זייט 4
יי
ערב דעם נייעם שולד-יאר
פ. ס. ס. ר. דעם 1יטן סעפּטעמבער האָבן איבער 0 סטודענטן אָנגעהויבן אָדע
פאָרגעזעצט דאָס שטודירן אין די סאָוועטישע אינסטטיטוטן פאר העכערן לימוד. אויך אין דעם צוקונפטיקן אקאדעמישן יאָר, פּונקט וי ביז היינט, וועט דער פאוועטן-פארבאנר פארנעמען דאָס ע-רשטע פּלאץ אין דער וועל?ט בנוגע דער צאָ? סטודענטן.
א דאנק דער זאָרג פֿון דער קאָמוניסטישער פּארטיי און פון דער סאָוועטישער רענירונג, וואקסט אלץ אין ם. ם. ם. ר. די צאָל אינסטיטוטן פאר העכערן לימור, זייט דעם סוף פון דער מלחמה זענען איבערגעבויט אָדער פונסניי אויפגעבויט געװאָרן איבער 880 אינסטיטוטן פאר העכערן לימוד. א צאָ? פון 11 הויךי שׁוֹלן הויבן אָן זייער ערשטן אוניווערזיטעטדיאָר. צווישן די רדאָזיקע ציילט זיך די אוניווערזיטעט פון דער שטאָט פרוֹנזע-- די הױפּט-שטאָט פון דער ם. ם. ר. קירגיזיען--- וועלכע אין די 8יטע אוניווערזיטעט פון סאָועט!פארבאנד.
פ. ר. בולגאריע
דאָס נייע שולדיאָר הויבט אָן אין דער פ. ר. בולגאריע, דעם קיטן סעפּטעמבער. היינט צו טאָג פירט אָן דאָם מיניסטעריום פאר פֿאָלקס-אונטעריכט מיט 8,800 שולן, דחיינו מיט 2.000 שולן מער לויט עס האָבן עקזיסטירט פאר דער באפרייונג פון בולנאריע פונעם פאשיסטישן יאָך.
פ. ר אונגארן און נויעם שולדיאָר וועלן 1.280.000
וויטס-ט:ותשעאינצייטעקע:יוסנ טי אואאפאנראונע מגעריושע;גיסאנכעו גי ,ר
קינדער באזוכן די עלעמענטאר-שולן און 0 קינדער די מיט?ישולן. 46.890 סטודענטן וועלן באזוכן די אינסטיטוטן פאר העכֿערן לימוד, דאָס הייסט א רע
קארד-ציפער פאר אונגארן.
אין דער פארגאנגענהייט זענען נאָר 40! פּראָצענט פון דער צאָל אונגארישע סטו" דענטן געווען זין פון פּויערים און ארבעטער; היינט צו טאָג זענען 68 פּראָ! פירער פון ,,התאחדות יוצאי
צענט שילער פון די מיטלישולן און 7 פּראָצענט פון די סטודענטן פון העכערן לומוד, קינדער פון ארבֿעטער און פּויערים-ארבעטער, און דאָס רעשט זענען קינדער פון באאמטע און אינטעלעק
: ר טואלן.
ר. פּױילן
אינעם נייעם שולייאָר, װאָס האָט זיך אָנגעהויבן דעם 1-טן סעפּטעמבער אין דער ר. פּױילן, אין פארגלייך מיט 8.099 פון פאריאָרן.
אֶס יאָר באזוכן אלע קינדער פון שופעלטער די שולן פון דער ר. פּױילן, בעת אונטערן בורזשואזן רעזשים האָבן בערך 0 קינדער פֿון פּוילן נישט געחאט דאָס מעגלעכקייט צו לערנען.
