זייט 4
,איקוף יבלעטער?
דיטשלאנך טאר נישט זיין א בענזןרעזערוואר.
מיר ברענגען דאָ אויסצוגן פון דער רעדע, װאָס אילִיא ערענבורג האָט געהאלטן אויפן וועלט-ראט פַאר טלום. רעד,
(מיר האָבן פאר זיך א לאנד, ליגט אין הארץ פון אייראָפּע און װאָס איז אויף אן ארביטרארן אופן געװאָרן איבערגעשניטן אויף צוייען. איין העלפט פון דאָזיקן לאנד איז שוין פארוואנדלט. אין א פּלאצדארם פאר
מיליטערישע אָפּעראציעס. די מענטשן פרעגן זיך: וואָם ווילן טאָן די דייטשן? אָדער: װאָס ועט
מען טאָן מיט די דייטשן? אין מאָמענט, ווען דער פּארלאמענט
פון בערלין האָט אָפּגעשטימט דאָס געזעץ וועגן שיצן דעם פרידן, האָבן די מיניסטאָרן פון דער באָנער רעגיה
רונג געפּירט אונטערהאנדלונגען וועגן דעם אריינטריט פון מערב-דרייטשלאנד אין דער מיליטערישער קאאליציע, איך װי? בארירן דאס דייטשע פּראָבלעם אלס א מענטש, ואס האָט איבערגעלעבט דאָס אלץ, וװאָס עס האָבן איבערגעלעבט די מענטשן פון מיין דור. די פראגע וועגן דער צוקונפט פון דייטשלאנר איז א קאָמפּליצירטע און ווייטיקלעכע. דאָס איז א קנויל? האָר, וועלכער איז פארפּלאָנטערט און צוגעקלעפּט צו א נאָך אָפענער ווונד.
אט אין דעם דאָזיקן קנוי? ליגט אויך דער נוהר? פון די דייטשן פון יעדן עלטער, פון אלע סאציאלע שיכטן, וועלבע האָבן אויסגעטרונקען דעם פולן בעכער פון שאנד, וועלכן עס האָט זיי געגעבן דאָס דריטע רייך און וועלכע באנרייפנדיק די טיפעניש פון דעם תחום, אין וועלכן זי זענען אראָפּגעפאלן, האָבן זיך אויפגעהויבן, האָבן אָנגעהויבן ארבעטן און דענקען ווענן א מענטשלעכן אירעאל.
דער שעף פון אמעריקאנער גענעראלדשטאם, ואס איז דא נישט לאנג געקומען קיין דייטשלאנד, כדי זיך צו פארשאפן א קאָנטיגעגט פון קאנאָנעןפלייש, האָט זיך צוגעאיילט צו רעהאביליטירן מאָראליש היטלערישע ארמיי.
דער גענעראל אייזנהאוער, קומענדיק קיין דייטשלאנד, האָט געזאָנט, אז עִם איז צייט צויפארגעסן די פארגאנ
די
װואָם ו
וְ
| איליא ערענבורג
גענהייט. אויב מען פארטראכט זיך נישט אויף די דאָזיקע ווערטער, שיינען זי אונחז צו זיין נאָבעלע, אָבער ווען מען גיט א קלער, געפינט מען איין אז זיי זענען פארברעכעריש.
דֶער נאענטסטער ראטגעבער פון די אמעריקאנער איז דער גענעראל שפּיידעל. ער האָט קאָמאנדירט די 8יטע ארמיי לעבן סטאלינגראד. ער האָט פארברענגט הונדערטער אוקראינישע דערפער. מיט אים האָבן געארבעט די אנדערע נאציס.. דער פּלאן פון דער ארמיי, װאָס זיי שטעלן איצט אויף, איז אויסגעארכעט געוואָרן צווישן די אָפוצירן פון די ם. ס.* דיוויזיעס.
די דאָזיקע לייט זענען איצט ארויס אויף דער ליכטיקער שיין און רעדן צו די אמעריקאנע- אָפיצירן מיט א חוצפּהדיקן טאָן.
אלפרעד קדופּ, דער פּארשוין, וואס האָט געהאלפן חיטלערן צו ווערן דיקטאטאָר איבער דייטשלאנד, דער, וועלכער איז מיט 8 יאר צוריק געוואָרן פארמשפּט אויף 12 יאָר תפיסה און אויף קאנפיםקאציע פון זיין פארמעגן --איז געװאָרן באפרייט און האָט צוריקבאקומען אלץ, װאָס ער האָט פארמאגט. נעכטן איז ער נאָך געווען א קרימינעלער ארעסטאנט און היינט איז ער א גרויסער געווער-מאגנאט.
