Jahrgang 
138 (1951) נר. 138 6-טער יאָרגנג
Seite
4
Einzelbild herunterladen

(המשך פֿון זייט 3) צו אן אָרדנונגס-פּארטיי וועגן צוויי, ואס אים איז נויטיק. אויף צו בייטן נאָך דער ויי פארן פאלק מיט גאָרנישט ניי, פּעלץ פון ביידע זייטן קויטיק.

ניונצנהונדערט צוויי און צוואנציק ניינצנהונדערט דריי און דרייסיץ. אויפן מלך'ס שטראָז ווערט שאנציק. פערדלעך קריכן, שמייסט מען פלייסיק,

קריזע לוין-פאל און אינפלאציע, דארף מען ראטעווען די נאציע, האקט מען שויבן אין די קלייט),

}= יידישע קעפּ אין פאקו?טעטן.

נומערוס-נולוס רעטעט אלעם,

ווערט דער פּאנצער פארן דלות בעסער נאך די פרעמדע מטויטן, ווערט מען פריי פון אלע נויט!.

איבער סטאנען א גערידער,

מיט באלעבאטים קעמפט זיין ברודער. מאָנט נאָך אלץ, האָט נישט פארגעסן; אכט שעה ארבעט, קלייד און עסן.

נאָר אָנשטאט זיין רעכט צו פּ שיקט מען אים אין הארצן קוֹי פיינט דעם העלרן סטאן גע

= = =:

ק יט

מאניו-קין אנריקו?טאָר,*)

טייט זיין הב? אין יעדן דור.

מיכאלאקע--- קינס העלמער,

וויי? ביי אים קלינגט אויך א צוועלפער.

הויבט זיך סטאן און פאלט צוריק, איז געבינען מיט א שטריק.

מיט א סאניטארטקע-באנד,

האָט קיין װאָפֿן אין דער האנט.

סטאנס א ברודער זעט דעם פונק

פונעם גרויפן טאָג דעם נייעם,

װאָס דאָס מאכט אים שטארק או! יונג--­גרייט צום קאמף זיך צו באפרייען.

זוכט א בונד מיט ברודער סטאן אים צו שטארקן אין דעם גקויבן. ם'איז א מעגלעכקייט פאראן, נישט צו ל?אָזן זיך בארויבן.

אויף א זעקסטל פון דער ערד, האָבן ברידער זיך געווערט.

און פון אויסנוצערס באפרייט, שאפן זיי א נייע צייט.

וו

אין דעם קליינעם מזרחיווינק?, ווו פאר דעם המון איז טונסל, פאר די פּריצים ליכטיק, פריילעך, שטארבט אוועק א צווייטער מלך.

קומען זיך צונויף די פּריצים.

וויילן, שטאַט דעם זון דעם אייניק. רריי נאָך פאר רעזשענץ?) אחויז אים שרויט מען: ,,לעבן זאָל דער קעניג!"

פון דער לופטן אָנגעריטן,

פון דער טעמזעס פייכטער לופט, סיטיס מענטש מיט סיטיס זיטן אויף דער דימבאוויץ געמופט,

קומט צופליען וי אין מעשיות

און ער טוט און זאָגט אויף גיך;

/דו מיין קינד, דיין לאנד, אלץ מיינס איז,

ירשנען מיין טאטן--- איך!

האָב איך מִיר א נייעם טאָלק. איך דערקען נאָר גאָט און פאָלץק. ם'פּאסטעכ? פון מאגלאוויט

און דעם ,יאָ" פון פּלעביסציט.

פּאסטעכל פון מאגלאוויט:

נעם פאר ליב אָן, ואס נאָט גיט! פאָלג דאָס מלכות! זאָלסט נישט שעלטן! וועסטו האָבן ביידע וועלטן".

פון דער לופטן אָנגעריטן,

פֿון דער טעמזעס פייכטער לופט, סיטיס מענטש מיט סיטיס זיטן אויף דער דימכאוויץ געמופט.

סיטיס לירישע אקאָרדן,

צו פארשפּרייטן ער פארמיטלער.

טרעפט דעם קאפּיטאנם?!) אן אָרדן,

שרייען הויך און שטארק; ,, היל היטלער!"

ווייזט דער מלך אויגן בייזע

פון דעם אלטן מלך'ס גזע.

