Jahrgang 
119 (1951) נר. 119 6-טער יאָרגנג
Seite
3
Einzelbild herunterladen

פרייד, ן פון עי ער בויער פּױילן: הי ך

בן און ין צו וענטש­געסעגע

יאר מיר ע װעגן יוװאָכו,

ן פרייך ו נצחון וויפסניי י ס'איז

טויערט,.

שונאים=

נלוטיקע

יט בל?וט|

לק, און ם צאָרן -שטאט

ימאָגען! מארשן

=

-אוקוףיבלעמעריי

צום 33יטן געבויר/-טאג פון דער סאוועטישער ארמיי

יעדעם יאָר, דעם 23יטן פעברואר, פייערט דאָס סאָװעטישע פאָלק און פיט אים אלע ארבעטנדיקע פון נאָך דער וועלט--דעם טאָג פון דער סאָ­וועטישער ארמיי, די ארמיי פון שְלום און באפרייערן פון פעלקער.

דער וועג װאָס די סאָוועטישע אך­מיי האָט אדורכגעמאכט אין די 39 יאָר פון איר עקזיסטענץ, איז פול מיט רום, ואס זי האָט געווינען אין די העלדישע און זיגרייכע שלאכטן אקעגן די שונאים פון דעם סאָציאליסטישן פּאָטערלאנד. סיי אין די שלאכטן קעגן די ווייס"גארדיסטן און די אימפּערי­אליסטישע אינטערווענציאָניסטן, סיי קעגן די אזוי נוטבאוואָפנטע היטלעריסטן און יאפּאנישע מיליטאריסטן, האָט די סאָוועטישע ארמיי באוויזן אז זי אין די מעכטיקסטע ארמיי אין דער וועלט, זי האָט באוויזן אז זי איז אומבא­זינבאר און אן איר כוח אין א נאראנטיע פֿארן שלום און פֿרייהייט פון די פעלקער.:

דער היסטאָרישער פארדינסט פון דער סאָוועטישער ארמיי באשטייט הױפּטזעכלעך אין דעם, ואָס נישט נאָר די סאָוועטישע פעלקער האָט זי געראטעוועט פון פאשיסטישער פאר­שקלאפונג, נאָר גלייכצייטיק האָט זי פארניכטעט די בל?וטיקע היטלעריסטי­שע{,אָררנונג", אָפּראטעווענדיק דער­מיט די מענטשלעכע ציוויליזאציע.

,דער צוועק פון דער מלחמה פאר פארטיידיקן דאָם פאָטערלאנד געפירט פּונעם גאנצן פאָלק אקעגן די פא­שיסטישע אונטערדריקער-- האָט גע­זאגט סטאלין דעם 5ֿיטן יולו 1941-­איז נישט נאָר צו באזייטיקן די נע­פאר וואָס באדראָט אונדזער לאנד, נאָר אויך צוֹ העלפן אלע פעלקער פון אייראָפּע, וועלכע קרעכצן אונטער דעם דייטשן פאשיסטישן יאך".

און אָט די היסטאָרישע אויפנאבע האָט די סאָוועטישע ארמיי דערפולט מיט כבוד און רום. זי האָט באפרייט א ריי לענדער פון מזרח-אייראָפּע און מעגלעך געמאכט פֿאר די פאָלקס-מאסן זיך צו נעמען אין די אייגענע הענט זייער גור? און אָנהױיבן א ניי לעבן. צווישן אט די לענדער געפינט זיך אויך אונדזער טייער היימלאנד ווו ס'האָבן זיך, אדאנק דער באפרייונג דורך דער רומפולער סאוועטישער אר­מיי און אדאנק דעם קאמף פון די

חי איוואן;אויף

(סוף פוע וײט 2) שועסטער מיינע וּ ט'מוו דאָס טלעכטע פאריבערגיין. אוגרוער הויו װעס זיך טונקען אין זוו, ט'ופט דער בוים מיט בלעטער זיין פול.

