זייט 2
,,איקוףיבלעטער"
א שמועס מיט צושויער פון דער פּיעסע -אין שאטן פונעם פּאלמענבוים" ביים יידישן מלוכה"טעאטער פון בוקארעשט
דער זא? פונעם יידישן מלוכהיטעאטער פון בוקארעשט איז פוֹל געפּאקט. ס'ווערט אויפגעפירט די פּיעסע (,אין שאָטן פונעם פּא?מענבוים" פון יאָנע? צאראנו. די יידישע ארבעטמענטשן קוקן פאראינטערעסירט צו דער באלויכטענער בינע.
מ'זעט א טעראסע פון א באר, לעבן חיפה'ער האפן. אין באגלייטונג פון א דעקאדענטער דזשעז-ימוזיק זיצן בורזשואזע דאמעס און פארוויילן זיך בי גלעזלעך מאראנצןיזאפט און קאָקאקאלא. זיי ווארטן ס'זאָ? אָנקומען די שיף ,,טראנסילוואניא" כדי זי זאָלן זיך קענען איינהאנדלען נייע דינסטן. שיכורע אמעריקאנער סאָלדאטן שפּאצירן מיט גאסן-פרויען, וי ביי זיך אין דער היים, שיסן אין דער לופט מיט די רעוואָלװוערן, באווייזנדיק זייער ציוויליזאציע",
אין דער דאָזיקער סצענע, זעען מיר אונדזער העלד, עמילן, וועלכער איז פארפירט געװאָרן פון דער ציוניסטישער פּראָפּאגאנרע, און איז אוועק פון זיין רומענישער היים און בלאָנדזשעט אצינד אוום מיט א שיכפּוצער-קעסטעלע, זוכגדיס א קליענט.. אין בוקארעשט איז ער געווען א ציין-טעבניקער, דאָ פּרוווט ער אויס אלע מיטלֿען זיך צו קענען דערהאלטן. דר. אָקסנפעלד וואָס האָט אים גערופן קיין ישראל, זאָגט זיך אצינד אָפּ אים צו העלפן.
דער פאָרהאנג פאלט. ס'ווערט ליכטיק אין זאל. די צושויער זאמלען זיך אין גרופּן. דיסקוטירנדיק וואם זיי האָבן געזען אין דאָזיקן בי?ד. אסך פון די צושויער, זענען יוגנטלעכע, אויך קינדער, פּיאָנערן. איך ווער געווויר אן א טיי? פון זיי זענען פון דער יידישער פּעדאגאגישער מלוכה-שו? פון* בוקא" רעשט. אָט איז אויך זייער דירעקטאָר,
עי יי יי יי אוויי
חבר נאקים און דער פּראָפּעסאָר דר.
דוד רוֹבין, די שילֿער האָבן אסך צו.
פרעגן בי זיי, און האָבן זי צו זאָגן זייערע מיינונגען וועגן דער דאָזיקער פּיעסע. דער יונגער שילער קאָן ברוך ווענדט זיך צום חבר פּראָפ. רוב'ן: (,מיר האָט געפעלן פרידא, ווען זי האָט 'דעם פּֿאספּאָרט פאר עמיל?ס אויגן".
זיין חבר בערקאָוויטש אברהם, אויך א שילער פון דער יידישער פּעדאגאָנישער שו?, איז דווקא נישט צופרידן מיט פרידאן. ער זאָגט: ,זי האָט אים, עמילן, אויך געדארפט איבערצייגן ער זאָל בלייבן אין אונדזער רעפּובליק. א שאָד וואָם ער איז געפאָרן זיך מוטשען קיין ישראל".
חבר רובין האָט זי דערקלערט א}ן עמי? איז פארסמט געווען פון דער ציוניסטישער פּראָפּאגאנדע און אסך אזעלֿכע יינגעלייט וי עמי? זענען אהין פארפירט געװאָרן, און פּלאָגן זיך היינט אין ישרא? אזוי וי עמיל.
