זייט 4
י:-איפוףיבלעטער" י
לייב קעלטער(פויט)
טאטע דו לאכסט- א קלאג צו אזא געלעכטער!
אין זייער פאָלקסיפיינטלעכער נאצואנאליסטישער אגיטאציע, װאָס די צויניסטן אין פּױילן האָבן געפירט צווישן דער יידישער באפעלקערונג פאר פארלאָזן אונדזער לאנד, פלעגן זיי זיך אָפט באנוצן מיטן ארגומענט, אז דא,. אין
פּאָלקס-רעמאָקראטישן פּוילן, זענען װואָס אן אמת, די יירישע ארבעטנדיקע סא" ציאל באפרייט, אָבער נאציאָנא? אויס
לעבן זיך, האָבן די ציוניסטן געטענהט.'
קאָנען די יידן בלויז אין ישראל.
אויף דער דאָזיקער ווענדקע האָבן זיך געלאָזט כאפּן געוויסע יידישע ארטיסטן און שרייבער אין פּוֹילן. די דאָזיקע מענטשן האָבן געהאט אילוזיעס, אז זיי וועלן אונטער דער הערשאפט פון בןגוריונען קאָנען שפּילן ייריש טעאטער, גאָך וועלכן עס בענקען אזוי שטארק די פֿאָלקסימענטשן אין ישרא?;. זי האָבן געמיינט, אז וועמעןזוועמען, נאר א יירישן שרייבער וועט מען דאָרט אויפ.
נעמען, זאָרגן פאר אים און געבן א מעג
לעכקייט צו שאפן...
די אנטוישונג. ביי די יידישע אקטיאָרן און שרייבער, װאָס האָבן זיך געלאָזט קיין ישראל, איז געקומען צוזאמען מיט דער אנטוישונג= פון די אנדערע פאָלקסמענטשן, וועלכע זענען ארויסגעריסן געואָרן פון זייערע היימען, פון זייערע ארבעט-ווארשטאטן און וואלגערן זיך ביזן היינטיקן טאָג נע ונד אין די לאגערן.-הונגעריקע, ארבעטלאָזע--- פארשעלטן דעם טאָג, װען זיי האָבן זיך געלאָזט פארפורן פון דער ציוניסטישער אגיטאציע און פארלאָזט אונדזער פאָלקס-דעמאָקראטיש היימלאנד,
וא יי יי יי
אָבער אזיב די ארבעטלאָזע נייע אימיגראנטן-ארבעטער קאָנען האָב! אן' אילוזיע, אז עס וועט זיי ווען עס איז געלונגען צו באקומען ארבעט, קאָנען אָבער
מִיט אָט דער אילוזיע זיך נישט טרייסטן אָפּגעאטעמט און אָטעמען מיט דער פודי יידישע ארטיסטן. יידיש טעאטער לער ברוסט די פעלקער, וועלכע זענען ווערט אין ישרא? פארפאלגט און די יע- א דאנק דער העראָישער סאָוועטישער ניקע ארטיסטן, וועלכע וואגן צו שפּילן ארמיי באפרייט געוואָרן נישט נאָר פון ייריש טעאטער ווערן געמשפּט אין די די מלחמה-קאָשמארן, נאָר אויך פונעם ישראל"געריכטן. קאשמאר פון קאפּיטאליסטישער הער
אין דעח תליאבֿיבער צייטונג, ,,לעצ- שאפט, פון ארבעטלאָזיקייט און ראבטע נייעס" פון. 20יטן יולו 1981 יאֶר, לאָזיקייט; זיי זענען באפרייט געװאָרן דערציילט דער ארטיסט נתן ווולפאוויטש פון נאציאָנאליסטישן טשאר און פעלוי אזוֹי א פּאָליציאנט אין ישראל פירט קער-האס. צווישן זי געפינען זיך אויך אים אין גערוכט פארן פארברעכן, ואס די יידישע פאָלקס-מאסן פון פּױילן, רוער. איז באגאנגען... ער האָט געשפּיל?ט מעניע, וועלכע בויען צוזאמען מיט אלע ,הערשעלע אָסטראָפּאָלֶער? אויף יידיש. פעלקער פון די פאָלקס-דעמאָקראטישע ער דערציילט וי אזוי דער ריכטער לענדער א נייע, גערעכטע אָרדענונג--װאָרנט אים, דעם יידישן אקטיאָר, װעל" דעם סאָציאליזם, ווו זיי האָבן די פולץ כער איז שוין איבער די פערציקער, ער מעגלעכקייט צו אנטוויקלען די כּראָזאל מער נישט שפּילן קיין יידיש טעאך גרעסיווע יידישע קולטור, ווו דאָס יירישע טער, און אויב דאָס וועט זיך נאָך אמאָל טעאטער ווערט אױיסגעהאַלטן פון דעאיבערחזרן, וועט ער באשטראָפט ווערן מלוכה, ווו דער יידישער שרייבער האָט נישט ווי ביז איצט, בלויז מיט 20 פונט, אלע מעגלעכקייטן פאר שעפערישער ארנאָר מיט גיין זיצן אין תפיסה. בעט, ווו די יידישע שולן זענען פאר
קלאָגט זיך נתן ווולפאוויטש: מלוכהשט און יירישע שוליביכער ווערן
: ארויסגעגעבן דורך די מלומהשע שול
פאר א יידיש געריכט, און נאָמען פון א גאנצן טעאטער- קאָלעקטיוו, און װער קרימינעל געמשפּט אל ,הערשעלע אָסטראָפּאָלער" אין יידיש".