{ ס'וועלן נעכם פיט לבנהשער שיין

געהערן צו מיר, צו דיר,

= צּו אלעמען גלייך,

שטײַ שויף, ס'גייט. װויף די זוו, טריגס ויך אֶוֹ מיט גלויבן,. מיט מוט, שווװועסטער מייוע+

פון די אלע אויבן-ציטירטע לידער שיילט זיך שוין ארויס דאָס געזונטע, דאָס קערנדיקע אין דעם נייעם פּױלן, װאָס האָט שוין אריינגעצויגן אין זיך דעם דיכטער וועלכער פאראנקערט זיך פּעסט אין דער נייער ווירקלעכקייט 1 ס'איז מיר שער געוופץן פארבלייבן אויף בית-עולמס, געטאָחורבות, גאָר נאָּך שוװערער איוו געוועזן וייטער שלעפּן ואגרעריטאָרבעס. ווך איך מער שוין נישט חיין. וועגן דין. מײַן היימלאנד, צו פארלאָזן,

.-+יי.

פּוילן, פּוילן, היים. מײיו. פּרײט,

פון מאיאָר ו. טאמנורו

ארבעטנדיקע אָנגעפירט פון דער רו­מענישער ארבעטעריפּארטיי, געשאפן מעגלעכקייטן פארן בויען דעם סאָצי­אליזם.

אוב פון דעם א?טן אָפּגעשטאנע­נעם רומעניע, וו די מאסן האָבן גע­הונגערט און געליטן נויט, איז געלונגען אויפצובויען א ניי, אויפגערעכט?אנד, מיט אן אָנהויב פון א שווער-אינ­דוסטריע,--- וי מיר האָבן היינט אין אונדזער פאָלקסירעפּוב?יק-- איז עס צו פארדאנקען די קרבנות פוֹן די סאוועטישע קעמפער, וועלכע זענען גע­פאלן אין קאמף קעגן די רומענישע און דייטשע פאשיסטן.

אויב אין דעם ל?אנד פון פינצטער­ניש און אנאלפאבעטיזם האָבן נאָר אין די לעצטע צוויי יאָר אויסגעלערנט שרייבן און לייענען מער וי אנדערט­האלבן מיליאָן דערוואקסענע, און ס'האָט אָנגעהויבן ב?יען א נייע קולטור, א סאציאליסטישע-- איז עם צו פאר­דאנקען דער סאָוועטישער ארמיי.

אויב אין דעם?אנד, אין וועלכן נאציאנאלע אונטערדריקונג און ראפן­האם איז געווען א טענלעכע דערשיי­נונג, האָט זיך געשאפֿן א ניי מלוכה­אָרדנונג, א פאָלקס-ידעטאָקראטישער רעזשים, ווו אלע מיטלעבנדיקע נאצו­אָנאליטעטן געניסן פון די זעלבע רעכט און קאָנען פריי אנטוויקלען זייעך קול?­טור, זייענדיק נעשטיצט פון דער פאָלקס-דעמאָקראטישערימלוכה-- איז עס צו פארדאנקען דעם גרויסן סטא­לון און זיין העלדישער ארמיי.

די יידישע ארבעטנדיקע פון דער רומענישער פאָלקסירעפּוב?ליק ווייסן אָפּצושאצן די פארדינסטן פון דער סאָוועטישער ארמיי. זיי ווייסן אז ווען

די פסאָועטישע ארמיי וואָלט נישט באזיגט דעם דייטשן פאשיזם, וואָלט פון דער יידיטער באפעלקערונג

נישט געבליבן קיין זכר.

די יידישע ארבעטנדיקע ווייסן פון זיער אייגעגער דערפארונג, אז א קא­פּיטאליסטישער רעזשים, כדי צו קאָנען אונטערדריקן די מאסן-- באנוצט זיך פריער אָדער שפּעטער מיטן אויסנע­פּראָבירטן מיט?--מיט אנטיסעמיטיזם און מיט מלחמה. אָט פארואָס די יידישע ארבעטנדיקע פון אונדזער פאָלקסדרעפּובליק ווייזן צוריק מיט עקל? די ציוניסטישע פֿראָפּאגאנדע ווע?­

כ'בין א טייל לעבן רייגעם.|

יט אויפגאנג פון)! ריין פרילינג װעט מיין לעבן זיך. באנייפן,

און אָט דאָס כאנייטע לעבן, שפּיגלט זיך פי?לפאכיק אָפּ אין די דאָזיקע 28 לידער.

