עמעט קעצנענטטטבעמע:ה:א0ה הנ:00000::::8 וא:הא

און די צייטן ווען ע

(יונה אויסא שטשירען זיינע- ציין,

ימען רב יונהן אָבגעגעבן גוויס

אין דער פּרימאריע, און איז

נר. 107

8|

;איקוףיבלעטער"

לײַזער שמעלצערס קאנדידאט סקיצי)

דער ל?אננער רוף פון דער סירענע האָט צווויסן געטון אז דער ערשטער שיכט האָט פארענדיקט די ארבעט. פון די סעק­ציעס האָבן די ארבעטער און ארבע­טערנס געאיילט צו דעם נרויסן זא? וו ס'האָט באדארפט פאָרקומען א סינרו­קאלע-פארזאמלונג,

אייגנטלעך איז די דאָזיקע פארזאט­לונג געווען א המשך פון דעם וואָס די ארבעטער האָכן שוין ארומגערעדט זייט עטלעכע טעג. עס איז באווופט געווען אז די ארבעטנדיקע פון דער פאבריץ וועלן באדארפן אויפוויילן א חבר וװואָס זאָל קאנדידירן ביי די קומענדיקע וואלן

צו די פאָלקסיראטן. איינער דעם אנ­דערן האָט ארויסגעזאָגט זיין מיינונג,

געווויגן די מעלות און חסרונות פון די יעניקע ואס זענען פאר זיי ליב--- און זענען ווירדיק דעם פארטרויען אוֹן ככוך צו זיין א דעפּוטאַט פונעם פאָלק. לייזער שמעלצער, וועלכער ארבעט אן ערך פון א יאר צייט אין דער פאבריט, אוז אמ איניינעם מיט זיינע חב­רים צו דער דאָזיקער פארזאמלונג. עפּעם 0 זיך א נישט געגלויבט, או ער, ועלכער איז ערשט נישט?אנג געשטאנען ײ א וט פונעם נאנצן עפנט:עכן לע­בן; ער וועלכער האָט ביז לאנן

קיין וואלדרעכט געהאט און בכ?? האט מען זיך מיט אים נישט גערעכנט, וועט

באלד, מיט זיין שטים, אנטשיידן ווע­ס'זא? זיין דער קאנדידאט אין די קו­מענריקע וואקן, אין די פֿאָלקם-ראטן.

ער האָט זיך אָנגעהויכן דערמאנען ער איז געווען א טרע­גער, ווען יעדער האָט זיך מיט אים בא­דינט, װי רב יוֹנה שטאָלצער, דער מיג­נער, פלעג ניבן א געשריי ,לייזעה! אויב דו ויגסט, קען איך דיר געבן 45 לוו פארן אױיטלאָרן דעם וואָגן מע?! אויב נישט... נעם איך אנדרייען!" אַדער עם האָט זיך פארגלוסט רב יונה שטאָלצערן, צו באווייזן זיין חכמה פאו זיינע נאענ? טע,. האט ער א געשריי געטאָן: ,לייזע­קום געשיוינד!"-- אין ער באלד צוה געלאָפן פארסאפּעט. דעמלט, יעג רם קאבנריק זאָגן: ,איך האָב דיך נאר געװואָלט אויס­פּרװון צי דו העופסט נאך, און אוב די דערקענסט נאַך דיין בעל-חביה!"

דעמלט, פלעג זיין בלאם פנים ווערן רויטלעך, און די אויגן-האָבן געברענט װי א' פייער. א פארשעמטער= שמייב? האָט זיך באוויזן אויף זיינע ליפּן און איז באלר פארשווונרן. אין לייזערן האָט געקאָכט וי אין א זירנדוקן קעםל; פארוואָס חוזקט ער פון מיר?

ליוזער שמעלצער האָט געוווסט או רב יונה שטאָלצער איז געווען נאָר א קליינער תלמיד-הכם. ווען עו האָט באה דארפט אונטערחתטענען א וועקס?, האָט אים באנאָסן א שווייס. שרייבן פּפֿעג ער מיט אזעלכע גרויסע אותיות אז מען האָט באדארפט צושטיקעווען פּאפּיר בדי עס זאָל נרייכן פּלאץ פאר זיין נאנצן נאָמען. רב יונה, פלעג זיך אליין בארי­

/מען אז ,ס'איז לייכטער אויפצועסן א ברויט וי זיך אונטערצושריילן".