יאָ, מיט מענטשלעכער פרייהייט האָבן
אָט האָב איך א גאנץ לעבן גערעדט און גע
שפּילט טעאטער. אויף יידיש, אויסנעװייטיקט פֿארלאנן. טֹ ר, א
יעדעס װאָרט און ציצט הער איך גאָר, אז ייריש א 2 אי יי
איז פארבאָטן, פּונקט װי יידיש װאָלט מעריקאנע מערואליו 1
געװען עפּעט אן אָפּיוֹם, אָדער א געהיימע בראָנפן-ברעעריל. אבי איך האָב אין די מלחמהדיאָרן געטראכט, או גאָר װי די קאָשמארן װעלן פארביי, װעט מען אָפּאָטעמען מיט מענטשלעכער פרייהייט, זיך אויסלעבן נאציאָגאל, וי ביים טאטן אין װײגגאָרטן. פון דער גאנצער פרייד... שטיי איך גאָר
מלוכח, ווו עס הערשן די געזעצן פון קאפּיטאליזם, קאָנען די פאָלקסיטאסן נישט אָטעמען פריי, קאָן נישט זיין קיין הייד פון פריי אויסלעבן זיך. אינטערעסאנט איז דער דיאלאָג, אָט אזוי וי עס גיט אים איבער נתן וול
פאוויטש,= איז געפירט. געוואָרן צווישן דעם ריכטער און דעם אָנגעקלאָגטן. דער ריכטער האָט ביי דער נעלעגנהייט געוואָלט העצן קעגן פאָלקס
פּױלן און באקומען האָט זיך דאָם פאר-".
קערטע.
דער ריכטער פרעגט: = צי ווען מען זאָ? אייך אין מוילן פארבאָטן שפּילן אויף יידיש, װואָלט איר אויך נישט געפאָלגט?
דערויף ענטפערט דער אנגעקלאגטער:
-- וועמען איז דאָס אין פּױילן איינגעפאלן אזא מין פארבאָט.
יאָ, אין פּוילן באקומען די יידישע אקטיאָרן מלוכהדאָרדנס און פּרעמיעס, אין פּױילן איז דאָס מלוכהשע יידישע טעאטער, נאָך א חודשלעכן אֶפּרו פון די אקטיאָרן און טעכנישן פּערסאנאל, וועלכע האָבן א חוץ די נאָרמאלע חווישפּענסיעם באקומען צוגעטיילט ערטער אין די שענסטע מלוכהשע אָפּרו-הייזער, צוגעטראָטן מיט א פרישער ענערגיע צים נייעם טעאטער-סעזאָן. אוֹן פאר די פארפיהטע יידישע אקטיאָרן אין ישראל? איז מער נישט געבליבן וי איכבערצוחזרן וולפאָוויטשס ווערטער;
אוי, נתן, גתן, דו האָסט דאָך א פּנים פון חוק! ביסט א ניער עולה, שוין א יאָר אלן לאנד, אָן א טיכון(דירה)... אָבער אָט האָט מען דיר אויסגעבייטלט צװאָנציק פונט שטראָף פאר שפּילן אין יידיש ,הערשעלע אָסטראָפּאָלער" און איצט בלייבט דיר זאָלסט, וי דער גוטער הערשעלע, זיך זעצן צום גבירישן טיש און דערציילן -הלצהלעך...",
הלצהלען--- לויטן נוסח: ,טאטע די לאכסט--- א קלאָג צו אזא געלעכטער!"
