זייט 2
(המששך פון וייט}) החיים, וועלכן מיר זעען אָנהױיב פונעם יאָר.
אין די לעצטע טעג פונעם אלטן יאר קלאפּט ביי אונדזערע פענצטער--- איידער ס'הויבט אָן טאָגן,--- דער אלַטער שמש, וועלכער וועקט אונדז פון שלאָה און רופט אונדז לעבודת הבורא. מי" משרתי הקורש באטראכטן אונדז אלס שמשים פון אונדזערע קהלות. מיר קלאפֿן אין פענצטער פון אייער געוויסן או! רופן אוים: וואכט אויף פונעם שלאָף, פון דער לאנגער נאכט פון שקלאפעריי. גענוג חשכות איז געווען ארום אייך, גענוג שטורעמס האָבן צעטרייסלט אייערע הי מען, גענוג פינצטערע כוחות האָבן אייך אריינגעוואָרפן אין פּחד און טרויער, רייסט אויף די לאָדנם און בליקט דער מאָרגן-רויט האָט זיך באוויזן אויף דעם האָריזאָנט. דאָס געבענטשטע לאכט פאר" טרייבט אלע שאָטנס פון דער פארגאנגענהייט. האָט נישט קיין מורא פאר איינזאמקייט. קוקט אייך אָ|ן איינש דעם אנדערן און איר וועט זען אז איר זענט אסך און מעכטיק. מאכט אויף ברייט די טירן און הערט אייך צו. לשמוע קן? שופר. דער שופר רופט צום קאמה, פון ליכט קעגן פֿינצטערניש, פון נוטס קענן שלעכטס, פון פרייהייט קעגן טיראניי.
מלכיות, וכרונות שופרות. דאָס זענען די דריי נאמען פונעם שופר,. וועלכע ווייון אונדז אָן דעם מוסר פונעם עבר און די חובות פארן עתיר.
מלכיות,--= כֿויב דעם אייבערשטן--באטייט נאָכאמאָ? די איבערגעגעבנקייט צום בורא און צו דער בריאח.
ואהבת את ד', א," איז נאָר איניינעט מיט ,ואָהבת קרעך כמוך", דער יסיר פון אונדזער אמונה, קעגן די וואָס זענען ממים די מצוות שבין אָדם למקום און טרעטן מיט די פיס די מצוות שבין אָד לחברו, דערהויבט זיך וי א דונער דאָס קו?ל פונעם נבֿיא: ובהרמכם כפּיכם אעלים עיני מכם, גם כי תרבו תפילה אינני שומע, ידיכם דמים מל?או"(ישעֵי יא) ווען איר הויבט אויף אייערע הענט צו מיר, ווענר איך אָפּ מיין בליק פון אייך, ווען איר מערט אייערע חפילות, הער איך זיך נישט צו צו זיי, ווייל אייערע הענט זענען פו? מיט בלוט?.
די נאנצע ביבל?ישע און תלמודישע געזעצגעבונג שטעלט מיט זיך כּאָר דאָס אנװוענדן אין לעבן פון אט דעם אופן פוז מלכיות, פון לויב דעם אייבערשטן,
געעפנט ביים
אונדזער היימלאנד א
החשוך פון גר. 149)
בפרט דארף מען אין זינען האָבן דעם פאקט;: אז וועגן דעם ,פאָטערלאנד" פון ישראל רעדן ביי אונדז אין לאנד אין דער ערשטער ריי און באוווסטזיניק--געוועזענע קאפּיטאליסטן, שטּעקולאנטן הויזימענטשן פון די רעאקציאָנערע פּאֵליטיקער, די װאָס האָבן געלעבט פוז דער פּראצע פון די ארבעטנדיקע, אָן אונטערשיד פון נאציאָנאליטעט און האָבן זיך געבֿאָדן אין זייער בלוט. או! סע חידושט לחלוטין נישט ווען די באמערקסט אז די לאָזונגען פון די דאָזיקע געשעפטסאוּן פּאָלוטישע שותפוים פון די רעאקצואָגערע אוֹן אנטיסעמיטישע קלוקעס, וװעלכע האָבן ביז פּריער מיט א פּאָר יאר באהערשט אונדזער?אנד, זענעז ווערסיעס מיט קליינע ענדערונגען פון די קוזיסטישע און לעגיאָנארע לאזונגען; אין יענע לאָזונגען פלעג מען באלייריקן די געפילן פון די יידישע ארבעט-מענטשן און מען פלעג באהויפּטן אז די ייר זענען פרעמד פון דער ערד אויף ועלכעזי זענען אויסגעוואקסן און פרעמר פון די מענטשן מיט וועלכע זיי לעבן ציזאמען; יענע לאָזונגען פלעגן שִיקן די יירן קיין פֿאלעסטינע, נאָך מער, טראָץ דער שנאה וועלעכע זיי פלענן ארויסווייזן פאר די יידישע מאסן, פֿלעגן זיי אָפט מאָל אפילו אויסדריקן זייער באווונרערוגג פאר דער ציוניסטישער באווענונג... און מיר געדענקען גוט די דאָזיקע. באווונדערונג איז געווען א קעגנזייטיקע...