נישט געקוקט אויף דעם אלעמען, האט בבורד. ער איז געווען ראָש-הקהל, ער איז אריין

געווען פּרעזירעגט פון דער ציוניסטישער ארגא­

= ניזאציע. לייזער קען זיך נישט דע מא­

נען װוער ס'האָט אים געבעטן, אז ע­זאָל זיין א פארזאָרנער. ער ווייסט נישט ווער ס'ח האט אים אויס;עוויי"ט. און אזוי איז דאָס גענאנגען יי איינט ווייס ער, אז ער פלעג מאכן גאר גורויסע געשעפטן מיטן פּרימאר יי װע?­כער איז געווען א גרויסעו אנטיטעמיג לייזער. האָט זיך נאך געקעגט דערכיא­נען און אסך זאכן, נאָר דער קלונג ואס עס האָט געטאָן דער פארזיצער, האט אי­בערגעריסן זיינע געדאנקען. מ'חאט דער­

עפנט די פארזאמלונג. דער פֿארויצער

אט מומגעטיילט אי אויפן. סר--היום זעגען פאראן 5 פּֿונקטן. פאָרשלאגן ווענן א קאנדידאט צו די וואלן פון די פאָלקם. ראטן; דיסקוסיעם און פארשי-ענעכ.

פון דער פי? קעפּיקער מאסע, האָט זיך

אינאָוואציעט האָבן גע

אויפגעהויבן א ברייט-בייניקער יונגער­מאן, וועלכער האָט זיך געל?אָוט גיין צו דער טריבונע.

לייזער קען דעם ארבעטער. דאָס איז, אנדריי פֿאָפּאָוויטש, וועלכעו האָט אים צום ערשטן מאָ?--- ווען ער איז געקו­מען אין דער פאבריק אריין,--- געלערנט וויאזוי מען בינדט צוזאמען די אָפּקע­ריסענע פעדעם. ער האָט אים אויך גע­טרייסט ער זאָ? נישט פאויליר! דעם מוט ווען ער באגעגנט שוועריקייטן ,וויי? יעדער אָנהוֹיב-- האָט ער געזאָגט--­איז שווער!"

חברים!-- האָט אנדויי פּאָפּאָװיטש אָנגעהויבן--- מיר דארפן היינט אויס­וויילן א חבר ואס איז דער בעסטער און דער געטרייעסטער ארבעטער פון אונדזער פאבריק, ער מוז זיין א חבר ואס פארדינט אונדזער פארטרויען. איך שלאָג פאר דעם חבר לייביש קופּערשמיד אלם קאנדידאט אין די פאָלקסיראטן.

אנדריי האָט ווייטער גערערט;

פון

האָראַוויץ

={דער. חבר קופערשמיח,= ארבעט שוין 5 יאָר. ער איז א קינד פון אָרע­מע עלטערן.. אין משך פוּן די אלע יאָרן האט חבר קופערשמיר געהאט אויסצו­שטיין פארשיירענע רדיפות און ארבעט­לאָזיקייט. ער האָט תמיד די אינטערעסן פון די ארב טער און גע­רופן די ארבעטער זיי 1 זיך אֲרנאני­זירן אין סינדיקאטן. נאָכן 28יטן אוֹי­גוסט 1944, איז ער אריינגעט-עטן אין אונדזער פאבהיק. ער מאכט שטענריק אנשטרענגונגען צו דערפולן אוֹן איבער­צושט זייגן דעם פּראָדוקציע-פּלאן. ער דער­גהייבט טענלעך 2--8 נאָרמעס, זייגע עבראכט פֿאר אע ארבעטע- פון אונרזער פאבריק,. פאיי­לייבטערונגען אין זייע. ארבעט און: פאבחיק האָט דערגרייכט גרויסע אִפּשפא­רוננען אין נעלט און אִין רוימאטערו­אלן. חבר קופערשמיד איו מיט זיין אי בעיגעגעכענער ארבעט א ביישפּיל פאר יעדן אָרנטלעכן ארבעטימענטש. זיין מי איז א ניישטייער פארן בויען און גליקלעך לעבן פאר אלע ארבעטניו­קע פון אונדזער הייט?אנד, די רומענישע פאָלקםירעפּובליק!"

עם האָבן גענומען דאָס װאָרט אסך ארבעטער, און אלע האָבן זיך ארויסנע­זאָגט פאר דער קאנדידאטור פון לייביש קופּערשמיר.

לייזער שמעלצער האָט די גאנצע צייט זיך אויפמערקזאם צונעהערט צוֹ אלע­מען װאָס איז גערעדט געיוארן. אין נאנ­צער גרויסקייט האָט זיך פאר אים אנט­פּלעקט לייביש קופּערשמיד, מיט זיינע מעלות און חסרונות. אים האָט זיך גע­דאכט אז פאר אים שטייט אן איינענער.