ת יי יי ר ר וי ר יי זי יו יו יי יי
אין מארשאליזירטן ישר אל
די טאטאסטראָפּטלע אלימענטארע סיטןאציע
מעגשעסטער(אגערפּרעס).-- לֿויט א טעלעגראם פון דער אגענטור ,,רויטער-" ווייזט אֶן די ליבעראלע צייטונג ,דהי מעגשעסטער גארריאן" אז אין ישראל
מענטן, די קלייטן זענען לייריק און לאנגע רייען ווארטן אויף אלימענטן װאָס קומען קיינמאָ? נישט אָן,
די סיטואציע פון דער אפּראָוויזאציע ווערט באטראכט אלס א האָפּנונגסלאזע, די פּרײיזן אויפן שווארצן מארק וואקסן
יעלבסטמאָרר דורך גויט
תליאביב(אגערפּרעס)-- וי טאסס מעלדעט:
די צייטונג, קו? העם" פארעפנטלעבט א ידיעה אין וועלכער עס ווערט אָנגעװיזן אז די פּאָליצײ גיט טעגלעך קאָמוניקאטן וועגן אומצאָליקע מאלן פֿון
,גייסטיקער דעפּרעסיע", אָבער זיי ווייזן נישט אָן, אז די סיבה פון דער ,גייס. טיקער דעפּרעסיע" איז דאָט פעלן פון דערנערונג און אז די דאָזיקע זעלבסטמארדן. האָבן אלם סיבות די שרעקלעכע באדינגונגען אין וועלכע עס וווינען די ארעבטימענטשן, טויזנטער פאמיליעס זייענדיק געצווונגען צו וווינען אין גע
אומאויפהערלעך און עס הערן זיך פון
דער
קומט פאָר אן ערנסטער מאנגל אין אֵלו
י. קרלווענקאָ
אונדזער קונסט דינט דער ז
אין דעם טאָג האָבן זיך געענדיקט פריער וי געוויינטלעך די רעפּעטיציעס פארן נייעם ספּעקטאקל אינם מאָסקוועגרויפן אקאדעמישן טעאטער פון אֶפֹּערא און באלעט.צוויי א זייגער באטאָג האָט זיך פארזאמלט דער קאָלעקטיין פונעם. אלטן אָפּערא-טעאטער פון סא וועטן-פארבאנר אין ספּעקטאקליזאל, כרי אויסצודריקן זיין האלטונג צום אפּעַל פונעם וועלט-ראט פאר שלום בנוגע שליסן א שלוםיפּאקט צווישן די פינף מאכטן.
די געגעראל-פארזאמלונג האָט געעפני דער דירעקטאָר סעמיאָן סאכאראוו. ער האָט געגעבן דאָס װאָרט דעם דירעקטאָר פונעם טעאטער אלעקסאנדער אניסימאָוו. -= אין אונדזערע טעג,--- זאָגט א. אניסימאָוו,--- איז נישט פאראן קיין העכערע און נאָבלערע אויפגאבע וי דער י- קאמף, פארן זיג פונעם שלום. די קאָנפערענץ פון דער מאָסקווער געגנט פון די שִלום-אָנהענגער, װאָס איז פֿאָרגעקומען נישט פון לאנג, האָט זיך געווענדעט צו אלע איינווויגער פון מאָסקווע און מאָסקווער געגנט מיט אן אויפרוף צו חתטענען דעם אפּע? פונעם ווע?ט-ראט פאר שלום אנן איך בין זיכער, אז די ארבעטער. פון אונדזער קאָלעקטיוו וועלן, אלע וי איינער, שטעלן זייער. חתימה אונטער דעם היסטארישן דאָקומענט,
-- מיר, סאָוועטישע מענטשן, בעטער פון דער סאָוועטישער קונסט, פאראכטן און האָבן פיינט די מלחמח -- האָט דערקלערט ביי דער פֿארואמ
אומעטום פּראָטעסטן".
זעלבסט-מאָרדן. די קאָמוניקאטן קלערן די דאָזיקע זעלבסימאָרדן
די קיגסטלער פּונעם מאָסקווער ג
התשעט רעם אפּעל פוגעם וועלט ראט פאר שלוסם. יי
לונג רער באלעטימייסטער פונעם טעאטער ראָסטיסלאָוו זאכאראָוו.-- דאָס בלוט פון די פעלעקער און דאָס פאר. ניכטן די ווערטן פון רער מענטשלעכער קולטור זענען נויטיק פאר די אמעריקאנער און ענגלישע= אימפּעריאליסטן, וועלכע פארדינען דערפון פאבלהאפטע רווחים.= מיר ווילן ארבעטן פרידלעך, שאפן פרידלעך, בויען פרידלעך אונדזער שיינעם קאָמוניסטישן מאָרגן.