פ. ר. אלבאניע דעם 1יטן סעפּטעמבער האָבן זיך געעפנט די שולן אין טיראנא. די צאָל פון די װאָס װועלן דורכמאכן די קורסן פון די זדועריקע עלעמענטאר-שולן און פון די מיטל-שולן איז געוואקסן מיט 48
פּראָצענט לגבי דעם פארגאנגענעם יאֶר.|
מענטאודשולן וועלכע נעמען ארום כמעט אלע קינדער פון שול-עלטער,
ילע מעאייזיע יס מימשויימעפמגגמ טסנעגא 2
הערט יעדן שבת א זייגער 0
2 די יידישע ראדיאַ אוידיעיע אויף די פּאַסטנס ראדיאַ ראָמעניא אויף וועלן-לענג כ93ו 5 און ראדיאָ בוקארעשט- ו! אויף 285 מ
נוגעם דאָרף די ערשטע אין
האָבן צוריק מיט 5 יאָר אָנגעהוֹיבן שאכן א קאָלעקטיװע וירטשא:ט. די הילף מצד דער
די פּוֹוערים
יאװאָראָוא, איינע נון
פאָרקארפֿאטן,
סאָװעטישער רעגירוגג האָט פאר זײ געשאבן די מעגלעכקייטן צו דעראָבערן אין א קורצער צייט אן אמתדיק נכארמעגלעך לעבן, ביים אָנהויב האָבן זיך גינעם קאָלנאָז נארייניקט גאָר 12 װירטשא-טן. די סאָװעטישטע רעגירונג האָט געהאָלטן דעם קאָלכאָן, גיבגדיק אים א טראקטאָר און געלטיקרעדיטן.
הייגט יין נאראן אינעם דאָרף.?-װאָ" ראָװא, א גרויסע און שט:רקע קאָלעקטיװע װירטשאנט, װעלכע/ 502 פּויערים-הייף. דער קאָלכאָו האָט באקומען נאר אייביקער באנוצונג 2292 העקטאר ערד. דער דאָויקער קאָלכאָן געמט צונויף גערעטעגישן ועלכע זענען ביו פריערל געװען אומבאקאנטע אין דער געגגט. דער קאָלנאָן האָט 5 גרויסע פערמעס: נון פערד, מילך, חזירים, טאָף, און עופות, וועלכש זענען בארימט אין ג'נץ קארפּאטן מיט זייער הויכער פּראָדוקטיװיטעט. די חייריםאויפזעערין, עלענא ל;דאני, כאָװעט אויס זערלען נון 10 חוירים צן 2457250 חוירימלעך. פון יעדער נון די 73 קי נון דער פערמע, באקומען די קאָלכאָוניקעס מער פון 0 ליטער מילך א לאָר. גרויסע דערנאָלגן האָבן דערגרייכט די קאָלכאָזניקעס אין דער שאָף צוכט. די אלגעמייגע געלט-הכנסות נון דער קאָלעקטיװער וירטשא ט אי איבערגעשטיגן און נארגאנגענעם יאָר די סומע פון 1 מיליאָן רובל.
מיר ברענגען א שילדערונג נוגעם קאָלאָד טשיאָבאן פּאולאָ דויקא, װעגן די דערפּאָלגן פון דער קאָלעקטיװער ארבעט, וועגן פארמעגלעכן לעבן אין קאָלכאָז.
מיט דער שאָף-צוכט בין איך פון קינדווייז אָן פארבינדן. איך בין אין גאנצן אלט געווען 12 יאָר, האָט מיך מיין פאטער אָפּגעפירט צום נוטבאזיצער און מיך אָפּגעגעבן פאר א שאָףּ-היטער, אסך יאָרן איז מיר אויסגעקומען צו דינען נאָר פארדעם װאָס מען האָט מיך געהאָדעוועט מיט גערשטן-ברויט און מיט ברינרזע. שפּעטער האָב איך אָנגעהויבן באקומען א לוין, נאר פון
אים האָט נישט געקלעקט צו לעבן מענטשלעך,
פונקציאָנירן 9.450 שולן
.איקוהיבלעטער"
|| פון ישראל",גןיעדן""
אין ,,פריי ישראל" נר. 81(161) פון { 9יטן אויגוסט 1981, לייענען מיר פאָלגנדע ידיעה:
| וציוניסטישופר עסקן בּווֹ רומעניע, בא גאנגען זעלבסטאַרר איוו ישרשאל.
| שמוא? סאלאמנידעס, איינער פון די רומניה", |אן אל?טער ציוניסטישער עסקן, פאָרזי
/
צער פון דער קהלה און פון דער ציונים
טישער אָרגאניזאציע אין דער רומענישער פּאָרט-שטאָט בראילא--- איז באגאנגען זעלבסטמאָרר שפּרינגנדיק פון |9יטן שטאָק פון דער פּאָליציי-קאָמאנדאטור אין תלדאביב, ווו ער איז אויסגע| פאָרשט געוואָרן--- אמת, ניט קיין אֶם|{טער פאל-- אלס באשולדיקטער אין | שמוגלען פרעמדע וואלוטע און איבערפורן געלטער.
