יי יי עי עמ ייט טי ליוק למוט

ייט 4

פעכטיוואל פאר קארייער חולף| צו איליא ערענבורגס 60יטן געבוירן-טאָג

ביים יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט פון סיביו

שבת דעם 7פ9יטן יאנואר ד. י. איז פאָרגעקומען ביים יירישן דעמאָקרא­טישן קאָמיטעט פון פיביו, א פעסטי­וואל נאָך וועלכבן ס'האָבן געפאָלגט טעגץ.

דער פעסטיוואל איז נעגעבן נעװאָרן אין ראמען פון רער הילף פאר דעם

2 ' זונטיק רעם 28יטן יאנואר ד, י. האָט דער יאסער ,איקוף" אָרגאניזירט א פעסטיווא? צו דעם 38-טן יאָרצייט פֿון מענדעלע מוכר ספרים.

ס'האט גערעדט דער חבר איזא שאפּירא, דירעקטאר פֿונעם יידישן פלופה-טעאטער פון יאס, וועגן דעם

באָטאָ שאן

שבת דעם 97יטן יאנואר ד. י. איז פֿאָרגעקומען ביים באָטאָשאנער ,,איקוףט"

א אפאגעבי עי:גע:ואנ גגאנגעג: עאעאעגגענעועצ,עגעענגעאגעוגעמ גע::גוגעעגע-גטאנטאננטנאעא:כ:כ::עטאנגו:אעעגאיע-נע:ע:ענו:טאויעןאטועא יי

.איקוףיבלעטער"

דער נרויסער סאָוועטישער שרייבער קארייער פאָלק, דער חבר, פישעך| א'ליא ערענבורג האט און:2 א ווילֿהעלם האָט גערערט.א ד. ט. ,דער גא:גענע טעג דערפו?ט דעם 60-טן גע קאמף פאר שלום און די הילף פארן| בוירן-טאָג. קארייער פאָלק". נאָך דעם האָט געד| ביי דער דאָזיקער געלעגנהייט האָבן פאָלגט אן ארטיסטישער טיי? מיטן, די פּראָגרעסיווע צייטונגען און ליטע­אָנטײל פון די ח'| רארישע צייטשריפטן פון דער גאָרער ראָזעסקו מאריא א. אי וועלט געווידמעט ארטיקלען מיט אָפּ­שאצונגען וועגן זיין שרייבער-טאלענט און זיינע פֿארדינסטן פאר דער אר­בעטנדיקער מענטשהייט. פאר זיין מי­פולער אונ איבערגעגעבענער טעטיקייט אויפן געביט פוּן ל?יטערארישער שא­פונג, האָט די פאָװעטישע רעגירונג ערענבורגן באלוינט מיט דער הויכער אויסצייכנונג, מיטן אָרדן ,די רויטע { ארבעט-יפאָן." לֿעבן און שאפן פון דעם גרויסן| אי. ערענכורג איז א געטרייער זון יידישן קלאסיקער. פונעם סאוועטישן פאָלק, ער האָט אנ נאָך דער רעדע האָט געפאָלגט א} אקטיוון אָנטיי? גענומען אין די אי­ארטיסטישער פּראָנראם מיטן אלטי'?| בעראנרערשונגען ואס זענעג פאָרנע­פון די שוישפֿילער פונעם יאסער יידישן מלוכע-סעאטער. קומען און קומען פאָר אין דער סאָ­וועטישער מלוכה. ער צייכנט אַן אין עלאן

זיינע ארבעטן דעם שאפנדיקן פון די ארבעטנדיקע מאסן און זייער שנאה קעגן די קאפֿיטאליסטן און קעגן די אגענטן פון די אימפּע­ריאליסטן.

גליק קאראָלינא

פּראָגראם מיטן אָנטײי? פון די חבֿרים ה. רייכער, הילזער רוף, דור קאץ/,

נצחון-זיכערקייט און ארויסגערופן עק? און האס קעגן די פאשיסטישע פאר­ברעכער.

