Jahrgang 
109 (1950) נר. 109 5-טער יאָרגנג
Seite
6
Einzelbild herunterladen

זייט ס

די באשלוס! פונע

ם צווייטן וועלט"קאנגרעס

איקוף-בלעטער"

פון די שלום"אנהענגער

רער צווייטער װעלס קאָנגרעס פֿון די שלום אָנהענגער האָט פּאַרעגריקט זייגע ארבעסן. סיי פון ואנען די רעלעגאטןץ זענען געקומע), האָבן זי דערקלערט אז אלע אָרוטלעכע מענעטשן, װאָס זי רעז פּרעזענטירן, װועלן קעמפן מיט אנטשלאָ­סוקייט פארן שלום.

צוס סוף פון די ארבעס, איז באשלאָ: סן געװאָרן צו שיקן צום אֲנוּ און צו אלע פארלאמעעסע פון דער װעלט די פאָרשלאגן פאר דעם= אובאדינגלעכן פארבאָטן דעם אטאָם:װאכן און אלע

מאס) פארניכטונגס. ווֹאכּן, רערקלערני ריץ אלט. מלחחהיפארבו עכער יענע רפ" גירונג וועלכע וועש זי רי ערשטע באַז װײן. צו רעדוצירן שטּופי:וייז מיט א רריטל ביז בו א העלפט אלע באװואָפּנטע כוחות פּון אויף דער טרוקעניש, פֿון דער לופט און פֿון די ימים; קאַָנטואָלירן די ראַזיטע רעדוצירונגען און דעם פארבאָט פונעם אטאָם-ואפּן, בוריק אויפּשטעלן נאָרמאלע האנדלס-באציונגען בווישון די פארשירענע לעעדער אוו פארשטארקן די קולטור-באציונגען צווישן די פּפלקער.

דער קאָנגרעס האָט אויך באלוינט מיט

פרעמיעס די קיוסטלער טון+ שרײבעה,

װאָט האָבן געווידמעט זייער שעפערישן

כוח דער זאך פּון פולום. בווישן די אויס"

געצייכנטע געפינט זיך אויך דער גרוי| סער רומענישער שרייבער ממיהאיל סאַז ראָװעאַנו.

מיר פּארעפגטלעכן ווייטער דעם אויפ­רוף צו די פעלקער פון רער װעלט, װאָס דער קאָנגרעס האָט אָנגענומען אחוץ די פאָרשלאגן צום אֲנוֹ.

דער אויפרוף פונעם שלוםיראט צו רי פעלקער פון דער וועלט

דער צווייטער ועל?ט-קאָנגרעס פון די שלוםדאָנהענגער האָט אָנגענומען ,,דעם מאניפעסט צו די פעלקער פוז דער וועלט".:

אין מאניפעסט ווערט געזאָגט: ,דער קריג באדראָט די מענטשחייט--- קונ­דער, פרויען, מענער. די ארגאניזאציע פון די פֿארייניקטע נאציעס רעכטפער­טיקט נישט די האָפנונגען פון די פע?­קער אינעם דערהאלטן דעם שלום און די רו. דאָט לעבן פון די מענטשן און די דערגרייכונגען פון דער מענטשלעכער קולטור זענען אין געפאר! די פעלקער ווילן האָפן אז די ,אֲנו? וועט מיט אנט­שלאָסנקייט זיך אומקערן צו יענע פּֿרינ­ציפּן, וועלכע זענען געשטאנען אל?ס יסור ווען זי איז געשאפן געוואָרן, כדי צו זי­כערן די פרייהייט, דעם שׁלום און דאָס קעגנזייטיקע רעפפּעקטירן פון די פעל­קער".

אָבּער די פעלקער פון דער וועלט לייג די דאָזיקע האָפּנונגען פאר אלעמען אויף זיך אליין, אויף זייער אייגענער אנט­שלאָסנקייט און גוטן וױילן, ס'איז פֿאר וערן מענטשן מיט א געזונטן פארשטאנד קלאָר, אז דער וועלכער באהויפּטעט אז: ,דער קריג איז אומפארמיידלעך", פאר­לוימדעט די מענטשהייט.