ס'העלפט נישט, און מען הייסט אים פֿאָרן נאָך די זיבן גוטע יאָרן.

עלטער שוין דעט זיידנס אייניק' און ער ווערט שׁוין ווידער קעניג, דאָך א פירער פירט ביים הענטל ווייזט אים ווו מען דארף א טענטל...

גאָרניט שולדיק, נאָר הנגאה. שרייבט נאָר אונטער, אָן שום טענה. עלטער זיידנס א צוואה: ,זי געטריי די פּריצים דיינע!"

זוול שלאנגען-אויגן--- היטלער-צורה שפּייט זיין ניפט אויס אין ,,מיין קאמף": ,אוב נישט זיגן, זאָל מיין נבורה איבערמאכן אלץ אין דאמף!"

קומט לאָרד טשעמבערלען צו פליען, נעמט ארום דעם פירערס קגיען;

.שטער נישט אונדזער בייבל?ס הלום! נעם דיין מזרח-וועלט און--- שלום!"

נעמט ער עסטרייך, נעמט סודעטן. אָפּגעמאכט ס'איז נישט צום רעטן. קנאקן ביינער ביי פּאָליאקן יידן, טשעכן און סל?אָוואקן.

פילט דעם ביסן גרינג און זיס,

טוט א װאָרף זיך--- נעמט פּאריז. טשעמבערלען און טשערטשי? פרעגן: ס'איז דאָך מערם! שווינד?ען מעגן?"

בער קוילדאון שטאָל-ימאגנאטן זאָגן; פּודפּו! ס'זאָ? נישט שאטן!" פאבריקאנטן פון געווער קענען שוין פאר פּרייר נישט כער.

2

שעפּטשען: ,,מזרח!"; היטלער טראכט: ,צייט צו גיין אויף ראטן-מאכט!"

אין דער זעלביקער מינוט

סטאן--- געשטעלט ביים ברעג פון פּרוט.

הערט דער מלך: ,טרעטשעץ פּרוטול" און ער רייט שוין אויפן זאָטל. חלומט שוין וי גרויס דאָס גליק איז פּטרן די באָלשעוויקעס.

סטאן הערט, אז דער קריג איז הייליק גרויס זיין עולם-הבאחחלס;

ס'איז א בליץיקריג. גיך דער זוג. שלום--- און אהיים צוריק.

און חיסטאָרישע פּארטייען,

אין די הענט צו טעפּ מיט לינטע, שטייען אין א זייט און שרייען מיטן פירער ,,אינאינטע"='!)

היטלערס ספּאציוס וויטא?,

טויט און חורבן איבעראל. בליענדיקע לעבנס-בייטן

העלפט אויך סטאן מיט זוילן טרעטן,

באָלשעוויקעס, יידן,-- ברענען

וי אין שבט מוסרס גיהנוֹם.

אלטע קראנקע, ווייבער, קינדער

שעכט מען אויס, וי שאָף אין רינרער.

ביז דאָס חיות גייט זיי אויס,

שפּילט מען זיך וי קאץ מיט מויז. סטאן האָפט בליץדקריג, ניך דער זיג. שלום-- און אהיים צוריק.

און היסטאָרישע פּארטייען קוקן צו די חיטלערייען; פּראָטעסטירן זיי מיט שווייגן. שטעלן הינטערוויילעכס פייגן.

.איקוף-בלעטער"

צווישן טויט-און האסיגעשרייען. הערט זיך ווערטער, וואָס דערפרייען; ,אונדזער רעטונג איז נישט ווייט! אֶנזאָג פון א נייער צייט.

ס'לאנד פון אויסנוצערס צו רייניקן, לאָמיר אלע זיך פארייניקן. אונדזער רעטונג איז נישט ווייט... אָנזאָג פון א נייער צייט".

או היטלער, זיגער איבעראל. גרייכט סמאָלענסק אין קוים דריי וואכן, ווו דער קאָרסער קאפּאָראל דויי חדשים איז געקראָכן.

לענינגראד אט אָט! אט אָט!

נעמט ער איין די גרויסע שטאָט. מ'זעט שוין מאָסקוועס טורם-שפּיצן. באלד וועט דאָרט דער פירער זיצן.

פעלקיש הערשן, קיינעם גלייך הינטערלאנד פון דייטשן-רייך! און מיט דונערן און מיט בליצן. נויע אָרדענונג זיינע שיצן.

