Jahrgang 
103 (1950) נר. 103 5-טער יאָרגנג
Einzelbild herunterladen

{ 58ז5ום8-סטאו. זטזוואס= וטאט 8ט58ס6טסאסס 8טפ 885סא

{ בירגער, מענער און פרויען!

דעם 8יטן דעצעמבער 1980, וועט אונדזער פאלק וויילן זיינע שטייער אין די ארטיקע אָרגאנען פון דער מלוכה-מאכט--- די נטלעכע, ראיאָנאלע, שטאָטישע און קאָמונאלע פאלקס-ראטן. די רומענישע ארבעטער-פּארטיי, די אלגעמיינע ארבעט-קאָנ­דֶעראציע, דער פּױוערים-פראָנט, די קאָאָפּעראציע, דער אוננא-ו­פאָלקס-פארבאנר, דער. פארבאנד פון דער ארבעטנדיקער גט, דער פארבאנד פון די דעמאָקראטישע פרויען פון רו­יע, דער דייטשער אנטיפאשיסטישער קאָמיטעט, דער יירי­דעמאָקראטישער קאָמיטעט און אנדערע געזעלשאפט­אָרגאניזאציעס און קאָמיטעטן פון די מיטלעבנדיקע נאציאָ­יטעטן, די אָרגאניזאציעס פון די שרייבער, קינסטלער, וויסנ­אפֿטלער, וועלכע רעפּרעזענטירן די אינטערעפן און דעם ווילן פו­1 ארבעטנדיקן פאָלק, גייען אויך אין די דאָזיקע וואלן אין די רא­י פונעם פראָנט פון דער פאָלקס-רעמאָקראטיע, רער פראָגט פון דער בּאָלחס-רעסאָטרטטיע קעמפט פארן פאר­אַרטן און. אנטוויקלען די רומענישע בּאָלקס- רעפּובליק, פאַרן ' /פבוי און ווילשטאער פון אֵלע ארבעטעריקע פון די שטעט און } די דערפּער, פארן פּאַרטיידיקן דעם שולום, פֿארן פּארטיידיקן די ציאָנטלע!אומאָפּהענעגיקײיט און סווועראניטעט פון אונדזער היים­ר, קֶעגן אירע שוגאים--- די אמעריקאנער און ענגלישע. אים­פּעריאליסטן, די טעטיקייט פון די פאלקס-ראטן, וועלכע איר וועט וויילן דעם 8יטן דעצעמבער, באזירט זיך אויפן אריינציען. די ברייטסטע מאסן אינעם אָנפירן מיט די געזעלשאפטלעכע ענינים. איבער 80,000 אר. בּעטער, ארבעטנדיקע פּויערים, בעלי-מלאכות, וויסנשאפטלער און קּולטור-טוער, לערער, טעכניקער, וועלן געוויילט ווערן אלם דעפּו­טאטן אין די לאקאלע אָרגאנען פון דער מלוכה-מאכט--- רי פּאָלקם-ראטן. דיי רי פּאָלסס-ראטן װועלן לייזן די ווירטשאפטלעכע, געזעלשואפט­עכע און חולטורעלע פּראגן פון דער געגנעט, פונעסי ראיאָו, פוז רער שטאָס אָדער פוו דאַרף, וועלעכן זי פירו אָו. זיי וועלן אוים­רבעטן און' אויספורן דעם אָרטיקן ווירטשאפטלעכן פּלאן און ודזשעט, נעמענדיק אין אכט דעם מלוכה-פּל?אן און דעם אלנעטיי­עם בורזשעט פון דער רומענישער פאָלקס- רעפּובליק; זיי וועלן אָרגן פארן גוטן אדמיניסטרירן די אָרטיקע פארמעגנט, אונטערנע­מונגען(פאר די אינסטיטוציעס פון קולטור, בילדונג, געזונטהייט, פארן אָנווענרן די געזעצן, וי אויך פארן אָננעמען סיי װאָס פאר א זאָטמיטלען,. װאָס. זענען נויטיק כדי די אָרטיקע ווירטשאפט זאָל ך גיוט אנטוויקלען. )= די פאָלקם-ראטן אונטערשיידן זיך וי הימ? צו ערד פון די רמיניסטראטיווע אָרגאנען אין דער צייט פון דער בורזשואז-נוט­זיצערישער הערשאפט, וועלכע זענען נישט געווען מער וי טיט­ען צו עקספּלואטירן און אונטערדריקן די ארבעט-מענטשן, לטובת די נוט-באזיצער, באנקירן און פאבריקאנטן. אין דער צייט פון דער קאפּיטאליסטישער און גוט-באזיצע­י ישער הערשאפט, זענען די פּרעפעקטן, פּרעטאָרס, בירגער- מייפ­טערס געשטעלט געװאָרן פון צווישן די הכנעהריקסטע משרתים פון די עקספּלואטאטאָרן. אין די זעלטענע פאלן, ווען די בורזשואז-נוט­נאזיצערישע פּארטייען פלעגן ארגאניזירן מוניציפּא?-וואלן, פלעגן י דאָזיקע וואלן דורכגיין אין אן אטמאָספער פון טעראָר, מאָרד, אָפארעריי שווינד? און גניבות ביי די וואל-אורנעס. נאָר די צייטן, ווען די אלע זאכן זענען מעגלעך געווען, זענען {ארשווינדן אויף אייביק. די צייטווייליקע אָרטיקע אָרגאנען פון דער מלוכה-מאכט, די צייטווייליקע קאמיטעטן, האָבן זיך פארמירט פון ארבעט-מענטשן און זיי געפונען זיך אין דינסט פונעם ארבעטנ­קן פאָלק און פון דער פאָלקס-דעמאָקראטישער מלוכח. און איצט, סן די ארבעט- מענטשן וויילן, אויפן גרונט פון א טיף דעמאָ­וראטיש געזעץ, די בּאָלחס-ראפן, צוזאמענגעשטעלט פון דעפּוטאטן פון די ארבעטנדיקע פון די שטעט און אין די דערפער. רי פּאָלקסיראטן וועלן רעפּרעזענטירן אויפן ברייסספץ= אופן די אליאנס פונעם ארבעטעריקלאס מיטן ארבעטגריקן פויערנטום, א אליאגס װאָס איז רי רויערהאפטע באזע פונעם פּראָגט פון דער אָלססירעמאָקראטיע. איו רי פּאָלקסראטו, וועלן ברידערלעך מיטארבעסן די זין און