לייענענדיק דעם מאניפעסט וואָס איז אָנגענומען געװאָרן אויפן צווייטן ווטלט­

קאנגרעס פון די שלום אָנהענגער אין ווארשע, אין נאָמען פון רי פעלקער פון 80 לענדער, דערמאנט זיך אז דער קאמף פאר שלום איז די זאך פון אייערע איי­גענע לעבנס-אינטערעסן. זייט וויסן אז די הונדערטער מיליאָנען פארייניקטע שלום אָנהענגער שטרעקן אייך די הענט. זיי רופן אייך אָנטײי? צו נעמען אין דעם נאָבלסטן קאמף ואס די מענטשהייט האָט אזעלכן נאָך נישט געמירט, וועל­כער גיט זיי פעסטן עיטרוי אי זייער צוקונפט.

דער שלום קומט נישט פון זיך אליין, דער שלום ימוז דעראָבערט ווערי. מיר דארפן פארייניקן אונדזערע כוחות און פארלאנגען ראָס אָפּשטעלן פון רער מל?­חמה וואָס פארחרובט היינט קאָרייע און וועלכע-באדראָט מאָרגן; אונטערצוצינדן די נאנצע וועל?ט. מיר דארפן זיך אי קעגן שטעלן די פּרווון פֿון אנצוצונדן אויפסניי דאָס מלחמהדפייער אין דייטש­לאנד און יאפּאן. איניינעם מיט די 0 מיליאָנען מענטשן וועלכע האָבן אונטערגעשריבן דעם שטאָקהאָלטער אַ­פּע?ל פארלאנגען. מיר: דאָס פארווערן פונעם אטאָמישן וװאָפֿן, אלגעמיינע אנט­וואָפנונג און דעם קאָנטראָ? איבער די דאָזיקע מאָסמיטלען. דער שטרענגער קאָנטרא? איבער דער אלגעטיינער אנט­

יידישע שרייבער באטייליקן זיך איז דער וואל-קאמפֿאניע

לכבוד דער פייערלעכער געשעעניש וואָס וועט פֿאָרקומען דעם 8יטן דע צעמבער: דאָס וויילן דעפּוטאַטן אין דרי פֿאָלקס-ראטן פון די בעסטע זין און טעכטער פונעם ארבעטנדיקן פאָלק, האָט רער שרייבער-פארבאנד פון דער ר. פ. ר. איניינעם מיטן ,איקוף" פון דער ר.פ.ר. אָרגאניזירט ליטעראריש קינסטלערישע מאניפעסטאציעס אין א ריי שטעט פו­נעם לאנד, ביי וועלכע ס'האָבן זיך באז טויליקט א גרופּֿע יידישע שרייבער, מיט­גלידער פונעם שרייבער-פארבאנר פון דער ר.פ.ר. און א גרופּע סאָליסטן פוֹ­נעם בוקארעשטער פאָלקס-כאָר ,,איקוף", וועלכע האָבן אויסגעפירט א רייכן פּראָ­גראס,

די גרופּע יידישע שרייבער איז בא­שטאנען פון: י.?. ברוקשטיין, בערל? שנאבל, ה. א. שטאָלפּער און י. בערקאָ וויטש. די גרופּע סאָליסטן איז כאשטא­נען פון: גוסטי גאָטעסמאן, איזידאָר קרייז?, יודא סאמויל, יאָסיף שאָט און נעלי קאמיל.

וואָפנונג און איבער דער פארניכטונג פון דעם אטאָם-וואפן איז מעגלעך= פונעם טעכנישן שטאנדפּונקט.

ס'איז נויטיק אז ס'זאָ? נאָר זיין דער ווילן דאָס צו טון. מיר מוזן אויפצווינ­גען געזעצן, וועלכע זאָלן באשטראָפן די מלחמהיפּראָפּאַגאַנדע.' טיח= רארפן פארלייגן אונדזערע שלום"פאָרשלאָגן, ואס זענען אויסגעארבעט געוואָר; ביים צווייטן ועלט-קאָנגרעם פון רי שׁקום­אָנהענגער, פאר די דעפֿוטאַטן פון אונ­דזערע פּארלאמענטן, פאר אונדזערע רעה גירונגען און פאר דער ארגאניזאציע פון די פארייניקטע נאציעס.