דער זעלבסטמערדער האָט זיך גע| פינען אין דער אָנפירונג פון דער ,הת|אחדות עולי-רומניה", ואס האָט אָרנא/ ניזירט אויפן ווינק פון דער רעגירונג, | די העצע קעגן פאָלקס-דעמאָקראטישן יןמעניע און די אנדערע פאָלקס-דעמאָקרא| טישע לענדער. און איצט איז שמואל סאלאמנידעס באנאנגען זעלבסטמאָרד. װאָס װאָלט מען אלץ נישט געווען געשריבן אין ישראל,
| אין ,,הדור", װאָס פארא פייערדיקע רע דע עס װאָלט דאָס געווען געהאלטן דער אויסערן-מיניפטער מ. שרת ווען שמואל | סאלאמנידעס באגייט דעם זעלבסטמאָרר
|אין א רומענישער פּאָליציי-קאָמענדאטור.
מ'וואָלט פארדעקט, פארבאהאלטן זיינע
פארברעכערישע שמוגל-אפערעס און דערציילט וועגן דער מארטירערישקייט פון א ציוניסטישן עסקן,
דער אלטער ציוניסטישער עסקן און שמוגלער מיט פרעמדע וואלוטע, צום שאָדן פון דער ישראל-ימדינה, איז אָבער באגאנגען זעלבסטמאָרד אין תל-אביבעפּאָליצױײי-קאָמענדאטור. שווייגט דער ,הדור", שווייגט דער ה' מ. שרת.
מיין
דער דאָזיקער פא? ווארפט א העל? ליכט אויף דעם אמתן באדייט פון דער העצע קעגן די פאָלקס-דעמאָקראטישע לענדער אין צוזאמענהאנג מיטן קאמף װאָס ווערט דאָרט אָנגעפירט קעגן שפּעקולאנטן, שפּיאָנען א. א. וו"
די דאָזיקע ידיעה איז איבערהויפּט אינטערעסאנט פאר די יידישע אָרנטלעכע ארבעטנריקע מענטשן פון אונדזער ר. פ, ר. וועלכע עס האָבן פילמאָ? געפּרוווט פארסמען מיט דער ציוניסטישער פּראָפּאגאנרע די פארשידענע שמוא? סא" לאמנידעס, פּויזנדיק אלס ,,בעלי-טובהניקס", ,ציוניסטישע פארזארגער" און רעטער"; אלס פארפירער אין ל?אנד מון ,מילך און האָניק'...
די יידישע ארבעטנדיקע ווייסן אז פאר די אלע מינים שפּעקולאנטן איז שוין אונטערגעגאנגען די זון ביי אונדן-און זי ווערן געווויר פון דער דאָזיקער געשעעניש אז אלע ציוניסטישע טוער זענען אויף איין מדרגה: ,,שאנדערע באנדערע, איינס וי דאָס אנדערע"--- וי דאָס פאלק זאָגט,
נויטיסטי און.גיט נויטיקעי ליירן
אין דעם ארטיק? פון מפּא"ישן ,,הדוי" פון 8. 8. אונטערן קעפּ?: ,דער וואלטאָג-= א דורכפאל פאר דער מטרינה אין דער מעברה",--- לייענען מיר צון, אנד. פאָלגנרעם:
עטלעכע זאכן קענען מיר נישט געבן דעם עולה. מיר האָבן ניט גענוג בוימאטעריאלן, דעריבער מוזן זיך די עולים געפינען א לענגערע צייט אין שווערע וווינונגס-באדינגונגען; מיר האָבן נישט גענוג סטאבילע ארבעטיפּלעצער, דערובער מוז זיך דער עולח באגנוגענען מיט דעם, וואם עס איז פאראן-- מיט ארבעט פון האנט צו מויל; עס איז נישטאָ קיין גענוג ארבעט אויף די וווין-ערטער
רייכטום
א שילדערונג פונעם טשיאָבאן פּאוולאָ דויקא פונעם קאָלכאָז אויף כרושטשאָוס נאָמען, אושהאָראָדער קרייז, פאָרקארפאטישע געגנט
נאָר נאָכן קומען פון דער פאָוועטישער מאכט האָבן מיר, פארקארפֿאטישע פּווערים, דערזען א גליקלעך מ'האָט אונדז געגעבן ערד, מיט וועלכער ס' פריער געבאלעבאטעוועט דער גוטבאזיצער. אין 1946 האָבֿ איך און נאָך עטלעכע אזעלכע אָרעמע פּויערים פון אונדזער דאָרף יאוואָראָווא באשלאָסן צו פארייניקן זיך, כדי צו פירן די ווירטשאפט מיט געמיינזאמע כוחות, מיר האָבן געשאפן דעם ערשטן קאָלכאָן װין פאָרקארפּאטן.
