נר. 127
שלהשישליט,
איקוהיבלעטער"
שמעון ראָדעל---בראי?
גײ און זאָג זײ...'
. און איצט אז װידער קומט א דעצידירנדיקע שעה-ווו זייט איר פירער פונעם פאָלק? איר זענט ניטא! דעם גור? פון א לאנד פארהאנדלט איר, וי יענע קראָ דעם קעז צום פוקס--- פאר אביס? צוזאָגן און לויב. אונדזער האנט פֿארברידערן איר נארט מיט דער האנט פון רויב. דעם אשׁ פון א פארברענטן דור פארוואנדלט איר אין ביליקן שטויב און ווארפט אים אונדן אין פּנים מיט גאווהדיקע רייד. די אויסגעטרוימטע גאולה אין דעם וויים-און-בלויען קלייד דערווארט איר פון א פרעמֿדער שווערד, וואָס ווי? ניט צוריק אין שייד. משוחן איר פירט אויף דעם רוקן פון א יענקישן קאנאָן און רייד, וי אויפרייס-מינען, הילט איר אין די פאלדן פון דער פאָן.
וי טוט איר אָט די אלע זאכן? וי וואגט איר עס צו טאָן?
איר זאָנט: ,,איר בוט א?אנד...'"'-- ווער אין דען קעגן לאנר?
נאָר אונדזער ווונד איר ויקלט דאָך אין וויקעלעך פון שאנד,
ווען אויף יענעמס וונד איר שפּייט... אויף יענע מ ס בלוט און בראנר ווען דעם שטעמפּ? ,,צ יו|" לייגט איר אויפן?ייב פון קאָרעאנער פאָלק...
==
איר זאָגט: ,,איר זייט מיט די װאָס גייען מאבֿן ט א? ק...'"'
אור זייט נאָך אל?ץ דיזעלביקע, ואס האָבן די נביאים קיינמאָ? ניט געפאָלגט און אויסגע?אכט די רייד פון גאָט, ווען ער האָט דורך זיי גערעדט!
נאָך אלץ איר קריכט צו דער צעפוי?טער זונה אין איר בעט-
ניט אין מצרים, היינט צו טאָג, איז אין וװאָל סטריט-קאבינעט.
און דער ממזר פון געלעגער אייערן-- א רעגירונג פון אומרעכט און פארדארב, פּקידים--- נוגשים אוּמעטום צעשטעלט-- שטרענג און הארב,
מיט גייסט פון אינקוויזיט, פון ,,גלויבן זאָלסטו-- אָדער שטארב!"
דינים-- בייז, וי שטעכ?-ירדראָט. פארשווער פון מיטלא?טערלעכע בערד--
א בארג, א הענגענדיקער אויף די קעפּ. צום האלדז-- א צוגעשטע?לטע שווערד. דעם רייכנס דרוק, וי דרוק פוֹן שיכטן שטיין אויף מינעראל?ן טייערע אין ערר. די תימנער איר נעמט א?ס דינסטן. די מעפּילים--- קינדער עלנטע אין וואלר אין זייער וויג-ליד-- דאָם מאמע-לשון-- איר דערשטיקט אין שטילן געוואלד. און איר קרעכ"... ,,משיחס רוף איז עס"', זאָגט איר... ,,משיחס שופר שא?ט".
מיט אָנשטענדיקייט איר שלֿאָגט כפּרה, וי ס'װואָלט געווען אן איינפאך האָן.
דעם קרבן פון א דור, צוגלייך מיט זיין געביין, צום שׁד איר שטעלט אין קאָן. װי טוט איר די אלע זאכן? װי וי אגט איר עס צו טאן?!
