בוי אי" פלום. געארי

סטרוקס"

2000

ער מיט

עם פון (. אויף

עטלע"

* אריין

ויען די

{ טעכ­

קט די

געגנט. פונעם

ערשטן

ס האָט

עמבער

נאודעבה­יאָר.

וי אר­

פארד

יך די

יונגט"

ום די

: רייך

דאָט ט 20 רגאנ­זייד­י מוט װואָרן אר. האָבן יאָר דער די צענט שטח פאד­

ו ביי בער­דער

1 1 :

איקוף-בלעטער"

צו גאסט אין ישראל

כ'בין געקומען צו גאסט אין הייליקן לאנר מיט א טויב א ווייסער פון פֿרידן אין האנט, געמיינט ביים רודער כ'וועל טרעפן ישעיה'ן און ברידער פון געטאָס דערלייזטע און פרייע.

געמיינט אז א פאָלס פון דורות געשלאָגן

וועט מער שׁוין ניט קענען קיין בייטשן פארטראָגן, נאָר ווידער איז אלץ וי געווען גאָר אמאָל.

מען שערט וי פארצייטן פון שעפּסן די װאָל.

די ערד איז מיט שוויים און מיט טרערן בארעגנט. דער קנעכט האָט ווידער זיין הענקער באגעגנט

ס'איז אלץ נאָך אזוי וי עס שטייט אין תנך.

און קיעכצט דאָרט אויפסניי אין זיין אייגענער שפּראך.

עס שטייען נאָך יידן וי שטענדיק אין קראמען

און ס'קומען מלאכים נאָך אלץ צו אברהט'ן,

נאָר ס'גייט ניט דער צדיק מיט ברויט זיי אנטקעגן. מען קאָן היינט דעם צדיק פון שלאָף ניט דערוועקן,

קעגן די שותפים פון מערב בערלין.

ליגן מחנות יידן ווי אין פּלען

ס'האָט ווידער זכריה'ן דער רויבער דערשטאכן, די העלדן אנטשלייפט, פארקויפט דעם נצחון און װוידער גייט חנה מיט העלדישע זין

דערוואכט האָבן רוצחים פון זינדיקן סדום,

נאָר ס'בעט מער קיין רחמים פאר זיי היינט אברהם. עס דארף מער דער גזל?ן ניט זוכן קיין גנאָד,

דעם מערדער היינט זוכט דער אטאָמישער גאָט.

עס פארט שבתי-צבי דער משיח אויפסניי

אויף א פערד א שווארצן וואָס רופט זיך מפּא"י און זאמלט צונויף אין לאנד פון די אבות די שעפּסן ביינאנד מיט וועלף און מיט סאָוועס.

עס פליט היינט משיח אויף וואשינגטאָנס מערק, וויי? ס'האנד?ט דער סולטאן אליין מיטן טערק. זי קניען היינט ביידע פאר יענקי בארבארן

און פארקויפן א פאָלק און א לאנד פאר דאָלארן.

עס האָט דער פארעטער געחתמעט שוין דאָרט חיפה זאָל ווערן דעם קרינס-צינדערס פּאָרט, פליען זאָ? טויט איבער פעלדער פון לוד

און רויט זאָ? דער ירדן א פלייץ טוֹן מיט בלוט.

נאָך אלץ פּונקט אזוי ווי געווען ס'איז אמאָל. בלויז ווילדער דער שינדער און העכער זיין קול.

עס הוליען אין ווילעס פון כרמל, וואכפּירן

און פרעסן און זויפן ביי פארשלאָסענע טירן. עס רויטלען. זיך וויינען. עס ברעכן זיך קנאָכן. מען טרינקט דאָרט ל?חיים צום רוֹיבערם נצחון.

און אונטן ביים ים-ברעג, צופיסנס פון שטאָט מיט א פּארקן א הויכן פון שטעכיקן דראָט

און קאָנען פון לאנד דעם דאָרן נאָר זען.

מיט ספרים געפּאקט די שויפענצטער זענען: ניטשע און סארטער דעם זוהר באשיינען.

קולטור וי אויף הייוון וואקסט דאָרט און בליט. שוין אלע מאניאקן איבערזעצט אין עברית.

עס פעלט מער קיין זאך. שוין אלצדינג פאראן. עס פעלן נאָר יידן פון ביראָ-בידזשאן. עס בענקען די ברידער פון קילן אמור נאָך דעם הייליקן קווא? פון טרומאנס קולטור.

צו

עס עס

מיט פרייחייט געבענטשט איז די נייע מדינה. פריי איז דער גיפטער, דער שפּרייטער פון שנאה. און פריי איז אין געטאָס משיחס זשאנדאר

צו בייטשן אראבער וי יעדער בארבאר.