נאָכן פאָרשלאָג פונעם פאָלקס-קינסטלער פון דער רעפּובליק, פּאנטעליימאָן גאָרצאָוו, האט די פארזאמלונג. איינשטימיק אָנגענומען א באגריסונגס-בריון צום גרויסן פירער פון דער גאנצער פּראָגרעסיווער מענטשהייט י. וו. סטאלין. אין דעם דאָזיקן בריוו פארזיכערן רי קינסטלער און טעכנישע ארבעטער פונעם טעאטער דעם הבר סטאלין, אז זיי וועלן אָפּגעבן זייער גאנצע שעפערישע גנערגיע, אלע זייערע כוחות דעם' נאָבלען קאמף פארן זיג פון שלום.
תִיכף נאָך דער פארזאמלונג האָט זיך.
אָנגעהויבן, אינעם געראָמען און ליכסיקן פאיע פונעם טעאטער, דאָס זאמלען די חתימות. איינער פון די ערשטע אין געגאנגען צום טיש דער פאָלקס-קינסטלער פונעם סאָוועטן-פארבאנד, דער לאו
רעאט פון דער סטאלין-פּרעמיע מאקסים מיכאילוו.
-= איך זינג שׁוין אסך יאָרן אויף דער סצענע פונעם גרויסן טעאטער,--- זאָגט ער,.= אָבער איך געדענק נישט און איך וויים נישט קיין איינעם פון אונדזערע ספּעקטאקלען, אין וועלכן מיר זאָלן האָבן פּראָפּאגירט מלחמה, אָדער רופן פאָוועטישע מענטשן צו פארקנעכטן און פארניכטן אנדערע פעלקער. אונדזער קונסט איז א שלום-ליבנדיקע און הומאניסטישע אין אירע יסודותן זי דע-ציט און אנטוויקלט אִין די טפּעקטאטארן דו בעסטע מענטשלעכע= אייגנשאפטן, זי לערנט זיי ליב האָבֿן זייער פאָטערלאנד, זייער פאָלק, זי רופט זי צו גייע נצחונות אין דער ארבעט. איך חתמע דעם דאָקומענט וויי? ער אנטשפּרעכט גענצלעך מיינע צילן אלס ביךגער פון שלום-ליבנדיקן סאָוועטישן לאנר,
-=. מיטן. געפיל פון אנטשלאָסעגעם צוטרוי אין דער אומכאזינפארקייט פון פיל-מיליאָניקן פראנט פון די שלוםה אָנ הענגער, חתמע איך דעם אפּעל פונעם וועלט-ראט פאר שלום--- דערקלערט די פאָלקסיקינסטלערין, לאורעאטן פון רער סטאלין-פּרעמיע, ווערא דאווידאווא.-
מיט
צעלטן אין וועלכע עפ גייען ארום פארשידנע קראנקהייטן.
רויסן טעאטער האָבן מיט באגייסטערונג גפ
.יי
איך וויים אז דער ווילן און די פעסטע אַנטשלאָסנקייט פון די פעלקער פון דער ערד וועלן צעשטערן די פארברעכערישע פּלענער פון די צינדער פון א נייער מלחמה, וויי? דאָס ליכט איז אומעטום שטארקער וי די פינצטערניש און דער פארשטאנד באזיגט תמיד דעם שגעון. מיר קינסטלער פונעם על?טסטן אָפּעראטעאטער פונעם לאנד, חייבֿן אויף, צווא: מען מוטן גאנצן סאָוועטישן פאָלק, אונדוער הויכע און אנטשלאסענע שטימע פארן פארטייריקן די הייליקע און נאָבעלע זאך פון שלום. מיר וועלן ארבעטן מיט. פארדרייפאכטע כוחות און מיט אינספּיראצוע בכיים שאפן נייע ספּעסטאקלען, רופנדיק די סאָווֶעטִישע מענטשן צום גליקלעכן?עבן, צום סאָציאליזם,
נר. 148
בריוו פון ישראל
מיר דריקן דאָ איבער א בריוו וואס עם האָט באקומען ישראל ראָזנער פון רא דעוויץ, סטר.דר, ס. פּיסטינער נֵר. 29.
