14
א
נר. 141
קאסא ססענטציטיי
-- צוויי יאָר זייט דעם פֿארעפנטלעכן דעם באשלום פונעם פּאָליטישן ביוראָ פונעם צ. ק. פון דען רומענישער ארבעטעריפּארטיי בנוגע בויען דעם ריזיקן פּאָליגראפישן קאָמבינאט
צום צווייטן יאר זייט דעם באשלוס פונעם פּאָליטישן ביוראָ פונעם צ. ק.
בנוגע בויען דאָס סקענטעיא-הויז"'
2
דער בוקארעשטער יידישער מלוכה
סע האָט פריינט פון ;ווידער א זי געזאָגט.
-- יאָ, ס'איז טאקע א פּראָפּאגאנדעפּיעסע-- האָבן אונדזערע אקטווויפטן אָפּגעענטפערט--- אָבער אזעלכע װאָט האָט זיך געשטעלט דעם ציל; אויפצוקלערן די יידישע מאסן וועגן זייערע?עבנם-יאינטערעסן. און נישקשה, א ראנק דער אָרגאניזירטער ארבעט פונעם יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט און ,איקום" צווישן די יידישע מאסן, איז דער זיג װוידעראמאָ? געווען אויף אונדזער זייט,
נישט געהאָלפן די פאלשע די יירישע ארבטנריקע,--פּראָפּאגאנדעיפּיעסע" האָבן
דאָסמאָ?ל אפילו נאָך א גרעסערעל ווי ביי דער פּיעסע ,אין שאָטן פונעם פּאלמענבוים"
0 יידישע ארבעטנדיקע מענששן האָבן אויסגעפולט דעם זאל. כאָטש די פאָרשטעלונג איז באשטימט געווען אויף 9א זיינער, זענען זיי שוין מיט א שְעה
פריער געקוֹמען. נישט געקוקט דערויף, װאָס דער רוב פון זיי האָט'זיך פארי זאָרגט מיט בילעטן שוין צוריק מיט עטלעכע טעג.
היינט די ווארעמע אטמאָספערע בשעת דעם ספּעקטאק?! דאָס פריילעכע חווק" געלעכטער בשעת דעם דערשיינען פון דער מאדאם מיקולעסקו און סאבינא,
פון איין זייט, פון דער אנדערער זייט די פּאָ
הילכיקע אפּלאָדיסמענטן פאר. די
מפנמוצואגעישוער-! עשאוענענ דשהשענג- רעוו אויף צווייען די וועלט איז צעשניטן
וי מעתלעתן אויף טאָג און אויף נאכט אויף איין זייט--- זיי שמידן דעם פרידן אויף צווייטער--- זיי רופן אין שלאכט.
די אויב} געבראכטע שורות זענען פון דעם ליד ,,נישטאָ היינט פאר קיינעם קיין מיטן" ואָס די פּראָגרעסיווע יידישע דיכטערן פון אמעריקע, דארע טייטלבוים, האָט אָנגעשריבן דא ניט?אנג בעת איר רייזע איבער דער וועלט, מיט וועלכער געלעגנהייט זי האָט אויך באזוכט א ריי לענדער פון פאָלקס-דעמאָקראטיע.
יאָ, די דיכטערן האָט געזען מיט אייז גענע אויגן דעם אמת. זי. איז ארויםגעפאָרן פון אמעריקע, ווו מענטשן-רערנידערונג און פּאָליצייישער טעראָר קעגן וושר זענען רעגירונגס"פּרינציפּן,- ווו ס'ווערט פארשווענדעט הונדערטער מוליאנען דאָלארן פארן פּערפּעקציאָנירן מאסן-פארניכטונגס-מיטלען, ווו ס'ווערן
פארמלייצט= טאָגטעגלעך, הורך די טרוסטימאגנאטן, טייבן טינט מיטן צוועק צו פארטעמפּן דעם מוח פון
די מאסן כדי צו שאפן א מלחמה" פּסיכאָז, ווו קולטור הייסט נאָר דאָס װאָס-ס' ווי?ר צו מאכן רעם מענטש, דאָם װאָם דינט פאר מאָרד און אומקום.
די דיכטערן האָט אָבער געזען אויך דעם הפּך אין די פאָלקסירעמאָקרא
טישע לענדער ווו די באפרייטע ארבעטימענטשן בויען פארברודערט פארן
געפיגט פֿיטן מאי דרוקט די גרויסע ראָטאטיווע, די באליבטםטע צייטונג פונעם ארבעטער-דפאָלק.
װאָם איז אָנגעקומען פונעם ס:
-טעאטער אין ראדעוויץ וויאזוי די יידישע ארבעטימענטשן האבן אויפגענומען. די פיעטע.-איך בין ווידער א גין דער היים". י'
זיטיווע פינורן,
0ס'יקעפּיקער וי צ
ם'איז אויך געווען צו ב
וויטער טייל יוגנט מיט ר
אויף די העלרזער, האט
צוועק פונעם ספּעקטאקל
טערעס נאָכגעפאָלגט יע דע האנדלונג ווען אויף דער בן
וויזן די פואנערן, ווא
פיל ליבע ב
גערערט װיקטאָרם 5 באסעל. האָט מיט זיך געפירט דעם קאמף פון א דעם
מענטשן-פארשטאנר, י ענדלעך זיך צו אנטשליסן צו ליב דאָ אין לאנד; און ניט זוכן קיין יק א לאנד וואָס מ'האָט עס פארקויפט דעם אמעריקאנער
גן זייע זסירעפּובליק,
6 ש!
וי זזויריי געזונטן
וו" אין
אימפּעריואליזם--- האָט מען געקענט לייענען אויף די פּנימער פוּנעם עיולם זייער שנאה צו די ציוניסטישע פארעהי טער.
נישט איינער פון די אָנוועזנדע האָט זיך אליין געזען וי אין א שפּיג?. הינטער מיר זיצן צוויי פרויען. ביידע פאָלגן נאך מיט גרויס אינטערעס די האנדלונגען אויף דער בינע. פון צייט צו צייט פאלט אויך א וװואָרט פון איינער צו דער אנדערער. איך האָב גאר שטארק געוואָלט הערן כאָטש איינס פון די ווערטער,-כדי אזוֹי ארום געווויר. צו ווער! וי אזוי זיי נעמען אויף די פּיעסע.
שלום און פאר א בכעסער?לעבן און האָט אויך געזען דעם געזונטן גייסט אין וועלכן די מאסן ווערן דערצויגן דורך א פּראָגרעסיווער דערהויבנדיקער קולטור ואס מאכט באוווסטזיניקער דעם מענטש צו ווערן א קעמפער פאר שלום און סאָציאליזם.
דער קאנטראסט צווישן די צוויי וועלטן האָט ביי איר ארויסגערופן די קאטעגארישע װאָרענונג: נישטאָ היינט פאר קיינעם קיין מיטן!
פארשטייט זיך אז אין דעם נרויסן געראנגל ואס קומט היינט פאָר צווישן די כוחות פון שלום און לעבן מיט די
כוחות פון מלחמה און טויט, האָט די קולטור באדייטנדיקע ראָלע. אין די פארייניקטע שטאטן און אין
די צו זי פארשקלאפטע מארשאליזירטע לענדער איז אָפּטמאָ? יעדעס פּראָגרעסיווע װאָרט באצאָלט מיט תפיסה און מיט בל?וט, די פּראָגרעסיווע שרייבער שרייבן ווענן דעם קאמף פון די ארבעטמענטשן קענן מיזעריע און דחקות און קעגן דער ראסן-ריסקרימינאציע, פּראקטיצירטע פון די דאָלארירעגירונגען. דער פאָלקס-דעמאָקראטישער רעזשים אָפערירט אינספּיראציעדקוואלן פאר אָפּטימיסטישע שאפונגען, אין וועלבע עס שפּיגלען זיך אָפּ די נייע מענטשן אויסגעוואססענע אין די באדינגונגען פונעם בויענדיקן פאָציאליום.
זיך שוין א טיי? פונעם ריזיקן קאָמבינאט אין פולן
{איקוף-בלעטער"
פון דער רומענישער ארבעטער-פּארטיי
גאנג. זייט דעם
זוועטן-פארבאנד, די וסקענטעיא",
ס'געלונגט מיר אָבער נישט די גאנצע| צייט צו כאפּן עפעם פון זייער שמועס.| ענדלעך, צום שלוס פון דער פאָרשטע-| לונג, ווען די שטורמישע אפּל?אָדיסמענטן| האָבן זיך געענדיקט, אפּ?אֲדי ו וואָס האָבן אויסגעדריקט די! קייט פון ד' מאסן-באזוכער מיט דעם| באשלוס פון דער משפּחה מאָנבלאט צו| בלייבן אין דער רומענישער פּאלקס-רע-| פּובליק--- הער איך וי איינע פון מיי-| גנע שכנות פרעגט ביי דער אנדערער: נו, װאָס זאָגט איר דערצו?"-- ,וואָס
זאל ג; זאו" זאל איך זאָגן
ענטפערט די אנדערע ען נישט דאכט זיך אזא איינפאכע פראגע מִיט איינפאכן ענטפער. און ד זי אזויפיל אויס און באווייזן, אז אונדזער אויפקלערונגס-ארבעט איז געווען קיין אומזיפטיקע. דער עולם האָט געאיילט דעם זאל צו פארלאָזן, א סברא, אז עס האָט זיי באנג געטון װאָס ספּעקטאק? האָט זיך געענדיקט. ם'איז געווען א גוטע אידייע נאָך דער
פּיעסע ,,אין שאָטן פונעם פּאלמענבוים"
;אט אזוי?"