שיון אלץ פאראן דאָרט אוין?אנד אין ,באפרייטן" אפילע קאָלכאָזן פּונקט ווי ביי לייטן.

אין ,עכטער קאָמונע" עס לעבן דאָרט יידן--­

זי טיילן דעם דלות און בענק די פּראָפיטן.

פרייחייט אין קיבוץ פֿאראנען פאר יעדן. הערסט דאָרט אפילו פון לענינען רעדן, נאָר וויי איז צו דעם װואָס רעדט אין זיין שלאָף און שטימען געוואגט אין די וואלן פאר קאָף.(ק)

ו שוין אלע ראָמאנען פון רויב און פון מאָרד,

פון האָליוווד זונות ביז אָנק? סעמס באָרר,

פון דזשעסי דזשיימס פערד ביז אל קאפּאָנס יאכט פון גאָלד-לאנד אהער קיין ישראל? געבראכט.

ו

עס לעכצן די' ברידער פון רייכן פּאמיר

נאָך דעם ,יידישן הארץ" פון א חיפה באנקיר, עס וואהטן די העלדן מיט סטאלין מעדאלן בויען די באזעס פאר ואָלסטריט שאקאלן.

פעלן די יידן פון קיבוץ גלות.

שטייגן אויף בירזשעס די פּרייזן פאר בלוט. מען ציילט וויפ? יעטוועדער ייד היינט באטרעפט. מען מאכט פון דעם קיבוץ גלות א געשעפט.

ביסט היימלאָז מיין ברידער כאָטש מיינסט ס'איז דיין לאנד פארנומען דיין היים האָט דער גאָלד-אָקופּאנט, פארקויפט דיין פּאָטאש, דיין קופּער, דיין נאפט און אלץ ואָם די האנט דיינע נעסטעט און שאפֿט.

פון דאָרע טייטלבוים

קיין ברויט, קיין דאך, קיין איינציקער שאָטן. מאמעס און קינדער אויף קוילן זיך בראטן. אויף זידיקע שטיינער וי צעבראָכענע טרעפּ כשרט מען יידן וי ערב פּסח די טעםּ.

אויף בעטן פון זאמד, אויף קישנס פוז קללות, ליגן דאָרט יידן ,באפרייטע פֿון גלות",

װאָס האָבן דערווארט זיך נאָך צוויי טויזנט יאָר עס זאָל דער פּקיד זיי היינט רופן חמור.

ביסט היימלאָז מיין ברודער און פארקנעכט אויפ דאָסניי ווו ברידער אין קובא, איראן און טערקיי.

נאָר דארט האָסּֿט א היים, וי דאָס לאנד דיר געהערט!!!

=

הײטערד

(המשך)

צום טייוו?! עס קומט מיר ניישט אָן צו גלייבן! דו וועסט נאָך מיינען אז איך האָב זיך פארליבט אין דיין רויט פּנים. זאָג, דו שעמסט זיך נישט איבערצולאָזן אונ­דזער אוזינע? איך רייץ אָן אויף דיר די גאנצע פאבריק, דערנאָך מעגסטו גיין אפילו צום טייוול. קוק אים נאָר אָן. דו בפֿליידיגסט אונדז, אוי, כאפּט עס דער

לאָזט אים אָפּ, הער באקא,-- האָט אויפגערעגט געזאָגט ראָטמאנס ווייב--­לאָזט אים אָפּ. דאָס איז נישט אייער עסק.

-= באליידיק נישט פערין--- האָט ראָטמאן געזאָגט צום ווייב.

-= נישט מיין עסק?. וועמעס עסק איז עס דען יאָ? איך װעל? נישט צוקוקן מיט פארלייגטע הענט וי מען פארפורט א מענטש, אז דערנאָך זאָ? ער ארומוואנ" דערן אין דער וועלט, וי א היימלאָזער װאָלקן. איך זע, עס געפעלט אייך נישט וויאזוי איך רעד מיט איער מאן. איצט, זאָלט איר וויסן קאָן מען זיך נישט בא­ליידיקן!

= איך וי? אייך נישט באליידיקן,

פוז באלא קאראָל

אָבער איך ווי? נישט דערלעבן א נייע מלחמה, האָט די פרוי געזאָגט אויפנע­רעגט.

-- נאט אייך! ראָטמאן, איך װאָלֿט זיך געדארפט אויפהענגען. שעמסט זיך נישט אז דיין ווייב רעדט אזוי?

-- וואָס האָט זי געזאָגט? האָט ארויפ­געקוקט דער וועבערמייסטער.