נאָך דער מ?חמה, האָט ערענבורג, מיט דעם זעלבן עלאן, פאָרגעזעצט זיין ארבעט צום ווידעראויפבוי פונעם לאנד און פארן פארפעסטיקן דעם פון דער גאנצער מענטשהייט אזוי געגארטן שלום.!:

וי די פיילן טײעפן ערענבורגס ווער טער אין הארץ פון די מלחטה-צינדער זיין. װאָרט דרינגט. אויין אין רי ווייטסטע ווינקלען ווו עס וווינען מענ­טשן, דערמוטיקט און פלאנצט איין נצחון-זיכערקייט אין די מוחות פון די הונדערטער מיליאָנען שלום-אָנ­הענגער. דאָס געלינגט אים דערפאר, וויי? ער אליין איז א נאגייסטערטער און איבערגעגעבענער קעמפער פאר שלום.

ערענבורג האָט די פראגע פון קאמף פאר שלום אוועקנעשטעלט אין איר גאנצן פארנעם, נישט נאָר פאר די ברייטע מאסן, נאָר אויך פאר די שרייבער, וועלכע מיינען אז זיי דארפן זיך באהא?טן און שווייגן, ער זאָגט: ,דער שרייבער דארף רעדן און דווקא

אי

נר. 117

האט ער, מיט א באָלשעוויקישער קלאָרי קייט, דעמאסקירט דעם ציוניסטישן נאציאָנאליזם אלם א רעאקציאָנערע

:

2

:

'

באוועגונג און אָנגעוויזן אז נאָר דער.|

סאָציאליזם קען לעזן די נאציאָנאלע פֿראָבלעם,

אין דעם דאָזיקן בריוו, װאָם איז= אדרעסירט צוֹ ערענבורג, שטעלט אים דער סטודענט אלעקסאנדער, די פרא" וע!"צי קען מען זען אין דער דאָ­זיקער מלוכה(ישרא?ל די רעד.) דאָס לייזן פון דער אזויגערופענער יידישער פּראָבלעם."

ערענבורג ענטפערט אים: ,איך" האלט פון תמיד און-אויך אויף?הבא, אז די ,יידישע פּראָב?עם" קען אי­

בערא? געלייזט ווערן נאָר דורכן אל*

געמיינעם געזעלשאפטלעכן אלם פּוע?ייוצא דערפון דעם גייסטיקן".

ערענבורגס ארטיק? האָט נישט פאר­לוורן זיין אקטואליטעט. ער דינט אלם גוטער כלייזין אינעם קאמף וװואָסם עס פֿירן די יידישע ארבעטנדיקע אין אונדזער?אנד קעגן שאָװיניסטישן* ציוניזם.

די ארבעטנדיקע פון אונדזער ל?אנד,

פּראָגרעס

אויך דורך*

א קאָנפערענץ ביי וועלכער דער חבר הושיע לאור האָט נערערט א. ד. ט.: די רעאקציאָנערע פֿאשיסטישע פּאָלו­מֿיוק פון דער בן-נוריון רעגירונג", ם'האָט נעפאָלגט אן ארטיסטישער

מענטשן.

סולי רויזן און יעקב שווארץ, א יי בי דער קאָנפערענץ זענען אָנוועזנר געווען אריבער 280 יידישע ארבעט­

װאַרעספֿ.

רעדן אין די שווערע יאָרן פון דער מ?­חמה פארן פארטיידיקן דאָס היימ­לאנד, קאָט ערענבורג, דורך זיינע הונ­דערטער ארטיקלען, איינגעפלאנצט אין. די הערצער. פון די סאָװע­טישע סאָלדאטן דעם צוטרוי און

אין

5 ף.