די יידישע כורזשואזיע וויל אוועק,
-איקוף-בלעטער".
יזיזיזידיי--י.. 9
מעסאזש צום נייעם יאר
פונעם רב-הכול? פון דער ר. פ. ר.
דערפולנדיק די חובוֹת כלפּי דער געזעלשאפט, ארבעטנדיק און קעמפנדיק פאר איר פאָרשריט, פֿארייניקנדיק זיך אין ,אגודה אחת" מיט אלע רי ואס ארבעטן פארן. אויפבויען א נייע און גערעכטע וועלט.
אונרזער גלויבן אין עולם חבא שטערט נישט רבי יעקב אונדז צו לערנ;ען אין פּרקי אבות: ,יפה שעה אחת ש? תשובה ומעשים טובים בעולם חזה, מכ? חיי עולם הבא". ס'איז בעסער איין שעה פין תשובה און נוטע טאטן אויף דער וועלט וי גאנץ עולם הבא. אונדזער תורה איז תורות חיים א לערע פון לעבן אוֹן זי רעגט אונדז אָן אז מיר זאָלן אויסקעמפן דאָ אויף דער וועלט א מענטשלעך לעבן.
מלכיות איז אונדזער לויב-געזאנג צ אויבערשטן, וואָס ער האָט אונדז בא. שערט מיר זאָלן אים קענען דינעז אין דער פולסטער פוייהייט אין אונדזער טייער היימל?אנד,| אין דער רומענישעפאָלקס-רעפּובליק. די דעמאָקראטישע רעגירונג פון דעם לאנד, פארזיכעויט רי פולשטענדיקע אויפאובונג פון דעם קולט, ניט אוֹנדז די זעלבע ברייט'ז שטיז צע וי אלע אנדערע קולטן.
מלכיות דערקלערט אונדזער דינען דעם אייבערשטן, אינטערעסן פונעם פאָלק,= ארבעטנדוס פארן אויפבלי פונעם פאָלק, שטיצנדיק דער רעזשים וועלכער בויט א ליכטיקע צוקונפט, אין וועלכער ס'וועט= מקום ווערן ועולתה תקפּץ פּיה, וחרשעה כולה כעשן תכלה-כי תעביר ממשלת זרון מי האָרץ". ,אומגערעכטיקייט וועט פארשטומט ווערן, דאס נאנצע רשעות וועט זיך צעגיין װוי דער רויעך, יי ממשלה פון טיראניי וועט זיך ענדיקן אויף דער ערר".
טייערע מיטגלויביקע,
די קרעכצנדיקע אקצענטן פונעם שופר, געביטן אונדז דורך וּכרונוח, אז אונדזער זכרון זאָל בלייבן וואך אויף דעם װאָס ס'איז געשען אין די צייטן פון אוסגץרעכטיקייט, אויף דעם ואס ס'נעשעט דאָרט ווו דאָס רשעות איז נאָך נישט פארטריבן געוואָרן. עקדת יצחק פירט צוריק אונזער געראנק צו דער אומענדלעכער קייט פון עקדות וועלכע זענען געפאלן א קרבן פון דעם װילדן האס,
וידי וו רז
וועלן צו
דינעבוייק די
זי איז פֿאראינטערעסיויט אועקצופאין פון דער רומענישער פאָלקסדרעפּובליק, ווויפ דאָ קאָן זי מער נישט עקספּלאאטירן און ווייל אין ישרא? קאָן זי פירן פולשטענדיק אירע עסקים. דער רעש וואָס די ציוניסטן מאכן ארום דעם פּאלעסטינער {פאטערלאנד", מיט בענקעניש צוב ;לאנד פן די אבות" מיט וועלכע די געשעפט-לייט פון כל-המינים ווייזן זיך באהערשט, באדייט נישט עפּעס אנדערש וי נאר אן אָפּשטױיסנדיק פארדעק! פון שמוציקע קלאסן-אינטערעסן, דריקט נישט אויס עפּעס אנדערש וי זייער ווונטש צו פורן אויפסניי א לעבן פון אומגעשטערטע פּאראזיטן.
זאָלן מיר דערמאנען די דאָזיקע נעשעפט-לייט וועלכע מען האָט, פּונקט וי די געשעפט-לייט פון אנדערע נאציאָנאליטעטן, אין א גרויסער מאָם צוגענעמען די מעגלעכקייט אויסצוזייגן דעם מארעך פונעם לאנד, אז פריער מיט עטלעכע יאר האָבן זיי זיך גאָר נישט געאיילט צו פאָרן אין ,פאָטערלאנר"ן זי האָבן נישט געטראכט אז זיי האָבן א ,נאציאָנאלן חוב" צו פאָרן קיין פא" לעסטינע, נישט אין דער צייט פון ,,היסטאָרישע" רעגירונגען, נישט אין דער צייט פונעם אנטאָנעסקו-נהינם,= נישט אין די ערשטע יאָרן נאך דער מלהמה; פארקערט, אין דער צייט פון אינפלאציע, ווען די שפּעקולאנטן פלעגן אראָפּנעמען זיבן הויטן פונעם ארבעטערימענטש, האָבן די היינטיקע ישראל-, פּאטריאָטן" שטארק געוואָלט צוריקברענגען קיין רומעניע די זין און די קרובים וועלכע האָבן עמיגרירט קיין פּאלעסטינע.
ילענדיק
אנטפאכט קעגן אוגדז פון רי ממשלת זדון פון דער פֿארגאנגענהייט.
וכרונוח--- לאָמיר זיך נאָכאטא? און װוירעראמאָל דערמאנען און די מיליאָנען ברידער און שוועסטער פארניכטעטע אין די פייערן פון די אויוונס דערשטיקטע אין די גאז-קאמערן, צעשטיקלטע פון דער אומרחמנות'דקיער שווערד, אויסגעגאנגען פון הונגער, קעלט און קראנקהייטן. אין די לאגערן, פארברענט פין דורשט אין די טויט-וואגאָנעס, דערטראָנקען אין די טיפענישן פון די ימים
אין ימִשׁך פון דער. צווייטער. וועלטמלחמח. זכרוגות-- לאָמיר נישט פֿארגעסן,
אז דאָס אלץ איז מעגלעך געווען נאר דערפאר וויי? די סוחרים פון טויט פון אמעריקע און ענגלאנד, האָבֿן יאָרןלאנג באוואָפנט די מעררעריבאנרעס, וואָם זיי האָבן געהעצט קעגן רעם גרויסן סאָוועטן-פארבאנר.
וכרונות--- לאֲמיר זיין אויפמערקזאם אויף דעם וװאָס ס'געשעט ארום אונדז, די זעלבע הערשער פון די רייכטימער שטויסן אריין די מענטשהייט און אָספּגרונט פוז א דריטער וועלט-מלחמה. זיי חלומ'ען נייע בערג פון קאדאוורען, איבער וועלכע זיי זאָלן קענען טרעטן, אויפן וועג פון צוריקדעראָבערן זייער פארלוירענץ אלמעכטיקייט.
דער ראפּאַרט פון דער אינטערנאציאָנאלער קאָמיסיע פון די דעמאָקראטישע פרויען, וועגן די אכזריות פון די אמעריקאנישע ,,צווויליזאטאָרן" אין קאָ-ייע, מאכט שוירערן יעדן ערלעכן מענטשן. די װאָס זענען פורשים כפּים צום הימל, װאָס רעדן אין נאָמען פון רעלוגיע, פארלענדן דורך פּיין און שווערד, פרויען און קינדער, אל?טע און קראנקע. דו װאָס זענען מרבים תפילות, פּרעפּביבלישע פערזן, פארברענען קירכן, צעשטערן היסטאָרישע דענסמעלער, פארניכטן קונסטיווערק, ווישן אָפּ פון דער ערד מענטשלעכע ישובים. דער גערעכטער צאָרן פונעם אייבערשטן און פון די פעלקער ריכטן זיך קעגן די, וועלכע ,ידיהם דמים מל?אן."
