זייט 4
איקוףיבלעטער"
כןגוריון אויף דער רייזע...
ס'זענען פאראן פּארשוינען וװאָס האָבן א טבע צו קריכן. אנדערש קענען זײ נישט װי נאָר. קריכן אָדער
זיך לאשטשען וי א הינטעלע ביי די זוימען פון זיער בע?-הבית. ס'מעג שלאָגן צום הארצן טוען זיי זיך זייער ארבעט, וויי? אנדערש קענען זיי נישט צום אויסדרוק ברענגען זייערע געפילן און הכנעהדיקייט. אזעלכע בירנע נשמות דערמאנען אין א?טע פארגאנגענע צייטן, ווען פארן פּריץ האָבן זיך איינגעבויגן אין דרייען זיינע הויףמשרתים.
אין א צילינדער און אין א דיפּלאָמאטן אוניפֿאָרם האָט זיך דער ישרא? פּרעמיער בן-גוריון געלאָזט אין וועג אריין צו זיין בעל?-יהבית. פּונקט ערב א גרויסן יום-יטוב, דעם טאָג פון אומאָפּהענגיקייט. געפאָרן איז ער נישט גאנץ רויק.
ואס וועט ער זאָגן דעם פּריץ זיינעם? אז דאָם ישרא?-פאלסק רעמאנסטרורט פאר ארכעט און שלום נישט געקוקט אויף די רעפּרעסיעס ואָס עס ווענדט אָן די רעגירונג 4
ער קען זיך דאָך אויף אים בייזערן און אפשר חלילה אינגאנצן א" רויסווארפן; ס'האָט דאך שוין אזוינס
פּאסירט. אז מען מויג נישט, פארבייט מען מיט אן אנדערן, וו ס'איז געשען מיט מאקדארטורן. בן-גוריון האָט געמוזט אָפּווארטן ביז ער איז
אראָפּגעגאנגען פון דער שיף און האָט
געמאכט די ערשטע טריט אויף דער ערר װו עס וווינט זיין בע?-הבית טרומאן. באלד וי ער איז אראָפּ פו
נעם שיף און דערפילט דעם אטאָםריח, דערזען דעם בליץ פונעם עלעקטרישן שטו? ואס האָט אומגעבראכט דעם אומשולדיקן נעגער מאק"גי, און די צעבלוטיקטע שטרייקנדוקע ארבע
טער, האָט ער מיט זיין גאנצן כוח דערקלערט: ער וועט אנװוענדן אין ישרא?ל די אמעריקאנישע פּרינציפּן.
דאָס זענען געווען זיינע ערשטע ווערטער נעזאָגט פון גאנצן הארצן, זיין אני מאמין פון אונטערטעניקייט, הכנעהדיקייט צו. זיין בע?-הבית. און שנאה צום אייגענעם פאָלק.
בן-גוריון נארט צו האָבן טרומאנס פארטרויען, דאָם טוט ער נישט נאר מיט ווערטער, נאָר טאקע מיט מעשים. ער דינט אים טדיי. וועלכער פּרעמיערמיניסטער האָט נאָך באוויזץ אזא ,ווונ" דערבארן" אויפטו, וי דאָס פאר?אזן
אויף דעם וועג וואָס עס האָט דורכגעמאכט דינא קאראסעיעוו, פון ארבעז טער בּיז צו אינזשינער, האָט זי נישט איבערגעריסן אויף איין טאָג איר ארבעט אויפן זאוואָד.
צוריק מיט צען יאָר האָט די זיבעצן יעריקע דינא פארענדיקט די מיטל-שול. פאר איר האָבן זיך געעפנט נייע האָרוזאָנטן.
דער פאָטער דינאס, גיסער אין מאָסקווער זאוואָד ,,דינאמאָ", האָט אין טאָג פון באקומען דעם מאטורע-דיפּלאָם, זי גראטולירט און צו איר געזאָגט; און אצונד--- לערן זיך ווייטער". די פא" מיליע האָט שוין פון לאנג געהאט באה שלאָסן, אז דינא וועט גיין אויפן אינסטיטוט. נאָר דאָס אויספירן פון דעם דאָזיקן באשלום איז נישט פארווירקלעכט געװאָרן אין יענעם יאָר--- ס'האָט געשטערט דער קריג. דער פאטער, דינאס, איז אוועק אויפן פראָנט.