, אשוז דױ ס איץ ון
אי 8|
דעם יידישן טעאטער-באזוכער צו ווייזן די פּיעסע ,איך בין וװידער אין דער| היים." ו
י. ראָזענהעק|
| פּרעמיע דער
/ פוג ם
|סירן
; זיך עפּעס נישט אזוי|
דער| ו
----------::-:---::-:-(---:-:-::-':----
בינעם העלער(פּוילן) זיי
דו מיינסט, אז נאָך דער בלוטיקער מחומה רו, און אז אויף שטענדיק
איז איז שוין ד
צייט אויף יגוטע שטילקייט א
נאָר, ניין, די שלאכט איז אלץ נאך נישט פארענדיקט!
דער שונא איז געבליבן נאָך, ער לויערט יף אונדז אן אומגעריכטער נייע מויער,
יעדע
און אומע ווארפן { אונדזער
2 1 {8, 2 ש 22
פון
פארברעכנס
די פינגער, ע ט גיריק איין,
ר פּלאנטערג
אים קאָן מען נאָר מיט
און וי פאראט יא) אומבאמערקטער קומט ער : אים האָכן די ארמייען נישט פארטריבן: : די מאסקע פון פֿארדארבנקייט און ליגן האָט אים געשיצט-- ער איז געבליבן--
ו
ליא יי.-!;יס=-=י-.= יי י ווא ער לעבט כו ך צו
ו דייר ער ירייה! ייע היים ער גרייט
דאָס פייער האלט ער אין
ר וואך! ער דארף פון 4
-י-יי
אירע קאמינסקא באקומען
4 וואכזאמקייט
זיך צו אוט
זי
7 ון אונדזער ערן
זייט 8
ש :
וואך!
אָנגעקומען-
היים דער אויפגעריכטע אויסגעקרומטע,
-י ײי יי י בהי צי שטערן,
יב!} י=ן יי
באזיגן!
דערמאָררן,
א נטערצינדן,
ין האס פאהבאָרגן/י
ו-זסח- ח-
ארי...ארי /.יי=-.*
אויפן פעסטיוואל
א פרעמיע
1
פון די פוילישט 1 היינטצייטיקע פּי יעסעס
די הוױיפּט-קאָמיסיע אויף אָפּצוש די רעזו?טאטן פונעם פעסטיווא? פ די היינטצייטיקע פּוילישע פּיעסעס, באשל?אָסן צו געבן די קינסטלערישער ל?ייטערין יידושן מלוכה-טעאטער אידע קאמינסקאן פאר און דראמאטורגיש
פּוילן רעזשי
באארבעטן
די פּיעסע פון אי. קושיוויצקא ,ד"ר אננא לעשנא".
די זעלבע פּרעמיע האָט אויך בא" קומען דער רעזשיסער פון מלוכהשן /טעאטער פּאָלטקי?/ אין ווארשע, א. בארדיני און פון קראָקעווער דראמא" טישן טעאטער י. קאלישעווסקי.
הערט יערן שבת א זייגער 20
די יידישע ראדיאַ"אוידיציע אויף די פּאַסטנס ראדיאָ ראַמעניא אויף וועלן-לענג 5 ס. און ראדיאָ בוקארעשט- ו! אויף 285 מ.
