5
די וואלן פונעם פֿיטן דעצעמבער זענען פאר דער יידישער ארבעטנדיקער באפעלקערונג, פּונקט אזוי וי זיי זענען פארן גאנצן ארבעטנדיקן פאָלק פון אונזֶער לאנד, א געשעעניש פון א באזונדעבאדייטונג, א יוםיטוב ביי וועלכער עגנהייט זי וועט אויסדרוקן איר אירגעגעבנהייט לגבי דעם פאָטערלאנד || איר אומבאזיגכארע אנטשלאָסנקייט | ארבעטן און קעמפן פאר איר סאָציאי /קיסטישער צוקונפט, פאר שלום.
/ אָנטיילנעמענדיק מיט באגייסטערונג אַן די וואלן פאר דעפּוטאַטן צו די פּאָלקם-ראטן, וויילנדיק מיט צוטרוי און ליבשאפט די קאנדידאטן פונעם פראָנט פֿון דער פאָלקסידעמאָקראטיע, וועלן (אויך די יידישע ארכעט-מענטשן באווייזן זֵיֶער פעסטן ווילן צו קאָנכאָלידירן און נארטיידיקן צוזאמען מיט אלע ארבעטנע די דעראָבערונגען פוועם פאָלק, די {נדערבארע דערגרייכונגעז פֿו! אונדזער שים קעגן די אינערלעכע און אויסערע שונאים פון אונדיער לאנד, די רישע ארבעט-מענטשן געניסן פולשטענפון די דאָזיקע דערגרייכונגען און ן אז די. וואלן פון 8ישן דעצעמבער אַדייטן אן אָנהויבֿ פון נייע און נאך זעסערע דערפאָלגן.
ס'ארא חילוק איז פאראן צווישן די ינטיקע דעמאָקראטישע וואלן, און די ואלן",--- װאָס זענען אין דער פארנגענהייט אָרגאניזירט;עוואָרן פון די רזשואז- גוטבאזיצערישע רעזשימען. עמלט פלעגן די פּארטייען פון די גוטזיצער און באנקירן דעמאגאָניש צוגן, אין דער צייט פון דער וואליקאמאניע, צו געבן פרייהייט די מיטלעבנדיקע נאציאָנאַליטעטן און בתוכם א ויך דער יידישער באפעלקערונג, פּונקט זי זי האָבן דעמאַגאָגיש צוגעזאָנט פאךירענע זאכן דעם רומענישן פאָלק. פּאאלעל מיט די דאָזיקע פארישפּויעכן פלעגן די רעאקציאָנערע פּארטייען פארשׁטארקן ד' אנטיסעמיטישע= ריווערסיע, וועלכע זיי פּלעגן באנוצן כדי פּצוציען די אויפמערקזאמקייט פוֹנעם : ארבעטער-קלאס און פונעם גאנצן אר{ בעטנדיקן פאָלק פון זייערע אמתע פאָערונגען.
דאָס האָט אָבער נישט אָפּגעהאל?טן די אָרשטייער פון דער יידישער בורזשואע צוֹ קאנדידירן צוזאמען מיט די רוענישע גוטבאזיצער און מיט דער רו{נישער בורזשואזיע.
ער שפּיאָן פילדערמאן און דער בלוער עקספּלואַטאַטאָר אוישניט האָבן אנסירט די ,,היסטאָרישע" פּארטייען, האָבן אונטערגעחנפעט די פּאָגראָםיטיקער, זיי האָבן זיך פארייניקט מיט
פאשיסטישע מנווולים און האָבן ינעם בארויבט ארבעטנדיקע כֵק. דער באנקיר עלי בערקאָוויטש
בוסארעשט אָדער די פאבריקאנ{ יאנעל פרילינג און יאָסוב אֶב,-- דער ערשטער, בעל-הבית פון פאבריק ,,טעקפטילא" און דער צוויי{פון א לעדער-אינדוסטריע--- האָזַך זייער גוֹט געפילט אויף די קאנ|-ליסטעס צוזאמען מיט די פֹּאען פון די אנטיסעמיטישע באווע
.