די קאָלכאָזניקעס האָבן מיר איבערגעגעבן די זאָרג וועגן דער שאָףיפערמע, אוך דערמאן זיך וויאזוי איך האָב דאָס ערשטע מאָל ארויסגעטריבן די קאָלכאָזסטאדע אויף דער לאָנקע. רי סטאדע איז נישט געווען קיין גרויסע,--- 85 שאָף. נאָר איך בין געגאנגען נאך איר וי א בעל-הבית און איך האָב שוין געמאכט פּלענער וועגן דער צוקונפט. איך האָב געקלערט צו פארברייטערן, צו פאגרעסערן די סטאדע-שאָף און דערמיט צו העכערן די הכנסות פונעם קאָלכאָז.
די שאָף וועלכע מיר האבן דעמלט געהאט זענען געווען די געוויינלעכסטע, פּויערישע. אינעם ערשטן יאר האָבן מיר צונויפגעזאמלט נאָר 220 קילאָגראם ואל און באקומען אן ערך פון 2000 קלג. מילך. אָבער שוין אין די קומענריקע יאָרן איז די פּראָדוקציע פון דער שאָףצוכט-פערמע גיך אויסגעוואקסן, אזוי וי עס איז געוואקסן אונדזער גאנצע קאָלעקטוווע ווירטשאפט,
די מלוכהשע מאשונען- און טראק
טאָרן-סטאנציע האָט אונדז געהאָלפן מיט חי יי וי יי עיענטנגיעעשסאפעצעטעטעפעטעעג;קאנט,- ,ין::י-,,,ע-ע:נבי...-.--- יי י.י יי יב פֿאָליגראפישער צענטער נר. 8= אינרוסטריעלע מלוכה-אונטערנעמונג.
לעבן..
אירע טראקטאָרן, צו באארבעטן די קאָלכאָזדערד. מיר האָבן אָנגעהויבן צונויםצונעמען אזעלכע גערעטענישן פון װועלכע עס האָבן נישט געוווסט די אושהאָראָדער פּויערים,--- צו 20---18 צענטנער ווייץ פון א העקטאר. איינער נאכן אנדערן זענען די ארבעטנדיקע פּויערים פונעם דאָרף צוגעקומען צו אונדזער קאָלכאָז אויפן נאָמען פון כרושטשאָוו.
פארן הויכן גערעטעניש פון 1949, האָט די סאָוועטישע רעגירונג אויסגעצייכנט 86 קאָלכאָזניקעס. די גרופֿן-אָנפורערן יוליא מישקא האָט זיך פארדינט די סאמע העכסטע אויסצייכנונג--- דעם טיטל העלד פון סאעווטישער ארבעט, און די גרופּן-אָנפירערן פּראסקאוויא רייקאשו,-- דעם ל?ענין-אָררן. ד' דאָזיקע סטומולירונג= האט אונדז באגייטטערט און אין יאָר 1980 האָבן מיר א" ראָפּגענומען פונעם פעלד נאך מער ברויט. דער ווייץ-גערעטעניש אויף 280 העקטאר איז באשטאנען פון 21,8 צענטנער פון א העקטאר; קוקורוז פון 160 העקטאר-צו 80 צענטנער; קארטאָם? אויף 70 העקטאר--- צו 360 צענטנער. ברויט און אנדערע לאנדווירטשאפטלעכע פּבאָדוקטן, וי אויך פוטער פאר די בהמות איז ביי אונדז פאראן אסך.