ואס איז דען דער חילוק} זיין טאַטע און מיין טאַטע זענען געווען אָרעכע לייט! די נויט האָט זי ביירע, אלע יאָרן, גלייך געמוטשעט און דער דלות האָט נישט וייניקער נרויזאם, געהערשט וי בי אים!"-- האָט זיך לייזער געט-אכט.

אָבער מיט איין זאך קען זיך

לייזער מיט אים נישט גלייבן. לייביש איז געווען א קעמפער און האָט שטעני דיק פארטייריקט. די אינטעיעסן מונעם פאלק און האָט נישט אויפגעהעהט דאם צו טון ביזן היינטיקן טאָל,

אים דאכט זיך וי ער הערט די חב­רישע רייד פון לייביש: ,חבר לייזער, גיט אכטונג און דערקאזט גישט

א' פריי

פעלערן אינעם װעב-שטאָף; ס'א שאָד אז מיר זאָלן נישט אויסארכבעטן א פוזו­

רה פון נוטער קוראל

יא! לייביש קופּערשטיד'ס קאנדורא­טור אי א כבכוד פר אונדז אײַע, פתר אלע ארבעטנוייקע--- האט לייזער שטים אין:1 גוט-אכט, און ווען דער גאנצעף עולם האָט מיט חילביקע אפּלאָריסמענ­טן נאָכאטאָ? צום אויסררוק געבראכבט זיין צישטימונג צום קאנדידאט פאר די פאָלקם-ראמן--האָט לייזער געקולט אויף

לייביש קובערשמיד און מיט שטאָלץ

הא יירב,! // = ע!=+

סיין ­

אויסגערופן: דאַטו אצונד האָט לייזער שמעלצער גרונט­לעכער באנומען דעם גרויסן חילוק צווי­שן דעם קאנדידאט וואָס ער װאָט גע­קענט פון אמאָ?, דעם הער שטאָלצער און דעם װאָס איז אצונד באשטימט גע­װאָרן, דער. חבר לייביש קופּערשמיר, לייזער האָט געפילט אז אין זיינע אָדערן האָט אָנגעהוױיבן פליסן אן אנדער בלוט, ער איז היינט מעכטיק, ער האָט א כוח ואס קען צעמערשן די אלע וועלכע האָ­בן אים געהאלטן פאר א קנעכט-- און דאָס וועט ער באווייזן. ער איז נישט מער קיין טרעגער ביי רב יונה שִׁטאָלצער; ער איז היינט א בירגער מיט רעכט און פליכטן, גלייך מיט אלע ארבעטנדיקע! ער האָט ביי זיך כאשלאָסן צו נעמען אויף זיך פארפליכטונגען סוי בנוגע הע­כערן די פֿראָדוקציע און סיי נוגע אויפ­קלערן זיינע שכנים, זיי זאָלן זיך איינ­שרייבן אין די וויילער-ליסטעם, און בכלל צו דעמאפקירן די שונאים פון זיין היימלאנד,. וואָם לויערן וי רויב-פיינט אויף זיין פרייהייט. שונאים האָט ער געוווסט זענען נאָך פאראן. זיי באהאל­טן זיך נאָר. זיי באווייזן זיך נאָר דאָרט ווו זי קענען פארנארן א קרבן, לייזער ווייסט אז רב יונה שטאָלצער איו נאָ נישט געשטאָרכן און אנדערע או וי ער אויך נישט, זאם. אז זיי זאָ?ן נישט קסענען שפּרייטן זייערע ליגנס. כיטרע, וי א פוקס, דרייט זיך צווושן זיינע שכנים רב יונה שטאָלצער; עי מאכט א רחמנותדיק כּנים, וי גלייך ער איז גאָט די נשמה שולדיק. ער נישט. צו די ארעמע מענטשן מיט דעם לשון פון א טיגער. נאָר מיט דעם לשׁוּן פון א לעמעלע. ער ראט אָפּ איעדן אז מען דארף זיך נישט פארשרייבן אין. די וויילער-ליסטעקס. ,א ייד-- זאָגט ער-­פארט סיי ווו קיין ישׂראל, דארף ער זיך נישט מישן ,צווישן זײי",;.--- סאי זויער שמחה און זייערע. קלעזמער!"' לייזערן האָט דער דאָזיקער יונה שטאָלצער זיך. שוין איינגעגעסן אין מא­רעך.ער איז עס דאָך געווען דער וואָם האָט אים א לאנגע צייט אָפּגעהאלטן פון איינצורייען זיך אין דער מראדוקציט צון הייבן זיין אי ציע. ער הײַט אים אויך געשטערט, נע א וואָט ע- 1 דערציילט. ער איז עס געווען אויך דער וװאָס האָט בא איינפלוסט זיין פרוי ארויסצונעמען א פאָרמולאר צו פאָרן קיין ישראל,. דורך וועלכן, ס'איז געשטערט געװאָרן אויף א שטיק? צייט-- ביז די פרוי האָט אליין צעריסן דעם פאָרמולאר--- דער שלום­בית.