מלט פלעגג די רומענישע ארבעאון די ארבעט-מענטשן פון די מיטדיקע נאציאָנאַליטעטן נישט קעריינקומען אין דער אָנפירערשאפט דִי מלחמה-ענינים, שוין אָפּגערעױט יִי יירישע ארבעט-ימענטשן, וועלכע אונטער די בורזשוא?- גוטבאויוע רעזשימען נישט געקענט אפילן
אין
טראכטן וועגן כאטייליקן זיך אי! דער אָנפירונג מיט דער ווירטשאפט פונעם לאנר.
ווער זענען געווען די עטלעכע קאנדידאטן וועלכע פלעגן ,פארטיידיקן" די אינטערעפן פון די ארבעטנדיקע אָרעמע יירישע מאסן פון רומעניע?
די אָנפירער פון די נאציאָנאַליסטישע ציוניסטישע אָרגאניזאציעס זענען געווען די וועלכע האָבן פּאקטירט מיט די היפטאָרישע פּארטייען און וועלכע האָבן זיך באגעגנט אויף א געמיינזאמען וועג מיט די רומענישע נאציאָנאַליסטן, קוזיסטן, לעניאָנאַרן און אנדערע. נאטירלעך האָבן די. דאָזיקע נידערטרעכטיקע פּאָליטיק-טרייבער גאָרנישט געהאט קיין געמיינזאמס מיט די יידישע ארבעטמאסן,
צווישן די וואלן פון אמאָ? און די פון היינט, איז א חילוק וי פון הימל? צו ערד,. וי צווישן ליכט. און מינצ" טערניש. היינט, האָט די רומענישע ארבעטעריפֿארטי! געבילדעט איין פראָנט איניינעם מיט אלע מאסן-אָרגאניזאציעס, מיט די קאָמיטעטן פון די מיטלעבנדיקע נאציאָנאַליטעטן, מיט די װויסנשאַפטלער און קולטורעלע אָרנאניזאציעס און פּרעזענטירט זיך פארן פאָלק אונטערן צייכן פונעם פראנט פון דער פאָלקס-דעמאָקראטיע, דער פראָנט פון שלום און פון בויען דעם סאָציאליזם אין אונדזער טייער פאטערלאנד, די רומענישע פאָלקסרעפּובליק,
דער מאניפעסט פונעם פראָנט פון דער פאָלקס-דעמאָקראטיע און דער אויפרוף פון דער רומענישער ארבעטער"פּארטיי, ווייזן אֶן וי נרוים ס'זענען די דערנרייכונגען פונעם פֿאָלקס-דעמאָקראטישן רע
יזשים פארן ארבעטנדיקן פאלק פון אונ
דזער לאנד.
נאכן אָפּשטימען די נייע קאָנסטיטוציע, מצד דער גרויסער נאציאָנאַלער פארזאמלונג, איז פארווירקלעכט געװאָרן די נאציאָנאַליזירונג פון די וויכטיקסטע אינדוסטריע- אונטערנעמונגען, די בענק, די מינען און דעם טראנפפּאָרט- וועזן, וועלכע זענען געוװאָרן דאָס אייגנטום פונעם גאנצן פאָלק; אין אלע געגנטן פון אונדזער לאנד, און באזונדער אין מאָלדאָווע, האָט מען אָנגעהויבן בויען א ריי נייע אינדוסטריעס, אין וועלכע מויזנטער ארבעטער געפינען ארבעט-מעגלעכקייטן און פארזיכערונג פוז א גוטער עקזיסטענץ. די ריזיקע ארבעטן, וי די פונעם דוניי-שווארצער-ים-קאנאל, וװועלכע ועלן פירן צום טראנפפאָרמיר! פון א גאנצער געגנט, אָדער די ארבעטן פוגעם ,סקענטעיא-הויז", ווייזן אונדו וי רייט עס זענען די שאפונגסימעגל?עבזייטן פונעם ארבעטנדיקן פאלק פון אונדזער לאנד.
ווונדערבאר זענען אויך די רעאליזירונגען פונעם דעמאָקראטישן רעזשים פאר די מיטלעבנדיקע נאציאָנאַליטעטן און פארשטייט זיך אויך פאר דער יידישער ארבעטנדיקער באפעלקערונג.
צוגלייך מיטן זיגרייכן פֿארייסמארש פון די סאָוועטישע ארמייען, וועלכע האָבן אויך געבראכט די באפרייונג פֿון אונדזער לאנד זענען געראטעוועט געװאָרן פון א זיכערן טויט--- װאָס איז צוגעגרייט געוואָרן דער אָרעמער יידישער באפעלקערונג מצד די פאשיסטן, איבער 800.000 מענטשן וועלכע זענען באפרייט געוואָרן פון די לאגערן, געטאָס
און פון צוואנגס-ארבעט.