די אמעריקאנער, װאָס חלומען וועגן א נייעם קריג, האָבן אלץ צוגעגרייט: דעם מאַביליזאציע-פּלאן, דעם גענעראלישטאב, די אטאמישע באָמבעס, די
קאָנסערוון די פפּעציעלע קאָרעספּאָגדענטן. איין זאך פעלט זיי: סאָלראטן.
זי האָטן צוזאמענגעשלעפּט פאר קאַרײע טערסן, גריבן, האָלענדער, פראנצויזן,| קאָלומביאנער, ענגלענדער. איצט זוכן זיי סאָ?דאטן פארן קריג קעגן ראטנפארבאנד. זיי. האָבן
נישט פארגעסן דעם סוֹף 1944, וען די דייטשע דיוויזיעס, ועלכע זענען געווען אָפּגעשוואכט דורכן קאמף אויפן מזרחדפראָנט, האָבן דאָך געקענט זיך דערלויבן צו דערלאנגען א קלאפ די ארמייען פון אייזענהאוער.
זי װילן קויפן הארמאטן-פלייש פון קוואליטעט.
לעצטנס האָט דער סענאטאָר דזשאָנ
אין דייטשלאנד דער בעסטער
== סאָן פאָרגעלייגט צוזאמענצושטעלן א
אויסלענדישן לעגיאָן פון א מיליאָן סאָלדאטן, דער עיקר פֿון דייטשלאנד. ער האָט עס געזאָנט אָפן:,|דאָס וועט ראטעווען דאָם לעבן פון א מיליאָן אמעריקאנער".
זיין קאָלעגע, דער סענאטאָר?אטיץ, האָט אים אָפּאָנירט: ,,נישט א מילואָן דארף מען, נאָר 2 מיליאָן".
וואָס טראכטן וועגן דעם די דייטשן גופא? איך רעד נישט וועגן די דייטשן, וואָס בויען איצט א ניי לעבן און װאָס קעמפן צוזאמען מיט אלע ערלעכע מענטשן פארן שלום און מענטשןפארברידערונג. איך רעד וועגן אנדערע דייטשן, װאָס, פארטויבט דורכן נאציזם, האָבן געגלויבט אין היטלערן און זיי האָבן זיך פֿון אים אָפּגעקערט, נישט דערפאר, וויי? ער האָט אָנגע
הויבן א פארברעכערישן קריג, נאר דערפאר, וויי? ער האט דעם קריג פארשפּילט.
צי זענען די דאָזיקע דייטשן גרייט
די ארבעטנדיקע
נר. 122
פּראטעס"י
פון יפו
טירז קעגז ארעסטיר! שלוםיקעמפער
תל?האָביב(ספּעצ.) הונדערטער איינװױינער פון יפו האָבן זיך פארזאמלט אויף א פּראָטעסט-מאניפעסטאציע לעבן די טויערן פון דער ארטיקער תפיסה, פאדערנדיק צו באפרייען די דריי ארעסטירטע שלום-קעמפער, ועלכע האָבן פּראָטעסטירט קעגן דער ווידערבאוואָפענוגג פון מערבדדייטשלאנר.
דאָס ארעסטירן דריי ישרא?-בירגער, וועלכע האָבן זיך באטייליקט אין א פּראָטעסט-מאניפעסטאציע קעגן דער װידער-באוואָפענונג פון מערב-דייטשלאנד האָט ארויסגערופן א געוואלטיקע אויפרעגונג און גאנצן לאנד. די קאָמונוסטישע פֿארטיי פון ישרא? האָט ארויפגעלאָזט אן אויפרוף וועגן דעם דאָזיקן ענין, רופנדיק אלע ארבעטסמענטשן צו פּראָטעסטירן קעגן דעם שענדלעכן טאט פון דער ב}-גוריוןרעגירונג.