זכרונוח דאָס יאָר לאָזט אונדז פרישע זכרונות, װאָס זענען פול מיט לערן. אונדזערע בלוט-שונאים,
פון*, פייערשטיין
פארװואָסזשע האָבן זיי זיך באגניגט, אין יענע יאָרן, בלויז צו פינאנצירן די ציוניםטשע באוועגונג, זיי זאָלן בלוין פירן די פּראָפֿאגאנדע צוליב וועלכער ס'זענען געפאלן א קרבן טויונטער יידושע יוגנטלעכע?
דערפאר װאָס אין רומעניע זענען געגאנגען די געשעפטן אויסגעצייפנט, דערפאר װואָס דער מלוכהדאפּאויאט איז זי נעשטאגען צו פארפיגונג, גלייך וי פאר אלע אויסנוצערס, אויף צוֹ בארויבן די ארבעטנדיקע, דערפאר ואס די אנטיסעמיטן נישט נאָר זיי האָבן זיי נישט געשטערט, נאָר זיי זענען געווען טאקע זייערע באצאָלטע, דערפאר וואָס די צוגרייטונגען צום נידערטרעכטיקן סאָוועטישן קריג, האָבן זיי אריינגעבראבט היפּשע רווחים,
אָבער, דערפאר וװאָס זיי האָבן מור געהאט פאר דער קאָנקורענץ פון די אנדערע בורזשואזיען, האָבן זיי אוועקנעשיקט קיין פּאלעסטינע די יוגנט כדי דערמיט זאָלן- זיי מיטהעלפן צי שאפן א מחנה פון ארבעטנדיקע דאָרט אין לאנד, צום שאפן א עקאָנאָמיש ארבעטסיפעלר װאָס זי זאָלן אויסנוצן שפּעטער ווען סע וועט זיי אויסקומען לויט זייערע אינטערעסן.,
אונטערן קאפּיטאליזם, האָבן די יידושע בורזשויען אָנגעזשערעט גאָלד און געלעבט א גוטן טאָנ. געליטן האָבן די יירישע ארבעטנדיקע איניינעם מיטן גאנצן ארבעטנדיקן פאָלק.
דער גֶעוועזענער יידישער פאבריקאנט
דר. משה ראָזען
די שונאים פון דער מענטשהייט, די ם. ס. באנדעס פון מערב-דייטשלאנד, װזין נאָכאמאָ? אָרגאניזירט און באוואָפּנט די תלינים וואָס זענען געשטערט געוואָרן אין מיטן פון זייער ארבעט, שארפן ווירער די מעסערס. די נאצישע גענעראלן, וועלכע האָבן זיך געבאדן אינעם בלוט. פון מיליאָנען יידן און פון צענער מיליאָנען קרבנות פון אנדערע פעלקער, זענען געשטעלט געוואָרן פארוזעצן זייער טעטיקייט.
וכרוגות--- לאָמיר נישט= פאוגעסן דאָס ואס די היינטיקע אנפירמרינת ישרא? האָבן שטיצנדיק די אגרעסיווע אמעריקאנישענגלישע כוחות קעגן דעם ווילן צו שלום פון דעם פֿאָלק פון ישראל, וועלכע איז אױסגעשפּראָכן געווארן דורך די דרייהונדערט מויזנט חתימות אויף דעם שטאָקהאָלמער שלום-אפּע? און רי זעקס און זיבעציק טויזנט חתימות, וועלכע זענען די ערשטע חתימות צום שלוטפּאקט צווישן די פינף גרויסע מלוכות --- האָבן זיך איינגערייט אינעם לאגער ווו ס'געפינען זיך די מערדער פון 6 מילואָן יידן.
יאָ, שלום איז דער גרום, ער איז דער רויטער פאָדעם פוֹן אונדזער וועלט-באנעם. די היינטיקע אָנפִירֶער פון מדינת ישראל זענען אָבער נישט גע
חוי שון
פארגעסן, וועלכע
טריי דעם לאזונג, פארגעסנדיק דעם דאנק, װאָס מיר זענען שולדיק דעם גרויסן סאָוועטן-פארבאנר.
וכרונוח דער שופר באפעלט די
אלע װאָס גלויבן אין זיין איימיקן מעסאזש: פאוגעסט נישט ווער ס'זענען אייערע שונאים און ווער אייערע פריינט, פארגעסט נישט,--- און אזוי וועט איג הײליקן דעם אנדענק פון אונדזערע לובע קרבנות, וועלכע מיר זענען מזכיר אין די ימים-טובים. פארגעסט נישט, ווייל אזוי וועט איר קענען קעמפן פאר דער רעאליזירונג פון דעם אידעאל וועלכער ווערט סימבאָליזירט דורך דער דריטער גאמע פונעם שופר, שופּרוז,
טייערע מיטגלויביקע,
מלכיות און זכרונות, דאָס פארשטיין אונדזערע הויכע עטישע פּריניצפן און דאָם דערמאנען די פארנאנגענחייט,
אָרער באנקיר, צי פוחר--- וועלכער רעדט היינט צו דעם יידישן ארבעטמענטש ער זאָל ליקווידירן מיט זיין באלעבאטישקייט כדיו ,,איניינעם" מיט אים צו פאָרן קיין ישראל--- רערט מיט גרויל פון דער פֿארגאנגענהייט. ,ערוגערט זיך" מיט אלע פּרטים וועגן די פּורעניות פן די לעניאָנארן און פון די ארבעט-לאגערן, כאָטש די לעניאָנערן האָבן די יידישע עקספּלאָאטאטארן נישט אנגערירט קיין האָר פונעם קאָפּ. און פון צוואנגס-ארבעט זענען זיי פַּטוֹד געווען, מיר יידן, האָבן דאָ צופי? געליטן אז מיר זאָלן זיך נישט ווינטשן אן אייגן לאנד" זאָגן זי דעם פּשוטן יידן, פּריוונדיק אים צו מאכן פארגעסן אז אונטער די פאָריקע רעזשימען האָבן ביטע- נעליטן אלע ארבעט"מענטשן, אז דער ואנצער פּראָלעטאריאט און דאָס גאנצע אובעטנדיקע פּויעהמום האָבן געטראגן דעם יאָך פון א בלוטיקער עקספּלאָאטאציע, אז די קעמפער פאר דער פרייהייט פינעם פאלק זענען, אָן חילוק פון וייער נאציאָנאליטעט, אריינגעוואָרפן געווארן= אין תפיסות און דערמאָרדעט געוואָרן פון דער אָליגארכיע.
דער יידישער בורזשואזיע איז פרעמד געווען די ליידן פון די יידישע מאסן
און איצט ווילן זי פאָרן קיין ישׂרא? כדי.
פון די לוירן פון די יירישע מאסו פון
ידאָרטן צו מאכן א לעבן. דער פאקט װאָס
די יידישע עקספּל?אָאטאטאָרן פארן און רעדן-צו צו פאָרן, איז דער בעפטער סימן און אָנזאָג פארן יידישן אייבעטימענטש אז ישראל איז א מלוכה פון עקספּלאָאטאַטאָרן אז אונטערן פרוכת פונעם ,טוו
אאמאט בטיי טיעטטצצט עי טע
דעם מעד
רעגט אונדז אָן אויסצוהערן סאזש וועלכער איז פו? מיט אָפּטימיזם און קלינגט אָפּ פון ,שופרות".
פוופרוח--- איז דער קאמחירוף צו אלע מענטשנס-קינדער ,,כ? יושבי תבל ושוכני ארץ" ,צו אלע איינוווינער פון דער וועלט און די איינזעסיקע פון דער ערד" צו קעמפן אז די פרוכט פון מענטשלעכע ארבעט זאָ? דינען דעם סאָציאלן פּראָגרעס און נישט דער צעשטעדונג,אז דו מי און דער שכ? פונעם מענטשן זאָלן פארוואנדלען די מדבריות אין ב?יענדיקע ישובים און נישט די דאָזיקע ישובים זאָלן ווערן מדבריות. צום קאמף פאר שלום. { שופרות. צעטרייסלט פונעם יסוד דעם מאָדערנען יריחו, די פעסטונג פון געצן-דינעריי פונעם 20-טן יאָרהונדערט, וועלכע ס'דיִנען די כומרים פונעם. דורשטיקן מולך, װאָסיגארט נאָך נייע מענטשלעכע העקאטאמבן.