א שאָד אָבער װאָס דדִי לידער זענען ניוט איבערנעגעבן געוואָרן פארן לייענער אין אן אָרדנונג װאָם- זאָ? בו?טער אפּשפּיגלען דעם דיכטעןרישן וועג פון {לייד צו פרייד" פון(י. ה. איוואן וועלכער: אין זיין טרוים---ער שוטייגס אלץ העכער, איבער לייטערס, איבער דעןדער. און ער ועס װי אונדזער מ;אָרגן ז'פריי פון הארבסטיק שווערע ואָרגן. גאסעט זענען רי קאשטאגען, נאָר קֵייו הארבסט איז נישם ג(לאראנען.

און אלנעמיין איז דו 8לאקעטע נאך א אפּקלאנג פון טעג. פול שווארצער פּיין, אָבער מיר געפינען אויך אין איר א?יבטיקע בשוויה פו­נעם מאָרגן פון א פאָלק, װאָם בויט זיך א נליקלעכע צוקונפט, פון וועל­כער וו. ה. איוואנס קרעפטיקער טאלענט װעט אונדז נאָך געבן נייע און;אֲרי­גיגעלע שאפונגען.

יירן! מענער און פרויען!| די ציוניסטישע פּראָכאגאנדע וויל אייך פארפירן אין מאר שאליזירטן ישראל ווו ס'ווארט

אויף אייך גויט, הונגער ווארפט

(און דעמאסקירט די

כע האָט זיך משדך געווען מיטן אטע­ר!קאנישן מל?חמה-העצערישן אימפּע­ר'אליזם װאָס באשיט מיט רכילות דאָס סאָוועטישע לאנד און איר ארסיי.

אָט פארוואָס די יידישע ארבעטנ­

דיקע פון אונדזער פאָלקסירעפּוב?יק פאואכטן די פארברעכערישע פא לימוק פון דער בןנוריון-קליקע

וועלכע טאנצט מיט מיט די אמעריקא­נישק מלחמה-צינדער ואָס באוואָפנען פונסניי די נעכטיקע היטלעריסטן פון מערמ-דייטשלאנר.

די) יידישע ארבעטנדיקע פון אונדזער פֿאָלקשדרעפּובליק זענען באוווסטזיניק און ווייסן אז די ואס נעמען אפיר די פאויברעכערישע היטלעריסטישע גע­נגעראלן, וי רונדשטעט, מאנטוים? און האלדער, זענען שולדיק אין די זעקס מיליאָן! יידן, אומגעבראכטע פון אָט די דאָזיקע היטלעריסטן.

די ייִדישע ארבעטנדיקע פון אונדזער פאָלקסירעפּובליק, זענען באוווסטזיניק און וויישְן אז די ואס גייען אין די וועגן פון די ציוניסטן. זענען אָנהענ­גער פון דער בן-גוריונישער שאָװי­ניסטיש-ממאשיסטישער פּאָליטיק-- די זענען ניעוט עפּעס אנדערש וי משרתים בי די אומעריקאנער יענקיס, וועלכע געכטן דערצויגן' היטל?ערן און מיטגעהאַלפן צו פֿארשפּרייטן טויט דורך די מיידאנעקט און אוישוויצן, און היינט גייען זיי אין דעם זעלבן וועג, פארשפּרײיטנדיק פונסניי טויט און אומקום אין קאָרייע.

די יידישע ארבעטנדיקע פון אונדזער רעפּוּבליק, צוזאמען מיט אלע אָרנט­לעכע ארבעטימענטשן פון אלע נא­ציאָנאליטעטן פון אונדזער לאנד, האָבן נאך נישט פארגעסן דאָס אלץ -- הערפאר וילן זיי ל?לעבן בשלום,| דערפואר קעמפן זיי פאר שלום-- דער",

וועטישער ארמיי זייער יוםיטו'ב פון זייער פיזישער עקזיסטענץ און פװן זייער נאציאנאלער און סאָ­ציאלען?" באפרייאונג.