די קאָמוניסטישע פּארטיי פון ישראל האט אויך ארויסגעשיקט א טעלעגראמע צו בןז-גוריון און צוֹם יוסטיץ-מיניס
טער ראזען אין וועלכער עס זאָגט זיך צוו. אנר.:
(,מיר פּראָטעסטירן שארף קעגן דעם שענדלעכן אורטיי?. קעגן לעאָן זהבי, מאיא יעלית און אברהם יאָרליך, וועלכע זענען פארמשפּט געוװאָרן צו א וואָך ארעסט פאר באטייליקן זיך אין א דעמאָנסטראציע קעגן בריסעלער באשלוס, וועלכער זעט פאר די ווידערבאוואָפענונג פון מערב-דייטשלאנד. דער דאָזיקער אורטיי?, וואָם איז אי רוּיסגעגעבן געוואָרן דורך א ישראל געריכט איז א פארשוועכונג פארן אָנדענק פון די 6 מיליאָן יירישע קרבנות, וועלכע זענען אומגעבראכט געװאָרן דוֹרך ד! נאציס.
צוזאמען מיט אלע שלום-יקעמפער פון ישרא? פאָדערן מיר זייער תיכפדיקע באפרייונג".
די טעלענראמע האָט אין נאָמען פון צ. ק. פון דער קאָמוניסטישער פֿארטיי פון ישרא? אונטערגעשריבן ש. מיקוניס.
א
גאָכצופאָלגן די אמעריקאנער רעקרוטירער? איך גלויב דאָס נישט. דייטשלאנד דארף אָבער אין דעם שרעקלעכן קריגסישפּי? נישט זיין, נישט דער שפּילער און. נישט די קארט. מיר דארפן נישט דערלויבן|, צוריק-אויפצושטעלן די דייטשע ארמיי און די דייטשע קריגס-אינדוסטריע, מען דארף געבן דעם דייטשן פאלק די מעגלעכקייט צוריק אויפצובויען דאָס לאנד, צוֹ ארבעטן פרידלעך און צו געבן זיין ביישטייער צו דער וועלטקולטור, רייכע רט. עס איז אונדזער אויפגאבע און חו צו דערקלערן, אז' לאנג דייטשלאנד וועט זיין צעשניטן צוויי אין הארץ פון אייראָפּע, זיך טראָפּנװײז אָנפילן
וי אויף
דער בענזין
רעזערװאָר, וועלכער וועט זיך א ליארע.
וועלכע ער האָט- אמא? בא-!
וו עט
| !
טאָג אָנצונדן דורך אן אָפּפא? פון אן| = בן-גוריון שיקט ישראל-סא?דאטן צו דעפילירן
אמעריקאנער צוגארעט".
פארן ענגלישן
גענעראל ראָבערטפאן...
זחיריז-חזייחייחייחי יזייזייזיחח יי יי יייייייייגייייי--שי-.
די דערפאָלגן אויפן געביט פון קולטור"בוי איץ פי סי סי ר
אין דעם קאָמונוקאט פון דעם סטאטיסטישן אמט כיים מיניסטארן-ראט פון פ. ס. ס. ר. ,וועגן די סך-הכלן פון אויספולן דעם מלוכה-פּלאן בנוגע דעם אנטוויקלען די פאָלקם-ווירטשאפט אין ם. ס. ס. ה, פאר 1980", זענען אָנגעגעבן ציפערן וועלכע כאראקטעריזירן די דערפאָלגן אויפן געביט פון קולטור-בוי אינעם פאָוועטן-פארבאנד, גרויסע דערפאָלגן האָט דערגרייכט די
סאַוועטישע הויךישו?. דער נאָכמלחמהדיקער. פינף דיאָר זי פּלאן האט פאר דער הויך-שו?ל געשטעלט די
אויפגאבע-- די צאָל סטודענטן זאָל דערגרייכן בּיז 614 טויזנט און ארויסלאָזן אין די פינף יאר 602 טויונט ספּעציאליסטן. די דאָזיקע אויפנאבע איז באדייטנדיק איבערגעפולט געוװאָרן. אין 1980 האָבן זיך געלערנט אין די פאראנענע 880 הויך-לערנאנשטאלטן פון ם. ס. ם. ה., איינשליסנריק. רי ואס לערנען דורך קאָרעספּאָנדענץ, 1 מיליאן 247 טויזנט סטודענטן. דאָס איז א וווקס פון 118 טויזנט סטודענטן אין פארגלייך צו 1949.
ם'איז באוווסט, אז די פאשיסטישע פארכאפּערה האָבן געמאכט געוואלטיקע שאָדנס דער סאָוועטישער הויךישו?. אין דער צייט פון דער מלחמה זענען צעשטערט געוװואָרן 384 הויכע לערן-אנשטאלטן.