: כטערפּוגעם רומענישן פאָלק און פון רי מיטלעבנדיקע נאציאֲ­אליטעטן.

לויט דעם וואליגעזעץ, ווערן די קאנדידאטן איבער וועלכע די ויילער ועלן האָבן צו זאָגן זייער װאָרט, פאָרגעלייגט פֿון די פאר­

אָרגאניזאציעס, פון די מאסן-אָרגאניזאציעס, וי צ.ב. די סונ­יקאטן, דער פארבאנד פון דער ארבעטנדיקער יוננט, דער פויערים­ראָנט, דער פארבאנד פון די דעמאָקראטישע פרויען פון רומעניע,

בֵּר. 103.זא 5יטער זאָרגאנג.= פּרייז לײ 5 161!וסק

21 אָקטאָבער 1950 6סותזס}06) 21

געועלשאפטלעך- ליטערארישער זשורנאל דערשיינט אונטער דער רעדאקציע פון א קאָמיטעס

2..18.3 2 ,3352/85!(3:8/*/.51 /!/65יטסט5: בּון-40/ 51 בו}ס2828 רעדאקציע און אדמיג.; בוקארעשטי מאטעי באסאראב 2 ג. טעלי 4.30.22

י דער אונגארישער פאָלקס-פארבאנר, א.א.וו. פון די קולטור- וויסנ­

שאפטלעכע-, קאָאָפּעראטיווע אָרגאניזאציעס, ווי אויך פון די פאָלקס- פארזאמלונגען פון די ארבעט-מענטשן פון די אונטערנע­מונגען, אינסטיטוציעס, דערפער, לאנדווירטשאפטלעכע קאָלעקטיוון, מלוכהשע לאנדווירטשאפטן, מאשינען- און טראקטאָר}-סטאנציעס, די וואלירעכט איז פּארזיכערט פאר אַלע בירגער פון 18 יאָר טרויף. שָוֹ אונטערשייר פון מין, נאציאָגאליטעט, יראסע, רעליגיע, קָולְטּור­מצב, פּֿראָפּעסיע אָרער װוין אָרט. דאָס פאָלק האָט נישט גענאָסן פון אזעלכע רעכט קיינמאָל אין די פינצטערע צייטן פון דער הערשאפט פון די בורזשואזע און גוטבאזיצערישע פּארטייען. עס ווערן בא­זייטיקט פון די וואלן די עקספּלואטאטאָרן, די שונאים פונעם אר­בעטנדיקן פאָלק, די שונאים פון שלום, די שונאים פון דער נאציאָ­*נאלער אומאָפּהענגיקייט און סווועראניטעט פון אונדזער לאנד, די געטרייע משרתים פון די ענגלישע און אמעריקאנישע אימפּעריא­ליסטן; די געוועזענע נוטבאזיצער,. פאבריקאנטן, באנקירן, גרויסע סוחרים, בעלי-גופים, וועלכע פו? מיט שנאה קעגן דער רו­מענישער פאָלקס-רעפּובליק, שטעלן זיך נישט אָפּ פון די נידער­טרעכטיקסטע מיטלען צו שעדיקן די אינטערעסן פונעם היימלאנד, פונעם ארבעטנדיקן פאָלק און פונעם שלום. דאָס וואליגעזעץ ניט נישט פאר די דאָזיקע דאָם רעכט זיך ארויסצוזאָגן איבער די מענ­טשן, װאָס ווערן גערופן אָנצופירן מיט די געזעלשאפטלעכע עניעים.