יעדע פון די קאָלכאָזניקעס האָט אָנגעהויבן צו לעבן אין רחבות. אויך איך האָב דערגרייכט אין מיין ארבעט דערפאָלגן. די סטאדע-שאָף האָט זיך אין 8 יאר עטלעכע מאָ? פארגרעסערט און האָט דערגרייכט ביז 310 שאָף. אינעם פארגאנגענעם יאָר האָבן מיר אָפּגעשוֹירן 5 קלג. װאָל, ד. ה. דורכשניטלעך צו
,6 קילאָגראם פון יעדער שאָף. אחוץ דעם איז די װאָל געווען א מער דינערע און ווערטפולערע. ס'האָט זיך ארויסנעוויזן די ארבעט פון די קאָלכאָז-פיצוכטלער אינעם פארבעסערן די שאָףקוואלוטעט.
דער קאָלכאָז האָט געקויפט צוויי רא" סיקע דין-וואָליקע באראנען. די מלוכה האָט אונדז געשיקט זאָאָטעכנישע ספּעצואליסטן, האט געעפנט א פּונקט פֿאר קינסטלעכן באפרוכפּערן. מיר האָבן אָנגעהויבן גיך צו פארגרעסערן די שאָףסטאדע, אזויווי עס לערנט די סאָוועטישע זאָאָטעכנישע וויסנשאפט.
אזוי למשל, כדי צו פארבעסערן די װאָל-קוואליטעט ביי די לעמעלעך, פארזיכער איך די מוטער מיט א באזונדערער פוטער-אלימענטאציע אין דער צייט פון טראָגן. ווינטערצייט, קאָרמעווע איך די מוטער צוויימאָ? אין טאָג, איך גיב איר אחוץ חיי, נאָך סילאָז. איך קאָרטעווע מיט בורעקעס, שרויט און קלייען. אינטענסיפיצירטער קאָרמעווע איך די מוטער אין דער צייט ווען זי האָדעוועט די שעפעלעך. פאר ראפן-צוכט קלויב איך אָםּ א יונגע מיט א גוטער ואָ? און נאָר פון א פילטראכטיקער מוטער.= אין 1980 האָט מען באקומען און אויפגעצויגן פון 4 מוטער-שאָף פון אונדזער פערמע, 2 שעפעלעך, אָדער כמעט 2 פון יערן שאָף. פון אזא מין פרוכטבארקייט פון שאה האָבן פריער די פֿוערים נישט געוווסט.
פארגאנגענעם הארבסט בין איך געווען אן אָנטיילנעמער אין דער פארקאר
פּאטישער לאנדווירטשאפטלעכער אויס- סערן.
81 עס:פא-אעטאנאג-
נר. 146
פון די עולים--- מוזן זי זיך דעריבער שלעפּן ווייטע שטרעקעס צו דער ארבעט. די שוועריקייט וועט דער עולה פארשטיין. מען וועט זי אים קענען דערקלערן--
ניט צו דער ,הרור".
די דאָזיקע אויפריכטיקייט פון ,הדור"* שרייבער נעמט זיך דערפון, װאָס ער האלט אז די-נאָכלעסיקע ביליקע באציונ; צום עולה מצד דעם ביוראקראטישן אפּאראט, האָט געברעננט שאָדן דער מפּא"י. טוי זנטעד עולים זענען געווען נישט ריכטיק פארשריבן אין די ביכער, טויזנטער. אנ"
דערע זענען געווען אריינגעצויגן אי.
ביכער ווייט פון די װווינערטער זייערע און אנדערע ענלעכע שוועריקייטן".
פון דאָזיקן אויסצוג, ואס מיר ברענ
גען פון ,פריי ישראל" נומער 82(162).
פון 16-טן אוינוסט 1991, איז צו זען די אומגליקלעכע באדינגונגען אין וועלכע עס געפינען זיך די עולים-- אָן ארבעט, אָן װוינונגען, פו? ליידן, און אז דער מפּא"ישער ,,הדור" נעמט זיך אויך אָן זייער אז..., רי שוועריקייטט, ווע דער עולה פּאַרשוטיין. מען װעסט זי יס קענען דערקלערן"...