די סאָוועטישע רעגירונג שטעלט צו סומעם, פאר ארבעט, פאר
האָט געדער פארפֿיגונג ג-ויסע דער וװירער-אויפּבוידעם בויען פון הויךשולן, פארן שאפן די נויטיקע אינסטאלאציעס, פאר דעם דערנאנצן דעם ביכער-פאנר אאז"וו.
אין די לעצטע יארן זענען דער"
עפנט געװאָרן 2 נייע הויכע לערןאנשטאלטן. פון רואינען האָבן זיך אויפגעבויעט נייע בנינים פון א סך נויע לערן-אינסטיטוציעס אין אוקראינע, ווייסדרוסלאנד, כאל?טישע רעפּובליקן און אין אנדערע ראיאָנען וועלכע זענען געווען אקופּירט.
א וויכטיק געשעעניש אין קולטורלעבן, האָט מיט זיך פאָרגעשטעלט דאָס אָרגאניזירן איון די נאָכטלחמהיאָרן נייע אוניווערסיטעטן אין. די הופּטישטעט פון דער מאָלדאווישער, טאדזשיקישער און טורקטענישער רעפּובליק און אינעם צענטער פון דער סאוועטישער קארפּאטן* אוקריינע-אושגאָראָר.
צוגלייך מיט די נייע אוניווערסיטעטן האָבן זוך אין די לעצטע יאָרן באדייטנדיק פארשפּרײיט די פּעדאגאָגישע הויךישולן. אין= פארבינדונג מיטן איינפירן אין סאָוועטן-פארבאנד די אלגעמיינע זיבן-יאָריקע לערן-פליכט, זענען אויך געוואקסן די פּעדאגאָגישע קאדרען. אין די לעצטע פינף יאָר זעגען אין סאָוועטן-פארבאנד דערעפנט געװאָרן 78 נייע הויכע לערן-אנשטאלטן, װאָס גרייטן צו לערער.
די נייע הויכע לערן-אינסטיטוציעס זענען געמאכט געווארן נישט נאָר אין חי שטעט, נאר אויך אין די גרויסע דערפער. אזוי זענען אָרגאניזירט געװאָרן לערער-אינסטיטוטן אינעם דאָרף. מעיאגוטאווא, לווואןדראיאָן, אין דער באשקירישער אויטאָנאָמער רעפּובליק, אינעם דאָרף פּאטשינקי אין דער גאָרקיגעגנט און אין אנדערע דערפער,
אינעם סאָוועטן-פארבאנד איז נישט פאראן קיין איין רעפֿובליק ואס זאָל נישט האָבן אירע אייגענע הויך-שו?
וו
אינסטיטוציעס. אין די צוויי לעצטע ואָרן זענען דערעפנט געוארן אין אוזבעקיסטאן 7 נייע הויכ-שולן, אין
קאזאכסטאן 6, אין אזיירביידזשאן 4, אין ווייס-רוםלאנד 8, אין טאדזשיקיסטאן 2.
ס'איז כאראקטעריסטיש דער וווקס פון דער /שטודענטן-צאָ? אין די גאציאָנאלע רעפּובליקן. אזוי למש? האָט אוובעקיסטאן- די יצאָל סטודענטן פארגרעסערט מיט ,/'80 אין פארגלייך צו דער פאר מלחמה-י צייט.
אין די קאזאכישער, טאדזשיקישער און קירגיזישער רעפּובליקן איז די צא? מיט 85 מאָ? געשטיגן לנבי דעם יאר 1949,
און גאנצן סאָװעטן-פארבאנד איז די צאָ? סטודענטן געוואקסן אין פֿארגלייך מיט 1940, מיט 400.000.
די גיכע. אנטוויקלונג פון דער הויך-שו? האָט דערמעגלעכט נישט נאָר דאָם אויספולן, נאָר אויך אי
בערצושטייגן דעם פּלאן פאר צוגרייטן פון ספּעציאליסטן, װאם. איז אָנגעצייכנט געװואָרן אינעם ערשטן נאָכמלחמהדיקן פינף- יאָר- פּלאן. די הויכע לערן-אנשטאל?טן האָבן געגעבן דעם לאנד 672 טויזנט ספּעציאליסטן. די הויך-שו? האָט באדייטנדיק פארבהרייטערט דעם ארויס?אז פון פפּעציאליסטן פאר די וויכטיקסטע געביטן פון דער פאָלקס דוויורטשאפט; מעטא
לורגיע, קון, נאפט, מאשינען-בוי און אנדערע.:
אין די יאָרן פון נאך דער מלחמה איז באדייטנד פארשטארקט געוװואָרן
דער מאטעריעלער יסוד פֿונעם לימוד פון די הויך-שולן. ס'וענען אָרגאניזירט און פֿארפולקאָמט געװאָרן הונדערטער נייע, און די שוין פוז פריער עקזיסטירנדיקע לאבאָראטאָריעס. אין די לעצטע צוויי יאר זענען ארויסגעלאָזט געווארן פֿארשידענע לערן-ביכער און לערן-מכשירים אין דער צאָ? פון 0 מיט אן אלגעמיינעם טיראזש פון 6 מיליאָן עקזעמפּלארן.
