ים. שן: עם פוּן גלויבן באקרוינט געגאנגען איז צבי ביז שפּעט אין דער נאכט, פון מאָרגן אין בלי, 8 פון שמיב? צו שטיבל, צו טיר און צו טויער כאוויזן אז שווייגן הייפט אומקום און טרויער. := חתימה פאר שלום הייסט: לעבן אוֹיף וועלט--­2 הייסט דעם שונא באקעמפן, װאָס הרגעט פאר געלט. = ­יט שוין, האָט ער געזאמלט צענדליקער בויגנס. וט די זון האָט באזוימט זיין פרייד אין די אויגן... ר..-נאָר ס'האָט זיך דערוווסט אין-א טאָג, פּאָליציו : פוּן דעם, און נאך אלנערן געיאָגט האָבן זיי.... געכאפּט אים, געשלאָגז מיט ביטערע שלעג, צעריסן די בויגנס מיט אנגסטן און שרעק; ר אוּן ווידער געשלאָגן צבי אלנערן אין קאָפּ, גִ געמיינט אז דעם קאמף, מיט שלעג מען שטעלט אָפּ, 5 געצאָרנט, געדונערט, געקריצט מיט די ציין; פ-- מיר וועלן דאָס לעבן מיט טוט דיר דערגיין! טֹּ , האָט צבי'ן דאָס פּנים א שמייכ? צעצויגן, 2 און גרוים האָט געעפנט ער זיינע אויגן: ע== ם'איז ליב מיר דאָס לעבן און כ'האָב עס געשטעלט 7 אין קאמף פאר פרייהייט, פאר שלום אויף וועלט; ײ און כאָטש איר וועט לעגן מיין לעבן אויף שׁווערר, זייט וויסן, דער שלום וועט זיגן אויף דר'ערד, יי א' אים האָבן די פויסטן די אויגן פארמאכט, ק גי געװאָרפן זיין לעבן אין אָפּגרונט פון נאכט. :|וי. עס רעשן אוּן ליארמען בן-גוריונס וועכטער 1 עי חיינט אין ישראל מיט קו? פון געלעכטער, ר ר זיי מיינען, דער אָפּגרונגט האָט צבי'ן פארשלעפּט, ױ זי האָבן א טעות, ער אָטעמט און?עבט 0 אין צאָרן פון דערפער, אין חיפה'ס דאָקערן : און איבעראל דאָרט ווו דאָס ל?עבן ווערט שווער. דּ:: זאָל בן-גוריון נישט מיינען אז פייער און שטאָפּ: : 7 וועט קענען פארשטומען פון שלום דאָם קול. : דאָס קול פונעם פאָלק, דאָס קו? פון דער וועל?ט, טויטן מען קען נישט וי א מענטש אין געצעלט! :{- װייל ם'לעכט און ועט לעבן תמיך צבי אלנער, : 2 אין הערצער מיליאָנען פון שלום די זעלֿנעף-. ֹ די זעלנער װואָס שניידן בוריאנעס פֿון טויט אויף פעלדער פון לעבן, פאר שלום און ברויט, ײ­

אוויי ענימ 1 גע עע:פע:יע2 ,עי

ילפ ושע אי אע א

ערב פרעמיערעם

,איקוףיבלעטער" 2 ביים בולארעשטער

יידישן מלוכהיטעאטער

פּונקט וי אוֹיף אלע ארבעט-געביטן פון אונדזער פאָלקסדרעפּובליק זענען די ארבעטנדיקע מענטשן אדורכגעדרונגען מיטן אחריות-פולן געפי? פון דערפולן אונדזער מלוכהיפּלאן אויף 1980 און זיך גרייטן צוֹ אונדזער ערשטן פֿדיאר פלאן--- אזוי אויך גרייט זיך אין דאָ­זיקן סאָציאליסטישן גייסט דער בוקא­רעשטער יידישער מלוכה-טעאַטער צום װינטער-סעזאָן מיט א רעפּערטואר וואָס וועט העלפן הייבן דעם פּאָליטיש-קולטו­רעלן ניווֹאָ פון די ארבעט-מענטשן װאָס ווארפן אָפּ מיט האס די פיינטלעכע צוו­ניסטישע אגיטאציע,

אין טעאַטעריזא? איז שטיל. אויף דעך בינע רעפּעטירט מען ,טוביה דער מיל­כיקער" פון שלום עלוכם, באארבעט פאר דער פצענע פונעם שוישפּילער בענא פּאָפּליקער.