די שלום-כוחות פון אלע לענדער;ע­נען גענוג גרוים, די שטיכטען פון רי שלום-אָנהענגער קלינגען גענוג שטארק כדי מיר זאָלן קענען מיט געמיינזאמע אֶנשטרעננונגען פארלאנגען אנטשלאסן, דאָס צונױיפֿקומען פון די 8 גרויסימאכ­טן. דער צווייטער ועלט-קאָנגרעס פין די שלום-אָנהענגער האָט מיט א נאָך נישט געהערטן כוח באוויזן אז די מענטשן, געקומענע פון די 5 וועקט-יטיילן פונעם ערד-קיילעך, קענען טראץ די מיינונגס­פארשידנקייטן, קומען צו א הסכם בנוגע אויסמיידן די קריגס-אומגליקן און אויפ­האלטן דעם שלום. אויב די רעגירונגען וועלן אויף דעם אופן אקציאָנירן, וועט דער שלום זיין געזיכערט.

די שרייבער האָבן געלייענט פון זייע­רע ווערק, אין דער ריי; ה. א. שטאָלפֿער -= ,שבתי-לייב און די וואפֿן?, ,בער? שניידער און דער קאָנגרעס פון די שלום­פֿאהטיזאנער" און ,הערש? שלימעס"; בער? שנאַב?--- ,צו די קאנדידאטן אין די פאָלקס-ראטן", ,,זייט וואך", פּשׁוט ליד" און װאָרט צו די מאמעס"; י.?. ברוקשטיין-- ,דער מאניפעסט" (סקיצע); י. בערקאָוויטש--- ,יאנקל? אשער-זעליקס האָט אויסגעוויילט"(סקו­צע).

די סאָליסטן האָבן געזונגען א ריי פאָלקס-לידער און לידער פו!?. וויגדער, סימעלע שניידער, אבא ריכבער און א. שפּיגלבלאט, אויף דער מוזיק פון די קאָמפּאָזיטאָרן: ה. שווארצמאן, ע. סע­קולעץ, הארי ריינינגער און פּויו רובינ­שטיין.

בי די דאָזיקע לימעראריש-קינסטלע­רישע מאניפעסטאַציעס האָבן זיך אויך באטייליקט מיט זייערע שאפונגען א ריי אָרטיקע דיכטער, רומענישע און פון די

מיטלעבנדיקע נאציאָנאַליטעטן פון די פיליאלעס פונעם שרייבער-פארבאנד פון דער ר. ם. רז

אין דער סטאלין-שטאָט--- דאניעל קאָנ­סטאַנטינעסקו; אין קלוזש--- א. בא­קאָנסקי, און סאָבעדי?אסלאָ; אין אָרא­דעא-- האָרוואט אימרע און ח' כאָערו, וועלכער האָט געלייענט א פּאֶעם פונעט אָרטיקן דיכטער, קאָוואטש יאָסיף; אין סאטו-מארע--- בערגער מארטשעל און ראָנאָי מיקלאָש א. א.; אין באיא-מארע -- שובא דאניעל.

אין אלע שטעט זענען די יידישע שריי­בער און סאָליסטן פונעם פאָלקס-כאָר ,איקוף" אויפגענומען געװאָרן מיט גרוי­סער פייערלעכקייט מצד די טויזנטער יירישע ארבעטנדיקע און ארבעטנריקע פונעם רומענישן פאָלק און פון די מיט­לעבנדיקע נאציאָנאַליטעטן, פארשטארקנ­דיק אזו' ארום די פֿארברידערונג און ליבשאפט צווישן אלע,--- און זיי האָבן געהאט די ברייטסטע און זאָרגפולע שטי­צע מצד די אָרטיקע יידישע דעמאָקרא­טישע קאָמיטעטן און פונעם ,איקוף".

א ניי מאָסמיטל פון דער רעגירונג צום וווילזיין פון די ארבעטנדיקע פון אונדזער לאנר

אין דער צייט ווען אין די קאפּיטא­ליסטישע לענדער וואססט אלץ מער די נויט און דער עלנט פון דער ארבעטנ­דיקער באפעלקערונג, ווען די נאציאָנאַ" לע װירטשאַפּט אין די דאָזיקע לענדער גייט אלץ מער בארנדאראָפּ, איז געקו­מען אונדזער פאָלקס-דעמאָקראטישע רע­גירונג מיט א נייעם באשלוס צו פארבע­סערן דעם?עבנסימצב פון די ארבעטנ­דיקע.

