/
יו חי
ינר. 144
} בער? שנאבל./=
א שמועס מיט די שכנים
ווען די זון האָט זיך געזעצט אונטער ווייטע בערג, און די שטראלן צעברעקלט אויף שטערן די גרוים--האָבן מיינע שכנים וועגן שלום זיך צערעדט,
מיט קוואלנריקע שטימעפ געקלונגען האָט:ס'הויף.
איז א געשלאָסענעם קרייז מיר זענען געזעסן, ס'האָט א יעדער גענעענט ס'בענק? מיט פרייד... וי מילשטיינער האָבן מיר צעמאָלן דעם נעכטן, נ'מיט ליבשאפט באשפּריצט די בייטן פון היינט,
ם'האָבן נאך געפעלט פונעם הויף דער גיסער מיכאי, ואָס װוינט אינעם אפארטאמענט דעם נייעם,
און אהרן װאָס ארבעט אין א דרעקסלעריי,
ווייטער--- איז יעדער געווען פון די שכנים.
נאָר--- אט זענען זיי אויך פון פאבריק שוין געקומען נ'מיט ,א נוטן אוונט" זיך געזעצט אינעם קרייז
אויף בענקלעך װאָס נ'א זייט זענען געשטאנען--
אי מ'האָט ווייטער געשפּאָלטן אין דרייען די צייט,
פון נייעם לעבן, פון שלום, האָבן אויגן געגליט; אין יעדן האָט געריזלט די געמיינזאמע דעה, און יעדער האָט געבראכט די שפע פון זיין געביט, בין שפּעטקייט האָט טיף זיך פארקארבט אין
אין קינדער-וועגעלע האָט אויפן לשון-געוויין
דעם דרעקסלערס קינד שטארקט זיך צעהילכט...
די מוטער האָט געזאָנט: ם'קומען אים די ציין--
מיר דאכט, ס'האָט די קליינע, מיט שטערן זיך געשפּילט... טאָווארעש!--- האָט מיט היימישער זאָרג גערופן די שטים פון פּעטרו מעכאניקער, וואָם אין א זייט איז געזעסן:
-- לאמיר אויך אין אונדזער גאס פארן שלום עפּעס טון, רופז די בירגער צום קאמף קעגן דעם שרעקלעכן נעכטן!
..-שכנים געדענקט--- האָבן גערויכערט אין פּעטרוס שטים די לעצטע ברענענדיקע רוינען פון טריבן אמאָל--
ווען אין לֿאנד האָט געברענגט די פרייהייט פרילינגדיק גרין, דער סאָוועט-ארמייער,-אויף זיין רויטער זיגרייכער פאָן!,
ם'איז געווען דער 28-טער טאָג פון חודש אויגוסט, מיר זענען געוואָרן דאן שיכור פון פרייר;
א ניי לעב הייבט זיך אָ|--- האָט פּארטיי געזאָגט,--דער ארבעטער וועט אױיסשפּראַצן א נייע צייט!
וי ליכטיקער היינט איז שוין אלץ-- אויף יעדן צענטי ער פאר אונדז אלע איז געוואקסן נ'וואקסט וווילשטאנד, די פרייר.. מיט מלבושים, אלדאָס"-גוטס, נייט זיך יעדעס מלוכה-געוועלב און /סארא בערג ברויט גיט אין פּלאן היי-יאָר דער ווייץ.
ס'האָט זיך דער טעם פונעם זומער געשפּרײיט
פֿון די בלומען-טעפּ פון פּארקאנס פון אָפענע פענצטער... ווען די פעטע בעלי-בתים האָבן באהערשט די צייט,
האָבן דאָ, פּאפּירענע רויזן געשמייכלט אין שטויביקן על?טער...
אין פּעטרוס רייד האָבן זיך באוויזן די מוסקלען פון נייעם לעבן, אייגנט?עך איז עס געווען די צערעדטע מחשבה פונעם קרייז. מ'דארף די חתימה וואָם מ'האָט פאר שלום געגעבן
פארשטארקן, און אָפּהיטן מיט יעדן פּרײז!