דו שאָוועטישע ארמיי איז ד' גא­ראנטיזג אז דער קאמף פאר שלום פון אלע

געקרוינט ווערן מיטן

טענץ פון דער סאָוועטישער ארמיי איז, די גאראנטיע אז דער שלום װועט באזיגן די מ?חטה.

היימישער ערר"| באגעגעניש פון רי יירישע

שרייבער מיט זייערע לייענער אין בוקארעשט

דער שרייבער- פארבאנד פון דער רומענישער פֿאָלקסירעפּובליק איניינעם מיטן{,איקוף" האָבן אָרנאניזירט, זונטיק דעם 18-טן פעברואר ד. י. 6 א זיינער אַװנט, אין זא?,,בארוך בערעא" פון קאלעא וואקארעשט, א באנעגענ.יש צווישן א גרופּע יידישע שרייבעו! מיט זייערע לייענער, אונטערן צייכן פון ,קאמף פאר שלום און קולטור".

דער האָזיקער ליטעראריש-קינסטלע­רישער אָווגט איז דערעפנט געװאָרן פונעם ח' י.?. ברוקשטיין. נאָך דעם אריינמיך- װאָרט פון ח' מ.?אקס, האָבן געלייענט פון זייערע וװוערק די דיכטער: יידעלע וויידענפעלד, אבא ריבער, סימעלע שניידער, א. שפּיגע?­ב?אט און בעה? שנאבל,

עס האָבן אויסגעפירט געזאנגיפּראָגראם, די סאָליסטן פונעם

פאָלקם-כאָר", איקוֹף": גוסטי גאָטעם-|

מאן, ניורא שלאג, מיל?אָ הערשקאָוויטש, יודא סאמוי? און אָניטשעאנו שטע­פאניא. ביים פֿיאן, דער קאָמפּאָזיטאָר הארי ריינינגער,

און די שרעקלעכע קאפּיטאליסטישע עקלפּלאָאטאציע!

עי אָפּ די דאָזיקע פּראָפּאגאנדע, - גע

ם מלחמה-העצערישן אימפּעריאליזם!

ציוניסטישע משרתים, אגענטן

-ירי-רי.,

ו

יום-טוב, דער|

פרידנסליבנדיקע פעלקער מוז, זיג. די נאנצע. געשיכטע פון דער 38-יעריקער עקזיס-".

א לייכן|

נְיִשׁ=

| רי יידישע דעמאקראטישע קאמיז

טעטן אנאליזירן

זייער מעטיקייט

באט אַשאן דאָ נישט פון ל?אנג איז אֶפּי= אין די ראמען פון די דיסקוסיעס געהאל?טן געװאָרן א פּלענאריזיצונג האָט חבר אדוואָקאט דוד בערקאָויטש

|מיט די אקטיוויסטן פֿונעם יידישן דע­מאָקראטישן קאָמיטעט פון נאָטאַשאן און פון דער געגנט. עס זענען אנ­וועזנד געווען אויך ח' מאטאקע ס. און סערבו יאָן, סעקרעטאר פון דער רו­מענישער ארבעטערךפּארטיי, געגנט בא טאשאן, ח' י. וועקסלער, מיטגליד אין בִיוראָ פונעם יידישן דעמאָקראטישן |קאָמיטעט, צענטרא?- קאָמיטעט.

די זיצונג איז דערעפנט געוװאָרן פונעם ח' פּראָפ. עליאם סין גאווריל. ער ווייזט אָן אויף דער נויטיקייט פון צונויפחופן די פּלענאריזיצונג. דערנאָך האָט גענומען דאָס װאָרט ה. א. קאר­בונארו, סעקרעטאר פֿונעם יידישן דע­מאָקראטישן קאָמיטעט, געגנט באָטאָ­שאן. ער האָט אָנגעויזן אויף דער טעטיקייט פונעם יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט אינעם פארגאנגענעם יאָר: דאָס דעמאסקירן די ציוניסטישע שונאים פון דער ארבעטנדיקער ויירי­שער באפעלקערונג און דאָס שטיצן |אסך זאָלן איינגערייט ווערן אין דער פּראָדוקציע האָבנדיק אווך די הילף פון דער רומענישער ארבעטעריפּארטיי און פונעם יידישן דעטאָקראטישן קאַ­מיטעט-- צענטרא?-יקאָמיטעט.

