זייט 4
די ערשטע טעג פונעם 5-יאריפלאן אין דער פאבריק
אויף אלע ארבעטיגעביטן פון אונדזער לאנר, האָבן די ארבעטער אָנגעהויבן, שוין אין די ערשטע טעג פון יאָר 1991, צו העכערן זייער ארבעטפּראָדוקטיוויטעט, איבערצושטייגן זייערע ארבעט-נאָרמעס, אויפן חשבון מפינעם ערשטן פינףדיאָריפּלאן.
די גרויסע טעקסטיל-פאבריק ,עלענא פּאוועל". פון בוקארעשט האָט דעם מלוכהיפלאן פון 1980 דערפולט פארן טערמין, און איז אזוי ארום פארעכנט געװאָרן צווישן די אויסגעצייכנטע אינטערנעמונגען פון אונדזער פאָלקס-ירעפּובליק, אויפן געביט פון דער טעקסטילפּראָדוקציע.
אין דאָזיקן גייסט האָבן די ארבעטער פון דער פאבריק אויך אָנגעהויבן צו פּראדוצירן לכבוד אונדזער ערשטן 8יאָר-פּלאן,
איך בין אריינגעקומען אין דער לויוונט-סעקציע פון דער פאבריק און גערעדט מיט דער יונגער יידישער ארבעטערן, פֿאני דרוקמאן, אן אוטעמיסטקע וועלכע ארבעט דא שוין 3 יאָר.
-= ,איך הָאָב אויף מיר גענומען פארפליכטונגען לגבי אונדזער ערשטן פינף-יאָר-פּלאן--- האָט געזאָגט ד' ח'טע דרוקמאן,--- וי כמעט אלע ארבעטער פון אונדזער פאבריק. איך באזונדערס, וויים אָפּצושאצן די גרויסע באדייטונג פון דאָזיקן דערהויבענעם פּלאן ואס וועט אונדז פארזיכערן א העכערן?עבנס"נווואָ, דעם אויפבוי פון סאָציאליזם, איך בין געווען דעפּאָרטירט. מיין פאָטער, אן ארבעטער, איז דאָרטן גשטאָרבן פאר הונגער. באפרייט געוואָרן דורך דער זיגרייכער סאָוועטישער ארמיי האָב איך זיך קוואליפיצירט, אויסגעלערנט וועבעריי און ארבעט ביי צוויי מאשינען און פארדין זייער שׁיין".
אין ואמען פונעם פֿדיאָריפּ?אן שטויגט איבער די ח'טע דרוקמאן איר ארבעט-נאָרמע יעדן טאָג מיט 7 מעטער, ביי יעדער מאשין. נאָך א צושטייער צוֹם קאמף פאר שלום איז דאָס, װאָס זי האָט אויפגעקלערט אלע אירע באקאנטע וועגן גרויסן געפאר פון פאָרן קיין ישראל, און אין ערשטער ריי האָט זי איבערצייגט איר מוטער, קלארא דרוקמאן, אוּן איר ברודער, פיליפּ, אז זייער היים איז דא אין דער רומענישער פאָלקט-רעפּובליק ווו עס שאפן זיך פאר
זזעלענא פאוועלא,
יעדן ערלעכן ארבעטנדיקן, א פֿרידלעך און זאט לעבן--- און נישט אין ישראל; װאָס געפינט זיך אינעם אימפּע-יאליס-| טישן מ?חמה-העצערישן ל?אגער.
די ח'טע ראשעלא קאלמאנאוויטש פון בוקארעשט, גאס געאָרגע-זשודעצול? נױ. 48, ארבעט שוי! איבער צוויי יאָר דא. זו וועבט לעץז-לייוונט פאר זעק, ביי א מאשין.