--=- אויב אונדזערע חתימות וועלן פארלייגן דעם וועג
צום שרעקלעכן קריג, וואָס דער װאָ?ל-סטריט צינדט!
זיכער!--- האָט אהרן זיך געווענדט צו איינעם וואָס האָט געפרעגט, און געזאָגט: דאָס זעט אפילו, דער ואס איז בלינד!
שוין ביז היינט האָבן מיר דען נישט אויסגעמיטן
דורך די מיליאָנען חתימות פאר לעבן,-- דאָס פייער? פארגעסט ניט--- האָט אהרנס שטים אויף שטאָ? זיך געביטן--אז אויך איצט פירט אונדז צום זיג דער באפרייער!
די שטים פון דרעקסלער האָט געעפנט דעם זכרון
פון אלע פון קרייז--- וי א פארוואָרפן בוך;
די שניידערקע וואָס האָט איר קינד אין אוישוויץ פארלאָרן,
האָט טרויעריק געקוקט אויפן קעצ? װאָס אין איר שויס האָט גערוט...
מיט א יעדן האָט פּלוצים א װאָרף וי א. ציטער פון ערד; עס האָט ווידער א צעהילעך געטאָן א געוויין פון קינד... וי גלייך די שטערן וװאָלטן וי אװויאָנען געברענט
און א געוווי פון א באָמבע--- איז דער טראמוויישער קלינג...
אין יערנס הארץ האָט א בילד פו} קריג זיך געפלעכט,
און א בילד פון טרויעריקע קאָרעישע מאמעס און קינדער.
די שניידערקע האָט אירע פון לאנג נוט געזויגענע בריסטן געגלעט, אוז אוראָרא האָט ביטערער געפילט איר אלמנהשאפט אצינדער.
און פּעטרו מעכאניקערס שטים האָט א קלינג נאָכאמאל:
לאָמיר זשע באשליסן--- און אנהויב פון ארבעט איז באשלוס,--
אויפצוקלערן די איינוווינער פון אונדזער ראיאָן,
צו באקעמפן די שונאים פון שלום, די שונאים פון 28-טן אויגוסט!, :
ואס ווארפּן
מיר וועלן צעשמעטערן די אלע ווילן
פייערדיקע בערג אויף אונדזער טייערן לאנד. אויף מיין אמתדיק היימלאנד--- האָט אהרן צוגעגעבן--װאָס איך ווע? קיינמאל פארלאָזן, און היטן ביינאנד.
:ןעיאפ בי יביי יע= גיבייא ערע בא אמ אננבאאובעאאסגאריע טסואוועג וא עיגרענע:טי
ער פארמאגט נישט אזא קרוין
/,איקוףיבלעטער"
רעל בללי
צום טאָג פון אונדזער באפרייונג
ווען ס'האָבן די ברוינע מאָדערנע בארבאר באפלאן דיין לאנר;
צעשטערט דיינע שטעט און פארברענט די נאצישע האנט,
און מיר איז געװאָרן דער ווייטיק אלץ גרעסער אין האר" אזוי באנג. ער האָט מיך געשראָקן, דער נאצישער טאנק.
דיינע דערפער
פאר דיר מיך געשראָקן
ווען ס'האָבן די רוצחים מיט שׁו דיין װױינשטאָט דערגרייכט, ס'האָט אלץ נאָך דער שטערן דער רויטער פון קרעמל? דעם וועג אונדז באלייכט.
וערד און מיט פייער
װי האָב איך געפיבערט, געציטערט, געליטן דו מאָסקווע, פאד דיר. געװאָלט כ'האב געוװואָלט מיין שנאה
דעם נאצו-וואמפּיר.
זאָל קענען צעמערשטן
וי האָב איך געגארט אז. מיין היימלאנד מיין טייערס זאָל מאכן דעם קער, און קעגן די רויבערס פון רעכט און פון פרייהייט
אויסדרייען דאָס געווער.
