נאראן

אסער, ון נו װאָס ייערע ערשט דאָרף קווא" ער.

יכַנטע ר אין ן מיר צוא­יסנע­סטער טשיםה

ה רו" יח

יו און

גאנ'ץ ימיר, לעבט אלטע 1 בא­אויס­

יעפאָן

ר אר­י גע­{טער, א אטעק, לענצן פאר

יגענע.

גוטן אזא אויס­מייה פרעגן אל א ס-זשע יטער. איז, ואס טפער וה,

הי

נטייס­זעווא,

25

נאָראָ",

עצענ­וגראם

די אֵנִי­םיכאר דישע, - דער אוים­ן אנ­

בע איז ,פאר­ם און וארעם איבער

על ­

זוננען

"געגעח טייער. דעפּו­

איקוף-בלעטער"

דער איינפלוס פוז דער פּראגרעסיווער רוסישער ליטעראטור אויף פּרצן.

אוב מיױ. מויען דורך,. אפילו נאָר בדרך-אגב, די וועלט-ליטעראטור, פון די סאמע עלטסטע צייטן ביז אין אונדזערע מעג, וועלן מיר בי אלע גרויסע קינסט­לֶער געפינען פּראָגרעסיווע, רעוואָלוציאָ­נערע מאָמענטן,--- פארשטייט זיך, א­לעמאָ? פּראָגרעסיוו-רעוואָלוציאָנער פאר זייער תקופח..=

צווישן די דאָזיקע גרויסע קינסטלער באגעגענען מיר אויך דעם אייגנארטיקן קלאסיקער פון דער יידישער ליטעראטור י.?. פּרץ.

בלי ספק האָבן זיך אין י.?, מרצעס לעבן און שאפן אָפּגעשפּינלט זייער אָפט

און בולט מאָמענטן פון רעואָלוצינאָנערן

קאמף.

ס'זענען נוט באקענט-- זיין נאָענט­קויט צו די ברייטע יידישע מאסן בכלל און צו דער ארבעטער-יבאוועגונג בפהטן זיין אקטיוויטעט. אין ראמען פון די אָוונט-קורסן פאר פּשוטע מענטשן, בעלו­מלאכות; זיין טעטיקייט ארום די פּוב­ליקאציעס: ,יידישע פאָלקס-ביבליאטעק" און ,יום-טוב-כלעטלעך"; זיינע פּובלו­ציסטישע ארטיקלען מיט א פּאָליטישן קאָמבאטיוון, פּאָלעמישן כאראקטער.

נייענדיק. אויף דעם דיאלעקטישן וועג פוז נישט באטראכטן קיין אויגנ" בלוקי י.?. פּרצעס פּערזענלעכקייט אי­זאָלירט, געפינען מור, אז די פּֿאֲזיטיווֹ­סטע איינפלוסן, וואָס האָבן בארייכערנ­דיק און פארברייטערנדיק געווירקט אויף זיין שאפן, זענען געקומען פון די צוויי

טיטאנען פון דער מאָדערנער פּראָגרע"

סיווער רוסישער*ליטעראטור--- אנטאָו

טשעכאָוו און מאקסיס גאָרקי.

די דאָזיקע פארשטייער פארוואָרצלט אין דער פּסיכישער סטרוקטור פון זייער פאָלט, האָבן געטראָגן איינע און די זעלבע ,אל­וועלטלעך מענטשלעכע. פאָן".

מען וואָלט געקענט זאָגן, אז די ווערק פון אנטאן טשעכאָוו, מאקסים גאָרקי און י.?. פּרץ זענען--- אויף וויפיל נאציאָ­נאל אין דער פאָרם, אויף אזויפו? טיףּ מענטשלעך אין אינהאלט.