-- ,אויפן חשבן פון אונדזער ערשטן! פֿדואָריפּלאן האָט די ח'טע ראשעלא געזאָגט--- האָב איך אָנגעהויבן צו פּראָדוצירן אין די 8 שעה, אנשטאט 84 מע-'
טער, 9פֿ---90 מעטער לייוונט. מיט יעדן מעטער לייוונט מער, העלף איך פאר-י שטאַרקן דעם שלום, פארפעסטיקן דו פריינטשאפט צווישן אלע פעלקער. איך בלייב דאָ אין דער ר. ם. ר., ווו די ארבעטעריפּאהטיי פירט אונדז צו א גליקלעכער צוקונפט".
אין דער שפּולעריי-יסעקציע האָבן מיר געטראָפן די ארבעטערן ראָזא ווינרעל.
--- ,איך האָב אָנגעהויבן צו פּראָרו.!
צירן, שוין אין די ערשטע טעג פון ערשטן יאָר פונעם פהיאָר-פּלאן, 65 10.,
ד. ה. מער מיט 8094 אין 8 שעה. איך| זיכער אז דער דאָזיקער ערשטער|
בין גרויסער פּ?אן וועט ביי זיין רעאליזירן אויפווייזן א פארפעסטיקט ניי לעבן אין אונדזער היימל?אנד, די ר. פ. ר. די שאָוויניטטן, די ציוניסטישע העצער פּרווון פארפֿמען, די יירישע ארבעטער צורעדנדיק זיי זאָלן אװעקפארן אין ,גן-ערן" פון בן-גוריון. אויב זיי וועלן זיי הערן, וועלן זיי עס ביטער באוויינען. מיר דארפן זיך נישט לאָזן פארכאפּן פון דער בהלה!"
כ'האָב נאך גערעדט מיטן וועבער
פּעטרע יאָן, מיטן חבר אינזשינער שווארץ הערקולעס, און פי? אנדערע ארבעטער, באאמטן. אלע זענען זיי ארומגענומען פון איין גרויסער אידעע: צו רעאליזירן, איבערצושטייגן אונדזער ערשטן פינףדיאָריפּלאן, צו פארפעסטיקן דעם שלום, פארן אויפבלי פון אונדזער היימ?אנד, העלפן העכערן מיט;809 דעם לעבנסיניוואָ פאר אלע ארבעטנדיקע פון אונדזער ל?אנד, וואָס וועט פארווירקלעכט ווערן ביים סוף פונעם ערשטן פֿויאָריפּלאן.
בערל שנאבל
מיר באוויינען זיך די יאָרן װאָס מיר זענען אהער געקומען...
-- בריוו פון ישראל-
די בריוו װאָס קומפן טעגלעך אָן פּון ישראל זענען א איבערצייגנדיקער פּאקטאָר פֿאר די ירוישע מענטשן וועלכע גלייבן אפשר נאָך אין דעם וגורעהט" װאָס די ציוניססישע נא' ציאָגאַליסטן האָבן וי צוגעזאָגט, די בריוו זעגען א באווייז פֿון דער טרויעריקער לאגע אין װעלכער סיגעפינען ויך די אומגליקלעכע װאָט האָבן געז פּאָלגט די ציוניסטישע פּֿאוואָרגערס, די בריוו דארפֿן מער קײן שום קאָמענטארן. מיר גיבן איבעו אוא מין בריוו, װאָס איז אָנגעקומען צום חבר טאלער עוגען בוקארעשט, בולה. דיי מיטראָוו נר. 150.
ירשלים 1980 22/9 מיינע ליבע,
איך האָב אלץ געווארט איך זאָל אייך קענען שרייבן בעסערע בשורות פון אונדז, אָבער צום באדויערן מוז איך באמערקזאז אין אונדזער טרויעריקער לאגע האָט זיך ביז היינט גאַרגישט געענדערט,?עתדעתה וווינען מיר בי לעאָנען, אָבער מיט דעם איז גאָרנישט אויפגעטון, וויי? אויך
ער איז זייער אויף צרות, ער האָט נישט קיין ארבעט, ער האלט אין איין זוכן און האָט ביז היינט נאָך גאָר-י נישט געפונען. איך גיי אויך יעדן טאָג זוכן ארבעט, אָבער איך קען נישט געפונען. כדי צו באקומען ארבעט אין בית-עולים טאר מען נישט עלטער זיין פון 49 יאָר.