,כנשוא גם חרים תראו" בליקט ארויף, טייערע מיטגלויביקע, צו די הייכן אויף וועלכע ס'פלאטערט די פּאָן. ס'איןז רי הייליקע פאָן פון שלום. הויבט אויף אייערע נשמות צו די בארג-שפּיצן, אויף וועלכע ס'געפינען זיך די בויע- בּון דער נייער וועלט. שטייגט אויף איניינעם מיט די ערלעכע מענטשן פון אומעטום אויף די שטענן. װאָס צי' די זו ניקע הייכן פון א צוקונפט, וועלכע וועט פארזיכערן אלעמען דאָס. גלייכע רעכט צום לעבן און צו זיינע רייכטימער.
וכתקוע שופר תשמעו. הערט צוֹ די קלאננען פונעם. שופה. זיי ווערן װאָס
אמאל שטארקער. פון זיי קלונגט אָםּ די סימפאָניע פון ,דרור באר'ן" פוּן
פרייהייט. פאר די איינוווינער. פון דעערד. זיי דערוועקן אין אייך פרישע כוחות כדי צו ארבעטן און צו קעטפן איניינעם מיט אלע בירגער פון דעם לאנד, פאר דער פעסטיקונג פון אונדזער טייער היימלאנד, די רומענישע פאָלקס-רעפּובליק, כדי אנטקעגנצוגיין דעם טאג פון מאָרגן, דעם טאָג פון גליק און װוויפֿזיין.
זאָל בענטשן אייער ארבעט, זאָל באגליקן אייערע היימען און זאָל דערפולן אין דעם יאָר תשיב דעם ווונטש פון רער גאנצער מענטשהייט צו חיים ברכה ושלום,
לשנה טובה תכתבו.
דר. משה ראָזען רב חפולל פון דער י. ב. ר
*
יז די רומענישע פאַלקסררעפּובליק
זנטיאָריקן אידעא?"? באהאלט פארברעכערישע ווענדקע,
די יידן וועלכע זענען אָנגעקומען; קיין ישראל, האָבן זיך תיכף איבערציינט וועגן דעם דאָזיקן אמת. דאָס צוגעזאָגטע גליס ווערט פארביטן אין א ביטערער אנטוישונג טאקע פונעם אראָפּגייען פון דער שיף. די אימיגראנטן ווערן אויפגענעמען פון צאָל-באאמטן וועמענס פּנימער זענען ווייט פון צו האָבן מלאכישע שטריכן וועגן וועלכע ס'האָבן זיי גערערט די צוןניסטישע אגענטן פארן אָפּפאָרן. פון ראנען הויבט זיך אָן א אומענדלעכער קאלוואר, דאָס ארומגיין איבער די געצעלטןלאגערס, די אומענרלעכע וייען צו די קיכן פון די דאָזיקע לאגערס, ארבעטילאָזיקייט, די פּלאָג מצד די שפּעקולאנטן, די מנפות א. א. וו. די אימיגראנטן זענען ארומגערינגלט פון א גאָר נייטם עולם, פון מענטשן וועלכע רעדן פארשידענע שפּראכן, וועלכע האָבן פארשידענע טראדיציעס און א באזונדערע קולטורעלע ספּעציפישקייט.
זיך א
(המשך קומם)
אוהה..- יי אשועשוענאסטמעשמוע:ואאמאאמאותעמ,מעאמענאאעאמעאאבאנגאעעע;;;וכאנגע וא ,ן.,.
הערט די ראדיאָעמיסיע אין יידישער שפראך
20
אויף די פּאָסטנס 32,465 און 488 וועלן לענג,
יערן ש בר א זייגער
ו| וֹ
1
בעט בערג לעבט
לנו
ראטם באדע וועלט אמאָ? קאנט
זיך א א הי איינס
ער פ!