ביי יעדן פון זיי איז דאָס שאפן דורכ­געדרונגען פון איין באצייכנענדיקער צי?­באוווסטקייט, די כוונות זייערע זענען נאענטע.= כאראקטעריסטישער שטריך, וועלכן מיר געפינען ביי טשע­כאָוון, פּרצן און ביי גאָרקין אויסשליט­לעך, איז: אין מיטלפּונקט 8וו שאפן} שטייט דער מענטש דער אָרעמער, עקספּלאַאטירטער, אַפּילו דורך דעקלאסי­רונג דעמאָראליזירטער פּאָלססימעגטשט. דער דאָזיקער העלד ווערט תמיד בא" טראכט מיט איבערגרויסער ליבשאפט;

איך ב

איו רער ראָויקער סקיצע, וועלכ9

מיר רְרוחן איבער פון דער רעמאָטרא?

טישער װאָכגשריסט ,.פריי.. ישראלי,

גיט אוגרוער אױיטאָר איבער וויאווי

עס האנדלען רי רעאקציאָגערע פּאַרי

טייפן אין ישראל ערב די וואלן. סיאיז

א פארסעסט בווישן זי אין אָפֿשױפּן

די וי לער. ייי ואָגט צו פאר שסטיסעך

אויף זייערע וואל צעטלען גאַלרענע

בערג/,...

די רעדאסטיע

איבעו נאכט בין איך שיעור ניט נע­װאָרן א ייד--- א גביר. און אויב מ'רעדט וועגן ,,געווארן", קענט איר שוין פאה­שטיין, אז ביז אהער בין איך געווען א קבצן זוין זיבן. פּאָלעס.

אלץ חומט מיטאַמאָ?, אומגערעכטער­הייט,

{ ס'איז געווען אין איינעם א פארנאכט. עס עפנט זיך די טיר און עס קומט אחיין .א מאן מיט א פרוי,-מיט א ברייטן פריינטלטכן ,,שלום!". קיין סך נישט גע­רעדט, גיבן זיי זיך א זעץ אויס ביים טיש, וי בי זיך אינדערהיים. דער מאן שלעפּט ארויס א פּליק פּאפּירן, בל?ע­טערט אין זיי און גיט זיך א ווענר צו מיר:,

-- איר קענט מיך?

-- ניין, דאָס הייסט, איך קע} אייך שוין א 10--15 מינוט, נאָר אייערע נעמען זענען מיר נאָך נישט באַקאַנט. ||-- זייער. אנגענעם. איך היים יקודה און דאָס איז די גברת מרים. זאָנט מיר,

די עכטע, פון דער געזעלשאפט פארשטוי­סענע אייגנשאפטן ווערן אױסגעגראָבן פון דער טיף און אויפגעהויבן צו דער זון -- די נשמה שטייט דענצמאָל אן אנט­פּלעקטע, זי דערשיטערט און מאכט ווילד אויפברויזן דעם האס קעגן יענע וואָס ווארפן אומגליק און מיזעריע אויף די מאסן צוליב זייער אייגענעם וווי?­זיין.

אזוי שטייט, למשל, אין אנטאָן טשע­כאָוום פקיצע ,,וואניקא" אין מיטלפּונקט פונעם געשעעניש אן אָרעם יינגל, װאָס מען האָט עס אָפּגעגעבן צום שוסטער אליאכין אויסלערנען די מלאכה און וואָס שרייבט פון זיינע?ייד צוּ זיין ,זיירע­ניו, קאָנסטאנטין מאקאראוויטש", דעט נאכט-וועכטער ביי די הערן זשיווארעווס אויפן נוט.

אין קוים 6 דרוקזייטלעך, באווייז טשעכאוו פאנאנדערצווויקלען די שוס­טער-שטוב מיט אירע באוווינער, זייער טאָנ-טעגלעך?עבן, דעם דאָרפישן ארום פון וואניקעס זיידן און א קליינע שפּאה רינע עפנט ער אפילו צו די רייכע שטיבער פון די גוט-באזיצער. דאָס קליינע מעשחה­לַע לויענט זיך נישט נאָר שורהווייז, נאָר אויך צווישן די שורות.

ביי פּרצן טרעפן מיר אן ענלעכן אויפ­טו.-אין דער קליינער דערציילונג ,,זיב| נוטע. יאָר?" פונעם באנד ,פאָלקסטימ­לעכע געשיכטן", באשרייבט ער א גאני אנדערע סביבה, נאָר די העלדן געהערן. צום זעלבן. סאציאלן שיכטי--- צו די גאָר אָרעמע.

אט רעדט זיך פונעם טורבינער, אָרע­מען טרעגער טוביח, אז צו אים איז אמאל, פארצייטנס געקומען א דייטשל, בשעת ער איז געשטאנען אין מיטן מארק און געווארט עס זאָ? פון ערגעץ קומען א הילף און ער זאָל עפּעס פארדינען ,זיין ווייב סערל? און די קינדערלעך זאָלן חס ושלום נישט הונגערן"; האָט דאָס דייטשל אים געזאָגט, אז אים זענען באשערט זיבן גוטע יאר און ער זאָ? אליין אנטשיידן, ווען ער ווי? זיי זאָלן קומען--- איצט באלד, צו פארן טויט. איז טוביה זיך געגאנגען ראָטן מיט סערלען, זיין ווייב, און באשטימט די זיבן גוטע יאר זאָלן זיך טאקע באלד אָנהוױיבן. און אזוי איז געווען, נאָר די יאָרן זענען גיך אוועק און דאָס דייטש? איז װוידער געקומען צו טוביחן. האָט ער אים טאַקע געטראָפן אין מיטן מארק, פּונקט וי פאר זיבן יאָר, ארויסקוקן אויף א פארדינסט. טו­ביח האָט אָבער געשיקט צו סערלען, ווייל ,דאָס עשירות איז געווען א גאנצע צייט ביי איר אין די הענט". טרעפט דאָס

ין ש איך בעט אייך, מיט װאָס באשעפטיקט איר זיך און וי גייט עס אייך בכלל אין לעבן?

== וואָס הייסט, איר קאָנט מיר דען מיט עפּעס העלפן?

-= וואָס פרעגט איר וי א קינה? מם-'

תמא אַז איך פרעג, קאָן איך דאָך העלפן.

דערהערט אזא ענטפער, איז מיר ליב­טיק געוואָרן אין די אויגן און איך בין ארויס מיטן גאנצן פּעק? צרות, אונטערן אקאמפּאנימענט פון מיין ווייב, אזוי אז יענעם איז פינצטער געוװאָרן אין די אויגן...

== הערט, מיין פריינט--- גיט ער זיך א שטעל אויף.

== איער ענין מכוח א שִׁיכון וועט ווערן דערלעדיקט.

אויך די ארבעט וועט מען אייך זען צו טוישן, אזוי אז איך וועט ווייניקער ארבעטן און מער, אסך מער, פארדינען. און מכוח דעם װאָס איר האָט נישט קיין איין נאנץ גלאָז און קיין איין גאנצן טעז לער אין שטוב, זענען דאָס אלץ נאריש­קייטן, וועלכע שפּילן ביי אונדז קיין רא לע נישט. דאָס זעלבע איז אויך מיטן מעבל. איר מוזט זיך נאָר, דא אַ אונטער­שרייבן, וי איז איער נאָמען? גאָפלאט? איז יאָ, שרייבט אייך דאָ אונטער, און געדענקען זאָלט איר, אז אין טאָג פון די וואלן זאָלט איר שטימען פאר אונדז, דאָס הייסט פארן ,,אלף", יאָ, נאָר פארן אלף". און אז איר וועט וועגן דעם געד דענקען, וועלן מיר, נאָך די וואלן, ווידער

דייטש? אויך סערלען, פּונקט וי אמאָל פאר דער אלטער, ליימיקער כאטע, אָרעם געקליידט און שמייכלענדיק; זאָגט ער איר דער פארקליידטער אליהו הנביא, צו­ליב וואָס ער איז געקומען און זי ענט­פערט אים ,או זי האָבן קײגמאָל גישט געהאַלטן דאָס גאָלר פאר זייער אייגנס, װייל װאָס א מענטש פארדינט מיט זײַנע צען פינגער, דאָס איז זיינס".

אזוי ווונעדרבאר האָט פַּרץ געמאָלן זיינע פּשוטע העלדן. נישט פארלירנדיק זיך אין איינצלהייטן, וואָס זאָלן איבער­לאָדן, האל?טנדיק זיך פֿונקט אזוי ווי טשעכאָוו ביי דער קארנסטער פאָרם, נישט פארגעסנדיק קיין רגע די צענטראלע כוונה זיינע--- באשטימט ער, דער קינסט­לער, אויפן סוף ,אל קיין בעסערער בעל פֹּחֲדון וי מוביה און זיין ווייב סֶערל זע" גען נישט פאראנען".

פּרץ מאָלט אזוי שטראלנדיק טוביהן און סערלען, אז ס'זאָל כדאי זיין צו ווערן וי זי גום און ערלעך.

ביי מאקסים גאָרקין דערגייט די אי­בערגעגעבנקייט צום פאָלקס-מענטש ביז צו דער קאטעגאָרישקייט.

מאקסים גאָרקי האָט נישט נאָר אנט­פּלעקט אלע ניואנסן פונעם פאָלקס-מענטש --- פונעם נבאוווסטזיניקן ארבעטער, ביז צום דעקלאסירטן--- נאָר אויך געשול­דערט די מענטשלעכע דראמע, די דער­שיטערנדיקע,= וואָס מען באגעגנט ביז אויף דער סאמע נידריקסטער שטופע פון דער קאפּיטאליסטישער געזעלשאפט.

א צווייטע ראראקטעריסטיק, אויך א געמיינזאמע פאר טשעכאוו, פּרץ און גאָר­קי איז: דער קאָנסטרוקטיווער כאראקטער פוּן זײערע שאפונגען, סיי בשעת זיי קריטיזירן שארף, סיי בֿשעת זיי דערמו­טיקן און דערהויבן.

ביי טשעכאָוון איז די דאָזיקע קריטיק א שטילע, אָבער. א נישט ווייניקער שטרענגע. א ביישפּי? איז די דער­ציילונג ,אניוטא".

;.--זי איו אן ארעם מייד?, הי' חברטע פון א מעדיצין-סטודענט, זי ארבעט אין שטוב, זי פארדינט, זי פֿארזאָרגט, זי דינט אפילו פאר אן ,עקספּערימענטא?­סקעלעט".(כאָטש אין שטוב איז אייז­קאלט, און ווייל זי איז גענוג דאר, מען זאָל קענען שטודירן אויף איר דעם מענטשלעכן סקעלעט.) פארן לעצטן עק­זאמען הייסט, קאַטשקאָוו", דער סטו­דענט, איר גיין, ,,וויי? פריער אָדֶער שפּע­טער מוז עס דאָך סייווי געשען. חתונה האבן קען' ער, פארשטייט זיך, נאָר מיט אן אנשטענדיק מייד??. אניוטאן איז עס נישט די ערשטע ביטערע דערפארונג.

פון אברהם גאָפלאט

צו אייך אריינפאלן און אייערע אלע ענינים וועלן דערלעדיקט ווערן אק בעס­טער אָרדנונג... דערוויי? האָט מיר א גוטן, און שלום.

אַוועקגעגאנגען, און ביי מיין ווייב האט דאָס פּנים זיך צעשיינט, ווי די לבנה, אין סוף חורש.

נו, סוף-סוף, זיך אויך דערווארט. דו ווייסט, אבֿרהם, אזוי וי זי זענען נאָר אריינגעקומען האָב איך באלד דערקענט, אז דאָם איז נישט אבייווער. ב'האָב באלד דערקענט אז דאָס זענען מענטשן מיט א ברייט הארץ און...

מיין ווייב האָט נישט באוויזן צו ענ­דיקן, וי די טיר האָט זיך ווידער גע­עפנט, עמעצער איז אריין און שוין שטיי­ענדיק אין שטוב, דריי מאָ? אָנגעקלאפּט אין טיר...

-- איר זאָלט וויסן זיין,--- האָט ער אָנגעהויבן נאָך אויף דער שווע?, אז מיר לעבן ערגער אין מאטעריעלן און ערגער אין מאראלישן זין. אנשטאָט צו נעבן דעם בירגער צו עסן און אָנצוטאָן זִיך, פארן קיין אויסלאנד און פארשווענדן מיליאָנען אויף גאָרנישט. א גאנץ יאר קלערן זיי נאָר וי אזוי מער צו אונטער­דריקן און מער שיקאנירן דעם נרויען מענטש, און. אז עס קומט צו וואלן, ווערן זי אזוי נוט און זיס, כאָטש נעם און לייג זי צו צו א געשוויר.

-- אנטשולדיקט, וועגן וועמען רעד איר דאָס?.:

יעור געװאָרן א גב

שי

ינען

אין דער דערציילונג קענען מיר ווידער צווישן די שורות לייענען. ס'איז בוֹלט דאָס עכטע מיטגעפי? פונעם שרייבער (נישט קיין מיטלייד) ווען ער ווייזט אניו­טאן אזא נאָב?-פּשוטע, אָבער נישט דאָס אליין, עס קאָכט דער שטומער כעס אין יעדן װאָרט, דער כעס קעגן די געזעל­שאפטלעכע פאָראורטיילן, קעגן דער אינ­פּעריאָרער ל?אגע פון דער פרוי אין דער קאפּיטאליסטישער געזעלשאפט.

אויך אין פארבינדונג מיט דער טערדריקטער לאגע פון דער דאָס מאָל, פון דער יידישער סביבה, האָט פּרץ גענומען ס'װאָרט.

א באצייכנענדיקער ביישפּי? דערפאר איז די גוט-באקאַנטע דערציילונג ,א כעס פון א יידענע".

אן אָרעמע יידישע שטוב, ווו עס וווי­אי ,ער;און!א זי". זי ארבעט א זאָק און וויגט ס'וויג? און ער לערנט תוֹרה ביים טיש. און קיין ברויט איז נישטא... דאָ ווארפט זיך דער כעס פון דער איינ­געפאלענער ברוסט ארויס... ווער מיר יענע וועל?ט, וואָס מיר יענע וועלט, די ועלט דארף זי!--- די דערציילונג ווערט אָפּגעהאקט. נישט פאראן קיין אנדערער אויסוועג--- נאָר זיך הענגען. אָבער דאָס קינד און וויג? איז נאָך פאראנען, אוּן עס וויינט, עס מאָנט עסן--- פון וועמען? פון איר, פון דער מאמען!...

פּרץ דערענדיקט נישט ווערטלעך, אָבער דער איין-איינציקער אויסוועג איז קלאָר: אקעננשטיין, רעוװואָ?טירן זיך-- נישט נאָר דער יחיד; ,ער"--- ווערן אלע וי ער, ,,זי".-= ווערן אלע וי זי.

און אויפן סוֹף גאָרקי. פארשטייט זיך, אז אויך ער האָט נישט פארשפּעטיקט זיין װאָרט צו זאָגן אין דער פראגע. נאָר גאָרקי איז נאָך ווייטער גענאנגען. ער האָט שוין געוויזן דעם וועגֿ-- װי­אזוי דארף זי זיין, וואָם דארף זי טון -- די פרוי. ס'איז יעדן באקענט מאק­סים נאָרקים ראָמאן ,מאמע"-- דאס בוך ואס האָט אריינגעשיינט נישט אין איין פרויעז-הארץ, נאָר אין הונדערטער­טויזנטער. י

מאקסים גאָרקיס ,,מאמע" איז שׁוין געגאן און פארנומען דעם איינציק ריכטיקן פּלאץ אין דער געזעלשאפט--­דעם פּלאץ פון א גלייכבארעכטיקטער קעמפערן פאר באפֿרייונג,

מאקסים גאָרקי דערנייט אויף אזא אופן אינעם ראָמאן ,,מאמע", צום סאָציאליס­טישן רעאליזם.