בירגער. מענער און פרויען!

שטימענדיק ביי די וואלן צו דער גרויסער נאציאָנאַלֿער פאר­זאמלונג פון מערץ 1948 פאר די קאנדידאטן פונעם פראָנט פון דער פאָלקט-דרעמאָקראטיע, האָט איר געשטימט פארן רעזשים פון דער פאָלקס-דעמאָקראטיע, וועמענס אָנפירנדיקער אוּן וועגווייזערישעך כוח עס איז די רומענישע ארבעטער-פּארטיי,

די צייט װאָס איז פון דעמלט פארלאָפן, האָט באוויזן די ריכ­מיקייט פון דער פּאָליטיק פון דער פּארטיי, וועלכע אנטשפּרעכט די לעבנסחאינטערעסן|פונעם פאָלק. די ארבעט-מענטשן האָבן זיך גע­קענט איבערצייגן אז בי רי פאַָרשוטייער פונעס רעזשים פון דער פּאָלקס-רעמאָקראטיע, איז נישט פאראן קיין חילוק צווישן װאָרט אוו טאַט,. ִ

אין דער דאָזיקער צייט איז אָפּגעשטימט געװאָרן די קאַנסטו­טוציע פון דער רומענישער פאָלקס-רעפּובליק, וועלכע האָט פאר­פעסטיקט די דעמאָקראטישע דערגרייכונגען פון אונדזער פאָלק. די רעכט און פרייהייטן זענען געווען און ווערן פארטיידיקט קעגן די מאכינאציעס פון די שונאים פון אינלאנד און פון אויסלאנד.

נאָך דער נאציאָנאליזירונג פון די גרויסע אינדוסטריע- אונ­טערנעמונגען, פון די בענק, פון די מינעס, פון די טראנפפּאָרט- און פארזיכערונגס-געזעלשאפטן, איז אונדזער אינדוסטריעפּראָדוקציע ווייט איבערגעשטיגן דעם ניוואָ פון פארן קריג. דער מלוכה- פּלאן פאר 1949, איז דערפולט און איבערגעשטיגן געװאָרן, און דער פּלאן פאר 1980 איז אויפן וועג פארווירקל?עכט צו ווערן.

פון 1948 ביז היינט זענען געבויט געוװאָרן אין פארשידענע נעגנטן א גרויסע צאָ? פאבריקן און אוזינעס. ס'זענען אנטשטאנען נייע מעטאלורגישע, טעקסטיל, האָלץ- באארבעטונגם- אונטערנע­מונגען א. א. ס'זענען צוריקגעשטעלט געוװאָרן אין פונקציע צענ­דליקער סאָנדעס, פארלאזטע פון די קאפּיטאליסטן. אין צפון-מערב­דיקן טייל פון אונדזער לאנד איז געשאפן געװאָרן דער גרויסער קאמבינאט פון אייד?-מעטאל, באיא מארע. ס'ווערט דערהויבן אין בוקארעשט דער פּאָליגראפישער קאמבינאט פון ,,סקענטעא-הויז". אין מאָלדאָווע האָבן אָנגעהויבן די בוייארבעטן פון דער נרויסער הידראָעלעקטרישער סטאציע פון ביקאז. דער ווונדערבארער בוי פו­נעם קאנאל דוניי---שווארצער-ים, דער שטאָלץ פון אונדזער פאָלק, איז אין פולן פונאנדערוויקלען זיך.