-- זי האָט מורא פאר דער מלחמה, דערפאר טאָרעט זי דיך, איר זאָלט ארווכ­פאָרן קיין ישראל. װאָס קוקט איר אזוי מיאום אויף מיר? װאָס מיינט איר, ס/זאָל עפּעס זיין, װאָלֿט מען די מלחמה גע­קאָנט פארצוימען מיט א שטעכל-דראָט? ניין טייערע! ס'איז נישט פאראן אזא מין מױזלאָך ווו מען װאָלט זיך געקאָנט בא­האלטן פאר דער מלחמה. נישט צווישן צוויי לענדער װאָלט געווען די מלחמח, נאָר צווישן צוויי וועלט!: צווישן צוויי לאגערן! און מען װאָלט נישט געקאָנט זיך באהאלטן פון איך אפילו און דנא פונעם ים. דאָ קאָנט איר כאָטש קעמפן פאר

שלום, דאָרט?אָזט מען אייך דאָס אויך

נישט. דאָרט ווערט פארעכנט אלס א גרויםס פארברעכן ארויפצולאָזן דאָס

און די שנאה פון נביר-מאכט פארשאָטן מיט ערד!!!

װאָרט: פרידן! דאָס צו זען דארף מען נישט קיין ברילן. װאָס מיינט אור, די א­מעריקאנער אָרגאניזירן די נאצי-סאָלדאטן כדי צו פארהיטן אייער געזונט? יאָ... יאָ, װאָס קוקט אור אזוי? ראטמאץ ווים? צייטונג-ארטיקלען האָסטו פאָרגעלייענט פאר דיין ווייב? קוק, װאָס פארא גרויסע אויגן זי עפנט אויף מיר, וי גלייך איך זאָל דערציילן ווונדער,

-= איך װאָלט אליין געקאָנט לייענען, ס'איז נישט נויטיק מיין מאן זאָל מיר פאָרלייענען!

-- איך צווייפל נישט אין דעם נאָר איך האָב געטראכט איר האט נישט קיין צייט צו זאָרגן פארן מוח אויך, ווייל איר זענט פארנומען מיטן פּאקן זיך. העלענקע, איר טוט פּונקט אזוי וי איער קליין קינד, ווען עס דערוועקט זיך און דער עלעקטער שטערט איר... יאָ, יאָ.

--= יעדע נאציע דארף קאָנען פארטיי­דיקן איר לאנד--- האָט ראָטמאנס פרוי געזאָגט אויפגערעגט,

-= אוי, מיין גאָט, ווויאזוי פאלט נישט איין דער בוידעם, ווען איר זאָנט אזוי­װאָס. איר גייט דאָך נישט מלחמה האלטן דאָרטן, איר האָט דאָך פריער געזאָגט. אחוץ דעם, אנו פרעגט די כינעזער. זיי זענען א פאָלק פון 478 מיליאָ! מענטשן

און וויפ?ל וועט איר דאָרט זיין)} איא, יוו לייכט ס'איז געווען אראָפּצוטרייסלען

פון זיך די פּיאווקעס? נו ענדיקט נאָ­

זייט 5

די װאָך פון רומענישער מוזיק

אין משך פון 22---30 סעפּטעמבער, האָט מען אין אונדזער רעפּֿובליק געפיי­ערט די וװאָך פון רומענישער מוזיק. דו האָט זיך פונאנדערגעוויקלט אונטער דער ל?אָזונג: ,,זינגט דעם שלָום און די פריינטשאפט צווישן פע?­קער". די פייערונג איז באמת געווען א גרויסע מאניפעסטאציע אינעם קאַמף פאר שלום. געסט פונעם סאָוועטן-פארבאנד, פון די פאָלקס-דעמאָקראטישע לענדער און פּראָגרעסיווש קינסטלער פון א ריי קאפּיטאליסטיש, לענדער האָבן בייגע­װווינט דעם גרויסן יום-טוב אינעם קו?­טורעלן לעבן פון דער רומענישער פאָלקס­רעפּובליק.

אין זיין דערעפענונגס-װאָרט, האָט דער חבר מיכאי? אנדריקו, פארדינסט­פולער מייסטער פון קונסט אוּן וויצע­פאָרזיצער פונעם קאָמפּאָזיטאָרן-פאר­באנד אין דער ר. פ. ר., געדאנקט דעם צענטראלדקאָמיטעט פון דער רומענישער ארבעטעריפּארטיי און דער רעגידונג פון דער ד.. ם. ד. פאר דער באזונדערער זאָרג מיט וועלכער זיי באציען זיך צו דער אנטוויקלונג פון דער מוזיק אי! אונדזער?אנד.