עס איז צו זען אז אויך די ישראלישע סאַציאלדעמאָקראטיע בלייבט מריי די ;פּרינציפּן" פוז לנבי דעם בעלדהבית, ארוימווארפנדיק די גאנצע לאסט אויף די אומגליקלעכע פאָלֿקס-מענטשן--- עולים--- ארבעטלאָזע, װעל?כע זענען פארפיהט געוואָרן אין ,,גן-עדן", פון די ציוניסטישע אגענטן.
פאר די ארבעטנדיקע פון אונדזער רו-|!
מענישער פאָלקס-רעפּובליק וועלן נישט בלייבן גלייכגילטיס די דאָזיקע פּאָר שׁוֹף רות פון ,הדור" און וועלן וויפן אָפּצן
שאצן זייער זיכערע צוקונפט װאָס זי
בויען זיך דא,. צוזאמען מיט אלע ארבעטנדיקע פון אונדזער לאנר,
שטעלונג, אויף וועלכער ס'זענען דעמאָגסטרירט געװאָרן די דערפאָלגן פון אונ-/ רזער קאָלכאָזדשאָףה-פערמע.:
אין דעם יאר האָב איך אויף זיך גענומען די סאָציאליסטישע התחייבות צו דערציען פון יערע הונדערט שאָף, צו 0 שעפעלעך און אָפּשניירן פון יערן:. שאָף, אין דורכשניט, צו},6 קילאָגראם װאָל. פרילינג, ביי די ערשטע געבורטן, האָב איך באקומען צו 198 שעפעלעך. פון יערע הונדערט מוטערס. אין דעם יאָך קלער איך צו באקומען פון א טייל שאָף, וועלכע האָבן פרי געבוירן, די צווייטע. געבורט,
די ערלעכע ארבעט אינעם קאָלכאָן ברענגט א פארמעגלעך לעבן. אינעם פאךגאנגענעם יאָר האָב איך באקומען פאר די אויפגעפירטע ארבעט-טעג אין דער קאָלעקטיוו-ווירטשאפט, מער וי 4 טאָן ברויט, 8| טאָן קארטאָפ? און אנדערע פּראָדוקטן, און געלט עטלעכע טויזנשי| רוב?. אחוץ דעם, פארן איבערשטייגן רי= פּלאן-אויפגאבן פון אנטוויקלען די שאָףצוכט, האָט מיר דער קאָלכאָז געגעבן 2 שעפעלעך, הארבסט האָב איך געבראכט. אויף מיין הויף א גאנצע סטאדע.
מיינע הכגסות זענען נישט די סאמע גרעסטע. די פאמיליע פונעם קאָלכאָןניס גריגאָרע מישקא למשל, האָט באקומען פאר זיין ארבעט 6,2 טאָן ווייץ, 7 טאָן
קוקורוז, 6 טאָן קארטאָפ? און מעך וי 6 טויזנט רובל.
אין דעם יאָר וועלן מיר דערגרייכן נייע. דערפאָלגן און די הכנסות פון אונדועך,, קאָלכאָז וי אויך פון יעדען קאָלכאָזניל באזונדער, וועלן זיך נאָך מער פארגרע
3 א 2011388816 זטאדאפס
4
|
ג:
8
א :! פֿון ' טויע די ץ טיקץ
דער קומכ װאָס געגע,
לעכן שלוס רומע מינינ פאלק פאר.
* און פון| אויף
* ראָס { 1991 פאָנד טאר דריי
דאָס די אי זייערע פאר ד + שחיטן
=
אין מעריק ציקער אין ד! נונג ז געם 1 זענען לימוד שולהיא נישט. דער וו ישראל געלט.: מיליטץ מעריקי האָבן;
היינ לֿערן-ו; רעשטע שולי א קארעש אונדזען ניסטיש לעמענ אזלעכע אזעלכע קעגן זי ריעס,..אויף ד' קעגן ד' = זיקע שו ציאָנאלן ארבעטע רונג פו די לענונ פוןי, האלטן אין איין זיך פא מלוכהש צענט.. 1 דאנקען|ן די לערע דעמאָקר) פון די וו און ר גאָגישער פונקציאָנ נאטן א וואטיסטן קורס פאו אוטעמע גאנצן רא צו פארפ! אֿרונגען, י' דער בי { שידענע,
.:
= און ספּאָ
טאָריע א
)= קאָמפּלֶעט
גאטן האָט ' צוגעשטעג { ציק נייע