(סוף אויף זייט 4)
זאָל לעבן די רומענישע ארבעטער-פארטיי דער אָנפירנדיקער כוח דער רומענישער פאָלקסדרעפּובליק!
= וויילן מיט ליבשאפט. אוז צוטרוי|נר. 19-זא 5יטער יאָרגאנג= פּרײז ליי 5 164 וא}6זק די קאנדידאט! פונעם פראנט פוו|| לאט יי דער פֿאלקסירעמאקראטיע! = פון בערקו פעלדמאן. יי
גענערא?-סעקרעטאר פונעם יידישן דעמאָקראטישן קאמיטֶעט. צענטראל-קאָמיטעט
1 דעצעממער 1950 68:ת0חז606ס0 1
בור
געזעלשאפטלעך- ליטערארישער זשורנאל דערשיינט אונטער דער רעדאקציע פון א קאָמיטעט
| קםזטו8-סטאו
זטזוואס6 וטאט 8:8=ס6טפאסס 8טפ 8885
2..18.8 2 /3359/85 /13/8/.ז/5 ,//0-85סט5 רעדאקציע און אדמינ.: בוקארעשט' מאטעי באסאראב 2 ב. טעלי 36.22 4
בּון-40/ 50 בון28386!
קאנדידאטן פון שלום און סאָציאליזם
אקארעמיקער ק. אי. פּארהאן
פארזיצער פונעם פּרעזידיום פון
די וויסנשאפטלעכע טעטיקייט פונעם וועלט-באקאנטן װיסנשאַפּטלער רר. ק. אי. פּארהאן איז ענג פארבינדן מיט זיין אנטשלאָסענעם קאמף פאר דער זאך פונעם אובעטער-קלאס. ער האָט אָנגעהוובן זיין גלענצנדיקע וויסנשאפטלעכע טעז טיקייט צוריק מיט 82 יאָר. און עס זענען שוֹין פֿארביי 61 יאָר פון ווען ער האָט גענומען פארבינדונג מיטן ארבעטער קלאס.
און יאָר 1889 האָט ער אלץ שילער פון דער גימנאזיע פון פ8ּל?אָעשט, גענומען אקטיוון אנטייל? אין גרינדן די ארבעטערבאוועגונג פון דער דאָזיקער שטאָט. אין יענע צייטן פל?עג ער שרייבן זיינע ערשטע ארטיקלען אין דער צייט-ישריפט מונקא"(די ארבעט). פון דעמלט אָן האָט פּראָפּ. דר. ק. אי. פּארהאָן קיינטאָל? נישט פארלאזט די ארבעטערינאוועגונג.
יאָרנ-?אנג, אין די צייטן פון דער אכזריותדיקער בורזשואז- נוטבאזיצערושער אונטערדריקונג און שפּעטער אין דער צייט פון דער נידערטרעכטיקער פאשיסטישער דיקטאַטור, האָט ע- מיט עקשנות פארשפּרייט דעם אמת וועגן די פּרעכטיקע פארווירקלעכונגען פונעם פאָטערלאנד פון סאָציאליזם. זיין הויז איז געוואָרן א מקום-מקלט פאר די קעמפער וװואָס פלעגן פאָדערן דאָס ארויפגיין פון רער אנטיסאָוועטישער מלחמה. ער איז
דער
געווען איינער פון די איניציאַטאָרן פו נעם מעמאָראנדום, וועלכן עס האָבן געחתמעט 84 אוניווערסיטעט- פּראָפּעסאָרן און דורך וועלכן זיי פאדערן דאָס תיכפ" דיקע אָפּשטעלן די אומגערעכטע אנטיסאָוועטישע מלחמה. אין דער זעלבער צייט שטייט ער אויף זיין קאמפסיפּאָזיציע טראץ אלע רדיפות, און פירט ווייטער מיט אנטשלאָסנקייט דעם קאמף.