שוין שטייען פאשיסטישע הינט ביי דער וואָלגא, װאָס ווי?ן זיי דאָרט? די שטאָט מיטן נאמען דעם גרויסן,
אָפּמעקן פון אָרט.
דעם טייערן,
אלל
מיר האָבן קיין צייטונג, מיר מור ווארטן, מיר ווארטן. מיר ווארטן צו הערן איין װאָרט, פון זיג דעם געגארטן. און פּלוצעם דערהערט זיך אין רוים א גערידער, א יובל-געשריי, עס רוישט אים דער דניעסט ם'איז סטאלינגראד פריי.
האָבן קיין ראדיא,
נאָר איין איינציקס
ד, די ווינטן אים זשומען--
און ליכטיק סע ווערט אין די פינצטערע קעלערס,
די מורא וועהט קליין,
און גרעסער סע וואקסט אלץ דער גלויבן, דאָט האָפן, באלד וועלן מיר אייך זען.
שוין קומען פון ווייטן די שלום-ארמייען, די טייערע געסט,
זי קומען באפרייען די פעלקער אייראָפּעס פון נאצישער פּעסט.
א. שפּיגלבלאט
מיט דיר כ'בין געגאנגען די יאָרן די שווערע, געבליבן דיר טריי,
גע=קי=ן און-שטענריק יט די פריי
פריי.
ימ רר! וועט ברענג
אז דיין מעכטיקער כוח
: /רי, אך--ייזז זר מיט דיר בין צוזאמען אריבער דעם דניעסטער,
פאָרויס גייט דיי טאנק,
און עס ווערט פאר מיין אוער דער ברום פון מאָטאָרן אָרן
צום שענסטן געזאנג.
נאָך נעכטן געלעג! פארשפּארט אין די געטאָס
מיר זענען חי ימרי
און מיט די
מיר
ני יען אין ריי ש
מיר גייען, מיר גייען... פוז ווייטן דערהערט ױ יך א'היימישער קלאכג 2 באלד ווע? איך מיין היימ?אנד דאָס נייע באגריסן, דיר סטאלין, מיין דאנק!
מט די פאַנען די רויטע
ר א?טער, דער הייטער
ס'איז אויגוסט. די רעק אוז טאב מוין היימלאנד טטרעקט אויס מיר אנטקעגן די אָרעם,
מיין היימלאנד איז פריי.:
אי הארץ ביי מיר שטורעמט דער פֿרילוט א
ס'לויפן
די אי נאנגען{ שוין זיבן, צעבליט און גאטטאר רס א דאנק איר, דער אר
צום צי? מיר מארשירן מיט אייזערנעם ווילן באטש שטיינער סע לג{ אין וועג;
מיר רייניקן זיי און מארשירן אלץ פאָרױיס
צו שטראלנדע, ליכטיקע טעג.
און א זיך ווען שונאים דיין רייכטום פארגליסטן,
ועלן דיך היטן געטריי. צוֹ א העכערע הייכן מיין עס מירט דיך אונד
היימלאנד וועפסט שטיינן
זעו' פארטיי
דיין טאָג פון באפרייונג מיר גרייטן זיך פייערן
מיט נאָרמעס דערפולטע אַן שיעור.
מיט שייערן פולע פון זעט און פון רייכקייט, מיט לידער פון ליבשאפט צו דיר
ייט יי יי גייט רטיי-י/- אי יי יי...יע טי יי...ארי-יי/-א-----:--:יי =: ' ,ּ ו| 2 ו:7 ן גע ו גי : 3 ױ+ / 1ו וּ ן 1 / ן 8 .== ו|= אט ;5 2 5 5 : ו| א 2 ו 1 יי!= | אי: 5== ט די שש= 2 3 - תב 1:= != 1 2 גי תרי+- גפ אד: 3 1 ש=:2 :2 9;2 אי צ 5 גע צ 2 522: יי: יפ 5 2 ש:===
א מתנה פון דער ערד
לעבן טייכ?, לעבן ברעג האָב נאָענט צוּ דעם. ברייטן וועג, האָב שטייען אלטע דעמבעס צוויי און
און די קרוינען בלישטשען זיי, גאווחדיקע הייכן ווילן זיי דערגרייכן.
