וון* ײ

ן. נט א'ץ*:

גון

= 6

זיט גלן ירן 5

ובר יע זעט

ענטן שטלום מען 1 די האָבן רטיי, ונגען ם-­זאסן­זענען.א א

נר. 188

:וייח חי יחה חזיירדייירשליישפעאויעלעטטולעלועטיעיעסמעעעפטעגייט. ייט ,עגטגאעעגמענעיי..ע-ע2,.= יי

,

אָרעם בידנע וי די נאכט, רייך נאר מיט זיין פּרינצן-יחוס האָבן פּריצים אים געבראכט; אויסצופירן זייער שליחות,

אז אין זיין ממשלהיווינקל

זאָל פאר דעם המו זיין טונסל, פאר די פֿריצים--- ליכטיק, פריילעך, וועט ער זיין א גוטער מלך.

זיצט דער מלך אין זיין היכל, צווישן נאָב?לע, פרומע לייט.

און זיין פרומער חסר-שמייכל ציט זיך און צעשפּרײיט זיך ווייט.

זאָגט א פּריץ: מיר פארמאָגן

זוילן, װאָס אויף זיי מיר טועטן. נישט אויף דר'ערד זיך אָנצושלאָגן ווען די פיס די בל?אטע קנעטן.

מיט די זוילן ווע'מיר קענען אונדזער לאנד פון טערט באפרייען, נּאֶענט ביי פּלעוונע רוסן זענען, לאָמער גיין אין זייערע רייען|!

סּטאנען זאָגט מען: ,ס'לאנד איז דיינס". פּרענט ער: ,וווזשע איז מיין ערד?" ,האָסט קיין רעכט צו האָבן טענות,

וויי? אזוי איז דיר באשערט.

שווערן טערקן-יאָך מיר טראָנן,

דארף מען זיך פון אים באפרייען,

לאמיר קענן טערק זיך שלאָגן,

מיט די רוסן אין די רייע!!"

פּטאן הערט אויף זיך צו באקלאָגן. ווייסט און פילט אויך, װאָס מען זאָגט. און ער איז געגאן זיך שלאָגן,

כּאָטש דער פּריץ אלץ פארמאָגט.

איז גענאן צום קריג דער מלך

הערט ער מוזיק וואָס געפעלט איט.

די קאנאָנע דונערט פריילעך,

שווערדן קלינגען, װאָס נאך פעלט אים?

אויפן שלאכטפעלד איז א לעבן--­קוילן פליען, מענטשן ליגן. מלכים שלאָגן זיך וי לייבן, כּלאפּעס פאלן ווי די פּליגן.

איז דער שונא טערק אנטלאָפן, און דער מלך האָט געזיגט. פּטאנען האָט א קוי? געטיאָפֿן און מען ווייסט נישט ווו ער ליגט.

ווען די קאמעראדן האָבּן איילנדיק זיין גרוב געגראָבן, האָבן אים גערימט די גראָזן און דער ווינט האָט צוגעבלאָזן.

ואס די ערד דעקט צו--- פארגעסי! לעבן לעבעדיקע סטאנען.

מאָנען ערד און ווילן עסן,

נעם און גיב זיי! האָסט פון וואנען?

פּריץ זאָגט: ,די ערד איז מיינע!" עדות ברענגט ער דעם זשאנדאר. קליידער און מאכלים פיינץ

פולע לאָדנסט. צאָל מיט באר!

בּאר מזומן קען דען סטייען? פּריץ נעבעך מוז אויך לייען. גרוֹיס די שפּעזן אין פּאריז,

ווער שמועסט מאָנטעקארלאָ, ניס!

ט'דאָרף פארלאָזט אויף גאָטס באראָט; סטאנס א ברודער גייט אין שטאָט. לויפט אים נאָך זיין ברודערם גלֿיק,

ארבעט שווער אין א פאבריל,

לעבן דאָרט א סך איניינעם.