טיפּאָגראפיע ,,דאָבראָרשזעאנו גערעא",-אמניצ

צוריק מיט עטלעכע טעג האָט דער מיניסטאָרן-ראט פון דער ר. פ. ר. בא" שלאָסן צו פארבעסערן די לעבנסיבארינ­גונגען פון דער ארבעטנדיקער באפע?­קערונג דורך באזאָרגן א גוטע פארטיי­לונג פונעם ברויט.

דורך דעם דאָזיקן באשלוס זענען,--­אנהויבנדיק פונעם /2-טן נאָוועמבער 0--- געהעכערט געוואָרן די ברויט­ראציעס פאר די משפּחה-מיטגלידער פון

די ארבעטנדיקע. אחוץ דעם ווערט אויך פּראָדוצירט אין די מלוכה-בעקערייען ווייס ברויט, קיפ?, בייג?, פארן פרייען פארקויף.

דער באשלוס פונעם מיניסטאָרן-ראט וועגן פארבעסערן די אפּראָויזיאָנירונג מיט ברויט, איז נאך א כאווייז יועגן דער זאָרג פון דער מלוכה צו הייבן דעם לעבנס-ניווא פון די ארבעטנדיקע און גלייכצייטיק אויך א נייער שריט צו א בעסער לעבן.

נר. 109'

זי האם! אויסגעוויילט

דאס פרייע

קעב! פון. דער

רומענישער פאלקסררעפובליק

ידישע ארבעט-מענטשן פון יאט

לייבא שווארץ איז א טאָנ-לױינער און | וווינט אין יאַס אויפן בולוואר טודאָר וולאדימירעסקו נר. 4. זיין עקזיסטענץ פארדינט ער זיך אויף אן אָרנטלעכן | אופן. ער האָט א הייסן ווונטש ער זאָל זיך איינאייגנען א קוואליפיצירונג כדי יער זאָל זיך קענען שאַפֿן אן אלץ שענער לעבן. ער איז געווויר געוואָרן וועגן די !שלאָגלער-יארבעטער פּיגא שווארץ און סאול גרינבערג, וועלכע האָבן זיך גרונט­{לעך איינגעאייגנט די קענטענישן פון זייער פאך און זיי ווערן פארעכנט היינט | צווישן די אויסגעצייכנטע אין דער פּראָ / דוקציע.

אין א טאָג, האָבן אויך אים פארשי­כורט די ציוניסטישע אגענטן און ער האט זיך ארויסגענומען א פאָרמולאר וועגן פֿאָרן קיין ישראל. די, וואָס האָבן אים באווירקט, האָבן אים געמאָלן דעם ישראל-,גן-עדן" אין שיינע פארבן אוּן |אים געזאָגט אז ,דאָרט" וועט ער האָבן גלענצנדיקע פּערספּעקטיוון. נאָך אַ צייט, האָט אָבער לייבֿא שווארץ פארשטאנען | אז ער איז אָפּגענארט געוואָרן. די בריוו |וואָס זענען געקומען פון ישראל, אין וועלכע ס'איז באשריבן די שרעקלעכע מיזעריע אין וועלכע עס וואלגערן זיך די עמיגראנטן און אין אלגעמיין די אר­בעט-מענטשן, האָבן אים געמאכט ער זאָל טיפער דענקען וועגן דעם וועג אויף וועלכן ער האָט זיך שיער געוואָלט לאזן.