ראָס, אי טונרוער קאנרי­

=

=

ע מען מוז זיין וואב פ

אצונד איז געסומען דער מאָמענט זיך|

אפּצורעכענען מִיט יונח שטאָלצערן. ער מוז איינהאלטן זיינע= פארפליכטינגען, לייזער האָט זיך געגרייט וי צו א שווע רן קאמף. ער האָט זיך באוואָפּנט מיט אזא פייערדיקן כלויזין װואָס קיין שום שטאָלצערס אין דער וועלט פארמאקן עמ נישט,-- מיטן אמת, מיט וועלבן ער וועט אויסמערשן אלע שפּורן פון די דאָ­זיקע וועלכע זוכן צוֹ פארנארן די אָרע­מע ארבעטימענטשן.

ער איז זיכער אינעם נצחון.

ווען לייזער איז אהיימגעקומען פון דער פארזאמלונג האָט ער זיך פריילער באגריסט מיט זיין פרוי און קינדער. באלר האָט טאקע זיין פרוי גענרייט צום טיש און זיי האָבן זיך געזעצט עסן.

נאָך אינעם זעלבן אויפדערנאכט האָט|

פייזעך דורכגעפירט דעם ערשטן שמועס טיט זיינע שכנים,

ההערט יעדן שברת א זייגער

20"

די יירישע - פויריציע

ר:תריאָ­אויף די פּטַסטגס רז-לדיא- רז-תמעניא און רדא בוקז תערעשט- צ: אויף די וועלן-לענג 5-- 1935

רערט!

ך דוי פארשיירע- ו

די קאנדיר אטן פוז שלום אוז עפֿערישער ארבעט

(סוף פֿון זייט ו+)

באווירקט דעם חבר געגאעסקו ער זאָל אָרגאניזירן לערער-יגרופּעם וועלכע זאָלן באזוכן די וווינונגן פון די גאסן אין שִכנות מיט דער שול, און זאָלן אכטונג געבן אוֹיף דער אקט!וויטעט פון די שִׁי­לער אין דער היים. ער האָט אויך אר­גאניזירט לערן-גרופּעס ביי וועלכע פ'קו­מען אָפּטמאָ? אויך צו א לערער.

וועגן זיין גרויסע?יבע צו די קינדער װאָלטן אונדז געקענט דעראיילן טאַקע די עלטערן פון די קינדער אליין. למשל? די על?טערן פון שטעפענעסקו ניקולאיע וועלכן די לערערס האָבן ביז נישט לאנג געהאלטן פארן ערנסטן שילער, און אים א פֿאָר מאָל? געוואָלט ארויסיוארפן פון דער שו? און הבר נעגאָעסקי האָט פון אים געמאכט איינעם פון די בעסטע שילער.= פ'װואָלטן אונדז געקאנט דער ציילן די ע?טערן פון די ציגיינער-קינרער וועלכע זענען אין די פריערדיקע רעזשי­מען נישט אויפגענומען געוואָרן אין שול, און מיט וועלכע חבר געגאָעסקו גיט זיך אָפּ. ם'וואָלטן אונדז אויך געקאָנט רער­ציילן די ע?לטערן פון די ייִדישע קינדער מיט וועלכע דער חבר נענאָעסק! האָט ערשט נישט ל?אנג געהאלטן א זיצונג און זיי אויפגעקלערט ווענן דעם גרויסן פעלער וואָס זי וואָלטן באגאנגען צע­שטערנדיק די צוקונפֿט פון זייערע קינ­דער, פאָרנדיק קיין ישראל,

ער האָט זיך באטייליקט אין די אוה בעטן פון צוגרייטן די אונטעריכטס-ירע­פאָרם און שפּעטער, אל?ם אינסטרוקטאר פון דעם סינדיקאטן-פארכאנד פון קער­קערפּער, האָט ער קאָנטראָלירט דאָס אָנ

ווענדן געזעץ, פאר זיין מיפולער טעטיקײיט-האָבן אים די בעאמטע פונעם אונטעריכש פאָרגע­שלאָגן אלס קאנדידאט אין פאַלקס-ראט פונעם ראיאָן ,טודאָר-וולאדימיבּעסקו".