גרויס וענעץ די רערגרייכונגען פּוגעם רעזשים פֿון דעך פֿאֲלקֶסי דעמאָקראטיע, אויך אין דער לאנדווירטשאפט. מיליאָנען ווירטשאפ­טן פון די אָרעמע און מיטל-פּויערים האָבן באקומען מצר דער מלוכה א גרויסע הילף. ס'זענען פארנאנגען די צייטן ווען דער פּױיער איז געװואָרן דערנידריקט, אָפּגעחוזקט, טעראָריזירט פון דעם זשאנ­דארמישן שטעקן. אין די עטלעכע יאָר עקזיסטענץ פונעם פאָלקס­דעמאקראטישן רעזשים, איז באדייטנדיק געוואקסן דער עקאָנאָטי­שער און קולטורעלער מצב פון דעם ארבעטנדיקן פּױיערנטום. די קאאָפּעראטיוון האָבן צעטיילט אלץ מער פחורות אין די דערפער. אין 1949 איז דער ווערט פונעם סחורות-אָפּזאץ געווען 40 מילו­ארדן ליי. אין 1980 וועט דער ווערט פון די פארקויפטע פחורות אין די דערפער באטרעפן, אן ערך 60 מיליאררן ליי. קרוב 5 מיליאָן ארבעטעריפּויערים זענען מיטגלידער פון די קאָנסום" און אָפּזאץ: קאָאָפּעראטיוון. די װירטשאַפטן פון די אָרעמע און מיטליפּויערים זענען געשטיצט געװאָרן מצר דער מלוכה דורך קרעדיטן, מכשירים, שטייער-פארלייכטערונגען און אנדערע,

די ריכטיקע נאציאָנאלע פּאָליטיק פון דער פּארטלל און רעגירונג האָט פארזיכערט פאר די מיטלעבנדיקע נאציאָנאליטעטן פון אונדזער לאנד, גלייכע רעכט וו רי פונעם רומענישן פאָלק.

(פון מאניפעסט פונעם פראָנט פון רער פאָלקס-דעטאָקראטיע)

פאר שלום, פארן אויפכלי פונעם היימלאנד, פאר סאָציאליזם! דער מאניפעסט פונעם פראָנט פון דער פאָלקס-דעמאקראטיע

די פּארטיי און די רעגירונג שטיצן דאָם ארבעטנדיקע פּויערנ­טום אין קאמף קעגן די בעלי- נופישע עקפפּלואטאטאָרס. א גרויסע צאָל געזעצן און מאָסמיטלען פון דער מלוכה, צוימען איין רי בעלו-נופישע עקספּלואטאציע. איבער 8000 נייע טראקטאָרן זענען געשיקט געװאָרן אין דִי דערפער, כדי, צו העלפן די ארבעטנדיקע פּויערים צום באארבעטן די ערד. די ארבעטנדיקע פּויערים וועלכע פארייניקן זיך צום באארבעטן די פעלדער מיט. מאשינען, באקומען א באדייטנדיקע שטיצע מצד די מאשינען-און טראקטאָרן-סטאציעס.

און אונדזערע דערפער זענען אנטשטאנען די ערשטע קאָלעק­טיוו-ווירטשאפטן,. וועלכע האָבן זיך פארמירט אויפן גרונט פון פרויער צושטימונג מצד די אָרעמע און מיטלפּויערים. זייער צאָל איז געוואקסן ביז איבער 1000. כאָטש זיי האלטן ביים אָנהויב פון זייער אקטיוויטעט, האָבן די קאָלעקטיוו-ווירטשאפטן דערגרייכט די ערשטע דערפאָלגן אויפן געביט פון העכערן דאָס גערעטענש, און

פונעם פארבעסערן דעם לעבנס-מצב פון די פּויערים. אסך פון זי.