עס האָט דערנאָך נערעדט ח. מאָריץ הערשקאוויטש וועגן דער וויכטיקייט פון דער עלעקטריפיקאציע און פונעם פינףדיאָריפּלאן. עס האָבן געפּאָלגט דיסקוסיעס. אלע חברים האָבן ארויס­געוויזן זייער אנטשלאָסנקייט צו קעמפן קעגן די שאָװױיניסטישע ציוניסטן, צו !|העלפן מיט אלע כוחות דעם יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט צו דערפולן 'זייערע אויפגאבן,

| זונטיק דעם 11-טן פעברואר, איז { פארגעקומען א פּלענארע זיצונג פוֹ­| נעם יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט פון ראדעוויץ, מיט דער באטייליקונג פון די אקטיוויסטן פונעם יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט און ,,איקוף".

דער סעקרעטאר, חבר. לייבֿאָװיטש, האָט געגעבן א באריכט איבער דער ארבעט אין יאָר 1980, אָפּשטעלנדיק זיך באזונדערס אויף די הױפּט-אָביעק­; טיוון װאָס זענען פאר אונדז געשטאנען און שטייען נאָך היינט צו טאָג, וי קאמף פאר שלום, קאמף קעגן ציוניזם און איינרייען די יידישע ארבעטימענטשן אין דער פּֿראָדוקציע. ער האָט אָנגע­וויזן די פּאָזיטיווע זייטן און די פע­לער װאָס זענען געמאכט געוװאָרן, | אונטערשטרייכנדיק= באזונדערס, אן אין קאמף קעגן ציוניזם, זענען מיר נישט פארגעגאנגען מיט דער גאנצער שארפקייט קעגן די שעדלעכע איינ­פלוסן, מיט דעם וואָס מיר האָבן נאָר באקעמפט די ציוניסטישע אידעאָלאָגיע און נישט קאָנקרעט דעמאסקירט די ציוניסטישע אגיטאטאָרן, כדי זיי צו איזאָלירן פון די יידישע מאסן.

א גוטע ארבעט איז געטון געוװאָרן

איץ אָנהויב פון די ואלן צו די פאָלקסהראטן, ביי וועלכע די יידישע באפעלקערונג האָט זיך באטייליקט

הונדערטפּראָצענטיק. אויך אויפן קול­טורעלן געביט האָבן מיר געהאט שיי­נע דערפאָל?גן, סיי דורך ד' ,איקוף"­מאניפעסטאציעם, וי אויך דורך די רעפעראטן און קורסן פֿונעם יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט,

אין דער דיסקוסיע האָבן זיך בא" טייליקט א ריי חברים אָנװייזנדיק

די ארבעטן פאון אוישטאטן א נייע טערמאָ-עלעקטרישע צענטראלע אין יאס, וועלכע וועט האָבן א פארנעם

פון 3000 קוו. זענען אין סאמע ברען. ביז איצט זענען די דאָזיקע ארבעטן אויסגעפירט געוװאָרן אין

פּראָפּאָרץ פון ,/?80. די געביידע פון דער צענטראלע, ווו די מאָטאָרן וועלן אינסטאלירט ווערן, איז שוין פארטיק.

אָנגעװויזן וויאזוי, זייענדיק פארפירט פון דער ציוניסטישער פּראָפּאגאנרע, האָט ער ארויסגענומען פאָרמולארן. ער האָט זיך אָבער צו דער צייט אפ געגעבן חשבון און האָט צעריסן די פאָרמולארן, וויי? זיין היימלאנד אין

די ר. פ. ר., וו ער האָט אלע מעג" לעכקייטן איינצוריוען זיך און צו בלייבן אינעם?אנער ואָס קעמפט פאר שלום.

נאָך די דיסקוסיעס האָט גענומען

דאָס װאָרט ח' י. וועקסלער, מיטגליר און ביוראָ פונעם יידישן דעטאָקרא­טישן קאָמיטעט-- צענטראל-קאָמיטעט. ער האָט אונטערגעשטראכן די וויכ­טיקייט פון דעמאסקירן די אימפּעריא­ליסטישע אגענטן אין דער יידישער באפעלקערונג, די ציוניסטן, און פון באטייליקן זיך מיט באנייסטערונג, אין דערפולן און איבערשטיינן דעם 8-יאָר­

פּלאן.

די זיצונג איז נעשלאָסן געוואָרן מיטן װאָרט פון ח. מאָזעם אדאָלף, מיטגליד אינעם ביוראָ פונעם יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט-- געונט באָטאשאן, וועלכער האָט אָנגעוויזן

אויף דער אויפגאבע פון יעדן אקטי­וויסט פונעם יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט צו קעמפן וװאָס מער אי­בערצוצייגן יענעם טיי? יידישע אר" בעט-מענטשן, וואָס זענען פארפירט פון דער ציוניסטישער פּראָפּאנאנדע, אן זיי זאָלן בלייבן אין דער ר.פ. ר., וו זײי האָבן גלייכע רעכט און פרייהייטן מיט אלע מיטלעבנדיקע נאציאָנאליטעטן.

| רארעוויץ

פאר /איז דער יוםיטוב פון דער סאין

אויף פארשידענע בלויזן אין פון קריטיק און אויטאָקריטיק,

נאָך דער דיסקוסיע האָט גערעדט דער דעלעגאט פונעם ראיאָנעלן קאמיטעט פון דער רומענישער ארבעטער-פֿארטיי אפּע" לירנדוק צו די אקטיוויסטן, צו פאר­שטארקן זייער טעטיקייט אין קאמף קעגן דעם געמיינזאמען שונא פֿונעם ארבעטער-קלאס, דעם נאציאָנא?ליסטישן שאָװױיניזם, וועלכער זוכט צו פארנארן די יידישע ארבעטנדיקע אין יאָך פון דער ערגסטער עקפפּ?אָאטאציע, אין קאפּיטאליסטיושן ישרא?, ואס האָט זיך אינגאנצן פֿארקויפט דעם אמערי­קאנישיענגלישן אימפּעריאליזם, און העלפט צונרייטן די מל?חמה קעגן סאָוועטן-פארבאנד און קעגן די פֿאָלקס­דעמאָקראטישע לענדער.

חבר גאָלדבערג האָט גערעדט וועגן די אויפנאבן, וװאָס זענען אָנגעצייכנט געװאָרן פארן יאר 1021 ביי דער לעצטער זיצונג פונעם צ. ק. פונעם יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט. צום שלוס, האָט דער דעלעגאט פונעם יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט-­צענטרא?-קאָמיטעט,?. גאָלדשטיין גע­מאכט א סךיהכ? איבער דער ארבעט פונעם יידישן דעמאָקראטישן קאמיטעט און ,איקוף" פון ראדעוויץ, אָנווייזנדיק װאָס פארא אויפנאבן דער ,איקום" האָט אין ראדעויץ, וו די גאנצע יידישע באפעלקערונג רעדט יידיש. די אָנוועזנדיקע חברים האָבן אויף זיך גענומען ד! התחייבות נאך בעסער צו ארבעטן וי ביז איצט, און מיט אלע כוחות צו קעמפן קעגן דעם שעדלעכן ציוניסטישן נאציאָנאליזם,

גייסט

די אויסשטאטונג פון א נייער עלעקטרישער | צענטראלע אין יאס

אחוץ די דאָזיקע ארבעטן האָבן די.

בוי- אונטערנעמונגען פונעם יאסער פאָלקס-ראט פּלאניפיצירט צוֹ פאר­

ברייטערן דעם עלעקטרישן נעץ איבער 0 גאסן פון דער שטאָט. אינעם 2טן קווארט? ד.י. וועלן טריפיצירט ווערן אויך עטלעכע דער­פער פון ארום יאס.

עלעק-.