דער באגאבטער רעזשיסער ח. סעס­לער מאכט זיינע באמערקונגען און שטרייכט אונטער שלום עליכמס אי­דייען וועלכע באקומען א סאָציאליסטיש­רעאליסטישן זין.

אצונד, רעפּעטירט מען די סצענע פו­נעם דריטן אקט, בשעת טוביה בלייבט אליין(דער פויער איז זיך אוועק) און די בענקשאפט, פארוואָס ער האָט זיך נישט צוגעהערט צו זיין טאָכטער חוה, נאָגט אים. די ראָ? פון מוביה שפּילט איוי כאויס און מען קען נאָך נישט אויסקריפטאליזירן, וי ווייט ער האָט אריינגעדרונגען אין דער טוביה-פיגור, ער גייט אָבער אויפן ריכטיקן וועג.

עס קלינגען אָפּ אין זאל די פּשוטע ווערטער פון טובּיה: ,ואס איז דאָל גאר ייד? און וואָס איז דאָם נישט-ייד? און פארוואָס האָט גאט באשאפן יידן

-עונם,,,- אשנ אעמווקפ ,גע

2

און נישט-יידן? און אויב גאָט האָט שוין יאָ באַשאַפֿן יידן און נישט-יידן--- פאר­װאָס זאָלן זיי זיין אזוי אָפּגעטײלט איינס פונעם אנדערן?" אל

אויבן אין ,רויטן זא?" פונעם יידישן מלוכה-טעאַטער, טרעף איך ביי א טיש­פּראָבע א צווייטע גרופּע פונעם טעאַטער­אנסאמב? װאָס שטודירט איין די ווונ­דערבארע פאָוועטישע קאָמעדיע ,די שליממזלדיקע ירושה" פון שײניץן, אי בערזעצט אין יידיש פון יוליאן שווארץ.

די פּיעפע איז אן אויסגעצייכנטע, קינסטלערישע סאַטירע אקעגן דער אימ פּעריאליסטישער מאראל, אקעגן צעפויל­טן קאפּיטאליסטישן אמעריקאנער ,הו" מאניזם" און דעמאסקירט דעם אזויגע­רופענעם אמעריקאנער לעבנס-שטייגער און געיעג נאָך געלט.

די פּיעסע ווערט רעזשיסירט פונעם ייִנגן רעזשיסער ראֹדו מיראָן.

אל

ביידע פארשטעלונגען, ואס די אֶנֵ­פירונג פונעם בוקארעשטער יידישן מלו­כה-טעאַטער= האָט אויפגעוויילט, וועלן זיין א פֿאָזיטיווער צושטייער צו הייבן דעם פּאָליטיש-קולטורעלן ניווא פון די יידישע ארבעטנדיקע מאסן, צו פאר­שטארקן נאָך מער זייער ליבשאפט צו אונדזער רעטער, צום גרויסן סאָוועטן­פארבאנד, און וועט זיי דערמוטיקן און סטימולירן צו הייבן זייער ארבעטיפפּראָ­דוקטיוויטעט לטובת דעם אויפבוי פו­נעם סאָציאליזם אין דער ר. פ. ר., אונ­דזער טייער היימ?אנד, ווו עס בוֹיט זיך אונדזער ליכטיקע צוקונפט.

בערל שנאבל

-ויוי 0 ווא /א הוח

א. שפּיגלבנלאט

מיין לאנד

מיין לאנד האָט הויכע בערג און אין-סופיקע וועלדער

און רוישנדיקע קוואלן

װאָס קענען נישט קיין עלטער!

,וו--י,יו!ואווא

די סאָסנעס וואקסן הויך, דערגרייכן אזש די הימלען; די ליבשאפט קומט צו זיי ? צופוסנס דאָרט אנדרימלען.

מיין לאנד האָט שיינע זין

און חנעוודיקע טעכטער-­און אלע זענען זיי

{? דעם לאנדס געטרייע וועכטער.