גלייכצייטיק, מיט דער ברייטער אנטוויקלונג פון דער הויך-שו?, האָבן זיך אויך אנטוויקלט די מיט?ישולן פאר ספּעציעלער בילדונג. ס'עקזיסטירן היינט אין פ. ם. ם. ר. 3500 ספּעציעלע מיט?-שולן-- טעכניקומס, אין וועלכע ס'לערנען זיך, איינשליסנדיק די קאָרעפפּאָנדענטן, 1 מיליאָן 808 טויזנט שילער. דאָס הייסט מיט 899 טויונט מער װי בין צו דער מלחמה:
וויאווי ס'וואקסן ניך די נייע ספּעציאליסטן-קאדרען וװואָס האָבן פארענדיקט. הי. הויךישו?ן און טעכניקומסם קען מען זען דערפון אז שוין אינעם יאר 1949 האָבן געארבעט אין דער פֿאָלקסיווירטשאפט מיט (/'68 מער ספּעציאליסטן וי אינעם יאר()194, אינעם יאר 1950 אין די אלגעמיינע צאָ? פפּעציאליסטן, וואָס האָבן פארענדיקט די לערן-אנשטא?טן און טעכניקומס מיט{/'9 העכער פון דער פון יאֶר 1949.
גלייכצייטיק, מיט דער גרייטונג פון יונגע פארגרעסערט זיך די
ברייטער. צוספּעציאליסטן גאנצע צייט דו
צאל פון וויסנשאפטלעכע טוער אין לאנר. ם ווערט אצינד צוגעגרייט 1100 וויסנשאפטלעכע פאָרשונגס- און הויכע לערן-אינסטיטוציעם, ביז צום קריג וענען די צוגרייטונגען פון די אפפּיראנטן געמאכט געוװאָרן אין 8 וויסנשאפטלעבע אמטן און הויךשולן. אין דער אספּיראנטור האָבן אָנטיילגענומען אין 1920, מער וי 1 טויזנט מענטשן, דאָס איז מיט 0 מער וו' אין יאר 1949,
גרויסע דערפאָלגן אין דער צייט פונעם נאָכמלחמהדיקן. פינףדיאָריפּלאן זענען דערגרייכט געוװאָרן אויך אוֹיף אנדערע געביטן אין ם. ס. ס. ר.
עם?ערנען לערן-יאָר אין די אָנפאנג- 7 יאָר און מיט?-שולן, 97 מיליאָנען קינדער און דערוואקסענע. די צאָ? לערער אין די שולן און טעכניקומס האָט דערגרייבט 1 מיליאָן 600 טויזנט-- דאָס איז מיט 80 טויזנט מער וי אינעם יאר 9.,
פאר דעם איינעם יאָר, 1920, איז דער טיראזש פון די ביכער װאָס זענען ארויסגענעבן אין ם. ם. ם. ר. פארגרעסערט געוואָרן מיט ,/210 לנבי 9. ס'איז פארגרעסערט געװאָרן דער נעץ פון די קינאָ-טעאטערן. פאר דעם?עצטן יאָר פארגרעסערט מיט מער פון 5000.
די דאָזיקע ציפערן און פאקטן זאָגן עדות וועגן דער ווייטערדיקער און פילזייטיקער אנטוויקלונג פונעם קו?טור-בוי אין פ. ס,. ם. ר., פאר דער
העכערונג פונעם קולטור-ניוואָ וו דיי
ארבעטנדיקע.
פונעם קו?טוריבוי.
זיך אינעם 1950-51.
האָט זיך די צאָל
==
...יי
(0/|
יזא זז= ר.יז+- יי יט ד-שא י.י
יש!= ר שי טש+=
ה
ב
1 ב! די
, :
פו
4 טי וא א
, פוּ
פו זא לו
טע אר שוג ללן
אי פי יון
פו
שי