שניי און רעגן, װאָגן, שליטן. פרעסט און היצן זיך געביטן. סטאנען,. זיינע פירער שלעפּן איבער בארג און טאָ? און סטעפּן. פּלאנצן סם באנעצט מיט בלוט. פון דער וװאָלגע ביז צום פּרוט.

לענינגראד נאָך אלץ אָט, אָט!" דער אריינגאנג בלייבט א סוד. שטיי פאר מאָסקווע אויג און אוער וי דאָס קאלב ביים נייעם טויער! זאָגט דער פירער:'איז אומיסטן ערד און מענטשן צו פארוויסטן".

גייט א יאָר און נאָך א יאָר. סטאנען הויבט אָן ווערן קלאָר. זיינע פירער נישט צו גלויבן

זייער בארימען זיך און לייבן. טראכט זיך, אז ער האָט קיין ברירחה און ער לעבט א צייט א שווערע.

האָט קיין ברירח, איז אין קלעם. ווערט געשלעפּט און ווערט געשטויטן. סטאלינגראד טוט אים א נעם

אין דעם ווירב?-קאמף דעם גרויפן קעמפט אין די פארשקלאפערס רייען אֶנשטאט זיך, די וועלט באפויייען.

סטאנען שיינט א שטראל פון גליק. בליץ-קריג הויבט אָן גיין צוריק. פירערס מחנות בארגדאראפ,

פיס אויף פּלייצעס אָן א קאָפּ.

סטאן דערלעבט קוים די מינוט, זיין אויף יענער זייט פון פּרוט.

חברים פון דער תפיסה אנטלאָפן מיט חברים זיך געטראָפן.

ווערט א פֿלאן, וואָס דארף געלינגען; פאָלק--- די הערשער צו באצווינגן. מאכן שלום מיט סאָוועטן

און דאָס לאנד פון חורבן רעטן.

די היסטאָרישע פֿארטייען

ברעכן זיך די הענט און שרייען; אייזנהאוער עט קאַָמפּ ווו זענען? זייערע פּריווילעניעס ברענען". שיקן אויף דער וועלט שטאפעטן קומען קודם די טאָועטן.

מ'לוגט אין קלעם זיך נישט צום אויסדרייען

פון סאוועטישע ארמייען

פאלק מאכט שלום. קריצן ציין.

ווארע, ברונז, זאָגט: ,אמן"

גרויסער טאָג! און ערשטער זיג!

פריי--- דאָם פאָלק, זיין וועג צום גליק.

קאמוניסטישע פּארטיי

פון די לאגערם, תפיסות פריי ווערט דערהערט איר קלאָרער זאָג אינעם שיין פון העלן טאָג.

סטאן און ברודער פריינט דערקענט. און זיי געבן זיך די הענט.

מיט די וואָפן אין די הענט,

מיט סאָוועטן אין די רייען. קעגן אמתן פיינט געווענרט העלפן זיי די וועל?לט באפרייעין. סטאן העלפט ענדיקן דעם זיג. שלום--- און אחיים צוריק.

א אין דער היים, סטאנס ווייב און קינד אויסגעמארכעוועט פֿון נויט. אויסגעטרוקנט אויפן ווינט, מאָנט ער ווידער ערד און ברויט. הערט ער ווערטער אלט באקאנטע ז ווארהט אויף דער קאנסטיטואנטע!

נר. 188

אי יי א יי

סטאן פון תמיד אָן גענארט, הערט וי פּריצים זאָנן:-- ,ווארט! אנדערש טון וי קאנסטיטוציע, הייסט כמעט וי רעוואָלוצין!" פּריצים קריצן מיט די ציין.

זען וי סטאן נעמט זיך אליין.

ה. לייוויקס הכנעה

פאר

דייוויד דובינסקי האָפן פּריצים, גענעראלן.

נאָך איז נישט די זאך פארפאלן, ווייל ראדעסקו ,ענגלישמען"?') קעז נאָך ווייזן װאָס ער קען. אָבער סטאן איז נישט אליין. פאלק באפעלט ראדעסקון גיין.