{ מיר באוויינען זיך די יאָרן ואָס מיר האָבן זיך נישט אכטונג געגעבן אין דער. היים װאָס מיר טוען, מיר זענען געווען אָנגעזעענע מענטשן אין טעקוטש נאָך א 0פּ-יעריקער ארבעט, און היינט זענען מיר איכבערגעקומען אויף חוזק. מיינע אויגן טרוקענען זיך נישט אוים וויינענדיק פאר וואָס מיר זענען אוװעקגעפאָרן. איך האָב געבעטן לעאָנען, אין דער היים, ער זאָל מיך פֿאָלגן און מיר זאָלן בלייבן ביי אונדזער שווער-פארהאָרעוועט ביסל גוטס. ואס וועלן מיר דאָ טוען צוויי מענטשן אָן קינדער אָן קייגעם? װאָס פאר א ,גוטער יאר" האָט אונדו געבראכט אהער? א דאָ קענען קויט לעבן שטאַרקערע מענטשן, וי מיר זעגען!
,איקוףיבלעטער"
נר., 114:
יידישע ארבעטימענטשן פון ביהאָר זאָגן זיך אָפּ פון פאָרן קיין ישראל
מיט יעדן טאָג, פארלירט דעם אייגפלום די. ציוניסטישע פּראָפּאַגאַנדע, און יידישע ארבעט-מענטשן זאָגן
{ זיך אלץ אָפּ פון פארלאזן די רומענישע
פאָלקסירעפּובליק און אוועק אין ישראל. דאָס איז צו פארדאנקען, די מאסיווע אינקאדרירונגען אין ארבעט-פעלד און דער כסדרדיקער אויפקלערונגסיארבעט װואָס ווערט געפירט צווישן די יירישע פאלקסימאסן מצד דעם יידישן דעמאָקואטישן קאָמיטעט.
דער מאנג? אין פּלאץ, דערלויבט אונדז נישט צו פּובליצירן די הונדערטער נעמען פון ארבעט-מענטשן, װאָס זאָגן זיך אלץ אָפּ פון פאָרן. מיר וועלן זיך דערפאר באגנוגענען צו געבן נאָר א קליינע צאָל און פון איין געגנט--פון ביהאָר:
פארקאש עווא, פון דעם קאָאָפּעראטיוו ,פּראָגרעסו?"; איסקאָוויטש סיגיסמונד, באאמטער; קורטאַג טערעזיא, פון דעם קאָאָפּעראטיוו ,,אינפראצירעא"; ע-טשיי פראנציסק, באאמטער ביים ס. מ. ט; ראדוצינעל זאָ?טאַן, ארבעטער אין מלוכח-מאגאזין פון אָראדעא; בראון דאוויד, ארבעטער ביי ,אלימענטאַראַ'; כעך דעזידעריו, אָנגעשטעלטער אין פאבריק ,1 מאי"; בראון נוקאָלאַע, אָנגעשטעלטער אין פאבריק ,,אינפראצירעא"; סענעס עווא, באאמטן ביי ,קאָמלעטן"; ריעס לודאָוויק, ארבעטער אין מלוכהמאגאזין אָראדעא; קאָקשיש דומיטרו, באאמטער ביי ,אָקאָלו? סילוויק".