נאָך אסך שלאָפלאָזע נעכט און אי | בערקלערענישן איז דער יונגער שוואר |לייבא אין אן אינדערפרי אריבערגעגאנען צום אָהטיקן יידישן דעמאָקראטישן קאז מיטעט זיך ראָטן. פון זייערע ווערטער |!האָט ער פארשטאנען אז אוװעקפאָרן קיין | ישרא? כאטייט, האנדלען קעגן זיינע אינטערעסן, זיך אריינצוווארפן אין דער קאפּיטאליסטישער עקפפּלואטאַציע אין דעם ל?אנד וואָס ווערט אָנגעפירט פון בן-גוריון און אנדערע משרתים פון די אמעריקאנער און ענגלישע אימפּעריא­ליסטן. ער האָט אויך באזוכט די עקפפּאָ­זיציע ,ישראלדווירק?עכקייטז!?" דורך וועלכער ער. האָט זיך באקענט מיט דער טראגישער לאגע אין וועלכער ס'געפו­נען זיך די ארבעטער מאסן פון מאר­שאליזירטן ישראל. ,איך האָב געבעטן צו אנולירן מיינע אקטן פון פֿאָרן קיין ישראל, און איך בין אנטשלאָסן מיך איינוייען מיט מיין גאנצער ארבעטס-קראמט אין דער ריי פון די קעמפער פאר שלום פון אונ­דזער לאנד"-- האָט?ייבא שווארץ געשריבן אין זיין בריוו ווו ער בעט צו אנולירן די פּאפּירן װאָס ער האָט אריינ­געגעבן וועגן אַ פּאַספּאָרט.

2:

לאָרא בעער, פון יאַס, קאָסטאַקעינע­גרי דאס נר. י11, איז א שִׁילֶערן ביים קונסט-אינסטיטוט פון יאַס. אירע א שוועסטער, ביי וועלכער זי האָט געוווינט צוריק מיט א צייט, איז אריינגעפאלן אין דער נעץ פון דער ציוניסטישער פּראָ­פּאגאנדע און איז אוועק קיין ישראל. אונטערן דאָזיקן איינפלוס האָט לאָרע בעער אריינגעגעבן אירע שריפטן און פארלאנגט א פּאַספּאָרט פאר ישרא?. ווארטנדיק אוװעקצופאָרן קיין ישראל, האָט זי אָנגעהויבן צו דענקען אויב זי מאכט א גוטן שריט מיטן דאָזיקן פאָרן.

איר געפעלט דאָס שטודירן, איר גע­פעלט דאָס נייע לעבן וואָס עס בליט אויף אין אונדזער לאנד. אלס קינד האָט זי נאָך געחלומט צו ווערן א מוזיקער. דעמלט -- אין דער צייט פון דער בירגערלעכער­|גוטכאזיצערישער הערשאפט האָט דאָס כאטייט פאר אן אָרעם קינד נאָר בלויז א חלום. לאָרע בעער האָט די פרייר צו כאהויפּטן אז איר חלום ווערט פֿון !טאָג צו טאָג א לעבעדיקע װאָר אין רעז זשים פון דער פאָלקס-דעמאָקראטיע.

איך בין גליקלעך אז איך בלייב וויי­טער לעבן מיינע שו?-און ארבעט חב­

זאָגן זיך אָפּ פון פאָרן קיין ישראל

רים אז איך כלייב קעמפן פאר פרידן און וווילשטאנד אין דער מיט פונעם אר­בעטנדיקן פאלק פון אונדזער לאנד. איך. בין גליקלעך װאָס איך האָב זיך אויס­געוויילט דעם וועג וואָס פירט צו א ווונ­דערבאר ל?עבן"-- האָט?ַאָרע בעער געזאָגט ווען זי האָט ארױיסגעזאָגט איר אנטשלאָסנקייט צו בלייבן איר דער ר.פֿ.ר. 2

צווישן די אָרנט?עכע יירן פֿון יאַס וועלכע האָבן זיך געלאָזט אֶפּי נארן אין א מאָמענט, פון דער דעמאַגאָ" גיע פוז די ציוניסטישע אגענטן און האָ" בן אריינגעגעבן זייערע שריפטן ווענן

צו באקומען א פּאספּאָרט צו פאָרן קיין.,

ישראל, געפינט זיך אויך דער שוישפּיי לער פונעם יאַסער יידישן מלוכה-טעאַז טער, הייניק בערקאָװיטש. י

'איז מיר א בושה--- זאגט ער--­וויאזוי איך האָב געקענט אזוי נאיוו זיין און גלויבן די נידערטרעכטיקע ליגנס

פון די ציוניסטן. איך האָב דאָך די עקסז ­

פּעריענץ: פון אן ארבעטערילעבן ואס איז געווען עקספּלאָאַטירט,.."