איר קעוט שוֹין, דוכט זיך, גאַנץ גוס דייוויך דובינסקי, דעם געלט-פארטיילער פאר די אלע, ארבעטער" יאָרגאניואציעט, װאָס צילן צו ברעכן די איינהייט פון אר. בעטעריקלאס(סאראגאט אין איטאליע, קארל שוחאכער מיטן נאצי סארלאַ שמיר אין מערב-דייטשלאוד,{פֿאָרס אוווריער" אין פראנוקרייך אאז"וו).

טוט ראדעסקון דאָס פארדריסן,

און באפעלט אין פאָלק צו שיסן.

ס'איז א מנהג נאַך פארבליב},

נאָך פון ניינצנהונדערט זיב},

אכצן--- צװואָנציק--- דריי און דרייסיק

ז*,: בלוט זען גיסן ווען מ'איז כעסיק. אֶט צום דאָזיקן זײיער געטרייען אויס

פירער פּוּן דער טרומאן פֿאַליטיק אין רי {ארבעטערייאָרגאניזאציעס האָט ויך געי וענדט אין דער צייטווג ,דער טאָגײ פּון אפריל, יט אן אָפּענעס בריוו

זיך דערוווסט מען קומט באשטראפן, איז באצייטנס ער אנטלאפן. פרעמדע אמבאפאדע אָפן, האט ער דאָרטן שוץ געטראָפ!. 8יטן דער דיכטער ה. לייװיס. אַ בריו, װאָסט אי טול מיט הכועהריקעה חניפה, מיט לויביגעזאוגען, װאָס דערשטויגען מבר א ידישן דיכטער, וועלכער האָט אַויי שטאַרץ ליב צו רעדן װעגן װירדיקייט.

אָט אי א מוסטער פֿון לאקרעצריקער זיסלעכקייט אױיפן אדרעס פון דײװיר רוביוסטי..רי אינטערגעשאָגאל יוגיאָן, װאָט איר זענט איר װירריק ער, הצי לח הדיק ער פֿרעױירענעט".

און ווייטער..פוּן וװעסען אנרערש זאָלן מיר דערװאַרטן אזא דורותדיקן צו. גאוג צו דעם לעבן פון אוודוער פאָלק אאו"ו... אויב נישט פון אווינע מעוה טשן װי איר--- פון אונדזערע ארבעטער

ליידט דאָס פאלק פון קריגס-נאָכווייען.'| רחקות קוים איכערצושטיין.

ווי? נישט וואקסן אויף די פעלדער. וואקסן נולן אויף די געלטער.

ברעכן שרייפלעך אין פאבריקן, ארבעטאָרער צו דערשטיקן. וואקסן סוחרים פון וואלוטן, מאכן אז דאָס פאָלק זאָל בלוטן. שיקט אמעריקע מיליאָנען, ווערט א שפע פון שפּיאָנען.

סודות נייען פון אוער צו אויער, אז א טויבער ווערט געווויער, ווו אמעריקעם מינדסטער פינגער רעטעט אייראָפּע פון הונגער. נישט געפייפט און נישט געבלאָזן וואקסן בילקעס אויך אויף גראזן. פִּירער'.י.

און ווייטער דערגייט לייוויח אַזוֹי װייט, או ער חלומט אפילו פון דייוויד דוביג­סטי. אחחת, א גאנץ פֿראָוטאישער חלום, גאָרנישט קיין דיכטערישער פאנטאסטי­שער. עס חולמט זיך איס, אז רייוויך דוי בינסקי האָט אויך דעם שפֿאלטעריש-­רעאקציאָנערן קולטור-קאָנגרעס מזכה גע װען מיט דאָלארן... און אָט דעם חלום דערציילט עס.ה.. לייוויק אין ויין הכגנעח­דיקער ווענדוגג צו דייווידך רוביוסקי.: אוו ער בעט. זיך ביים ,בעל מאחי. ,געט ערנסט ינע ווערטער, װאָס קוֹּ מען פון הארטצען, פו|} ואָרג און באציווג צו אײדי.

און אָט דער דאָזיקער בריוו מיטן דיב" טערישן שווונג און חלום, װאָס האָט א גאנץ פּראָזאאישן באשייר. עגדיקט ויך מיט פאָלגגריקן זאץ, װאָס איז כאראקטע­ריסטיש פֿארן גאנצן בּריוו:, נעחט אויף פּרייוט דור דובינסקי, מייגע ווערטער, גע װעגּדעט צו אײך, אווי ערגסט וי וי זעגען געשריבן".(דאָס ממיינט ה. לייוויק דערממיט צו זאָגן, או ויין חלום זאָל געז גנומען וװערן גאנץ ערנסט. עס איז א חלום פון א דיכטער!).

נעמט אמעריקע גאָלד א גרירע, און מיר האָבן שוין פּאפּשוי מעל. ווי? די קאץ נישט זאָגן יידו,

און דער הונט נישט בענטשן גומל. נאָר די מענטשן-קינדער עסן. הונגער מאָנט, באצאָלט מען חובות. צו געדענקען נישט פארגעסן,

וי אמעריקע טוט טובות.

פאָלק געפירט פון דער פּארטיי מיט דער הילף פון די סאָוועטן, איז געלונגען בלייבן פריי

און פון נויטן זיך צו רעטן. אין די אייגענע כוחות גלויב אויף די אייגענע כוחות טלייען, נישט צו לאָזן זיך בארויטן

און אליין זיין צוקונפט בויען.

אויסגעריסן ווערט א דאָרן, אויף זיין פּלאץ וואקסט זאפטיק קאָרן,

רעפּובליק'שטאָט דינאסטי, ארבעט'שטאט געווינס אָן מי. ם'לאנד געפירט פון פֿאָלק, װואָס שאפט. פּריצים-מאכט איז אָפּגעשאפט. פונעם אנהויב ערד-רעפאוים ביז צום איבערשטייג פון נאָרם, מיטן פינףדיאָר פּלאן-גאנג איז איין פרירנס-קאמף-געזאַנג

איך שיק מיי} װענדונג צו אייך אי אָוגעזיכט פוּן יעגער טא רעמ ער און טוודערלעכער ליכטי רייט, װאָס גיט א קום אֲו אויף מיר און איך בין זיכער, אז אויך אויף אייך, פון אוערוער אַמאָליקער לאֲדוש און מיגסק".

שטארקסטע וואָפן קעגן קריג אונדז צו זיכערן דעם ויג.

1) אינוינטשיבל== אומבאזיגבאר

2) קאָנװענאבלער== ס'לויגט זיך בעסער 3) קאָנטשענטרארע== מאָבילטזירט אין ארמיי

4) טשערטשעטאשן== יוגנטלעכע דערצויגן אין א מיליטאריסטישן גייסט.

5) סענדערל פילאָגערמאן== ס'איז די ריד נון

דער

אָט דעם ואָזיקן הכגעהריק לאקרעצי

אלעקסאנדער מארגילאָמאן. די יידן פלעגן איםן.,: רופן סענדערל. דיקן בריוו האָט געשיקט ה. לייוויק דעם 6) איצארעס== שמאָלע וייסע הויזן פון לעו| פ9ּויטן אפֿריל אין דעם יאָרטאָג פון וואר­

װאָס די רומענישע פּויערים טראָגן. 7) מוזשדיי== צעריבענער קנאָבל מיט עסיג 8) אגריקולטאָר== ערד-ארבעטער.. פ) רעזטעבץ= ס'איו די רײר פון די דרי עלטסטע װאָס מען האָט באשטימט זי זאָלן צו­העלפן דעם קעניג מיכאל מחמת ער איז נאָך| אֵיין פאר װידערבאװאָפּעגען די נאציס געװען א קינד.:

0) קאפיטאן== ס'איז די רייד נון קאָדרעאנו| און האָבוֹ אײַוגעלייגט וועלטן, אז די

דער פירער פון די לעגיאָנארן װאָס האָט זיך א| יב: ײ אַר. האָ נאצישע מעררער פון מילי ײ נאָמען געגעבן קאפּיטאן. ו מיליאָנען ייו ואל

שעװער געסאָ-אויפשטאנד, צו רײיויך דוביגסקי דעם פרייגט פון די שומאכערס און קארלאַָ שמירס, וועלכע שטעלן זיך

) אינאיגטע== פאָרוֹיס.{ נישט באקומען זייער גערעכטע שטראָף. 2) ענגלישמען-= ראדעסקן איז געװען דעל|:: רב: משרם ענגלישן אינשער אליזם. אין יך./= אוו דאָס אלץ; שוליב דובינטטיס הא

מעניע. גארן....

=-=) יה:=+-.=-.זי