ס'קומט דער טאָג ווען די רומפולע סאָוועטישע ארמייען באפרייען אונדזער לאנד פון אונטערן פאשיסטישן יאך. פּראָפ. דר. ק. אי. פּארהאָן איז איינער
גרויסער נאציאָנאלער
פארזאמלונג פון די גרינדער און אָנפירער פון א.ר.?.ו.ס., אלץ אזעלכער שטייערט ער
ווייטער מיט, מיט מער אינטענסיוויטעט צו פארבינדן ענגער די פריינטשאפט מיטן סאָוועטן-פארבאנד, צום אנאייגנען די וווֹנדערבארע סאָוועטישע דערפארונג דורך אונדזער ארבעטנדיקן פאָלק. אין דער זעלבער צייט פירט ער ווייטער טיט דערפאָלג זיין וויסנשאפטלעכע טעטיקייט אויפן געביט פון געאוראָלאָגיע, פּסיכיאַטריק און באזונדערס אויפן געביט פון ענדאָקרינאָלאָגיע. זיינע איבער 1000 ארבעטן אויף דעם דאָזיקן געביט, זענען באקאנט און אויך געשאצט אין דער גאָרער וועלט. ער איז מיטגליד אין דער אקאדעמיע פון דער ר. פ. ר. און ער האָט דעם כבוד צו זיין קאָרעספּאָנרענטמיטגליוד פון דער וויסנשאַפֿט?עכעראקאדעמיע פון פאָוועטן-פארבאנד. ער ווערט אויך מיטגליד, דערנאָך פֿארזיצער פונעם צייטווייליקן פּרעזידיום פוז דער רומענישער פאָלקסירעפּובליק, און היינט איז ער פאָרזיצער פֿון דער גרויסער גאציאָנאַלער פארזאמלונג.
פּראָפ. דר. ק. אי. פּארהאָן, דער אויסגעצייכנטער וויסנשאפטלער און אנט. שלאָסענער קעמפער פאר דער זִאך פונעם ארבעטעריקלאס, איז פאָרגעשלאָגן געװואָרן אלם קאנדידאט צו די וואלן פארן פאָלקסיראט פון דער געננט בוקארעשט, אין וואליקרייז נר. 149,
אקאדעמיקער בארבו לאזארעאנו
פאָרזיצער פונעם יידישן דעמאָקראטישן קאמיטעט-- צ.
דער אקאדעמיקער בארבו לאזארעאנו איז פארבונדן מיט דער פּראָגרעסיווער און ארבעטער- באוועגונג פון רומעניע פון זיינע יינגסטע יאָרן.
ער איז אױיסגעשלאָסן געווארן דער פ-טער נימנאזיאל-קלאס, וויי? ער מיט אנדערע שילער האָבן אָנגעשריבן די פאָדערונגען פון די פּויערים פון דאָרף וענעטאָר.
אין 1913 גרינדעט ער צוזאמען מיט
י. ק. פרימו אן ארכעטער-אוניווערסו-.
טעט. ער דעמאסקירט אין צייטונג-ארטיקלען די פארעטערישע רעכטע-כאָציאלדעמאָקראטן. און זיין הויז באגעגענען זיך די אָנפירער פון דער ארבעטער-יבאוועגונג. ער דרוקט אָפּ אין פראגמענטן די געשיכטע פון דער פּאריזער קאָמונע און פּאָהטרעטן פון פארשיידענע אָנפי
פון
ק.
רער פונעם ארבעטער-קלאס אין רומע-,, ניע. 7
נאָכן 28יטן אויגוסט ווערט ער ביז צוריק מיט צוויי יאָרן רעקטאַר פון דער אוגיווערסיטעט ,,שטעפאן געאָרגיו". ער וועהט מיטגליד אין דער אקאדעמיע ר.פ.ר. און היינט איז בארבו לאזארעאנו גענעראל-דירעקטאָר פון דער ביבליאָטעק פון דער אקאדעמיע פון דער ר.פ.ר.
ער איז אויך געוויילט געוואָרן אלץ
פארזיצער פונעם יידישן דעמאָקראטיש!
קאמיטעט פון דער ר.פ.ר.
פאר זיינע פארדינסטן האָט אים דער רומענישער אינסטיטוט פאר פארבינדוגגען מיט אויסלאנד פאָרגעשלאָגן אלס קאנדידאט פונעם וואליקרייז נר,. 1381 פון דער געגנט בוקארעשט.
ים
זאֵל לעבן דער נצחון אין די וואלן פונעם
פראָנט פון דער פאָלקס"דעמאָקראטיע!