צווישן אלץ ואס מענטש?עך איז און אלץ וואָס איז געמיין--
קעגן סערפּ און האמער, וװואָס קריצט נייע לוחות אין דעם שטיין--
איר טאנצט דעם א?טן טאנץ פון ,,?אֲמיר צוריק!". מיט קריצעניש פון ציין איר טאנצט דעם טאנץ פון פּליישנטאָפּ ארום דעם נאָלדן קאלב,
איך פֿאלשע נאו?הניקעם פון א העל?פט געטיילט אויף האלב.
איר גרילט, גלייך ס'װאָלט די גרי? געבראכט דעם פרילינג-- ניט די שוואלב; גלייך ס'וואָלט די שוואלב ניט טראָגן וואסער צוֹ א הייליקטום וואָס ברענט.. אצינד, ווען װידער שטייט א פאָלק אין פלאמעץן, צווישן קראכנדיקע ווענט-פארכלינעטע איר בענטשט די צינדער און קושט זיי נאך די הענט,
אוג ווארעמט זִיך כיים פייער וואָס ברענט יענעם און ניט זיך,
מרנלים פאלשע פון א וועלט, ווו האָניק פליסן זאָל און מילך!
וי יריחוס מויערן עס ציטערט איער ליב וען ס'טוט א הילך
דער אָנזאָג פון באפרייונג, פון פעל?קער דער בונטארישער געדראנג!
גאָר ניט פארלירנדיק די פֿוסטע גאווה פון דער פּוסטער זאנג--
אין שטורעם זוכט איר שוץ הינטער ,,שפּייערס" פון נאָרד-אמעריקאנער ,,גאנג''.
און צו פארדעקן איער חרפה, מען זאָ? ניט וויסן ווער און װאָסער איז,
,,נייטראל?!", דעם פאלשן+מת פּרעדיקט איר-- אין אונדזער רוקן, וי א שפּיז. איר טוליעט אונדז צו דער של?אנג און הייסט ניט גלויבן אין איר ביס,
אָ! קוומע עצהיגעבער פונעם פאלק-- אין מאנט? פון נבואה פאלשער אייננעהילט! אווענטורע מיט דער געשיכטע שפּילט איר אין א וויסטן שפּי?!
װאָס װועט איר טאָן ווען איר שטראָפּנדיקער פינגער וועט אייך נעמען אלס א ציל?
איר שפּילט די גרויס-מאכט-- איר אכט-און-פופציקסטע אין ריי.:
פו) צעשפּלינדערטע ביליאָנען איר כאפּט אראָפּ א הונדערטער אויף ליי,
און זאָגט אז ס'רעגנט, ווען אין פּנים קריגט איר א צווישנציינערדיקן שְׁפּיי
נאָר קעגן אונדז איר לאָזט זיך וווי?גיין, וי קעגן פירשט דעם קעניגס נאר,
און מיט א גיפטיק שמייכ? פון א גרינער בגרות, אויף באפץ? פון איער האר,
איר שפּאָט פון אונדז, איר זידלט אונדז, איר ווארפט אין חרם אונדז, בלויז דערפאר,
וויי? אונדזער האנט זי ווערט ניט מיד פון רייסן קייטן--- ווערגנדיקע שטריק.
ווייל מיט פּרייז פון אונדזער קאָפּ מיר זוכן פארן ייד אן אָנשפּאר, פריינט, זיכערקייט און גליק.
ווייל מיר װילן ניט אהין וו איר שלעפּט אונדןז! מיר ווילן ניט צוריק!
מפרט איר אונדז! איר טראָגט די נעמען אונדזערע אוועק דאָרטן-ווו-מען-דארף. פון די, פאר אונדז באשטימטע, ארבע-מיתות חויבט איר אָן מיט שטיינער-יווארף און פירט מיט אומגעדולד דעם שפּי אויף אייער פינגער איבערן שארף...
ווייל די שטראָפּער אייערע פון היינט, וי דעם נביא פון אמאָל, װאָלט איר אומגעבראכמ אין בלוט..
תינטער טייך דער טייוו? שטייט און שעפּטשעט אז ס'איץז נוט,..