נאָך דעם כפּעקטאקל?, האָבן די שִי
לער נאָך געהאט אסך צו רעדן מיטן דירעקטאָר און מיטן פּראָפּעסאָר, וועגן דער פּיעסע. ,,איר האָט געהערט
קומען אחיים!
-- האָט א שילֶער זיך צעקאכטער.
איך בין נאָך געב?יבן שטיין אין דרויסן ביים גערטנד?, ל?עבן טעאטער. כ'האָב געקוקט אויף די רויטע און
בלויע געאָן-אותיות: ,,טעאטרו? עוןרעעסק דע סטאט"--(יידישער מלוכהטעאטער, נוקארעשט). כ'האָב געטראכט צו די קינדער וואָס האָבן אזוי לעבעדיק דיסקוטירט די פּיעסע. ס'ארא גליקלעכע צוקונפט און ווונדערבארע פּער
ספּעקטיוון ס'ווארטן זיי דאָ אין דער רומענישער פאָלקס-רעפּובליק, אונדזער אמתדיקע היים.
א. שפּיגלבלאט,
סצענע פון דער פּיעסע ,אין שאָטן פונעם פּא?מענבוים"
די יונגע שלאגלערן
פונעם פּראָדוציר-קאָאָפּעראטיוו וואפּניארקא"
די חברטע רייש-שטערן איז אן 18 יעריקע אוטעמיסטקע און ארבעט אין
פּראָדוציר- ,וואפּניאר" קא" שוין צוויי א האלב יאָר. אצינד ארבעט זי אין דער ווייס-וועש-סעקציע. זי האט שוין מערער מאָל געווינען אונעט-פארמעסטן.. איר נאָרמע אין אויסצוארכעטן 120 העמדער אין אכט שעה, און זי שטייגט איבער איר נאָרמע מיט,/900---100, זי איז פארעכנט פאר איינער פוז די בעסטע, באוווסטזיניקסטע ארבעט-שלאָגלערנס פון ,,וואפּי
ניארקא".
די. חברטע עסטעריקא,-- וי עס רוםן זי אלע ארבעטער-- אין די טאָכטער פונעם שניידער-ארבעטער
ברוך שטערן-רייש, וועלכער ארבעט אויך דאָ אין דער קאָנפעקציע-סעקציע פון ,וואפּניארקא". די חברטע רייש האָט געהאט א שווערע יוגנט. צוזאמען מיט אירע שוועסטער און עלטערן, האָט זי געלעבט אין דחקות, אין דודעשטער קווארטא? אויף קענפּאָדוטש נר. 109, אין א מיזעראבלער, אַרעמער וווינונג. היינט, װווינען זיי אויף טרא-ה יאן-גאס נר. 192, א דאנק דער זאָרג פון דער פּארטיי און פון אונדזער פאָלקסידעמאָקראטישן רעזשים. זייענדיק אָריענטירט פון דעם יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט, האָט זי זיך אינקאדרירט אין דעם פּראָדוציר ,וואפּניארקא" און זי העלפט, צוזאמען מיט אלע אירע ארבעטס"חברים און חברטעס, דערפולן און איבערשטייגן דעם טאגיטעגלעכן ארבעטיפּלאן, אויפן חשבון פון אונדזער ערשטן פינףריאָריפּ?אן. זי איז אן אנטשלאָסענע קעמפערן פאר שלום, קעגן אלע מינים מלחמה-צינדער, קעגן נאציאָנאליסטישן ציוניזם.
רעדנדיק מיט איר ביי איר מאשין, ווו דער הויפן אויסגעארבעטע העמדער האָט זיך געהויבן אלץ העכער, האָט זי געזאָגט: ,,איך בין אויך געווען א ציוניסטקע אין דער אָרגאניזאציע ,דרור הבונים", ווו מען האָט אונדז דערצויגן אװעקצופאָרן אין קאפּיטאליסטישן ישראל צו ווערן עקפפּלאאטירט פון די ארבעט"געבער, צו ווערן שקלאפן.