אין איינעם פון די הארבסטיטעג 1941, איז דינא געגאנגען צום זאוואָד און האָט פּשוט דערקלעהט:
== איך האָב געטראכט צו לערנען, נאָר אצינד קען איך אפילו וועגן דעם נישט דענקען... מיין פאטער איז געפאלן אויפן פראנט. איך ווי? פארנעמען זיין פּלאץ.
און אט אזוי איז דינא אריינגעקומען אין גיסעריי-צעך, ווו ס'האָט געארבעט איר פאטער בֿיז צו זיין גייען אין דער ארמיי. זי האָט אָנגעהויבן קלעבן ערדפאָרמעם פארן גיסן טשוחון. פון דעם ראָז זיקן טאָג אֶן האָט זיך די טאָכטער פון דעם ארבעטער און סאָלדאט געווידמעט איין איינציקן ציל: אלץ פארן פראָגט, אלץ פארן זיג. אירע אפפּיראציעס צום לערנען האָט
נישט אויפגענעבן. אין יענע יאָרן
ר ו,
זי
זיין לאנד ערב אזא באדייטונגספולן טאָג, װ' דער טאָג פון אומאָפּהענ-| גיקייט?
אזא פארדינםט קען קיינער נישט אויפווייזן. װער און וװאָם מיר אומ" אָפּהענגיקייט! מע גייט א שדיםטאנץ אויפן קבר פון די ואס האָבן געקעמפט פאר דער פרייהייט. פון מדינת ישראל. און געטאנצט ווערט
גראָר מיט יענע פינצטערע כוחות וװואָס זענען די שו?דיקע אין ד' דאָזיקע קרבנות און זי זענען אויך די וועלכע העצן צו נייע אָנפאלן אויף ישרא?.
באהערשט פוֹץ מורא-געפילן פאר זיין איינענעם פאלק איז בץ-גוריון אנט?אפן נאנץ ווייט ווו ער קען רויק געניסן די שאקאלן-יסערענאדע פון די קויקלוקס-קלאן, ווו ער קען זיצן און זיך משמח זיין מיט די באפרייער פון די היטלער-מערדער, דאָרט ווו ער אטעמט פריי. מיט איין װאָרט ער געניסט פולשטענדיק פון דער ואל-ן סטריט ,,דעמאָקראטיע".
בז-גוריון שפּילט א מה-יפית?יד אויף זיין קאטערינקע בי די טירן פון
די וואליסטריט פּריצים. ס'איז אים גוט. טרומאן שמייכלט צו אים. אן אנדערער ווארפט אים אריין א מטבע. וואם קען דען מער פארלאנגען אזאן
אֶרעמע נשמה.
ס'איץז אָבער פאראן א כוח אין ישרא?, ואס איז אסך שטארקער וי עס| שטעלן זיך פאָר די וואליסטריט-מאג-| כאטן און זייערע משרתים. דער דאָ"! זיקער כוח שטעלט מיט זיך פאָר דעם ארבעטער-ק?אם און די בעסטע גע-! שטאלטן פון זיין אוואנגארד, וועלכע וועלן נישט דערל?אָזן צו מאכן פון ישרא? דאָס ואס עס גליסטן די מ?חמה צינדער און זייער משרת די בן
גוריון-רענירונג.;5 האָראָוויץ
יב יי יי
!
פארמשפּט קריגספארברעכער
די צווייטע שטראָף-סעקציע פון בוקארעשט האָט פארורטיילט מאקארענקא געאָרגע אויף 5 יאר שווערע תפיסה, 0 יאָר בירגערלעכע דעגראדירונג און קאנפיסקאציע פון זיין פארמעגן, פאר פארברעכן קעגן דער מענטשהייט. אלם זשאנדארםיפּ?אָטונער אין דער צייט פון דער פֿארברעכערישער אנטיסאָוועטישער מלחמה, פלעג מאקארענקאָ געארגע טעראָריזירן און פּיוניקן די יידן פון מאָגילעווער געטאָ, ער פלעג
קאָנפיסקירן די פּראָדוֹקטן ואס זיי האבן באקומען פון זייערע משפּחות און האָט פֿארנווא?טיקט די ארעס
טירטע פרויען.