עי
איינער
און צופוסנס א קאָואָר, כשוף טראָגט ער פון קאיאָר, אויסגענייט מיט קווייטן בלוי, אָנגעטרונקענע מיט טויען אויסגענייט מיט געלע קווייטן
קומי רֹ א מחיח אויף אים צו טרעטן, וומט דעו
און צווישן די דעמבעס צוויי, שטייט א דריטער אין דער ריי. ער פֿארמאָגט נישט גרינע האָר זויווי ס'האָט א דעמב אויף װאָר;
װאָס זאָל אים פארנאכט בלויען; זיינע צווייגן רוישן נישט,
זיינע שאָטנס טוישן נישט,
זיינע בלעטער וויאנען נישט,
זיינע צוויטן זאמען נישט.
ס'איז זיין שטאם א שטיינערנער.. אזא מין האָט קיינער מער.
א
גרויע הארבסטן קען ער נישט,
און אין פייער ברענט ער נישט. װאָרצלען האָט דער ווייסער שטאם. צוואָנציק העלדן, צוואָנציק מאן. צוואָנציק פרילינגן אין צוויט
{ פארגאָסן זײער
ז געהייליקט אונדזער ערד
באפרייט זי דורך שווערד. *
צװואַנציק העלדן פינף זענען פון פינף פונעם שטילן דאָן, פון ביראָבידזשאן, צוויי פון קיעווער ראיאָן
און דער רעשט ווער ווייסט פוז ווו צװאָנציק העלדן, צוװואָנציק מאן.
, צוואָנציק מאן: קאזאן,
יוֹם-טוב פון דער פרייד, זעט מען שפּאנען קינד און קייט א לעבן טייב?, לעבן: ברעג, נאָענט צו דעם ברייטן וועג י א ווו ס'שטייען דעמכעס צוויי און די קרוינען בלישטשען זיי. א
ברענגט מען קרענץ און בר אויף דער ליפ א דאנק א שטומען,
ברענגען טייל, צום מארמאָר-בוים, זייער סאמע שענסטן טרוים--
העלרן קענען נישט קיק: טויט
זיי לעבן אין אלץ װאָס ווערט געבויט, אויך די שפע פונעם פעלר
זייער יונגן טרוים דערציילט,
יעדע רויז וואָס ווערט צעבליט
רוימקייט טראָגט פון זייער בלוט,
איז זייער שמייכ? איינגענייט,
שמידט זיך אָרעם איין אין אָרעם
צו באגעגענען דעם שטורם
און צו ענטפערן מיט כוח די וװאָס ווילן אש און רויך,: * פילט מען זייער פֿעסטן שריט: זייער דעך און זייער בלוט.
העלדן קענען נישט קיין רו,
העלדן זענען שטענדיק דאָ!
בלוט,
קומט דער יוםיטוב פון דער פרייר זענען בלומענקראנצן גרייט,
ענגט מען{ ם'איז פון בלומען שוין א ים,:
בלומען ביי דעם ווייסן מארמארישטאם. י: לעגן נאָך צוויי גרויסע הענט, ײ
שווארצע פון דער זון פארברענט, ציטערדיק א געלן קראנץ, גאָלד פארמאגט נישט אזא גלאנץ.
קינדער ברענגען זייער פרייר מאמעס זייער ווארעמקייט, ש אן אלטע װאָס פֿארמאָגט נישט מער ברענגט א גלאנצנדיקע טרער. רוישן ב?עטער, רוישן צווייגן+ שטיל, א רגע אלע שווייגן,
יעדער האָט דאָס שענסטע ליר אויסגעזונגען די מינוט...
ר'האָט געבראכט קאָלווירטנע זאנגען אָנגעזאפּטע מיט געזאנגען
שטיל אָן שטאם זיי אָנגעשפּארט ר'האָט קיין בלימעלע צעשטערט ר'האָט געזאָנט נאָר קורץ און הארט: א מתנה פון דער ערד!
: