זײַט 2
,איקוףיבלעטער"
ערב דעם נייעם} טול"יאר.1
ביי דער מלוכהשער יידישער פּעדאגאָגישער און עלעמענטארישול פון בוקארעשט
{ איבערן גאנצן?אנד האָבן זיך אָנגעהויבן די פייערלעכע מאָמענטן פון הע שולדיוגנט פון איינשרייבן וי אויפן נ
עם שולדיאָר, װאָס וועט זיך אנהויבן דעב 8 טן סעפּטעמבער.
די זעלבע פייערלעכע שטימינג פילט זיך אויך אין דער בוקארעשטער מלוכהשער יירישער פּעדאגאָנישער און עלעמענטאר-שול, פון לוקאטש-גאס נר. 6}
דאָס שול-הויף איז נאָך פו? מיט די בענק פון די קלאסן; מיט יוגנט, פּיאָגערן, מיידלעך און יינגלעך, וועלעכע רעשן זיך, באקענען זיך, דיכקוטירן וועגן די פּערספּעקטיוון פונעם נייעם שולדיאָר און אייניקע, פון די העכערע קלאסן, הויבן שוין אָן טראכטן אויף אן ערנסטן אופן-- אויף וועלכן געביט זיי וועלן זיך אָפּשטעלן: אינזשינער, דאָקטער, מאטעמאטיקער, טעקסטיל-דאינזשינער, וויסנשאפטלער א. א. וו.
אין ביוראָ טרעפן מיר דעם סעקרעטאר פון דער שו?, ח' וואלטער, וועלעכער נעמט אויף א נייע שילערן, פארן גיטן עלעמענטאר-קלאס, פייגעלע אונטע-מאן. זי איז א קינד פון אונדזער נייער ליכטיקער צייט; זי איז געבוירן אין 8טן מערץ 19489. עס זענען געסומען פארשרייבן זי מיט פי? נחת און גליק, אירע עלטערן. פייגעלעס פאָטער ארבעט ביים עפנטלעכן שפּייז-טרעסט. פייגעלע איז צוויי יאָר צייט געגאנגען אינעם קינדעריגאָרטן פון ווויניקולוי-גאס, ווו אירע דערציערנס די ח'טעס ווערזארו, פאני און יאָאאנע, האָבן איר, וי פאר אלע קינדערלעך, גערעדט אסך פונעם נייעם גליקלעכן לעבן װאָס עס שאפט זיך פאר יעדן ביי אונדז אין לאנר,
עס דערנעענטערט זיך צום טיש די אלמנה גאָלדענבערג. זי ארבעט ביי אי, ק. ם. ,,וויקטאריע". זי פארשרייבט אינעם גיטן קלאס איר מרים וועלכע האָט ביז
אוצט באזוכט דעם קינדער-גאָרטן ,,טשעגטראָקאָם-טעקסטי?" פון ספ. מאריע-גאס
נר. 4.;אצינד וועט די- מויום א" ריינגיין אינעם אינטערנאט פון דער מלוכהשער יידישער עלעמענטארישול.
פון דער מלוכהשער יינגלישו? נר. 47 איז געקומען זיך פארשרייבן דער 8-יעז ריקער לעווי. מפארן= 2-טן קסלאס פון דער עלעמענטאר-ישו?ל. ער איז אויסגעצייכנט געװאָרן אינעם ערשטן קלאס מיטן ,פאררינסטפילן. דיפּלאָם"
פאר זיין נוט און פלייסיק לערנען.
עס זענען נאָך געקומען; אן ערך 28 שילער פון די אנדערע מלוכה-ישולן זיך פארשרייבן אין דער מלוכהשער יידישער שול, קינדער פון ארבעטער און בעלימלאכות.
פון צווישן עולם באווייזט זיך א בא" קאנט פּנים פון א?אננסטיקער שילערן פון דער דאָזיקער שׁול: צע-י ציליא קרופארו, איניינעם מיט אירע עלטערן. זי פארשרייבט זיך אינעם 9יטן קלאס. איר מוטער גלעט אירע לאנגע שווארצע צעפּ און איר פאָטער, אוליע קרופּארו, פולט אויס דעם שול-בויגן מיט די דאטן פון זיין טעכטערל צעציליא.
דער חבר איליע איז א לינאָטיפּיפט" מייסטער אין דעם ריזיקן קאָמבינאט פון ,סאסא סקענטעיא". אין דער לעצטער צייט האָט אים די פּארטיי באערט מיטן כבוד אנצופירן די שו? נר. 1 פון דער ,קאסא פקענטעיא". ער האָט מייסטעריספּעציאליסט דערצויגן נייע לונאָטיפּיסטן-קאדרען, 24 שילער. איליע איז אן אנטשלאסענער שלום-קעמפער, א געטרייער זון פונעם ארבעטער-קלאט, פול מיט?יבשאפט צום היימלאנר די
ר. פ. ר. און א דעמאסקירער און באקעמפער פון די נאציאָנאליסטישע ציוניסטן.
--{ דאָס גאנצע לעבן האָבן מיר געקעמפט--- זאָגט ער-- אז די ארבעטנדיקע, בראש מיט דער פּארטיי, זאָלן ארויפרייסן פון די גוטבאזיצער און קאפּיטאליסטן די דורך זי צוגערויבטע אוצרות פון אונדזער לאנד. און אצינד, ווען אלץ געהערט שוין צו אונדז, מיר בויען א ניי לעבן, זאָלן מיר פארלאָזן ס'לאנד? נאָר ער ס'איז אונדז א שונא רעדט אזוי! איך דערמאן זיך נאָך די ביטערע צייטן ווען כ'האָב געארבעט ביי שווארץ-סאָטשעק אין דער דרוקעריי, פאר א הונגער-לוין, מען טאר דאָם נישט פארגעסן!"
א מיידלישע האנט דערלאנגט דעם חבר סעקרעטאר אן אויסגעפולטן שולבויגן. עס איז מלכהלע אן אלטע שילערין פון דער מלוכהשער יידישער פּעדאגאָגישער שו? וועלעכע איז זיך אויך געקומען איינשרייבן. זי וווינט טאקע אינעם אינטערנאט פון דער שול, אין רא מולוס"נאס נר. פפ. זי וועט גיין אצינד,
אויפן 5יטן יאָר, פונעם 9יפן קלאם פון||
דער פּעדאגאָגישער שו?. זי איז אלט 17 יאָר און האָט באקומען דעם ,,פארדינסטפולן דיפּלאָם" פאר אור נוט לערנען, אויף א מינדלעכע טעזע פון שלוםעליכמס ,מאָט? פּייסי דעם חזנס" האָט זי אויף א באזונדערן אופן אויסגעפירט איר אידעע.
א
אזוי זעט אויס א פֿאָרמיטאָג, ערב דעם עפענען די מלוכהשע יידישע פּעדגאָגישע און עלעמענטאר-שול פון בוקארעשט.
ב. שרייבער
ביי דעם מלוכהשן יידישן קינדער"גאָרטן
פון בוקארעשט
אין ראיאָן ,טודאָר וולאדימירעסקו" אין רעמוס"גאס נר. 19, געפינט זיך די געביידע פונעם מ?וכהשן יידישן קינדערגאָרטן. אצינד, איז נאָך שטי? דאָרט; ס'איז נאָך פעריען, אָבער עס פילט זיך שוין סוף-פעריען. די קלאסן ווערן צוגעגרייט און עס וועלן זיך עפענען די טויערן פאר אלע קינדער פון די יידישע ארבעטנדיקע װואָס ווילן לערנען אויף זייער מאמערלשון---- יידיש.
די איינשרייבונגען וועגן נייעם יאר פארן דאָזיקן קינדעריגאָרטן, האָב} זיך שוין אָנגעהויבן. עס קומען צו נייע קינדער זיך פארשרייבן. זיי ווילן לערנען אלץ אויף יידיש.
אין קורְצן וועט מֶען הערן אין די קלאסן װאָס זענען אויסגעשטאטעט מִיט קליינע טיִשעלֶעך און בענקעלעך, א פריילעך גערירער פון הנעוודיקע לובע שטימעלעך. מען וועט ארויסהערן ביז אויף דער נגאס דעם קינדער-כאָר, דיריגירט פונֶעם קליינעם דיריגענט, און די גאס וועט מער נישט זיין אזוי פּוסטע. פריילעך וועלן זיך באגריסן די קינדער וואָס האָבן זיך דעם גאנצן זומער נישט געזען. זיי וועלן זיך דערציילן פון זייערע פריילעכע שִפּילערייען פונעם זומער, פון די אָפּרו-ערטער וו זי האָבן פארבראכט מיט זייערע טאטע-מאמעם.. ארומקוקנדיק זיך, װעלן זיי באמערקן, אז אסך פֿון זייערױע חברימלעך זיצן שוין מער נישט דאָס יאר לעבן זיי אויף די קליינע בענקעלעך... זיי, זענען שוין געװאָרן שילער פון דער מלוכהשער עלעמענטארשול פון 1-טן קלאס, און זי זיצן שוין
אויף א העכערער שוליבאנק... אנדערע נייע, זענען אויף זייער אָרט געקומען--און די פון דער קלענערער גרופּע פון פֿאריאָרן, זענען שוין אצינד אין דער גרעסערער גרופּע. זיי ווייס| אצינד, אז איבער א יאָר וועלן זיי אויך ווערן שִׁיי לערס, וי זייערע חברים.
מיט אסך שוועריקייטן האָט דער לעז רער-קערפּער געהאט צו קעמפן אין פארגאנגענעם יאָר.
נאָכדעם וי מיר האָבן באקומען דאָס נייע שיינע לאָקאל, האָט זיך אויך דער לערן-פּראָצעס פון אָנהויב יאָר געביטן. אויך מיטן איבערגעבן יידיש, האָבן מיר געהאט שוועריקייטן, ווייל די קינדער האָבן מערסטנטיי? נישט באהערשט פולקאָם די שפּראך, וויי? אין די איזראעליטיש-ציוניסטישע שולן האָבן זייערע עלטערן נישט געהאט די מעגלעכקייט צו לערנען אויף זייער מאמע-לשון--- און מיר האָבן אויך ווינציק. מאטעריאל געז האט. דער לערעריקערפּער האָט זיך באז נוצט מיט די פאָרגעשריטנסטע סאָוועטישע דערציונגס-מעטאָדן פון מאקארענקאָ און דערגרייכט ווונדערבארע רעזולטאטן.
ביי דער פייערונג פון סוףייאָר האָט זיך ארויסגעוויזן אז די קינדער זענען גוט צוגעגרייט געװאָרן פארן קומענדיק! שולדיאָר.
דאָס נייע שולדיאָר פון 1989--1981 האָט פאר אלע לערער און דערציער געה בראכט א פריידיקע געשעעניש: דער באשלוס פונעם צענטראל-קאָמיטעט פון. דער רומענישער ארבעטעריפּארטי', צו העז
כערן די געהעלטער און דאָס פארבעסער! זייערע לעבנס-באדינגונגען, האָט ארויסגערופן גרויס פרייד אין די קרייזן פונעם לערעריקערפּער פון אונדזער גאנצן היימלאנד. אלע לערער האָבן, אין אומצאָליקע זיצונגען, אויסגעדריקט זייער פרייך און דאנקבארקייט דער רומענישער ארבעטערפארטיי. די לאגע פונעם לערער האָט זיך מיט אמאָל געביטן. דער ראָ? פונעם לערער ווערט ריכטיק אָפּגעשעצט; ער ווערט אָנערקענט אלם א דערציער, לויט די אָנװייזונגען פון דער רומענישער ארבעטעריפּארטיי, פון א נייער געזונטער יוגנט, א נוצלעכע דער סאָציאליסטישער געזעלשאפט; ער איז איינער פון די וויבֿטיקסטע פאקטארן וואָס גרייט צו דעם נייעם מענטש, דעם מענטש פון מאָרגן. אויף אונדז, דערציערנס, פאלט דער וויכטיקער ראָ? צו לעגן דעם פונדאמענט פון דעם נייעם מענטש, פאָרעמען זיין כאראקטער, עס. זאָ? ווערן פון אים א אָרנטלעכער פּראָדוקטיווער מענטש און א מוטיקעך פארטיידיקער און קעמפער פון אונדזער געליבט היימלאנד--- די רּ. פ. ר., קעמפער פאר שלום; עס זאָלן האָבן פרייד זיינע עלטערן און די נאגצע סאציאליסטישע געזעלשאפט. װאָס שאפט זיך ביי אונדז לויטן ביישפּי? פונעם מעכטיקן סאָוועטן-פארבאנד, װאָס ווערט אָנגעפירט פונעם גרעסטן שלוםקעמפער-- דעם חבר סטאלין.
ליא פליישער דערציערן. פונעם בוקארעשטער מלוכהשן יידישן קינדער-גאָרטן
ב וק א
דער יידישער דעמאָקראטישער קאֲמיטעט, קרייזן א און ב, האָבן אָרגאניזירט שבת דעם גיטן סעפּטעמבער, אין פארק ,9 מאי" פון סטר. עפּורעאנו און אין רי גערטנער פון קאלעא דודעשט 1ם5, שערבאן װאָדע 94 און דיניקו גאָלעסקו 42
נר, 140
ר ע ש ט
(קולטור-היים ,,טאָדער נעקולוצע"), פאָר
טראגן אויף דער טעמע: ,,אונדזער לאנד, איז אונדזער הויז".
דערנאָך האָבן געפאָלגט קינסטלערישע פּראָגראמען און עס האָבן רולירט סאָווע
טישע פילמען.
יי א ס
דער יידישער דעמאָקראטישער קאָמוטעט, יאסער געגנט, האָט אָרגאניזירט צוויי לעקציעס ביי וועלכע עס זענען אֶנֵוועזנד געווען א גרויסע צאָ? ארבעטימענטשן. עס האָט אין טערגו-פרומאָס גערעדט ח' מענד? מענד? אויף דער טעמע: ,וויאזוי די פרייע פעלקער קעמפן
פאר שלום", און אין הארלוי האָט דער זעלבער חבר גערעדט וועגן ,דער ציונים" טישער שאָװיניסטישער נאציאנאליזם, א געווער. פונעם אמעריקאנער אגרעסיוון אימפּעריאליזם".
נאָך די רעפעראטן זענען פאָרגעקומען קינסטלערישע פֿראָגראמען.
ראָראָהוי
לכבור דעם 28יטן אויגוסט, דער טאָג פון אנדזער. באפרייונג דרך דער רומ" פולער סאָוועטישער ארמיי, האָט דער ארי טיקער יידישער דעמאָקראטישער קאָטיטעט אָרגאניזירט גראנדיעזע מאניפעסטאציעם. חבר מאיר שווארץ האָט נץהאלטן א פאָרטראג וועגן 7יטן אניווערסאר זייט דער באפרייונג פונעם אנטאָנעסקו-פאשיסטישן טעראָר, און וועגן די היסטאָרישע פארוואנדלונגען וואָס זענען
פארגעקמען ביי אונדז אין דער ר. פ. ר. זייט דעם 28יטן אויגוסט 1944 ניז חיינט.
דערנאָך האָט געפאָלגט דער ארטים: טישער טייל, אויסגעפירט פון דער ,איה קוף"-עקיפּע. איבער 280 ארבעט-ימענטשן האָבן מיט באגייסטערונג אויפגענומען דעם דאָזיקן יום-טוב פון אונדזער אלעמענס באפרייונג.
טעטיקייטזפונעם..איקוףי'
בוקארע שט
שבת, דעם 1יטן סעפּטעמבער, האָט דער ,איקוף" אָרגאניזירט א קולטווקינסטלערישע מאניפעסטאציע אין דעם קולטור-הויז ,בארוך בערעא".
ח' ש. שטיין, רעדאקטאָר פון ,,איקוףבלעטער", האָט געהאלטן א רעפעראט
ר אָר
די טעג איז פאָרגעקומען א פּלענארזיצונג פונעם אָרטיקן ,,איקוף". ס'זענען אָנוועזנד געווען די חברים: מ. מעצלער, גענעראליסעקרעטאר פונעם ,איקוף" בוקארעשט; נ. טשימברו, פונעם ראיאנאלן קאמיטעט פון דער ר. א. פ.; לאט גרינבערג, סעקרעטאר פון אָרטיקן ייד. רעט, קאמטיעט. נאָכן דערעפענען די פּלענארזיצונג-פון חברטע ל?אָטי גרינבערג, האָט חבר ה' רייכער איבערגעגעבן דעס בא" ריכט פון א יאָר טעטיקייט. ס'האָבן געה פאָלגט דיסקוסיעס ביי וועלכע ס'האָבו זיך באטייליקט די חברים: א. ראבינאָוויטש, פ. כאראק, פ. ליאָניאָן, ס. אייפ" לער, פּער?ל אדאָלף, מ. הערשקאָוויטש אוֹן אנדערע. די חברים האָבן געפירט די דיסקוסיעס אין גייסט פון קריטיק און אויטאָ-קריטיק.
ס'האָט דאן גערעדט חבר מ. מעצלעאין נאמען פונעם צ. ק. ,איקוף", און אָנגעוויזן אין וואָס פארא אומשטאנדן אונדזער פּלעגאריזיצונג קומט פאָר. ער גיט די געהעריקע דירעקטיוון ווי אזוי | בעסער און פרוכטבארער פארצוזעצן די טעטיקייט פונעם אָרטיקן ,,איקוף".
עס נעמט דאָס װאָרט הבר טשימברו, און נאָמען פון דער פּארטיי-אָרגאניזאציע פון דאָראָהױער ראיאָן, און זאָגט אז ער וועט נישט קארגן קיין אנשטרענגונגען און וועט מיטהעלפן אין דער ארבעט די אקטיוויסטן פונעם ,,איקוף".