ן{ אין דער פּראקטיק דאָם-דאָזיקע

מאיר גרין

מאיר גרין ארבעט אין דעם קאֲָאֶפֹע ראטיוו פון די ,קליינע מעטאלוהנישע בעל-מלאכות" פון בוסארעשט. אראנק זיין איבערגעגעבנקייט אין דער אהבעט, איז ער דעם 1יטן מיי און דעם 7שן נאָוועמבער ד. י. עווידענצירט געװאָרן. אין חָודש נאָוועמכבער האָט ער איבער" געשטיגן די נאָרמע מיט ,250 און אזוי ארום פארדינט 22.000 ליי.

אחוץ זיינע אנשטרענגונגען אין דער ארבעט, פירט ער פֿרייוויליק אן אוים­קלערונגס-יטעטיקייט צווישן זיינע חב­רים און העלפט זיי באזייטיקן די שווע­ריקייטן אין דער ארבעט, ווי אויך אין זייער טאָג טעגלעכן לעבן. ם'איז אים נע­לונגען צו איבערצייגן דעם ארבעטער מיכאי? סעגאל, ער זאָ? זיך נישט ל?ָאָוֹן פארפירן פֿון דער ציוניסטישער ליגנעךו­

שער פּראָפּאנאנדע; דאָס אייגענע. אויך זיין ברודער הע דמאן נרון, וועלכער האָט איינגעזען אז זיין פלאץ איז צווישן די אובעטימענטשן פון אונדזער?אנד, וועל­כע בויען זיך היינט אן אלץ בעסער און גליקלעכער לעבן אין דער ר.פ.ר.

פאר זיינע פאררינסטן איז חבר מאיר גרון פֿאָרגעשלאָגן געוואָרן אלם קאנדו­דאט אין די פֿאָלקס-ראטן..'

דערשינען

בעטעריפֿארטיי זענען דערשינען די מאָלֿ­גנדיקע בראשוֹרן;

די רומפולע פייערונג פון דער בא­פרייונג פון א פון ג. געאָרגיו­!דעזש, גענערא?-קעקרעטאר פונעם צ. ק, {פון דער רומענישער ארמעטער-פארטיי

'יעקט פאר וויילן דעפֿיטאטן אין די { פּאָלקס-יראטן", פון קיוו' כטויקא.

עם איז אויך געדרוקט געוואָרן אין יידיש דער מאניפעסט פינעט פראָנט פון דער פאָלקס-דעמאָקראטיע.

מיר ניבן איבער אי! פֿאקסימי? דאָסם שער-בלאט פון די רערשייע:ע ב-אָשורן.

יוו סטאָיקא פלפלפאנט- מייטגליך אינעם כּאָליטישן-ביוראָ פונעם. 1 ק. פון דער רומענישער ארבקטעוי-גארטיי.

עקספּאזע

איבערן געזעץיפּראיעקט

פאר ווײלן דעפוטאטן אין די פאָלקסיראטן

1956 פארלאן. פון דער רומעניטער ארבעטער-פארְטיי.

אין פארלאג פון דער רומענישער ארז

|און דער עקספּאָזע איכערן געזעץיפּראָ-|

1 געאָרגין רעש

געגעראל'סע? רעל א פון דער רומענישער, גר2טער-פארעם.

די רומפולע פײַעהונם.

ון רער

עס

באפרייונג פון רומענט

יזא:אי

דער מאניפעסט!.

פונעם פראנט=*={ פון דער פאַלקסידעמאקראטק.

: ש גי היזייזא א 1,

עע אי יי אע דער יידישער דעמאָקראטישער קאָיטלטדראָמאן האָט אָרגאניזירט

אויפקלער-גרופעס פאר די וואלן פון די פאָלקס-ראט סיץ

ער יידישער דעמאָקראטישער קאָמי­עט--ראָטאַן האָט דעם 6-טן נאוועם­בער ד. י. געשאפן 11 אויפקלערינרו­פּעם וועלכע האָבן די אויפגאבע צו בא­זוכן די אָרנטלעכע יירישע באפעלקע­רונג, זי קלאָר מאכן אינעם ענין פוֹן די וואלן וועגן די פאָלקס-ראטן, וועלכע

וועלן פאָרקומען דעם 8ֿיטן דעצעמבער

אין אונדזער רעפּובליק. די דאָזיקע גרופּן האָבן אויך די אויפ­נאבע צו דעמאסקירן די פיינטלעכע ציו­ניסטישע פּראָפּאַגאַנדע, אין די רייען פֿון די יידישע מאסן. י: קארעספּ. אנוצא וויים ­