און איר, אור זאָגט: ,די שכינה װאָרסעט עם....ידי שבינה בא-נ'אייך רוט.'..*
משיחים פאלשע זייט איר, אז וויי צו אייך און וינד!
אין די געשיכטע-ביכלעך פון דער צוקונפט וועט יעדעס יידיש קינד
אויף אייך טייטלען מיט די פינגער-- טאדלען אייערע זינר
און אייך פארגעסן--- בל?ימעלעך געדענקען ניט דאָס מיסט װאָס אונטער זי... נאָר אין נעכט אין פינצטערע, אויף וויסטע פעלדער, ביי דעם דריטן קריי-הינט וועלן איער געדעכעניש אויסוואָיען אין א יאָמערדיקן וויי,
1.1. 1081
*) דאָס ליד איז איבערגעדרוקט פון דער צייטונג ,,אונדזער שטימע'' װאָס דערשיינט אין בראזיל.
,די מדינה
ישראל.
דאס קליינע לאנד פון גרויסע פּראבלעמען"
(אויפן ראנד פוּן ע. און ע.
אין טשעכאָס?אָוואקיי איז דערשינען א בוך ועגן ישרא?, וװאָס איז אָנגעשריבן געואָרן דורך עריק און
עדיט טערנער. די אויטאָרן האָבן באזוכט פּאלעסטינע נאָכן פּראָקלאמירן די ישרא?ימדינה און פארבראכט דאָרט קרוב א האל?ב יאָר.
א גרויסן טיי? פוז בוך ווידמען די מחברים די אינערלעכע פּראָבלעמען פון ישרא?, דער באהאנדלונג פון די ווירטשאפטלעכע און סאָציאלע פארהעלטענישן, דער כאראקטעריסטיק פון
די פּאָליטישע פֿארטייען אוֹן באוועגונגען, וועלכע רעפּרעזענטירן פארשידענע, קעגנזעצלעכע קלאסן און
שיכטן, דער דערלערנונג פון לעבנס
שטייגער און קעגנזייטיקע באציונגען צווישן יידן און אראבער. אט זענען עטלעכע ציפערן: די
עלעקטריציטעט אין ישרא? איז אין 8 פּראָצענט באהערשט פון ענגלישע און אמעריקאנישע מאָנאָפּאָליסטן, פון דער אזוי גערופענער ,,פּלעסטינעעלעקטריק-יקאָמפּאני", און די רעשט זיבן פּראָצענט-- פון אנדערע ענגלישע קאפּיטאליסטן פון דער ,,יערוזאלים עלעקטריק-קאָמפּאני". אָט א די
אויסלענדישע באלעבאטים פון דער ישראליעגערנֶעטיק שרויפן אויף די
פּרייזן פון עלעקטרי-באנוץ אויף צוויי מאָ? אזוי פי? וי אין ענגלאנד און דריי מאָ? אזוי פי? װי אין אמעריקע. די מדרגה פון דער עקספּ?אָאטאציע פון ישרא? דורך די אויסל?ענדישע מאָנאָפּאָליסטן שטייט דאָ אבסאלוט נישט אָפּ פון אלע אנדערע אָפיציעלע און פאקטישע קאַ?אָניעס פון ענגלאנד און אמעריקע. אגב איז כאראקטעריסטיש, אז די פינף ענגלישע דירעקטאָרן
פון דער ,,יערוזאלים על?עקטריק-קאָמפּאני",. וועלכע זיצן אין ירושלים, האָבן זיך;אין דער צייט פון דער
מ?לחמה קעגן די אראבער ארויסגעוויזן
פאר פּשוטע שפּיאָנען?טובת די אראבישע פעאדאלן. פונדעסטוועגן שטערט דאָס נישט די ציוניסטישע
מנהונים נישט נאָר איינצוהאל?טן און טאלערירן די אויסלענדישע אפּיטרופּסות איבער דער ישׂרא?דיקער ווירטשאפט, נאָר נאך מער צו פארברייטערן און פֿארטיפערן די אָפּהענגיקײיט פון דער ישראקיווירטשאפט פון דעם אויסלענדישן קאפּיטא?.