דערנאָך איז פֿאָרגעקומען די רעאָרגאניזירונג פון דער ,איקוף"-סעקציע דאָ
א ד.9 היים".
אונדזער לאנד איז אונדזער
נאָכדעם האָט דער פאָלקסיכאָר ,אי קוף" אינטערפּרעטירט יידישע, רומענישע און סאָוועטישע פאָלקס-לידער.
אֲהוֹי ראהוי, וועלכע האָט פאָלננדן צוזאמעגשטעל:
דער ביורא: מ. ב. פּיטארו, סעקרע
טאר; אברהם ראבינאָוויטש, אָרגאג,-פאראנט.; הערש רייכער, קוקטורעלער, דער קאָמיטעט: איזו שייאָוויטש, פּעסא טאל" פּאלארו, מנשה קאָטער, אדמיניסטר.-פאראנטוו, נ. דראגאָניטשאנו און אדאָלת פּערל,
דער נייער ביוראָ און קאָמיטעט זענען תיכף צוגעטרעטן צו דער ארבעט.
*
דער אָרטיקער ,,איקוף" האָט אָרגאה ניזירט א ספּעציעלע עמיסיע אויף יידישער שפּראך בֿיים אָרטיקן ראדיאדאמפּליפּיקאטאָר געווידמעט דעם זיטן אניווערסאר פון אונדזער באפרייונג. ח' מ. ב. פּיטארו האָט גערעדט וועגן דער בֿאדייטונג פונעם 23יטן אויגוסט און חבר א. ראבינאָוויטש האָט געלייענט א ליד געווידעמעט דער באפרייונג; חבר. מיכעל רייכער האָט רעציטירט דאָס ליד ,צום 8טן אויגוסט" פון חבר ביקא קאָזשאָקארו. ס'זענען אויסגעפירט געװאָרן סאָ לאָ-געזאנגען געווידמעט דעם 28יטן אויגוסט באגלייט פון אָרקעסטער און חבר הערש רייכער האָט פאָרגעלייענט ,,צוויי רעזשימען, צוויי דערציונגס-סיסטעמען". פון די ,איקוףיב?עטער".
נאָכדעם איז איבערגעגעבן געוואָרן דורך די ארטיקע דיפוזאָרן ד' ראדיאָאוידיציע אויף יידישער שפּראך פון ראדיא בוקארעשט.
קאָרעספּ. הערש רייכער
ראד ע װיץ
נאָך א באזוך מיט אונדזער ארטיםמישער גרופּע אין סערעט, יוו מיר זענען ארויסגעטרעטן פאר אן עולם פון 0 מענטשן, האָבן מיר זונטיק דעם 9יטן אויגוסט באזוכט סוטשאווא.
פאר א פולגעפּאקטן זא?, האָט אונ
דזער דראמקרייז אויפגעפירט ברוקשטיינס
,דער קווארטעט" וועלכער איז פונעם עולם גאָר ווארעם אויפגענומען געװואָרן.
עס האָט געפאָלגט א רייכער קינסטלערישער פּראָגראם. ס'האָבן רעציטירמ די יונגע חברטעס וואגנער, נוטמאן און
זינגער; חברטע שטענצלער יעטי האָט געזונגען רומענישע און סאָוועטישע לי דער און חבר מילערמאן האָט געזוננען די ,דוינע" און-,פויע וועררע", הבר" דרימער האָט גערעדט וועגן דער באדייטונג פונעם 28-טן אויגוסט.
שבת דעם 18יטן אויגוסט האָבן מיר איניינעם מיטן יידישן דעמאָקראטישן קאָ מיטעט איינגעאָרדנט א מאניפעסטאציע לכבור דעם 28יטן אויגוסט אין ראדעז וויץ.
ש 5 22 גײַף
עס שווע? נערדי, א ש8ּ פרו נעם 1 גאסט. גראָס' פארוי שטעק| מֶער.' קנייטץ קוקט. .אן אנן א איז א פּויק ך ס'זענע זיי גרי מיט א' געוועג!
יש סטנס צרות, נאָר ווערן אז דאָ איר נ איין 2 אָפּגער
{ ברויט, ווירט דירה"ג גאנצע אויפן אזוי טיט 5 וועבער לונ ,| און ס' טאליס
{ טויזנט יביי דע ליידנדי צײיע, נ דערהא יאנדערן בע בא! ניטארץ אין די שם י+ן גרויס, הױפּט -} גרויסן