דער טריבונא? פון בוקארעשט האָט געמשפּט דעם פּראָצעם פֿון אלעקסאנדרו דראָן פוֹן גאיעשט, געגנט ארדזשעש, באשולריקטער אין פארברעכן קעגן דער מענטשהייט. אין דער צייט פון אנטאָנעסקוסירעזשים האָט אלעקסאנדרו דראָן, אלם סינוהאנצעדיאגענט
געפּייניקט אסך אָרעמע יידן פון יענער געגנט.
פאר דעם דאָזיקן פארברעכן איז ער פארמשפּט געוװואָרן אויף 8 יאָר
שווערע תפיסה, 10 דעגראדירונג און זיין פארמעגן.
יאר בירגערלעכע קאָנפיסקאציע פֿון
רעליגיעזע פאנאטיקער פון ירושלים פּרװון אונטערצינדן די כנסת
ת? אביב, 15 מאי,--- די רעליגיעזע פאנאטיקער פון ירושלים פון דער נרוִפּע {נטורי קרתא" האָבן געפּרוווט אונטערצינדן די כנסת, אין מאָמענט: עס
האָט זיך דאָרט געדארפט אָנהייבן א דעז באטע וועגן אָפּהיטן שבת.
א ריי מיטגלידער פון דער גרופּע קאָבן
זיך אריינבאקומען אין דער געביידע און
אָנגעצונדן פּלעצער.
עס איז געלונגען די שרפה איינצולעישן. עטלעכע צענדליקער פּערזאָנען זענען ארעסטירט געװאָרן און א גרעסערער סכום געווער איז געפוגען געוװואָרן בעת די רעה וויזיעס אין ,רעליגיעזן קווארטאל".
א פייער אויף פארשידענע
ישראפֿאן אמעריקאנער טעריטאָריע
פון מ.
וי עס גיט איבער די פּרעסע, געפינען זיך אין וואשינגטאָן כמעט אלע מיניסטאָרן פון. דער ישראלירעגירונג. אין אפּרי? זענען אהין געפאָרן די פאָלגנדיקע מיניסטאָרן: דער אינערן מיניסטער, דער אינדוסטריע און האנד?-מיניסטער, דער פארקער-וועזן-מיניסטער, דער ארבעטמיניסטער און דער דירעקטאָר פונעם פיז נאנץ-מיניסטעריום. אָנהוֹיב חודש מאי איז אהין געפאָרן אויך דער פּרעמיערמיניסטער בז-גוריון.
די רייזע פֿון בן-גוריון און פון די מיטגלידער פון זיין רעגירונג צייכענען אָן א נייע שטופע אין פארוואנרלען ישראל אין אן אמעריקאנער באזע און האָט דעם צוועק צוצוגרייטן דעם באָרן פאר א טאָטא? און שנע? איינגלידערן ישרא? אין אמעריקאנער מיליטערישן סיסטעם. פאר דער רייזע קיין וואשינגטאָן פו!
ישראל-מיניסטאָרן, זענען פֿאָרגעקומען באשפּרעכונגען אין דער הױיפּטשטאָט פון ישראל. דאָרט זענען אָנגעקומען: דער שטעלפארטרעטער פונעם שטאָטיסעקרעטאר פון די פארייניקטע שטאטן פאר די ענינים פון נאָענטן מזרח און פוז אפריקע--- מעקיגי; דער אָנפירער פו! דער סעקציע פארן(אָנטן מזרח פונעם שטאט-דעפּארטאמענט-דזשאָנס-;= טרוגווע לי; א ספּעציאליסט אין בויען אעראָ דראָמען---איינער פון די דירעקטאָרן פון דער אוויאציע-געזעלשאפט ,איסטערן אייר-ליינפ"--- בלענקוויסט; דער פאָרזיצער פון דער באנק פון עקפפּאָרט-איטפּאָרט פון די פארייניקטע שטאטן און ספּעצואליסט אויפן געביט פון בויען פּאָרטן-- קרוקס א. א
וי עס האָט אָנגעוויזן די צייטונג פון ישרא? ,ע? המשמר", איז מעק"גיס קומען קיין ת?-אביב, געווען פארבינדן מיטן ,פארווירקלעכן די מיליטערישע פלענער פון די פארייניקטע שטאטן, וואָס זעגען פיקסירט געוואָרן ביי דער נישט פון לאנג פאָרגעקומענער באראטונג, אין איסטאמבו?, פון די אמעריקאנער דיפּלאָמאטן". אין די הױיפּט-שטעט וואָס ער באזוכט, אין נאָענטן און אין מיט?-מזרח, געלינגט מעק גי צו אונטעריאָכן די דאָזיקע לענדער צו די פארייניקטע שטאטן פון אמעריקע, פונעם-פּאָליטישן--- פונעם מילו
די
פון ארבעטער צו אינזשינער
האָבן א סך יינגלעך און מיידלעך, ארבעטנדיק אויפן זאוואָר ,דינאמא" באזוכט אין די אָוונטן די אינסטיטוטן און טעכניקומס,= צוזאמענבינדנדיק אזוי דוי ארבעט מיטן לערנען.
די סאָוועטישע מלוכה, האָט אפילו אין די שווערע קרינסדיאָרן, דעמלט ווען אלע כוחות פונעם לאנד זענען געווען געריכטעט צום פארניכטן די פאשיסטישע פארכאפּער, נישט געמינערט איר זאָרג לגבי דער בילדונג פון דער יוגנט.
פאר די יונגע מענטשן, אזעלכע ווי דינא קאראסעיעוו, האָט די סאָוועטישע מלוכה געשאפן אלע באדינגונגען פאר א דערפאָלגרייכן לערנען.:
ס'איז געזעצלעך באשטימט א ריי באז נינסטיקונגען פאר די אָנטיילנעמער אין די אוונט-קורסן, די ארבעטער פון די ביוראָען און אונטערנעמונגען איז גטז געבן געוואָרן דאָס רעכט, ביים אריינגיין אין א העכערער לערן-אנשטאלט, צו באקומען אחוץ געזעצלעכן אורלויב, אן אורלויב אויף דער גאנצער צייט כדי צוּ קענען אָפּגעבן די פּריפונגען, און אויך פארן איבערפֿאָרן צום אָרט ווו עס געפינט זיך די לערן-אנשטאלט(אויב די לערן-אנשטאלט געפינט זיך אין אן אײז דערער שטאָט).
אין 1942 איז דנא קאראסעיעוו אי ריינגעטרעטן און די אָוונט-קורסן פון דעם מאָסקווער= מאשינען-בוי אינסטיטוט, אויפן פאקולטעט פון גיסעריי-פּראָדוקטן. זי האט מער נישט געקענט ענרערן איד באליבטע פּֿראָפעסיע.
די פּארטיי, די סינדיקאלע און קאָמסאָמאָלדאָרגאניזאציעס פונעם זאוואָד, האָבן
פּאליגראפישער צענטער נר. 8-= אינדוסטריעלע מלוכה-אונטערנעמונג.
פון וו. טראָפימאָו
פארשיידנארטיק געהאלפן און אונטערשטיצט דינא קאראסעיעוו און איױע חברטעס, אָנטיילנעמער אין די אָוונטקורםן פונעם אינסטיטוט. עס איז געווען קריג-צייט, א. שווערע צייט. עס איז אויסגעקומען צו ארכעטן סופּלימענטארע שעהן. כאָטש אזוי האָט מען די לערנענדיקע באפרייט פון דעם אלעמען. מען האָט זיי געגעבן די מעגלעכקייט צו באזוכן די לעקציעס, צו פארנעמען זיך אין דער ביבליאָטעק. דאָס אלץ האָט נאָרנישט געקאָסט די ארבעטער-סטודענטן.