די נאטירלעכע אוצרות פון ישראל? ווערן דירעקט פארטאכלעוועט דורך די אויסלענדישע קאפּיטאליסטן. די ,פא" לעסטינא פּאָטאש קאָמפּאני" איז א טאָכטעריגעזעלשאפט פון דער ענגלישער ,,אימפּעריא? כעמיקא? אינדוסטרוע". איין טיי? פון די אקציעס געהער צו דער אמעריקאנער{פּאלעסטינא עקאָנאָמיק קאָרפּאָרישאָן? און נאָר צוויי דריי פּראָצענט איןז-ישרא?-קאפּיטא?. און דאָ קומט דאָס אינטערעסאנטסטע: די ,,אימפּעריאל כעמיקא? אינדוסטריע'?"' האָט געשל?אָסן א קארטעלדאָפּמאך מיט דער בארימטער דייטשער ,,אי. ג. פארבן" אינדוסטרי"' נישס אויסצונוצן די כעמיקאלישע אוצרות פֿון ים-המ?ח, בכדי קינסטלעך איינהא?טן די פּרײיזן און אזוי ארום נישט שעדיקן די אינסערעסן פון דער הייטטער ,אי נ. פארבןז-אינדוםטרי"...
די ,,אנגלאָ פּאלעסטינא באנק"' קאָנטראָלירט דעם גאנצן קרעדיט אין ישרא?. זי באזיצט 58 פּראָצ. פון אלע דעפּאָזיטן און איז אזוי ארום דער פולשטענדיקער באלעבאָס פון פינאנסוועזן-- און ממילא פון גאנצן ווירטשאפטלעכן לעבן אין ישראל. און נאך א זייער באלערנדיקע ציפער, װאָס ווייזט אוֹנז בולט די אנטוויקלוננסטענדענץ פון היינטיקן קאפּיטאליסטישן רעאקציאָנערן ישרא?: אויב אין 1987 יאֶר האָבן די אמעריקאנער אינוועסטיציעס אין ישרא? באטראָפן די סומע פון 89. מיליאָן דאָלאר, זענען זיי אין 7 יאָר געשטיגן צו דער סומע פון 0 מי?ליאָן דאָלאר. אין די ל?עצטע
יאָרן זענען זיי נאָך מער אויסגעוואקסן. זעלביטפארשטענדלעך איז. די ווירט
טערגערס כוך וועגן ישראל)
שאפטלעכע פּאָליטיק פוּן די באזיצנדיקע קלאסן אין ישרא? אן אויסדרוק פון אלגעמיינעם רעאקציאָנערן קורס, וועלכער ווערט רעאליזירט אויף אלע געביטן פון לעבן. די מחברים ניבן איבער א שפּאָר ביס? פאקטן וועגן דער דיסקרימינאציע און טעראָר לגבי די לינקע טיילן פון דער יידישער און
אראבישער געזעלשאפט. דער דאָזיקער טעראָר איז געוװאָרן אָנגעווענדט פון די ענגלישט קאָלאָניזאטאָרן, ווען די
פאָרשטייער פון דער,,מערב-ציוויליזאי ציע" און, מערבידעמאָקראטיע" זענען געווען אויך די פאָרמעלע באלעץבאטים פון לאנד-- און די דאָזיקע ירושה האָבן איבערגענומען די יידישע בורזשואזיע און זייערע ,,מפּא"י-שות
פים. מען שטעלט זיך נישט אָפּ פאר האלטן ווייטער פאוישפּארט. אין ל?א