און באמת. הייניק בערקאָוויטש האָט געקענט מיט דער פולער מאָס די קאפּי­טאליסטישע עקפפּלאָאַטאַציע בשעת ער האָט געשפּילט ביי פארשיידענע טעאַטער­טרופּן און ר'איז געוואָרן אויסגענוצט פון די אונטערנעמער.

דערמאנענדיק זיך דעם פעלער װאָס ער איז שיער באגאנגען, הָאָט חבר בערקאָה וויטש געזאָגט: ,איך קען נישט פאר­

שטיין וויאזוי איך האָב געקענט פאר-.

געסן די ליידן פון דער פארגאנגענהייט און דענקען צו פאָרן קיין ישראל, דאָרט ווו איך װאָלט זיך צוריק געקערט צו א פינצטער?עבן פון נויט, װאָס איך האָב איבערגעלעכט צוריק מיט יאוין. עס װאָלט באטייט איך זאָל פארלאָזן מיי! ארבעטס­פּלַאץ ווו איך שטייער מיט צו דער פאר­טיידיקונג פונעם שלום, און אוועקגיין אין א ל?אנד ווו די קליקע פון דער מִלוי כה-אָנפירונג דינט די אינטערעסן פון די אמעריקאנישע-ענגלישע אימפּעריאליסטן וועלכע גרייטן צו צעבינדן א נייע וועלט­שחיטה. איך בלייב דאָ אין לאנער פון שלום, כדי ווייטער צו פירן דעם קאמף קעגן קריג, פאר א פריי און נליקלעך לעב" א

אזויווי היינריק בערקאָוויטש, האָבן אויך אנדערע אָרנטלעכע יידן פון דער יאסער געגנט צוריקגענומען זייערע פּאַ­פירן פון צוֹ פאָרן קיין ישראל, אָדער צוריקגעגעבן זייערע פאָרמולארן.

צווישן די דאָזיקע, געפונען זיך:

מייער לייזער, ארבעטער אין פּראָדוֹ­ציר-קאָאָפּעראטיוו ,ערשטער מיי"; סו­ריקא סעגא?, שוישפּילערן פונעם יאַז סער יידישן מלוכה-טעאַטער; אמואשיי קלארא, אָנגעשטעלטע, איפּסילאנטייגאס נר. 88; דאוויד לייבא, אָנגעשטעלטער פוּן טערגו-פרומאָס; טענענבוים פּעסא, הויזווירטין, פון טאַרגויפרומאָס; צאָלער רוד, אָנגעשטעלטער בי ,עטאַקס"; בֿאָ­דינגער פרידא,. הויזווירטין, ניקאָלֵיי­באלטשעסקו-גאס נר. 9; מאָר-יץ מויסע, אָנגעשטעלטער; מאַרמאָר אראָן, קינסט-. לער, קאָסטאַקי- נעגרי- גאס נר. 14;. בארבאלאטא נאטאן, קינסטלער, אראפּו-' גאס נר. 1; פאליקמאן מאלי, ארבעטערן. אין פּראָדוציר- קאָאָפּעראטיוו ערשטער. מיי"; גרינבערג איציק, פישער- ארבע­טער חיה-ליפשיץיגאס ור. 8; שאפּסע לעאָן, אָנגעשטעל?טער, פילימאָן- סערבו­גאס נר. 28; קורעלארו איזו, אָנגעשטעל­טער, פּאשקאן; קאָזשאָקאַרו אראָן, אָנ­געשטעלטער, פּאשקאן; יאַנקו שמיל, אֶנֵ­געשטעלטער, פּאשקאן; פּיטארו= לייבֿ, אָנגעשטע?טער ביי י.ק.ס.-,,יאשו?", פֿון הערלוי; גוטמאַן יעקב, בוכהאלטער ביי דער אויפקלויב- קאָמיסיע- יאס, און אנדערע.

סאנדו זאָגעגרייך

א אנאסטאסיא-גאס נר. 2, טעלעפאָן:.38408‏ 8.54.03 חס16161 ,2.זא 35)8518ח4/ 1)2מוזס.ז)5"אמאעמחט טאאמטסאטסק, 8 זסקו 1:

­

4/ 5

ישי וצ

1