מיט דער הילף פון או. ט. מ. און דורך דער אָריענטירונג פוּן דעם יידישן דעמאָקואטישן קאָמיטעט, בין איך אויפגעקלערט און באוווסטזיניק געוואָרן אן אונדזער היימל?אנד איז די ר. ם. ר. ווו מיר בויען אונדזער גליקלעכע, זאטע צוקונפט, ווו מיר האָבן ברייטע פּערס
פּעקטיוון, זיך צו אנטוויקלען אויף אלע געביטן, ווו מיר בויען דעם סא ציאליזם".
די חברטע רייש פירט אן אקטיווע אויפקלערונגס-טעטיקייט קעגן דער געה
מיינער ציוניסטישער פּראָפּאגאנדע, סיי!
אין איר פאמיליע, סיי אין דער פאבריק. זי האָט אויפגעקלערט אירע על?טערן, איר שוועסטער מאלי(וועלכע זי האָט פארשריבן אין פאָלקס-נאָר ,,איקוף"); אירע ארבעטיחברטעם ק. ל?אָטי, מויסע סרו? פרידא, און אסך אנדערע, וועלכע האָבן פארציכטעט ארויסצונעמען פארמולארן, אויף צו פאָרן קיין ישראל אין לאנד פון די לאגערן, פון הונגער און ארכעטקאָזיקייט.:
ביים געזעגענען, האָט זי מיט פּאטאס געזאגט: ,דער שענסטער טאָג פון מיין לעבן וועט פאר מיר זיין, חבר, ווען איך ווע? באקומען דאָס פֿארטיי-ביכעלע".
בערל שנאבל
רערשינען און פארלאג פאר?יטעראטור און קונסט ביים שרייבער-פארבאנר פון דער ר. פ. ר.
ה. א. שטאָלפּער
ליכסט
אין אונדוער
לעבן
(לידער)
איקוף?יבוקארעשט שבת דעם 91יטן מערץ ד, י. איז פארגעקומען אינעם זא?"בארוך כער
רעא" פון בוקארעשט, א קו?טורקינסטל?ערישע-מאניפעסטאציע ארגאניזירט פונעם בוקארעשטער ,,איקוף", בי וועלכער דער חבר מארטשעל
אווראם האָט גערעדט א.ד.ט. ,די ווידערבאוואָפּענונג פון מערב-דייטשלאנד דורך די אמעריקאנער אימפּעריאליסטן".
ס'האָט געפאָלגט א קינסטלערישער פּראָגראם אויסגעפירט פונעם פאָלקסכאָר-,,איקוף".
הערט יעדן
ש בר א זייגער 20
רי יירישע ראתדיאַ-+תויריציע 7 אױיף די פּאָסטנס
רתדיאָ- רצתמעניא און רז דיא בוקתרעשט- 11
אויף די וועלן-לענג 285-- 1935
װאָס עמי? האָט נעשריבן? ער ווי? צוריקאיך האָב א פעטער אין ישרא? שרייבט ער דאָס זעל?בע" אָנגערופן א
נר. 1928
מיינע ברידער וועלעכע געפינען זיך אין ישראל האָבן מיר געשׂריבן אז איך האָב געהאנדלט מיט ישוב-הרעת ווען איך האָב זיך אָפּגעזאָגט פון פאָרן
איך װי? אז לייענענדיק די דאָױיקע
שׁוּרות, זאָלן די װאָס האָבן זיך געלֿאָזט, צייטווייליק, פארנארן דורך לוגנס פון דער ציוניסטישער פּראָפּא" נאנדע, רעכטצייטיק זיך אָפּגעבן