גערן אראבישע פּראָגרעס!ווע קעמפער, װאָס זענען מוטיק ארויסגעטרעטן קעגן זייערע רעאקציאָנערע רעגירונגען פאר פּראָוואָצירן די מלחמה קעגן ישראל. מען שטעלט זיך נישט אָפּ פאר קיין מאָרד-אקטן לגבי כאזונדערע קעמפער = און אויף אינטערפּעלאציעס וועגן דאָזיקן ענין אין דער כנסת ענטפערן די רעגירונגסדפאָרשטייער לויט אלטבאקאנטע מוסטערן: ,,דערשאָסן ביים אנטלויפן"... קלֿאָר, אז דער טעראָר לגבי די פּראָגרעסיווע טיילן פון דער געזעלשאפט איז אָרגאניש געקנופּט און געבונדן מיט דער אלגעמיינער ראסןדיסקרימינאציע ל?גבי דער אראבישער' מינדערהייט אין ישרא?. עס ווערט איבערגעגעבן וועגן דערשיינונגען פון נאציאָנאלער אונטערדריקונג אין ישראל אין די סאמע שוידערלעכסטע עקלהאפטסטע פאָרמען. געטאָס פאר די אראבער אין עכו, רמלה, לוד, חיפה, און נצרת. כוליגאנישע אָנפאלן אוֹיף אראבישע קווארטאל?ן און נווא?טבאזייטיקונג פון פארנומענע דירות. מאסןזמאָרד פון ארבעטער, וי למשל די דערמאָרדונג פון 280 אראבישע מענער, פרויען און קינדער אין דיריסין אויסגעפירט דוֹרך פֿאשיסטישרעוװויזיאָניסטישע באנדעס און בכל?? -- אן אטמאָספער פון ראסן-שנאה לגבי די אראבער, װאָס עס קו?טיווירן די נאציאָנאליסטיש-שאָוויניסטישע עלעמענטן אין ישראל. צווישן אנדערן ווערט דערציילט אזא פא?. א יידישץ מוטער, װאָס איז געקומען פון דייטשלאנד, האָט געהאט א שמועס מיט די מחברים פון בוך און דערביי איבער געגעבן: ,,איך פאָר אין אויטאָבוס מיט מיין זון, ווע?כער באזוכט די ערשטע שוליקלאס. נעבן אן אראבער איז געווען א פרייער פּלאץ, אָבער דאָס קינד האָט זיך נישט געוװאָלט זעצן געבן דעם אראבער. איך אליין שטאם פון דייטשל?אנרד אוֹן האָב אדורכנעמאכט די ראסן-פארפאָלנונגען אויפן אייגענעם לייב. גלויבט מיר, אין דער נאכט האָב איך פון צערודערונג נישט געקאָנט שלאָפן". אט אזוי זעט אויס די דערציונג אין ישרא?, אָט אזא איז די אלנעמיין מאָראלישע אטטאָספער, דער אלגעמיינער געזעלשאפטלעכער קלימאט.
אויך אין ישרא? וואקסן אָן נייע כוחות און עס ווערט אלץ שטארקער די באווענונג פאר שלום און פֿראָגרעס. דער קאמף קעגן דער פּאָליטישער און סאָציאלער רעאקציע, קעגן אויסליפערן ישרא? צו די אמעריקאָנער אימפּער!'אליסטן, װאָס האָבן צענדליקער יאָר טעראָריזירט און בארויכט דאָס לאנד, נעמט אָן א?ץ ברייטערע פארמען. דער וווקס פון דער צאָ? געמיינזאם-שטרייקנדיקע יידישע און אראבישע ארבעטער לויט די אָנגאבן פון טערנערס בוך-- פון 8385 שטרייקנדיקע. אין 8 יאר ביז 40 טויזנט אין 1947 -- זענען בולֿטע סימנים און אויסדרוקן פון דער אױיפּגייעגריקער?יניע פון רעוװאָלוציאָנערן יידיש-אראבישן קאמף אין ישרא? קעגן די פינצטערע . כוחות פון נעכטן און היינט.
סאײַועל