נישט צעשפּרײיט, מיט גרויס פארטרויען. חלומט מען א טרוים א שיינעס,

און מען טראכט אויף װאָר אים בויען.

קלאנג פון מארקס און ענגלם וואָפן, ווייזט דעם וועג און לאָזט נישט שלאָפן. הערט דער מֶלך, ווערט צעמישט,--­מוזיק, װאָס געפעלט אים נישט,

קוקט דעו מלך וי פארווונדערט; ,ואס חייסט מאָנען? ניינצנהונדערט פינעה--- חבֿר צאר געשריבן.

איך שרייב; ניינצנחונדערט זיבּן.

ווייל. מיין פאלק מאָנט ערד און ברויט, װע? איך לינדערן זיין נויט. עלף טויזנט פּויערים טויטע, גלות, תפיסות פאר די רויטע.

ײ

זיצט דער מלך אין זיין היכל, צווישן נאָבלע פרומע לייט.

און זיין פרומער חסד-שמייכל ציט זיך און צעשפּרייט זיך ווייט.

קומט אריין הער מאָסקו בערישׁ מוט זיין בירגער-רעכט-געבעט. ,אין בערלין, אייער ואָרט! בפרוש! נישט פארגעסן! מאיעסטעט!"

כאפּט אֶן טויט-שרעק אלע פּריצים,

קיינעם!" לאכט דער. מלך.-= הו אים".

דאָס האָט גאָרנישט װואָס צו טון

מיט דעם אָפּמאך פון בערלין.

כ'האָב, וי איר, די יידן פיינט.

דער איז אלט. מיין האנדל?סיפריינט. ט'האָב איך דאָ צו אונטערשרייבן יידן פון די דערפער טרייבן".

(8חטוסמוֹמז 1-טם בֿחבֿתז הו!-26)): ואס אין האנד איז נישט קיין ליגן. נעמט דער מלך א מתנה.

בעריש האָט דאָס רעכט געקרוגן,

דער דעקרעט--- אונטערגעשריבן, יידן פונעם דאָרף פארטריבן,

יידן לויפן וי די מייז--­

זוכן שוץ און רו און שפּייז.

ווו

זיצט דער מלך אין זיין היכל צווישן נאָבלע פרומע קייט, און זיין פרומער חסרישמייכ? ציט זיך און צשפּרייט זיך ווייט.

נישט מער אָרעם וי אמאָל, איז באנקיר און פאבריקאנט, ערד און פּאלאצן אָן צאָל, גרעסטע פּויטיקע אין לאנד

רדעדט דער מלך. פּריצים פּליעסקען. זאָגט צום פֿ-יץ מאיאָרעסקון;

,זאָל דער נאָבלער הויף-עסטעט זאָגן וי די זאך באשטייט!"

מאיאָרעסקו רעדט געלאסן,

וי אין זאלן, נישט אין נאסן.

נישט א פּראָלעטאר א וויסטער,

ס'רעדט דעם מלך'ס פּרים-מיניסטער: ­

{אויסלאנד ווינקט אונדז צו א גליק,

צו באהערשן א געטומל.

רווח א פירזייטן-שטיקן

פונעם אָפּגרונט ביז צום הימל.

ווען א פּולווער-פאס אין בראנד, קען א שכן רויק קוקן/

דארף דאָך זיין א שטארקע חאנט ס'ווילדע פייער צו דערשטיטן!

אויף באלקאן--- דער אָרדנונגסיהיטער, צווישן פעלקער דער ארביטער,

וויי? פון דרויסן קומט דער ווינק

װועט די זאך אויך צוגיין גרינג.

איצט אין שכנס נויט, איז נוט אויסצונוצן די מינוט".

הארציק שרייט מען: ,שטארקער אָרעם! צו די גרענעצן פוך דרום!"

איז אוועק צום קריג דער מלך,

הערן מוזיק וואָס געפעלט אים,

די קאנאָנע דונערט פריילעך

שווערדן קלינגען, װאָס נאָך פעלט אים?

פעלט אים כאָטש צוריק איין שאָס אויגן טרעפט עֶך האס, פארדראס. און דער מלך האָט פארגעפן

אז סאלדאטן דארפן עשן.

* יי באאאצביגגענצןו-טעפאנעה:יו ,עו אנ:5:28::2-::איי יי /.א0יאוי עס א2-עאצאשה גע:אמוי:2 י-:2:ו-2:עי ייר=

-איקוהיבלעטער"

יידל וויירענפעלר וי?

נאשט מען פלוימען, מ'עסט זיך איבער פּאקט דער מאָגן כאליערע שרעקט, ווארפט מען לעבעדיק אין גריבער,

און מיט קאלעך צוגעדעקט.

אונדוער סטאן איז אויך דערשלאָגן לעבט און פילט, וי אים איז ביטער. ליגט אין קאלעךיגרוב באגראָבן, און דער מלך ווערט ארביטער.

ס'לאנד באקומט דעם קאדרילאטער, פּריציִם ווערן רייכער, זאטע-.

יענעם סטאן האָט מען פארגעסן, אנדערע מאָנען ערד און עסן.

צוגעזאָגט זיי. מ'האָט פארשריבן. און א שפּאן-ערד נישט געגעבן, וי דער שטייגער, מ'האט גערעדט. ס'איז געבליבן, אז מען וועט.

עו ניינצנהונדערט דרייצן נייט, קומט דאָס ניינצנהונדערט פערצן. וועלט-מלחמה! זי באגלייט טויט און טרויער. נויט און שמערצן.

אין דעם קליינעם מזרח-ווינקל, ווו פאר דעם המון איז טונקל, פאר די פּריצים ליכטיק פריילעך, לעבט נאָך אונדזער אלטער מלך,

ווייל אליין א דייטש פון דייטשן, יענע מיט די ל?אנגע בייטשן, האָט זייט לאנג. מיט זיי א בונר, ווי? אויך גיין מיט זיי אצינד.

פּסקעט דאָך זיין בית-רין-שטיבל, זייער ארמיי איז אינווינטשיביפ!) איז שוין טאקע קאָנווענאבלער?) אנעקסירן באסאראבער.

קומט דער פּרעמיער בראטיאנו,

און נאָך פּריצים מיט א טענה: סטייטש פראנצויזן! און די בריטן|! האָבן געלט און שיינע זיטן,

זענען גרויסמעכטע, באקאנטע. לאֲמיר גיין מיט זייער אנטאנטע! אלע דארפן גיין וי אייצער

צו באפרייען די טראנסילווענעיי",

וי זיי שפּארן זיך דעריבער,

זענען צוויי יאֶר שוין אריבער. ס'דריטע, ניינצנהונדערט זעבצן--­וועלט-מלחמה, פעלקער קרעכצן.

סטאן פילט נאענט א פינצטערע כמארע נאָך צוויי יאר פון קאנטשענטרארע?) רייבט די ביקס א טאָג א גאנצן.

און די קנעם, זיי זאָלן גלאנצן.

און ער הויבט נישט אָן צו וויסן,

וועמען מען וועט הייסן שיסן,

און מיט וועמען זיך צו חברן.

רייבט די ביקס ער, זאָל נישט זשאווערן.

לעבט א מלך ביז ער שטארבט. אונדזער מלך אויך געשטאָרבן. האָט א נייער אים געארבט,

און די ערד דעקט צו איר קרבן.

נייער מל?ך, אלטע עבירות, מיטן אלטן מלך'ס גזירות, נייער מלך, אויגן בייזע, פונעם אלטן מלך'ס גוע,

נאָר בטבע?יבעראלער

און מען רופט אים ,לאיאלער". חייסט ער שמייסן, איז לאיאל-.­פראנק און פריי און איבעראל.

אין זיין ספריפּראלניק זעט:

;שמייסט אויף װאָס די וועלט נאָר שטייט!"

האט קיין גלאנץ נישט סטאנסט א קגאָפּ,

פלאסק אין באק און טראסק אין קאָפּ.

פון די יאָרן פון מאנעווער,

האָט שוין סטאן קיין נאנצן אבר. ווייסט נאָך אלץ נישט, רעכטס צי לינקט, און עס שׁווייגט נאָך אלץ דער ספינקס,

ספינקס בראטיאנו שווייגט. ברעכט מוחות.

יאָגן הין, צוריק וואגאָנע,,

סטאנען גייען אויס די כוחות,

קומען אין די בענק מיליאָנען.

שא! עס רעדט דער ספינקס דער חריף אים פארשמעקט, געשטרעקט דעם אָרעם צו די בארנ-גראָזן פון מערב

און צום פּאסטערנאק פוז דרום.

איז אוועק צום קריג דער מלך אויסצופירן, וואָס זיין ווונטש איז. פּליעסקען אין דער בלאָטע פֿריילעך פינף הונדער ויזנט'פּינטשעס.

סטאן מיט זיין משפּחה מענער. טראָגן אויף די אקסלען ביקסן. אלטע ,,מאנליכער", װאָס קענער זאָגן, אז זיי שיסן פיקסן.

און די מחנות גייען, גייען, ביז צוריק אויף א ציקאווע זיוט. עקזאנטעמאטיקווייע; פיבערן אין קליין-מאָלדאווע.

מיט זיי, מחנות טשערטשעטאשן,*) איינער פונעם צווייטן יינגער.

נישט דערשלאָפן, נישט דערוואשן. ליידן דחקות, נויט און הונגער.

ווער איז שולדיק? די שפּיאָנען! ווער זיי זענען! ס'איז א הידוש? יידן אויפן פראָנט מיט פאָנען, יידענעס אין שטאָט מיט יידיש.

צ יאס, די הױיפּט-שטאָט פון מאָלדאָוו כאָרכלט טויט און אָרגיעםיטענץ.

אױסגעפּוצט נאָר וי א פּֿאווע איז דעם מלך'ס רעזידענץ.

טאנצט די מלכה מיט די פּריצים, און דער. מלך מיט די פּריצעס. ווערט די מלכה ערנסט פקיצים און דער מלך גאָט און ציצת.

,וויי אונדז! פרייהייט, ברויט אין פרידן מאָנען רוסישע סאלדאטן

און דעם צאר אין קייטן שמידן,

זיי פארבינען זוך אין ראמן!"

/ניט געשראָקן, מאיעסטעט!

זאָגט דער ספינקס-- מיר האָבן צייט. שטערט אייך נישט אין אייער פֿרייד! רוסלאנד האלט נישט אזיי ווייט.

רוסלאנד הויבט אָן} ניין דעם גאנג ווו מיר שפּאנען שוין פון לאנג, גאָך מיט פערציק יאָר צוריק,

און מיר ווינטשן רוסלאנד גליק,

מיר פארהיַטן ווי פאר פּעסט

אונדזער סטאן זאָל זיך ניט ברידערן מיט די באנדעס אונרזערע געסט. סטאנס קאָפּ דארף מען ניט צערודערן.

סטאן דארף וויסן, פריער אָן טענות, אלץ איז. שלעכט, װאָס דאָרט געשעט. שולדיק זענען דאָרט זשידאנעס, וי אויך דאָ אין אייגענעם לייד.

מיר'ן שוין וויסן מן הסתם רעד?-פירער צו באזייטיקן, איידער נאָך א ניפטיק סם זאָל אויף אונדזער ערד זי צייטיקן".

הערנדיק אזעלכע רייד,

טערט זיך אום צוריק די פרייר. און די נאָבלע הוליען ווייטער אלץ פארשייטער און פארשייטער.

ספונקס בראטיאנו שרעקט א חלום, ס'קומט צוגיין מארנילאָמאן. מאכט גאר מיט די דייטשן שלום סענדער? פילאָגערמאן{)

און מען ווארפט דעם ספינקפ אין

תפיסה, פאר די מעשים זיינע--- מיאוסע, פילט שוֹין אויף זיין האלדו דעם שטריק, באפּט זיך פּלוצים אויף--- א גליק!

פו! פו! פּו! א גליק מיר האָבן|

נישט געשטויגן, נישט געפלויגן,

גליק, װאָס צווישן זיך די ראָבן

פיקן זיך נישט אויס די אויגן.

גייען אויס די כוחות ווילהעלמען,

הויבט דער ספינקס אָן ווידער שעלטען. ווידער גייט צום קריג רער מלך

און קאנאָנע דונערט פֿריילעך.

אויפן שלאכטפעלר איז א לעבן. קוילן פליען, מענטשן ליגן מלכים של?אָגן זיך וי לייבן, כלאָפּעס פאלן ווי די פליגן.

צווישן בלאָטיקע טראנשייען חלומט סטאן א רגע ס'דאָרף. ביי זיין פענצטער הענער קרייען, פּלוצים טוט מיט אים א װאָרף.

ווו געטראָפן ס'האָט דע- שאָס,

שטייט א קרוב מיט א כיס.

לאָזט אריינרינען דאָס בלוט,

האלט דאָס הויך און זאָגט מיט מוט;

,ס'איז דיין בלוט מיר הייליק, טייער, כאטש ס'איז קיינמאָל פו?ל דיין שייער, דו ביסט אָרעם, איך בין רייך,

נאָר רומענער זענ'מיר גלייך.

מיט דיין פּאָרט גיי איך צום װאָרע מיט איצארעס*) סטאן אריבער

איך בין שטאָלץ מיט דיר אוודאי, כאָטש די ליירסט פּעלאגרע. פיבער.

כ'וועל אים זאָגן װאָס מיר זענען. מיט דיין בלוט װע? איך שטאָלצירן מיט זיין גנאָר ווע? איך שוי! קענען ס'לאנד אויף אונדזער שטייגער פירן.

דו זאלסט האָבן ערר כאָטש ווייניק, מעגן אנדערע האָבן מער.

עיקר איז, א פאלק איז אייניק

טייל מעג לעבן גרינג, גייל--- שייער.

מאמעליגע מיט מוזשדיי?)

אוֹן איין אוגערקע פאר צוו'י

כאטש ביים שכן גוטס אין שיינס, פאלק און לאנד און װאָדע.-- איינס|!

טויט פאר יידן און בולגארן, טראנסילוואנישע אונגארן! ס'לאנד פון אָט די פרעמדע רייגיקן וואדע אויף איין פאלק זאָל קיגיגן.

וו 1, 8 אין מאי. קאָמוניסטישע פּארטיי. צווישן מאָרד-און האסי;עשרייען הערט מען קולות, װאָס דערפרייען;

;פּראלעטאר פון אונדזער לאנד, /. שטרעק צום חבר אויס דיי; האנט! אִפֿשטאם זאָל אונדז נישט צעטיילן, וי די אויסנוצערס באפעל|

ס'לאנד פון אויסנוצערם צו רייניסן לאָמיר אלע זיך פארייניקן".

1, 8 אין מאי.

קאָמוניסטישע פּארטיי.

שטייט א קבר אויפן פעכד צווישן אויסגעפולטע נריבער. וועהט א דענקמאָל אויפגעשטעלט פאר אן עדות, וואָס דערציילֿט פון אן אומכאקאנטן גיבור.

אונטן ליגט זיך סטאן, און אויבן קומען אלערליי פּארשוינען. דיכטער זינגען, רעדנערס לויבן. צינדט מען שילן, האקט מען שויב), ברענגט מען אים, לכבוד קרוינען.

מיכאלאקע און מאניו,

קומען חבריש געארעמט. קוצעניו און מוצעניו

אין א מזלדיקער שעה

האָט זיי װאָדע אויפגעפאָרעסט.

(המשך אויף וייט 8)