יאקאָבאָוויטש פּינקאס, באאמטער ביי דער יידישער קהלה; הוס אילעאנא, באאמטן ביי. דער יידישער קהלה; פּושקאַן לודאָוויק, זינגער ניקאָלייע, געלב קאראָ?; קאָפּ? זאָלטאַן, באאמטער ביי דער פאבריק ,,אינפראצירעא"; וויינבערגער אנדריי, באאמטער אין ,אפּראָלאקטא"; ראָט יוסף, אָנגעשטעלטער אין דער פאבריק ,1 מאי"; שפּיצער ויאָריקא, באאמטן ביי ,סאָלידאריטאטעא"; פרענקע? פראנטשוסק, באאמטער ביי דעם קאאָפּעראטיוו ,,דענטאַריא"; וואָלנער עמעריק, אין ס.מ.ט.; פישער אדאלבערט, אָנגעשטעלטער אין ,אָקאָלול סילוויס"; פארגאטש נ.,שעף-בוכהאלטער ביי ,,זאנקל"; ווייס יוסף, טאָקער אין ,,זאנקל"; קאראָסי שטעפאן, קאָראָסי אנעטאַ, מאָסקאָוויטש אברהם, ארבעטער אין ,זאנק?"; וויים זאָלטאַן, באוער פראנטשיסק, ארבעטער אין קאָאָפּעראטיוו 804 דעצעמבער".
נײימאַן יוסף, בערנער דעזידעריו, אֶנגעשטעלטער ,צענטראָקאָמ-הערטיע"; ווייס לאדיםלאו, גאָטליב ל?אזער, סעקציע-שעף ביי ,פּראָגרעסול"; ראָזנבערג יוליו, אָנגעשטעל?טער ביי ,,מינסקי"; מעזעי טאָמא, מעכאניקער; עליאס עליסאבעטא, אָנגעשטעל?טע ,,סענקאָוויטש"; לינדענפעלר זאָלטאַן, אָנגעשטעלטער ביי דער טעקסטיל-ישןל; טאַבאק אברהם, אינוואליד; גערבער איגנאַציו, אָנגעשטעלטער ביי ,מינסקי";
{ פרידמאן יוסף, אָנגעשטעלטער ביי ,א| לימענטאַראַ"; קאָן עודזשען, אָנגעשטעל|טער בי או.טש.טש.ב.; רייסנער עמעריק, אָנגעשטעלטער |,1 מאי".
ביי דער פאבריק
פרידמאן ניקאָלאע, אָנגעשטעל?טער ביי ,קאָמלעמן"; ראָזענבוים קלארא, אָנ
{ געשטעלטע ביי, קאָמקאַר"; ראָזענבאום גיזעלא, הויזווירטין; בראנדאש אלעק.
סאנדרו, אָנגעשטעלטער ביי, קאָמלעמן";
געווזעליק פראנטשיסק, אָנגעשטעלטער ביי דער שו? פון לעדער; קראוס אנאן בערמאן געאָרגע, אָנגעשטעלטער= ביי ,קרוטשעא ראָשיע"; סענדער איגנאציו, ארבעטער ביי ,30-יטער דעצעמבער"; ס.?. וויינשטיין, פארקאש איגנאציו, ארבעטער ביי"פּראגרעסו?"; פישלער רעגינא, ארבעטערן ביי ,פּראָגרעסו?"; שטיינבערגער דעזידעריו, אָנגעשטעלטער ביי ,פּראָגרעסו?".
דאווידאָוויטש אירינא; ראָזענבאום ניקאָלאיע, אָנגעשטעלטער ביי ,קאמקאר"; פרידמאן ניקאָלייע, ניימאן מאקסמוליאן; איסאק מארטין, אָנגעשטעלטער בי ,אלימענטאַראַ"; אייזענרייך עוגען, אָנגעשטעל?טער ביי ,אלימענטאַראַ";