: : : פַּ : : : 1 ֶּ 1 :

וזווזאזי ,00 וחח

יוויוזא

זיי פלאנצן אין די שטעט, גערטנער און פאבריקן און זענען תמיד גרייט דִי שונאים צו דערשטיקן.

. :. גע

מיין?אנד איז וי א בוים אָפּגעשיט מיט צוויטן;

פאר גאָרנישט אין דער וועלט װאָלט איך עס נישט פארביטן,

יווישייישל:עשוי א

ייט ןא א!אי

ישי ירוי

פעסטיוואל אין צייכן פון. פעלקער-פריינטשאפט

דעם 90יטן סעפּטעמבער ד. י. איז פאָרגעקומען אין ,טעאַטרו? ארמאטעי" א פעסטיווא? אָרגאניזירט פונעם פונ­דיקאט פון פֿרעזידיום פון דער גרויסער נאַציאָנאַלער פארזאמלונג און דעפּאר­טאַמענט פון די נאציאָנאַליטעטן.

ס'האָבן אָנטיי? גענומען קינסטלערי­שע גרופּן פון אלע נאציאָנאַליטעטן, אונ­

נארו ריכי י יספז נארישע, גו שע,-ארמעג שֶע, ארטיסטז וכ

פונעם. נאציאנאַ?-טעאטשא;געט" ­טראדא-טעאַטער, און א' קינסטלערישע גרופּע פונעם או. ט. מ., ארבעטער-יוגנט­פארבאנד פוּן דער רומענישער פאָלקסי רעפֿובליק. דער ,איקוף-כאָר" פון בו­קארעשט אונטער דער אָנפירונג פונעם מייסטער שווארצמאן האָט אויך גענו­

װטיוון אנטיי? ביי דעם דאָזיקן

דער פעסטווואל איז פאָרגעקומען אונטערן צייכן פוֹן פארברידערונג צווי­שן אלע ארבעט-מענטשן, װאָס לעבן אין דער רומענישער פאָלקס-רעפּובליק, אין קאמף פאר שלום און סאָציאליזם.

צווישן די מעטאדן פון באקעמפן די ציוניסטישע ליגנערישע פּראָפּאַגאַנדע, איז אויך דאָס אָרגאניזירן אויסשטעלוג­גען ואס שילדערן די ווירקלעכקייטן פון ישראל, אזעלכע אויסשטעלונגען זע­נען אָרגאניזירט געװאָרן אין בוקארעשט אין זאל ,בארוך בערעא", אויף קאלעא | מאשילאָר און אין דער שטאָט גאלאי!. ווועגן די רעזולטאטן פון דער דאָזיקער מעטאָדע דערציילן די אלבומען, אין וועלכע יירישע און נישט יידישע אר­בעט-מענטשן שרייבן זייערע מיינונגען איבער די אויסשטעלונגען. ;! מיר האָבן געהאט די געלעגנהייט דורכצובלעטערן, צוריק מיט עטלעכע טעג, דעם אלבום פון דער אויסשטעלונג |,אכפּעקטן פון ישׂראל" פון קאלעא | מאשילאָר. נאך דעם װאָס אסך יידישע און נישט יידישע ארבעט-ימענטשן, האָבן { געזען, דורך די דאטן און ציפערן דעט {אונטערשייד צווישן דער לאגע פון די ארבעט-מענטשן אין קאפֿיטאליסטישן ישראל? און אין אונדזער היימלאנד די וומענישע פאָלקסדירעפּוֹבליק, אָנערקע­גען זי אז פון דער אויסשטעלונג האָבן זיי אסך געלערנט. אָט שרייבט איין בא­זוכער, וועמענס חתימה מיר האָבן נישט געקענט דעפציפרירן: ,די עקספּֿאָזיציע

{ אִיו א רערציערישע און איך האָב געז

לערגט פון איר זייער אסך זאכו, װאָס איך האָב זי פּריער. נישט געװוסטײ",

אן אנדערער שרייבט: ,וװעגן דעם װאָס איך האָב געוען אויף דער אויס­שוטעלונג, װעל איך זוכן איבערצוגעבן די יידישע חברים פוֹן אונדזער פאבריק."