יאָרן זענען פארגאנגען. פאר. אי איבערגעגעבענער ארבעט אויפן זאוואָד, האָט די סאוועטישע רעגירונג באלוינט צווישן אנדערע ארבעטנדיקע אויך דינא קאראסעיעוו, מיטן מעדא? ,פאר העַלדישער ארבעט". אין 1944 ווערט זי באשטימט אלס טעכנאָלאָג פונעם צעך; און אין גיכן באקומט זי דעם פּאָסטן אלס שעף פון דער לאבאָראטאָריע פאר פאָרמירן מאטעריאלן.:
אירע דערפאָלגן אין דער ארבעט זענען באגלייט. מיט דערפאָלגן אינעם לערנען. דינא פארענדיקט אויסגעצייכנט איין קורס נאָכן אנדערן. אזוי ביז צום סוף פון איר לערנען אויפן אינסטיטוט, און איר ארבעט אויפן פּראָיעקט פארן כאקומען דעם דיפּלאָם, וועלכע ארבעט האָט באקומען א. הויכע אָפּשאצונג. דאָס איז געווען ביים סוף פונעם 1948-טן יאָר. פוז דעמלט-אָן איז דינא קאראפעיעוו אינזשינער.
דינא קאראסעיעוו איז נישט קיין אויס
נאמסיפאל. זי איז איינע פון די 0 שפאָוועטישע פפּעציאליסטן, װאָס האָבן פארענדיקט זייער אויסבי?דונג אינעם נאָכמלחמהדיקן פינףדיאָרפּלאן. אויפן זאוואָד ,דינאמאָ" אליין, קעז מען געפינען צענדליקער ארבעטער, וואָס האָבן מיט דערפאָלג פארענריקט און אזוינע ואס פארנעטען זיך נאָר אין די אינסטיטוטן און טעכניקומס.
נאָך פארן קריג האט פארענדיקט דער ארבעטער סערנעיעוו, אָן איבערצורייסן מיט דער ארבעט, א הויכע בילדונגסאנשטאלט. ער איז געוואָרן אינזשינער און ארבעט אצינר אלס הויפּט-טעכנאלאָג אויפן זאוואָד; דער אינזשינער פונעם מאשינען-צעך נר. 1 מעטאלצעוו; דער שעף פונעם 2יטן אינסטרומענטאלצעך טשוקאוו; דער אינזשינער קראם" נאָוו אוֹן אסך אנדערע. אט אלע די זענען נישט זייט לאנג געווען ארבעטער
און אצינד--- קוואליפיצירטע כפּעציאַליסטן. אין סאָוועטן-פארבאנד איז נישט
שווער צו פארבינדן די ארבעט מיטן לערנען. די װואָס לערנען זיך אויף די אוונטקורסן אין די הויכע לערן-אנשטאלטן אָדער טעכניקומס,. ווערן באפרייט פון דער צווייטער ארכעט-שיכט. יערלעך באז קומען זיי פאר צוגרייטן זיך צו די עקזאמענעס, אן אויסערגעוויינטלעכן אורלויב,
ביים פארענדיקן. דאָס לעצטע לערןזיאָר פוז די אָוונט הויך-שולן, באקומען די שילער אן אורלויב פון פיר חדשים, כדי צוצוגרייטן זיך און פאר דעם אויסארבע
טן דעם דיפּלאָם-פּראָיעקט, א חודש פאר אָפּגעבן די פּריפונגען. פאר דער דאָזי"
81זס 8ס:סא אפסטאנאעת-
מארינין
טערישן---(ראָס שאפן א נעץ. מיליטערישע באזעס און דאָס קאָאָרדאָנירן די אקציעס מיטן מערב), פונעם קקאַנאמישן שטאנדפּונקט(,,דער הילףיפּראָגראם" לוטן ,פּונקט 74, הלוואות, בפרט. פאר! שאפן= מיליטערישע אפּראָויזאציע-באַזעט). י: אין דער הױפּט-שטאָט פון ישראל האָט דער רעפּרעזענטאנט פון ,טאָטאלער די
פּלאָמאטיע" געפונען א צוגעגרייטן באָדן. י
אין דער ערשטער ריי, אנטוויקלט זיך דאָס אונטעריאָכן פוז דער ישראל-עקאָנאָמִיע מצר די אמעריקאנער מאָנאָפּאֵי ליסטן אין א שנעלן ריטם. אין דער צווייטער ריי זענען אזוי ענג פארבינען דער הויך-שטאב פון די פארייניקטע שטאטן און זיינע שפּיאגאזש-צענטערן מיטן הויכן שטאבּ פון דער ישראלדארמיי, אז דער לעצטער האלט זיינע געהיימע זיצונוען מיט דער כאטייליקונג פון די רעפּרעזענטאנטן פונעם אמעריקאנער. שפּיאָנאזש אין דער דריטער ריי, לויט וי עס גיבן איבער אסך צייטונגען, האָט די ישראלרעגירונג, לויטן באפע? פון וואשינגטאן, געשלאָסן א מיליטערישע געהיימע אליאנס מיט טערקיי. אויפן יסוד פון דער דאָזיקער ,,אקס" אנקארא-תל-אביב, האָבן בדעה די אמעריקאנער אָנפירערישע קרייזן צו שאפן א ברייטן פיליאל פונעם אגרעסיוון צפון-אטלאנטישן בלאָק.