אונפרעצירעא"; שטערן יאָאַן, אָנגעַה שטעלטער ביי דער רעקוואליפיצירונגז שול; ראָזענבערג ניקאָלייע, פעיג. אלעק". סאנררו,. אָנגעשטעל?טער ביי ,סענקאָוויטש"; ראָזענבערג לודאָוויק, אָנגעשטעלטער ביי דער פאבריק. ,,אווענטול'ן. פיליפ אָטאָ, דענטיסט ביי ,דענטאַריא"; הערשקאוויטש לאדיסאלו, דענטיסט. ביי דענטאַריא"; קאָן דעזידעריו, אָנגעה שטעלטער ביי ,,אצעלול"; ווייס עודזשען, אנגעשטעלטער ביי ,אָצעלול". ברייער עודזשען, אָנגעשטעלטער דענטאַריאַ"; פרייבערגער. עודזשען, אָנגעשטעל?טער ביי דעם קאָאָפּעראטיוו ,מונקא"; קליין אלעקסאנדרו, אָנגעשטעלטער ביי ,באזא טעקסטילע"; לעגמאן זאָל?טאַן, אָנגעשטעלטער ביי ,קרי
=
ביי'
די פאמיליע לעווענשוס לעאָן איז אויך איינע פון די אומצאָליקע פאמיליעט
וועלכע האָבן זיך אָפּגעזאָגט פון צו פאָרן קיין ישראל. מיר פאקסימי? דעם פאָר-שיין וועלכן די פאמיליע לעווענשוס האָט בייגעלעגט יירישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט--- טי מישאָאַרא.:
וויינבערגער ניקאָלייע, ארבעטער ביי או. טש. טש. ב.; ליכטמאן טיבעריו, ארבעטער ביי ,1-טער מאי"; ראָט בעניאמין, קאץ ניקאָ?איע, ווייס פראנטשיסק, אָנגעשטעל?טער ביי ,,אינפרעצורעא"; פריש זאָ?טאַן, אָנגעשטעלטער ביי דער פאבריק פון בערשטן ,ביהאָרול"; הובער ל?אדיסל?או, אָנגעשטעלטער אין דער בארשטן-פאבריק, ביהאָרול"; הערשקאָוויטש ל?אדיסלאו, אָנגעשמעלטער ביי אי.פ.אי.ל.; לאוי פראנטשיכק, ארבעטער בי;בהיינער בעלא"; ערלשטיין ערווין, אָנגעשטעלטער ביי ,אינפראצירעא".
קיש עודזשען, קאָן אברהם, הירשמאַן גוסטאַוו, שווארץ עודזשען, שטיינער יוסף, שטערן מארטא, שווארץ נאטאן, געזא, סאלאָמאָן סאלאָמאָן, שווארץ יוווערטעש לודאָוויק, אָנגעשטעטלער ביי
ברענגען אין
ביים
שול רעפּעדע"; קאץ פּעטרו, אָנגעשטעלטער ביי פ.א.ס.; שטיינהארד לודאָוויק, אָנגעשטעלטער ביי ,1-טער מאי"; פּאֲלושיוק קארלא, אָנגעשטעלטע בי ,אלומענטארא";?ארינץ יאקאָב, מאשיניסט בי ,בריינער בעלא"; שווארץ פאני, הויזווירטין.:
הירש עמעריק, אָנגעשטעלטער ביי ,,אפּראָזאַר"; הירש אילעאנא, אָנגעשטעלטע ביי ,אפּראָזאַר"; געבער פר)נטשיסק, אָנגעשטעלטער ביי דעט קאָאָפּעראטיוו ,,מינסקי"; פּאָפּער עמעריק,,. ברייער יוֹסף, אָנגעשטעלטער ביי ,פּלאסטיקא"; מאָסקאָװויטש אנדריי, אָנגעשטעלטער; שאלפּעטער ארטור,- שעף-בוכהאלטער ביי ,,סאָווראָמטראנפפּאָרט";- פדיד ניקאָלייע, אָנגעשטעל?טער ביי ,אלימענטאַראַ"; גאָלדשטיין אלעקפאנדרו, אנגעשטעלטער ביי ,סל?אווא"; אברהם יאָלאנדא; סאס אנטאָניע, גרונשפּאן דעזידעריו, אָנגעשטעלטער ביי דעם קאאָפּעראטיוו ,80-טער דעצעמבער",
: ריר:ריר רשא
יידן, מענער און פרויען!
לאָזט. אייך נישט פארפירן פון דער ציוניסטישער. פּראָפּאגאנדע! ריט אייך איין אין פּראַדוקטיווער ארבעט און העלפט אויספולן דעם ערשטן פֿייאַר-פּלאן. נאָר אזוי װעט איר שאפן פאר אייך און פאר אייערץ קינרער א גליקלעכע צוקונפט!