חשבון, אז זי זענען אויף א ועג פון באגיין אן אומפארציילעכן פעלער. אויך איך נין געווען צווישן די וועלכע האָבן זיך צוגעהערט צוֹ די צבועקישע אָנרעדעכצער פון די ציוי ניסטישע אנענטן. פריער בין איך געז ווען א קליינער סוֹחר, דערנאָך, אָריענטירט פונעם יידישן דעמאָקראטישן קאָמימעט, האָב איך פאר?אָזט דאָס סוחרעריי און האָב מיך אינקאדרירט ביים ,,פעראמעטאל". אין א מאָמענט, איז געלונגען די ציוניסטן, זי זאָלן מיך מאכן וואקלען און צום סוף מיך אראָפּצופירן פון מיין וועג. אָריענטירט אָבער דורך די אקטיוויסטן פונעם יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט, האב איך זיך אָפּגעזאָגט פונעם פאָרמולאר, געבנדיק זיך חשבון, אז מיין
אפטמאל,. ווען א נייע פרייד באה לויכט מיין הארץ, קלער איך אין דער צוקונפט. ס'איז פארשטענדלעך פאר יעדן ארבעטנדיקן מענטש פון אונדזער לֿאנד, אז מאָרגן וועלן די היינטיקע פריידן זיין נאָך גרעסער און אז מיר וועלן זיין נאך גליקלעכער. די שווערע יאָרן וועלכע איך האָב געלעכט אין דער פֿארגאנגענהייט, די 285 יאָר װאָס איך האָב פארלוירן ארכעטנדיק פארן בעלֿ-הבית, נאווירקן מיך איך זאָל נאָך מער שעצן אונדזער?עבן פון היינט.
ס'האָבן זיך אבער געפינען אינדיװוידן, וועלכע האָבן געפּרוווט צעשטערן מיי| פארטרויען אין דער דאָזיקער צוקונפט און מיר איינגערעדט צו זוכן א וועג אין א פרעמר לאנד, פאר ועלֿכן איך האָב נישט געפילט און פיל נישט קיין שׁום פארבונדנקייט. די דאָזיקע אינדיווידן, די נאציאָנא" פֿוסטישע ציוניסטן, די פארביסענע שונאים פון די יידישע ארבעטימענטשן האָבן מיך צוגערעדט איך זאָל מאכן די אקטן אויף צו פאָרן קיין ישראל. היינט, א דאנק דער אויפקלערונגס-, ארבעט פונעם יידישן דעמאָקראטישן קאמיטעט, האָב איך פארשטאנען װאָס באהאלט. אונטער דער ציוניסטישער פּראָפּאגאנדע--און איך
חוב אלַם באוווסטזיניקער יידישער ארבעטימענטש איז צו בלייבן אין דער ר. 5. ר. און בייצוטראָגן צום. בוי פון סאציאליזם, צום פארטיידיקן דעם שלום. דאָ האָב איך?יכטיקע פּערספּעקטיוון פאר דער צוקונפט, און מיינע צוויי קינדער לערנען אין שׁול און לעבן גליקלעך אין א פּריי לאנד. מיינע ברידער וועלכע געפינען זיך אין ישרא?, האָבן מיר געשריבן אז איך האָב געהאנד?ט מיט ישוב-הדעת דעמלט ווען איך האָב זיך אָפּגעזאָגט פון פאָרן. זיי פירן א?עבן אין א שוואױרצער. מיזעריע און זענען מיך מקנא, װאָס איך בין געבליבן אין דער ר. פ. ר., ווו די ארבעט-ימענטשן האָבן זייער געזיכערטן ארבעטיפּלאץ און וו זייער לעבנס-ניווא וואקסט אומאויפהער?עך.