אן אנדערער באזוכער, קאָן סאמויל, פארשטייט פוּן די בריוו, ואס ער בא­קומט פון ישראק, אז די ווירקלעכקייט פון ישראל איז פי? ערגער, וי עס זענעו בכוח איבערצוגעבן די ציפערן, בילדער, און בריוו פון דער אויסשטעלונג און זיינע ווערטער אריינגעשריבן אין אלבום זענען וי א פֿאָרווורף; עס איז װינציס געוויזן /געװאָרן פוגעם דרחקות פון װעל­כו עס ליידט דער ארבעטער-קלאס. אין דער מדינת ישראל, װאָס איז באהערשט פּון רי קאפיסאליסטן.ײ

אפך פון די באזוכער פון דער אויס­שטעלונג דרוקן אויס אין פּשוטע ווער­מער, זייער וילן צו בלייבן אין דער ר פ. ר.

אנדערע באגנוגענען זיך נישט אוים­צודרוקן זייער. אנטשלאָסנקייט צו בליי­בן, זי האלטן פאךר זײַער חוב זיך צוּ ווענדן צו די יידישע ארבעט-מענטשן, זי זאָלן ב?ייבן דאָ, אין זייער אמֹתן היימלאנד. אט ואָס עס שרייבט די ח'טע ראטמאן פון דער פאבריק ,,טיטא­נול? ראָשו?: איך האָב כאזוכט די דאָ­זיקע עקפפּאָזיציע און איך ווע? זאָגן פאר אלע װאָס ווילן פֿאָרן קיין ישראל, זי זאָלן נישט פֿארל?אזן דאָס גליקלעכע לעבן פון דאנען פאר דעם דחקות פון דאָרטן, זיי זאָלן נישט שלעכטס טון פאר זייערע קינדער, וועלכע זענען נאָך נישט בכוח אליין צו טראכטן."

די אויסשטעלונג ווערט באזוכט אויך פון נישט יידישע ארבעט- מענטשן, וועלכע פאראורטיילן די נידערטרעכטיקע

איינדרוקן פון באזוכער בי דער עקספ אזיציע גאספּעקט! פוז ישראל"

ציוניסטישע פּראָפּאגאנדע ואס ראָט די יירישע ארבעט-מענטשן, זאָלן צעשטערן זייער בע?-הבתישקייט כדי צו פארלאָז! דאָס דאָ און צו פאָרן אין קאפּיטאליפטישן ישראל, ווו עס ווארט אויף זיי ארבעט" לאָזיקייט און דאכלאָזיקייט, ארעמקייט און הונגער. די נישטיידישע ארבעט­מענטשן ראָטן זייערע חברים נישט צו פאָרן קיין ישראל.

אֶט װאָס עס שרייבט ח' טוקרא יוסיף, ארבעטער-דירעקטאָר פון דער פֿאבריק ,,דרום-"נאָו/= ,מיר ארבעטער פון די ווארשטואטץ ,,דרום נאו"(גייער' ועג) דרוטן. די. העוט פון די חבריסם װאָס בלייבו דאָ אין דער ר.פֿ.ר. מיר דרוקן די העגט. פון אלע יידן, וועלכע האָבן פַּאּרי מוטאגען או זייער פַּלִיכט איז צו קעמפֿן צוזאמען מיט אונדז, פאר פולוס און פארן אויפבויען דעם סאָציאליזם אין מונדזער לאַנד."

כמעט דאָס זעלבע שרייבן די חברים ק. עפטומיע, אורסו לעאָן קאסטאקע, בעלק גאוורילא און אסך אנדערע. דאָם װואָס די דאָזיקע נישטיידישע חברים שרייבן איז אויך א לעבעדיקער באווייז אז די ציוניסטישע שושקערייען וועגן אייביקייט פון אנטיסעמיטיזם" זענען אויסגעטראכטע זאכן, וואָס האָבן דעם' צוועק צו דעזאָריענטירן די יידישע. אר­בעטנדיקע, בי אונדז אין?אנד, ווו עס בויט זיך דער סאָציאליזם, אונטער דער אָנפירערשאפט פון דער רומענישער אר­בעטעריפּארטיי.

גליקלעכע לעבן, וואָס שאפט זיך.