הויך,! זאָלן די וואָפן נישט אָנהוױיבן רעדן". זיין באקעמפט ער אומברחמנותדיק נאציאנאליזם מכל? המינים. ארטיק? ,,אן

און איניינעם מיט זי די יידישע אר­בעטער, שאצן אָפּ אויף א נעהעריקן אויפן איליא ערענבורגס שאפן. זי ווינטשן אים נאָך אסך יאָרן פון שאפן לטובת דער ארבעטנדיקער מענטשהייט,

ײ האָראָוויץ

טאקע דערפאר כדי עס

שרייבערישער טעטיקייט, דעם און זיין

ענטפער צו א בריוו,,

קאַמוניקאט וועגן די רעזולטאטן פונעם אויספירן דעם מלוכהיפּלאן { פון דער רי פי ר אויפן יאָר 1950

(סוף פֿון זייס 3)

עס זענען געגעבן געוואָרן צום באנוצן, באזונדערס אין די ארבעטעריצענטרען נייע ארבעטערוווינונגען מיט א שטח פון אן ערך 870.000 קוואדראטימעטער,

אין משך פונעם יאָר 1980 האָבן זיך באטייליקט אין די עלעמענטארע, מיטל* און פאךישולן העכער 2'000.000 שילער; אינעם העכערן ל?ימוד איז די צאָ? פון די סטודענטן געוואקסן מיט ,/'17 לגבי דער פון יאָר 1949,. דערגרייכנדיק רי צאָ? פון 98.800.

דער פאך-, מיט?-, טעכנישער- און העכערער לימוד האָט געגעבן דער נאציאָנאלער ווירטשאפט העכער 22.000 ספּעציא­ליסטן און קאדרען, פוֹן א העכערער קוואלופיצירונג,

די צאָל סטיפּענדיעם, באוויליקט פאר די שילער און סטו­דענטן איז געוואקסן ביז העכער 2/6.000 לגבי דער צאָ? פון 0 מונעם יאָר 1949, דאָם באטייט א וווקס מיט (/'0ם. י די צאָל פון די שילער און סטודענטן וװואָס וווינען. אין אינטערנאטן און היימען איז געוואקסן מיט{/'57.

דער טיראזש פֿון ביכער און בראשורן האָט איבערגע­שטינן די צאָל פון 60 מיליאָנען, פון וועלכע העכער? מי­ליאָנען זענען געווען ארויסגעגעבן אין דער שפּראך פון די מיטלעבנדיקע נאציאָנאליטעטן. דער טיראזש פון די צייטונגען האָט דערגרייכט די צאָל פון 764 מיליאָנען עקזעמפּלארן, לגבי דעם פון 810 מיליאָנען אין יאר 1949,

כרי צו הייבן דעם קולטור-ניוואָ פון די פּויעריס-מאסן, . זענען געגרינדעט געוװאָרן אין משך פונעם יאָר, העכער 1600 קולטור-היימען. די צאָ? ביכער פון די ביבליאָטעקן איז געוואקסן מִיט 1.200,000 עקזעמפּלארן,

מען האָט געשטעלט אין פונקציע נייע ראדיא-עמיסיע­פּאָסטנם און מען האָט אינסטאלירט אין די ארבעטער­צענטערס 44 ראדיאָפיצירונגסיסטאנציעס מיט 16.000 לויט­שפּרעכערס,

ס'אין סינקראָניזירן שער שפּראך,

אויפן כפּאָרט-געביט איז געבויט געװאָרן און איבערגע­נעבן געװאָרן צום נוצן, דער וויכטיקער כפּאָרט-צענטער פון פּאָיאנא-סטאלין, וו אויך דער געדעקטער פפּאָרט-האָ? פון בוקארעשט.