האָבן זיך דערשלאָגן צו א גערעטעניש פון איבער 2000 קג. ווייץ אויף א העקטאר, און אנדערע איבער 3000 קג. אויף א העקטאר. דער רעזשים פון דער פּאַלסס-דעמאָקראטיע ליקהידירט די צוריף" געשטאַגעגקייט פֿון אוגרזער לאנד אויפן עקאָגאָמישן געבים.' וי אַוּיֶך אַױיבּן קולטור-געביט. די זין און טעכטער פון די ארבעטנדיקע מענטשן. האָבן באקומען די מעגלעכקייט צום לערנען. אין גאנצן לאנד זענען דערעפנט געוואָרן 2.026 נייע שולן אין אלע גראדן. 9 נייע העכערע לערן-אנשטאלטן. 108 נייע פאקולטעטן אויף די אוניווערסיטעטן. אלץ מער זין פון די ארבעטער און פּויערים דרינ­גען אריין אין די שולן און אוניווערסיטעטן. די צאָ? שטודענטן איז געוואקסן ביז איבער 49.000 לנבי די 24,000 פון פאר דער מלחטה. 0 שילער באקומען מלוכה-יסטיפּענדיעס און 190,000 שי­לֶער און סטודענטן וווינען אין מלוכהשע היימען. 700.000' מענטשן באזוכן היידיאָר די קורסן פאר ליקווידירן דעם אנאלפאבעטיזם., אין אונדזערע דערפער, ווו עס האָבן אין דער צייט פונעם בורזשואז- פּריצישן רעזשים עקזיסטירט נאָר עטלעכע הונדערט קולטור- היימען און א נאנץ' אומבאדייטנדיקע צאָל ביבליאָ­טעקן, פונקציאָנירן אצונד איבער 11.000 קולטור-היימען און 0 ביבליאָטעקן. אין דער וויסנשאפט, אין דער?יטעראטור, אין דער קונסט, האבן מיר דערגרייכט באדייטנדיקע דערפאָלגן אויפן וועג פון אנט­וויקלען די קולטור װאָס זאָל שטיין אין דינסט פונעם פאָלק. עס איז געוואקסן דער מאַטעריעלער לעבוסימצב פון די ארבעטנז ריחע. פון יאָר צו יאָר פילן די ארבעטימענטשן אז זייערע?עבנס­באדינגונגען זענען אסך בעסער, ס'איז געוואקסן דער דורכשניט­לוין אין דער אינדוסטריע. פאר די ארבעטנדיקע מענטשן איז פאר­זיכערט די רעכט אויף הילף אין פא? פון קראנקהייט, פון עלטער, פון ארבעט-אקצידענטן. די ארבעטער און באאמטן באקומען אוט­זיסטיקע מעדיצינישע הילף, װאָס איז אן אומעגלעכע זאך אין א קאפּיטאליסטיש לאנד. איבער 200.000 ארבעט-מענטשן האָבן היי­יאֶר פארבראכט זייער אורלויב אין די קור-ערטער און קלימאטע­רישע סטאציעס, אויפן חשבון פון דער מלוכה. דרי בעליימלאכהשע פּֿראָדוקציע-קאַָאָפּעראטיוון פארנעמען אי בארייטנריקןו אָרט אין אוודוער עקאָנאָמישן לעבו. אין דער לעצ­טער צייט, האָבן די בע?-מלאכהשע פּֿראָדוציר-קאָאָפּעראטיוון אָנ­גענומען א גרעסערע אנטוויקלונג. זיי באקומען אלץ מער שטיצע מצד דער מלוכה. די שועפערישע אַרבעט פון די ויסגשואפּטמענטשון, פֿון די לי­טעראטור- און קונסט-טוער, פון די לערעריקאדרפ),(פוץ די ספּעי ציאליסטן און טעכניקער, האָטּ דערגרייכט א גרויסע חאטעריעלע אוו מאָראלישע אָפּשאצונג אין דער ר.פ.ר. אדאנק דער פּאָליטיק פון אנטוויקלען די קולטור, געפירט פון דער פּארטיי און רעגירונג, האָבן זיך געעפנט די ברייטסטע פּערספּעקטיוון פאר דער שעפערי­שער אקטיוויטעט פון יעדן אינטעלעקטואל וועלכער שטעלט זיין וויטן אין דינסט פונעם פאָלק.: רי ריכטיקע| נאציאָנאלע פּאָליטיק פון דער פארסיי און רעגי רונג, האָט פארזיכערט פֿאַר די מיטלעבנדיקע נאציאָנאליטעטן פון אונדזער לאנד, גלייכע רעכט וי די פונעס רומענישו פּאָלק. די מיט­לעבנדיקע נאציאָנאַליטעטן האָבן פארשיידענע גראדן פון שולן אין זייער מוטער-שפּראך, האָבן קולטור- און קונסט- אנשטאלטן, און באנוצן זיך מיט זייער מוטער-שפּראך אין דער אדמיניסטראציע און אין דער יוסטיץ. אויפן אָרט פון דער פּאָליטיק פון נאציאָנא­לער שנאה און נאציאָנאליסטישער- שאָװיניסטישער העצע, הערשט אין דער ר.פ.ר. די פריינטשאפט צווישן רומענישן פאלק מיט די מיטלעבנדיקע נאציאָנאַליטעטן.: רער רעזשים פון דער פּאָלקס-דרעמאָקראטיע האָט באפּרייט רי פּרוי אוו האָט איר געגעבן גלייכע רעכט וי פאר רי מענער, אין פּאָליטישן,

(סוף אויף זייס 2)