דאָס קומען פון דער כמעט;אנצער בן-גוריון-רעגירונג קיין וואשינגטאָן איז אין פארבינדונג מיט דער באזונדעוער ראָלע, װאָס ווערט געגעבן ישראל אין ויאמען פון די פּלענער פון די אמעריקאיער מיליטאריסטן אין נאָענטן מזרח. די ואָזיקע פּלענער זעען פאָר דאָס באנוצן ישרא? אלס איינע פון די וויכטיקסטע מיליטערישע באזעס פון די. פארייניזטע שטאטן אין נאָענטן מזרח. אין דער זעלבער צייט, נעמען. אָנפירערישע אמעריקאנער קרייזן אין באטראכט נישט נאָר די סטראטעגישע וויכטיקייט פון ישראל נאָר אין דער ערשטער ריי דעם פאקט אז אין זיינע היינטיקע אָנפירער, האמ דער וואָל-סטריט ,, זייִנע קאדרען", וועלכע זענען תמיד גרייט צו אקציאָנירן לויט די באפעלן פון די אגרעסאָרן פון איבערן. אָקעאן.
קער צייט זענען די אָנטײלנעמער פארזיכערט מיט מלוכה-סטיפּענדיעס, צו דעם.דארף נאָך צוגעגעבן ווערן, אז דאָס לערנען אוֹיף די אוונטלערן-אנשטאלטן קאסט קיין שום געלט, די הוצאות גייען אויפן חשבון פון דער מלוכח.
פאר די וועלכע האָבן נישט קיין מיטל?שו? בילדונג, איז פאראן די ארבעטע-יוגנט-שולן. דאָ לערנען זיי, אונטער דער אָנפיִרונג פון דערפארענע פּעדאגאָגן: מאטעמאטיק, פיזיק, כעמיע, רוסישע שפּראך, געאָגראפיע, געשיכטע און אגֿדערע געגנשטאנדן, צוגרייטנדיק זיך צום אריינטרעטן אין טעככניקום אָדער אינסטיטוט.
אין ,דינאמאָ" איז געשאפן געוװואָרן א שו? פאר דער ארבעטער-יונגט. אין רער דאָזיקער שו? לערנען זיך אן ערך 180 יינגלעך און מיידל?עך. ביים זאוואָד איו דארט דערעפנט געואָרן א טעכניקים וועלכער גרייט צו ספּעציאליסטן פאר בוי פון עלעקטראָ-מאשינען. דאָס לערנען אין דער שו? און אינעם טעכניקום איז אוט
זיסט,
ביי ,דינאמאָ". איז פאראן א טעכנישער קאבינעט, ווו די ארבעטנדיקע קענען באקומען קאָנסולטאציעס פאר יעטוועדער טעכנישער פּראָבלעם, באקע
נען זיך מיט דער טעכנישער לימעראטור, מיט די מאדעלן און צייכענונגען.
אצינד ארבעט די יונגע אינזשינערן דינא קאראסעיעוו אלם שעףישטעלפארטרעטער פונעם ניסעריי-צעך, אין וועלכן זי האָט מיט א פּאָר יאָר צוריק אויפגענומען אִיר ארבעט. די רייכע פּראקטישע דערפארונג אויפן זאוואָד און די סאָלידע טעאָרעטישע צוגרייטונג אויפן אונסטיטוט, האָבן געמאכט פון דינא א ווונדער
בארע אונטערנעמונגס-אָנפירערן.
3 זא 8810 א68ז0סס תטאנאטס
8
-יריי ייר יו:ייו ,יי יס ייריטיי- יי י.ייי