טיטן צוועק צו פארשטארקן די סאניטארע אקציעס און פֿארבעסערן די מעדיצינישע הילף, באזונדערס אין די ארבע­מער-צענטערס איז אינוועסטירט געװאָרן העכער 1,6 מיליארר ליי אויפן געזונטהייטיגעביט,

אייננעריכטעט געװאָרן א דוב?ור-סטודיא פאר די אויסלענדישע פילמען אין דער וומעני­

עס איז פארשטארקט געװאָרן דער קאמף קעגן דער קינדערישטערבלעכקייט און עט זענען געשאפן געוואָרן 185 געבורט-אנשטאלטן, 180 פפּעציעלע דיספּענסארן, און די צאָל? פון די בעטלעך איז געוואקסן מיט 1800. די קינדער­שטערבלעכקייט איז געפאלן אויף ,/'11 לנבי דער פון ,/'13,5 אין 1949, און ,/'20--19 אין יאָר 1938,

די נעץ פון דיספּענסארן און סאנאטאָריעם פון קעמפן טובערקולאזע קראנקחהייטן, איז געװאָרן

בכדי צו פארבעסרן די מעדיצינישע הילף, איז די צאָל בעטלעך אין די שפּיטאָלן געוואקסן מיט 3.400, עס זענען אויך געשאפן געװאָרן 000 נייע אמבולאטאָריעס,

וווט. אינוועסטיציעס און בוי

אין משך פֿונעם יאר 1920 איז פּלאן פון צענטראליזירטע פאָנדן פארווירקלעכט געוװאָרן אין פּראָפּאָרץ ,/"103, דערגרייכנדיק אן'ערך פון 432 מיליארדן ד. ה., מִיט ,/39 מער וי אינעם יאָר 1949,

חוץידעם, זענען פא-ווירקלעכט געװאָרן אינוועסטיציעס פון די פאָנדן פון דער אלגעמיינער ארבעט-קאָנפעדעראציע, פון דער מלוכהשער סאָציאלער פארזשכערונג און פון די פאָנדן פון די פאלקסיראטן, פון 6,4 מיליארדן ליי.| מט

דער סך"הכל פון די אינוועסטיציעס אין דער גאנ­צער נאציאָנאלער ווירטשאפט, דערגרייכט אזויארום העכער 161 מיליארדן ליי,

אין ראמען פון דער אינוועסטיציע-טעטיקייט, האָט מען אָנגעהויבן פארשידענע ארבעטן וועלכע וועלן אָנהויבן צו פונקציאנירן אין משך פונעם פייאָריפּלאן; מען האָט געמאכט א פֿארשריט און װידערנוצלעך געמאכט ווערק, אין די עקזיס­טירנדיקע אונטערנעמונגען; עס זענען פארענדיקט געוװאָרן וויכטיקע איינהייטן וועלכע זענען אריין אין דער פּראָדוקציע, צווישן וועלכע: צוויי נייע עלעקטריציטעט-צענטראלעס(אווי­דיו 1 און קראיניטשע?רוועליוג), מיט אן אינסטאלירטער קראפט פון 11.300 קילאָוואט; די עלעקטרישע ליניעס פון הויכער שפּא­נונג גאלאץיבראילע און קלוזש--קעמפיא-טורזי; אינסטאלאציעם פון פּעטראָ?דראפינירונג, די גאזדרערן סאראָש---גימבאוו; א הויכער קוימען(ווירעראויפגעבויט) אוּן 4 סימענס-מארטין­אויוונס, א גרופּע פון שטאלגיסעריי-וואלצן פון קעמפיא-טורזי; א פלאטאציע-יסטאציע פון אייד?-מעטא?, אן אומאָפּהענניקע סעקציע פאר פאבריצירן רולמענטן, רי מכשירים-יפאבריק פון רעשנאָוו, די פאבריק פון מאשינען-ווערקצייק ,,וויקטאָריא""' פון

באז פארברייטערט.