אזוי ציט זיך דער המשכדיקער פאדעט פון אנטוויקלונג פון פּראָגרעסיווער לו טעראטוריטראדיציע ביז צו אונדז,

אונ­

פרוי,

-= ואס הייסט וועגן וועמען? וועגן אונדזערע פארזאָרגער, וועגן אונדזערע היינטיקע רעגירער. זאָגט מיר, כ'בעט אייך, וויפ? שיכונים האָט איר שוין פון זיי באקומען? וויפ? פּעקלעך האָט איר שוין פון זיי באקומען? נישט וויסנדיק זאָג איך אייך, אז איר האָט גאָר נישט באקומען און איר וועט נישט באקומען, וויי? ביי זי הערשט דער דעוויז: ,צו­זאָגן קאָסט קיין געלט נישט".

-- אָבער מיר? פרעגט זיך נאר גאָך, וועט איר שוין הערן, וויפיל ציונים כלליים האָבן שוין אייגענע דירות און שיכונים, וויפ? מענטשן, וועלכע געהערן צו אונדזער פּארטיי, האָבן אייגענע גץ­שעפטן, פאבריקן און אפילו באנקן. וויפל? פּעקלעך עס דערהאלטן אונדזערע חברים

--- וועט איר זיך דאן אליין איבערצייגן, ­

אז איך רעד נישט סתם אין דער וועלט אריין.. און, וויסן זאָלטי איר,-אז' דאָם הענגט אָפּ נאָר פון אייך אליין. וועט איר זיין א מענטש מיט א קאָפּ, וועט איר זיך נישט ל?אָזן כאפּן וי א פיש אויףם דער ווענדקע, און שטימען נאָר פאר אונדז. דא האָט איר א פּעק? אויפרופן און וואליפּראָפּאגאנדע מאטעריאל. פא­פּיר שפּילט ביי אונדז קיין ראָ? ניט. צע­מיילט דאָס וועמען נאָר איר אליין ווילט און פארגעסט ניט, אז אלץ איז געווענדט נאָר אין אייך אליין. זייט זשע מיר נע­זונט און שלום וברכח,

װאָס זאָל איך אייך אסך דערציילן, אז איידער איך קוק מיך אום קלאפּט מען

יי

מיר האָבן נאָכגעפאָלגט און אנאלי­זירט דעם איינפלוס פון דער מאָדערנער, פּראָגרעסיווער רוסישער ליטעראטור--­נעענטער דעם איינפלוס פון אנטאָן טשע­כאָוו און מאקסים גאָרקי אויף י.?. פּרצן, און אזוי געפּרוווט דערקלערן אויף נאָך אן אופן פּרצעס ווערק און פּערזענלעכ­קייט./

פּרץ איז צו מאקסים גאָרקיס פאָוויס­זעערישן בליק נישט דערגאנגען. דורך פּרצן זענען דערפאר אָבער צום וװאָרט געקומען די אָרעמע, פּשוטע, טאַי קע אין טונקלקייט און מיסיטציזם גע­האלטענע יידישע פאָלקס-מאסן, וועלכבע האָבן שוין אָנגעהויבן ארויסקוקן פון זייער שמאָלער וועלט, ארויסגיין ביטלעכווייז פון איר און זיך אקעגנשטעלן די כוחון װאָס האָבן געפּרוווט זיי אויפהאלטן. זי ערע אויפטוען זענען קאָנסעקווענט, נישט תמיד באוווסטזיניק, אָבער די באוועגונג האלט, אין וואקסן.

און דאָס שפּיגלט זיך אָפּ אין פּרצעס שאפונגען--- אין דִי מעלות, נאָר אויך אין די חסרונות פון דער דעמאָלטיקער פאָלקס-באוועגונג, װאָס איז געווען פאר" כאפּט, און גלייכצייטיק איבעראשט פו­נעם אייגענעם דערוואכן.

פּרץ איז צו דער אָקטאָבער-רעוואָלוציע נישט דערגאנגען-- סיי צום רעוואָלו­ציאָנערן באגריף וואָס זי שטעקט מיט זיך פאָר, סיי צום היסטאָרישן געשעעניש. זיינע פּשוטע העלדן אָבער, די באָנצעס, חיימס, בערלס, און אזויפי? אנדערע, די בעלי-מלאכות, טרעגער, פּאסטוכער, בעלו­עגלהם האָבן זיך צו איר דערקליבן און זענען מיט איר געגאנגען. זיי זענען נישט צוריקגעגאנגען ,אין שו? אריין /, וויי? דאָס לעבן פאר וועלכן זיי זענען שוין צוגעגרייט געווען אויך. דורך פּרצעס מיטיטון--- האָט גערופן און גע­פאָדערט, וויי? די געזעלשאפט האָט גע­האלטן ביים וװענדיפּונקט און אין אזא צייט האָט קיינער נישט געקענט ווייט שטיין--- קיין איינער פון די מי?-מיליאָ­ניקע האָרעפּאשנע מאסן, פֿון סיו' װאָס"­ארא נאציאָנאליטעט.

די דאָזיקע מאסן האָבן אָבער פֿרצן מיטגענומען, סיי דורך ליכטיקע אוֹן סיי דורך שווערע טעג.

זמיד

ואד וושםה* נאָך נישט תמיו

פּרצעס וװערק קעמפט איניינעם מיט אונדז קעגן די שונאים פון דער מענטשחייט= רי

אימפּעריאליסטישע מלחמה-צינדער און די צו זיי פארקויפטע רעגירונגען פון א נאנצער ריי קאפּיטאליסטישע לענדער, און מאָביליזירט די מאסן צום קאמף פאר א בעסער לעבן, פאר שלום.

סימעלע שניידער

שוין ווידער אין טיר.

איך װועל? אייך ניט גיין דערציילן א" לעס פֿאָדראָבנע, וויי? דעם אוונט און די איבעריקע אָוונטן האָבן מיר געהאט איין גאסט נאָכן אנדערן, און צוגעזאָגט האָט מען מיר פון כל-טוב, אפילו פויגל-מילך און דאָס טעלערל פון הימל.

עס האָט לאנג ניט גענומען און איך האב שׁוין געקראָגן(צוגעזאָגט) די פאָל­גנדיקע גוטע זאכן:

אן אומזיסטן שיכון, דריי גוטע פּאָס­טנס, 1 פאבריק, 1 באנק, 8 וואגאנען פּעקלעך פון אמעריקע, א אייגענעם בית­עולם און א ניי יתומים-הויז, ווו מיין קינד וועט האָבן אן אומזיסטן פּלֿאץ, א מקוה, 2 נייע בתי-מדרשים. יידן! מען קאן דאָך טאקע משוגע ווערן...

וועט איר דאָך אוודאו פרעגן װאָס איך טראכט וועגן דעם אלעם? װעל איך אייך זאָגן: אויב עס פאלן אזוי פּלוצלינג, פון הימ? אראָפּ אזעלכע פארזארנערס אוֹן יעדער פארזיכערט מיר טויזנט מאָל, אז זיי ועלן מיר זיין וי א טאטע, וי א מא מע, אָדער ביידע צוזאמען--- איז צווישן אונדז גערעדט, ווייסט איר דאָך שוין ואס מיר וועט סוףיכ?-סוף פארבלייב! פון די אלע גלוקן... וויל איך טאקע כעטן דעם אויבערשטן, אז ער זאָל פוז מיר צונעמען די אלע באגליקער און איבער". לאָזן מיך אויף אייגענע קעסט. און איך, מיט מיינע שכנים, מיט די בעלי-מלֿאכות אין פאבריק, וועלן שוין אונדזער שטעטל

וי עס איז אליין באשטיין.