ס'האָבן אויך גענומען דאָס ויאָרט פאָרשטייער פון מוזיקאלישן לעבן פון פארשידענע לענדער: דער בולגארישער קאָמפּאָזיטאָר--- פּעטקאָ סטאינאָוו, דער אונגארישער מוזיקאָלאָג--- סאבאײַטשי בענטע, דער ענגלישער פּיאניסט--- לע­אֶנארד קאסיני, דער טשעכישער קאָכפּאָ­זיטאר--- יאָן קאפּר און לי לִין, דער פֿאָרשטייער פון דעם מוזיק-אינסטיטוט פון דער כינעזישער פאָלקס-רעפּובליק. דער סאָוועטישער קאָמפּאָזיטאָר זאכא­ראָוו, האָט גערעדט אין נאָמען פון די סאָוועטישע פעלקער.

אין פארלויף פון דער וואָך, האָבן די וויכטיקסטע פּערזענלעכקייטן= פון דער רומענישער מוזיקאלישער וועלט געבראכט אויספירלעכע רעפעראטן אין צוזאמענ­האנג מיט די ווערק װאָס זענען געשאפן געװואָרן אויפן געביט פון מוזיק אין דער | לעצטער צייט, רעפעראטן וועלכע דארפן דינען צו דער ווייטערדיקער אנטוויקלונג פון אונדזער מוזיק און צום אויפטיידן די { בלויזן פון וועלכע זי איז נאָך נישט | אינגאנצן באפרייט, | ס'האָט גערעדט דער חבר מאטיי סאָ­קאָר, וועגן די אקטועלע פּראָבלעמען פון דער רומענישער מוזיק; דער חבר אלפרעד | מענדעלזאָן בנוגע= אינסטרומענטאלע, | סימפּאָנישע און וואָקאלע שאפונגען; דער חבר נ. קירקול?עסקו ווענן רי בנוגע די לייכטע מוזיק און דער חבר י יו וועגן מאסן-לידער. / |

ראצ פראג א

ו , אֶן

די רעפעראטן האָבן ארויטגעוויזן אז די דערגרייכונגען פון דער רומענישער

חחיי ריר רריים יי ריר רע ביר...2.. מוזיק זענען דערפאָלגרייכע, א דאנק די

איער ארבעט, איר קאָנט פאָרן, אז איר ווילט, אָבער אייער קינד ל?אָזט מיר דאָ איבער,--- האָט ער געזאָגט?אכנדיק.

ער איו צוגעגאנגען צום בעט?, ער האָט אויפגעהויבן דאָס קינד, האָט אים דערלאנגט א הויכן קוש. יוען ער האָט צוריקגעלייגט דאָס קינר, האָט עס אֶנֵ­געהויבן צו כינקען, עס האָט געוװואָלט בלייבן אין באקא פעריס שויס. ער האָט מיט פרייד זיך פארנעמען מיטן קינד.

זיי האָבן געלאכט אויפן קוש...

-- גיט עסן דעם קינד, קוקט וי עס עפנט דאָס מויל, וי א שוועלבעלע. כ'לעבן כ'האָב גוט געזאָגט, ביזט. א שוועלבעלע! --- ער האָט זיך געבויגן איבערן קינד--­ביסט א שוועלבעלע און דיין שלעכטער טאטע ווי? צעברעכן דיין נעסטעלע.

-- אייסעלע--- האָט געפּלאפּלט דאָס קינר. טאטע.

-- רישער טאטע-- האָט נאָך אים געזאָגט דאָס מיידעלע. אלע האָבן נע­לאכט אויפן קול. דאָס קינד האָט אויס­געשטרעקט דאָס פיס? צו באקאָ פערין, ס'האָט געצילט צו זיין מויל.

-- שטופ נישט אריין דיין פוס אין מיין מויל, ווייל איך קאָן נישט רעדן מיט דיין טאטע און ואס פארא משונע­נער ער איז, איז ער אומשטאנד אריינצו­צוען דיך אין דער נויט, אין דער היץ.

יאָ, דיין נעסטעלע, דיין נארישער

שטענדיקע אָנווֹייזונגען פון' דער פארטיי און אָפּלערנענדיק פון די דער" גרייכונגען אויפן געביט פון מוזיק, אי­נעם סאָוועטן-פארבאנד. דער בוי פונעם סאציאליזם האָט אינספּירירט ווערטפולע שאפונגען וי למש? די אָראטאָריען און קאנטאטעס פון ג. דומיטרעסקו, קאָנ" סטאנטין פאלאדע, הילדא זשערעא, אנא" מאָ? וויערו אָדער די סימפאָנישע פּאָע מען פון סאבין דרעגאָי, לעאן סלעפער, אלפרעד מענדעלזאָן א. א.