דער אינוועסטיציע­

:א

אראד, צוויי עלעקטראָליטישע נאטואן-אינסטאלאציע פו} סי­טעטישן פּעטראָ? און?אם און איינע פון סאדיום-יביקראָמאט, א?יניע פון פאבריצירן צימענט, 26.500 שפּינרלעך פאר 4 שפּינערייען, 6 ברעטעריזעגן, 3 פֿאבריקן פון טאָמאטן-פּאסטע, א פאבריק פאר פארווערטן די פרוכטן, א פאבריק פון טאבאק­יוירונג, 8 אייז-קאסטנס מיט א פארנעם פון 2100 טאָנען, שפּייכלערם אין מאגאזינען פאר תבואה מיט א פארנעם פון 00 טאָנען, די אייזנבאן-ליניע פּיאטרא-נעאמץ--פּענגעראץ, די דאמבע ביי ארדזשעש פאר באזאָרגן בוקארעשט מיט וואסער. מיט דער הילף אין אויסריסטונג מצד דעם ם.ם.ס.ר. איז אֶן אויפֿהער געוואקסן אויף די שאנטיערן פונעם דוניי-שוואר­צער ים-קאנא? די מעכאניזירונגס-שטופע אין דער ארבעט, איבערשטייגנדיק מיט{/'60 אין לעצטן חודש. פונעם יאָר. א דאנק דעם אינטענזיוון ריטם פון בויען דעם קאנאל, אין דער פּלאן פון די ארבעטן פארן יאָר 1920, פארווירקלעכט געװואָרן. אין יאָר 1920 זענען פארווירקלעכט געוואָרן בוי-אר­בעטן אין דער ווערט פון 62 מיליארד לײי; דאָס שטעלט מיט זיך פאָר, ,/'40 פון דעם סך-יהכ? פון די אינוועכטיציע­ארבעטן; דאָס איבעריקע בילדעט אויסריסטונגען און אינסטא­לאציעס, מאָנטאזשן און טראנספּאָרט-מיטלען, אאז"וו. און פארגלייך מיטן יאָר 1919, שטעלן מיט זיך פאָר די דערגרייכונגען, א ניוואָ פון{//137. כאטש דער מיניסטעריום פאר בוי-ארבעטן האָט דערפולט דעם פּלאן כון 1930 דערגריי­כנדיק{/*60 מער וי אין 1949, פונדעסטוועגן איז דער בוי­פּלאן אין זיין גאנצקייט, נישט דערפול?ט געואָרן מחמת עם זענען צוריקגעבליבן די בוי-ארבעטן אין אייגענער רעזשי. כאטש די פּראָיעקטירונגס-און צוגרייטונגס-ארבעטן זענען פארווירקלעכט געוװואָרן אין בעסערע. באדינגונגען ווי אין פאָ­ריקן יאָר, זענען זיי אויך אין יאר 190 געשלאָסן געװואָרן מיט פארשפּעטיקונג, ואס עס האָט דערפירט דערצו, אז אייניקע. אָביעקטן פאָרויסגעזעענע אינעם. פּל?אן, זענען נישט קאָמפּ?עקט רעאליזירט געוװואָרן, אָדער זיי זענען רעאליזירט געװאָרן מיט פארשפעטיקונג. כאָטש די אלע שוועריקייטן, איז דער פערט?­יעריקער ריטם פון דערפולן דעם אינוועסטיציעדאון בוי-ארבעטן­פּלאן, בעסער געווען וי אין יאָר 1919, }|| דער קאָסטןיפּרײו! פון די בוי-ארבעטן, איו נעפאלן, אין פארלויף פונעם יאר 1950 מיט ,/127,?בי דעם יאָר 1949, 2

דורך דעם דערפולן און איבערשטייגן דעם מלוכה-פ?אן פון יאֶר 1950, זענען געשאפן געװואָרן די באדינגוגען פאר איבערגיין צום דערפולן דעם מלוכהיפּ?אן אויפן יאר 1951 דאָם ערשטע יאָר פונעם פדיאָריפּ?אן.

ו

פּאָליגראפישער צענטער נר. 8-- אינדוסטריעלע מלוכה-אונטערנעמונג. 8 ײ

אט 8ם.פא-8?מאזנאז-- 3:זא 0ז0116888? עטאזאתמס