הארי זבאָראָװער געסטיאָנאר ביים אי. ק. ס+ פעראמעטאל"
איך װעל קעמפן מיט אלע מיינע כוחות קעגן דער ציוניסטישער פּראָפּאגאנרע
האָב זיך אָפּגעזאָגט פון פֿאָרן אין קאפּיטאליסטישן ישראל. איך פיל זיך פונסניי א מענטש וועלכער קען האָבן און וועלכער וועט האָבן, אָן קיין שום צווייפל?, א גליקל?לעכע צוקונפט, אין אונדזער פאָטער?אנד, די רומענישע פֿאָלקס-רעפּובליק. ווען איז נאָך פריער געזען געואָרן, אז אן איינפאכער בעקער-ארבעטער וי איך, זאָ? זיין טעכנישער אָנפירער ביי א טרעסט פון בוויט- פאבריקאציע, וי איך בין עס נישט לאנג געװאָרן? ווען איז נאָך פריער געזען געװאָרן, אז אזא מענטש וי איך, זאָל קענען שטעלן אלע זיינע כוחות אין דינסט פון זיין אייגענעם און אל?עמענס גליק, אין דינסט פון זיין היימלאנד?
איך ווע? קעמפן מיט אלע מיינע כוחות, אז אויך די אנדערע ארנטלעכע יידן, וועלכע האָבן זיך גע?אָזט פארנארן פון די ציוניסטישע אגענטן-זאָל זיך אפּזאָגן פון צו פאָרן קיין ישרא?. איך ווע? קעמפן מיט אלע מיינע כוחות אז די דאָזיקע יידן, זאָלן בלייבן אין זייער אמתן היימל?אנד, אונדזער פאָלקסדרעפּובליק.|
שפּיגע? איסאק טעכנישער אָנפירער פונעם טרעסט פאר כרויט- פאבריקאציע---ראדעוויץ
קאָנסט,אנצ א
דער קאָנסטאנצער יידישער דעמאָ קראטישער קאמיטעט האָט אָרגאניזירט די פארגאנגענע טעג א קולטורקינסטלערישע מאניפעסטאציע ביי וועלכער דער חבר קאנער איליע האָט קאָנפערענצירט א. ד. ט. ,די װיִדערבאוואפענונג פון מערב- דייטשלאנר
ד ל
ערשט נישט לאנג איז פאָרגעקומען ביים יידישן דעמאָקראטישן קאמיטעט פון דעזש, א קו?טורע?-קינסטלערישע טאניפעסטאציע בי וועלכער די חברטע באָלאקאן ראָזאליע האָט געמאכט אן
דורך די אמעריקאנישדענגלישע אימפּעריאליסטן".''
ס'האָט אויך גערעדט די הברטע פאָלעשטעאנו אנא, סעקרעטארן פונעם קאנסטאנצער יידישן דעמאָקראטישן קאמיטעט, וועגן דער שלעכטער לאגע אין ישראל.
זש
איבערבליק איבער דער אינטערנאציאָ-. נאלער ל?אגע.* ם'האָט געפאָלגט א קינסטלערישער פּראָגראָם. קאָרעספּ. וויינבערגער ערנעסט
בוהיץ
דער בוהושער יידישער דעמאָקראטישער קאמיטעט, האָט אָרגאניזירט א זיצונג ביי וועלכער ס'האָבן אָנטיי?גענומען א גרויסע צאָ? ארכעטער פון דער שטאָף-פאבריק.
ס'האָט נערעדט דער חבר זשאן שטאפלער, מצד דער פּארטיידאָרגאניזאציע פון דער פאבריק, וי אויך דער חבר ניסויכער, פונעם אַרטיקן. יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט.
די רעדנער האָבן אנאליזירט די אינטערנאציאנאלע ל?אנע, די?אגע פון ישראל? און אָנגעוויזן וויאזוֹי די יירישע אובעטימענטשן פון אונדזער פאָלקס" רעפּובליק, באקעמפן דעם נאציאָנאה לוסטישן ציוניזם.
א נרויסע צאָ? פון די אָנוועזנדיקע האָבן אויף אויפצוקלערן די פארנארטע פון ציוניסטישע שונאים.
די
זיך גענומען התחייבותן.
יי
ײ : :