דער גרויסער אויפשווונג פונעס מאפן­ליד איז אויך א באווייז פון דעם אוים" בלי פון דער מוזיק אין אונדזער לאנד, די דאָזיקע לידער, װאָס אָפַּ דעם קאמף פאר שׁלום אין אויפבויען דעם סאָציאליזם, זענען אריינגעדרונגען טיף אין די מאסן. אזוי זענען די ל?ידער פון אנאטאָל וויערו, הילדא זשערעא, וואסילע פּאָפּאָװויטש, עלי ראמאן א. א.

אויך די מיטלעבנדיקע נאציאָנאליטעטן האָבן באקומען די מעגלעכקייט צו אנטי וויקלען זייערע מוזיקאלישע אוצרות. ס'זענען כדאי צו באמערקן די אונגארי­שע לידער פוז מאקס אײזיקאוויטש; די יידישע לידער פון ח. שווארצמאן, עמי? סעקולעץ; דייטשע לידער פון יאקאָב הובנער און סערבישע לידער פוז וואדים סומסקי.

ביי די קאָנצערטן װאָס זענען אראנ­זשירט געוװאָרן אין פארלויף פון דער דאָזיקער וװואָך, האָבן זיך באטייליקט: דאָס פילארמאָנישע אָרקעסטער פון בוקא" רעשט, דיריזשירט פון קאָנסט. סילוועס" טרי, פארדינסטפולער מייסטער פון קונסט אין דער ר. ם. ה, דער כאָר פון דער מלוכה-פילארמאָניע, דיריגירט פון שט. מורעשאנו, דאָס ראדיאדאנסאמבל,. די­ריגירט פון ק. באָבעסקו, ג. דאננא און אנדערע. ס'האָבן זיך אויך באטייליקט אין דעם קאָנצערט פונעם שלום-פייער, די סאָליסטן פון דער מלוכהראָפּער: עקא­טערינא וועלקאוויטש, מיכאי? שטירביי, מיכאי? ארנאוטו א. א:

דער קאָמפּאַזיטאָר סאבין דרעגוי, האָט אָנגעוויזן אין זיין רעדע, ביים פא.-ענדיקן די װאָך פון רומענישער מוזיק, אז די דאָזיקע פייערונג איז געווען א גרויס גע­שעעניש.= אינעם אנטוויקלען פונעם קונסטילעבן אין אונדזער לאנד.

די דומענישע מוזיק ווערט אל?ץ מער * קרעפטיקער מאקטאָר אינעם קאמף פאר שלום, פאר פֿארברידעונג צווישן די פעלקער אוֹן פאר סאָציאליזם,

עמיל סעקולעץ.

יאָ, יאָ, ער פארווארפט דיך און אונרז אויך!

איביוקא האָט אָנגעהויבן וויינען אויף א קוֹל, ווען באקאָ פערי האָט זיך דער­ווייטערט פונעם בעטל.

= זעסט, זי האָט מער שכל פוז דיר. זי געזונט קלייניטשקע! זיי געזונט!--­האָט ער געזאָגט דעם קינד און איז א" וועס נישט נעזעגנט זיך מיט ראָטמאנען.

עס האָט אָנגעהויבן טאָגן פּונקט וי געכטן און איינעכטן; אלץ אָפטער האָבן געציטערט די פענצטער; אלץ מער אוי. טאָס זענען דורכגעפאָרן אין דער גאס. בילדנער געזא איז געזעסן אויף די טרעםּ ואס האָבן נעפירט צום גאָרטן פונעם הויז ,גראָס" פון דער גאס אקאציע-כוים נר. 8 און ער האָט זיך צונעהערט צום שוויפטשען פון די פייג?. עס האָט זיי געצויגן אהער צו דער נרויסער מוױיער, כאָטש קערנדלעך וואָלטן זיי געפונען אין עק-שטאָט אויך. בילדנער האָט געוען ראָטמאנען גיין צו דער פאבריק. ער האָט געגריסט מיטן קאָפּ, דערנאָך האָט ער זיך פארקוקט אויף א שוועלבעלע. א טרייעריקייט איז אים באפאלן. דאָס. פייגעלע האָט געבויט זיין נעסט מיט א" זויפי? פלייסיקייט און ליבשאפט אז א מענטש וװאָלט עס אויך געקאָנט מקנא זיין. ער האָט נעקוקט אויף די ביימער פונעם גאָרטן, אויפן פּלאָרן הימ? איבער די בייטער.(המשוןך קומם)