ליבער הער ראָזנער,
נאָך אונדזער. אועקפארן פון רארעוויץ, האָבן אונדז. אסך אומגליקן און סכנות באגעגנט דאָ אין פּאלעסטינע. וי איר ווייסט, איז מיין טאטע געווען א קראנקער מענטש, א אינוואליד אַז א פום. אין ראדעוויץ האָט ער געקענט לעבן שיין און רויק און װאָלט. נישט געווען געפּלאָגט פון אנדערע קראנקהייטן װאָס דער נישטיגעזונטער קלומאט פון דאנען האָט אים;ורם-געווען. דאָ איז דער טאטע, נאָך צוויי וואָכן, קראנק געװאָרן אויף נערוון און אויפן הארץ. איר קענט אייך פאָרשטעלן אונדזער לאגע ווען מיר האָבן דעם טאטן באדארפט פירן אין שפּיטאָל א מסוכן שלאפן און מיר זענען אליין צווישן מאסן מענטן אָן קיין שום הילף.
דאָ אין פּאלעסטינע איז די לאגע א זייער שווערע; די נייע אָנגעקומענע און פּאלעסטינע ווערן באהאנדלט ערגער וי בהמות. ווער ס'האָט פּראָטעקציע איז גוט, ווער ס'קומט מיט געלט ראטעוועט זיך און מיר אָרעמע מענטשן דארפן װוינען אין געצעלטן ביי א היץ פון 400 גראדן, מיט א זייער שלעכט עסן און אָן וואסער.
איצט בעט איך אייך הער ראָזנער, איר זאָלט רחמנות האָבן אויף מיין טאטן און אויף אונדז און איר זאָלט גיין צו די הערן לייבאָוויטש און שטענצלער זיי זאָלן זען עפּעס צו טאָן כדי אונרז פון דאנען ארויסצוראטעווען. איך ווייסט גאנץ גוט אז מיר האָבן נישט געװאָלט פאָרן, אונדזערע קרובים פון אמעריקע האָבן אונדז פארפיהט. טיט זייער פּראָפּאגאנדע.. וי שטארק מיך בענקען נאָך ראדעוויץ, וי שטארק מיך גארן נאָך אַמאָל צו זיין אין ראדעוויץ אין דער ר. פ. ר. אונדזער טייער היים? לאנד,:
װאָלף געלער
אך פון שלום
ליב דאָס לעבן, וועמען עס זענען נישט טייער די אומשעצבארע גייסטיקע און מאטעריעלע קולטור-אוצרות, אָנגעזאמלי טע דורך דער מענטשחייט אין משך פון אסך יאר-הונדערטער,= מיר האָבן ליב ראָס לעבן, מיר.. האָבן ליב און היטן אלץ װאָס ס'איז גוט און פּראָנרעסיוו, װאָס עס האָבן געשאפן די מענטשן מיטן קאָפּ און מיט די הענט, און פּוֹנקט דעריבער ווילן מיר נישט קיין מלחמח. בלי שום ספק אז די זאך פון שלום,= אין וועלכנס שפּיץ עס שטייט דער נרויסער סטאלין, וועט זיגן. יִּ
אלע ארבעטער פונעם מאָסקווער גרויסן טעאטער האָבן געחתמעט דעם אפּעל פן.
-נעם וועלטדראט פאר שלום בנוגע שִלִיסן
א שלוםדאָפּמאך. צווישן רי פינף-מאכטן, וּ
עששאסשויטעצעןאמטןונימעמשוצאוענעעעעגעמגע עב ע:,,. יי צום שלום. אבא אאטיאריטי ימי אטא אע עס האָט אנטערגעשריבן דעם אפּעל?: 0 2 פונעם וועלטדראט. פאר שלום, דער 5 פאָלקס-קינסטלער פונעם סאָוועטן-פאב.| ש בר א זייגער באנד, לאורעאט פון דער סטאליןפּרע- רי יירישע מיע, נ. קאנדער כאנאיעוו. לא- לרליף ר תדיאָ-+תויריציע
-- איך קאָן מיר נישט פארשטעלן קיין פאָוועטישן מענטשן, װאָס זאָל נישט חתמענען דעם דאָקומענט. מלחמה
אויף די פּאָסטנס ר:תדיאָ- רצתמעניא. און ר:תדיא
בוק:תרעשט- 1 צ
קאָן נאָר וועלן דער, ואס האָט נישט
אויף די וועלן-לענג 285-- 1935
יי זי!די אט יה דוי ייז:.==-יי-יי 2
= יט-=הא ט-+=..= צ היה=+
זט
זש פא רו מע יקען פא