נדז און בײ זײַ
ווען מיר טראכטן צו. די אומצאָ" ליקע מיליאָנען מענטשן וועמענס לעבן פ'ווערט שענער און בעסער מיט יעדן טאָג אונטערן פאָלקם-דעמאָקראטישן רעזשים, ווען מיר טראכטן צו דימי" ליאָנען קינדער וועלכע לעבן און ווערן דערצויגן אין דער פרייער וועלט װאָס מיר בויען אין אונדזער היימלאנד, װען מיר טראכטן צו די אומצאָליקע ארבעטעריפּויערים און אינטעליגענטן דערוועקטע צו א ניי, פריד?עך, שעז פעריש לעבן, צו אָט די אלע וועלכע קענען און דארפן זיין די העלדן פון דער נייער.?יטעראטור-- מוזן מיר זיך חשבון געבן און געהעריק אֶָפּי שאצן די ווונדערבארע מעגלעכקייטן פארן שרייבער פון דער רומענישער פאָלקסירעפּובליק. ס'אוז כמעט שוין
איבעריק; צוצו
נעבן, אז פון דעם גליק?עכן זיך. שאפנדיקן לעבן געניסן בי אונדז אין לאנד אלע ארבעטימענטשן אָן שום
חילוק פון זייער נאציאָנאליטעט. האָט אויך אזוי ארום. דער יידישער שרייבער ווונדערבארע מעגלעכקייטן פאר זיין אנטוויקלונג, און פארן שאפן ווערק וועלכע זאָלן טיפער פארוװואָרצלען
די
דעם יידישן ארבעטימענטש צו זיין ארבעטיפלאץ, פארפעסטיקן זיין איז
בערגעגעבנקייט פאר זיין באשיצנדיקן היימלאנד, די רומענישע פאָלקסירעפּובליק.
שאפן-* טאקע די יירישע שרייבער אזעלכע ווערק, וועלכע דריקן אויס די דאנקבארקייט פון די יידישע מאסן צום היימ?אנד און צו. דעם אָנפירנדיקן כוח, די רומענישע ארבעטערפארטיי; ווערק, פון וועלכע עס דרינגט ארוים די זיכערקייט פונעם יידישן פאָלקס-ימענטש אינעם מאָרננדיקן טאָג און די אייביקע דאנקבארקייט פארן וועלטיבאפרייער, דעם סאָוועטן-פארבאנד, און זיין געניאלן סטאלין.
דאָ, אין אמאָליקן צו די אמעריקאנער פארקויפטן רומעניע, וו דער יידישער דיכטער פלעג זינגען: ,,איך שלעפּ א זאק מיט ביינער /אויף די גאסן צו פארקויפן./ קיינער ווי? אָבער
בי מיר די סחורה קויפן, /קיינער!/ /אנטשו?דיקט: כ'האָב יא א קונה אויף. איר געטראכן /דארף ער אָבער ביינער ח ע,| ניש װי מיינע לעבעריקע און באהויטע
/װאָס האָבן. נאָך א מוי? דערצו.../ (ם. בראונשטיין). אין אונדזער. לאנד, באפרייט
דורך דער סאָוועטישער ארמיי, איז היינט דער ארפעט-מענטש נישט מער קיין סחורה און דער ייד נישט מער קיין תירוץ אויף ראסן-העצע.
גאָר אין א?אנד וװאָס בויט זיך אויף פרייהייט און שלום, ווו אלץ און אלעס ווערט געשטעלט אין דינסט פון פארבעסערן דאָס לעבן פונעם מענטשן קען דער דיכטער שרייבן! מיין?אנדר איז װי א בוים /אָפּגעשיט מיט צוויטן/ פאר גאָרנישט אין דער וועלט /װאָלט איך עס נישט פארביטן/(א.שפּיגלבלאט),
איז טאקע דער חוב פונעם יידישן שרייבער אָפּצושפּיגלען די ווונדערבארע גרויסע צייט ואס מיר לעבן אין אונרזער באנייטן היימלאנד אוּן איינפלאנצן דורך זיינע ווערק שנאה צו די אימפּעריאליסטישע מלחמה-צינדער און זייערע ציוניסטישע צוהעלפער וװואָס ווילן אָפּרייסן דעם יידישן ארבעטמענטש פון א גליקלעך לעבן.
/זינג, מיין חבר, דו ביסט פריי צו זינגען. /ם'קלאפּן נישט קיין קייטן ווען הא?טסט אין האנט דעם בלייער/ זאָ? דיין װארט פאך פריינט וי טראָמפּעטן קלינגען/ קעגן שונאים ואס צעפלאמען ווילן אויף דער וועלט דאָס פייער./(א. ה. שטאָלפּער). מאָביז ליזירנדיק די יירישׁע מאסן אויף דער
זייט פונעם שלום-?אגער, וועט אויך דער יידישער שרייבער פון דער רו"
מענישער פאָלקסירעפּובליק טאָן זיין ערן-םליכט, און אזוייארום אויסדריקן זיין אנערקענונג פארן פאָלקסדעמאקראטישן רעזשים און פארן אֶנֹפירער פונעם שלֿום-פראָנט י. וו, סטאלין.
י. בערקאָויטש