Jahrgang 
154 (1951) נר. 154 6-טער יאָרגנג
Einzelbild herunterladen

: דוי וטאט 258:68טסאסס 4865

עס וואקסט דער פּרעסטיזש

4-סא| סיטער יאָרגאנג

8 8-)טאו

} 161.5.69.64.95 ,זס!ו4סו*ז 8168): פּו-84 אדמינ.: קאלעא מאָשילאָר, 95. טעל. 5.69.64

פרייז ליי 5 164!ט{=

1 אָקטאָבער 1951 5ו001'0/:88 31

טשמיטר.

געזעלשאפטלעך- ליטערארישער זשורנאל* דערשיינט אונטער דער רעדאקציע פון א קאָמיטעט

{ פונעם סאָוועטן"פארבאנד

די. אומפּעריאליסטן מוזן מיט ביטערקייט -קאַנסטאטירן, אז. זײַער פּרעסטיזש האלט אין -איין פאלן אין דער זעלבער צייט ווען עס וואקסט דער כוח אוֹן דער פּרעסטיזש פונעם פאָוועטן­-פארבאנר. און פון. די פאָלקס-דעמאָקראטישע זענרערי. ייג ו

עם הֶעלְפְט נישט דִי ליגגערישע פּראָפּאגאנרע -אויף וועלכֶער. זי גיבן אווִם הונדערטער מו­לאָנען דאָלאר, נישט דאָס אָפּקױפֿן פון די אֶר­טיקע פארעטערישע. הערשער וועלכע האָבן גאָרנישט געמיונזאם פיט די אינטערעסן פון זייער פאָלק, און אפילו נישט די באוואָפנטע אינ­-טערווענציעס. אִין די אינערלעכע ענינים פון די פעלקער. רי. פּעלקער קעמפן מיט אלץ מער אנמשלאָסנקייט. פַאר זייער פרייהייט, פאר זיי­ער זעלבשטענדיייט, פארן זיכערן דעם שלום, בדי זיי זאָלן. זיך קאָנען אנטוויקלען. די איט­-8ערואליסטן. גּליסט זיך נישט ארויפצולאזן יפון זיוערע גיריקע לאפּעס, די ריזיקע פּראָפיטן װאָם זיי שעפּן, פון די דאָזיקע לענדער, דורכן בארוובן די אוצרות און דורך דער ביטערער עקספּלאָאטאציע פון די ארבעט-מענטשן. זיי פַרָווון צו געבן אן אספּעקט פון יושר צו זיו­ערע טאטן, ברענגנדיק די דימערענדן פארן -אֲנו", וועלכן. זי האָבן פארוואנדלט אין אן -אעפטרומענט. פונעם. גואָל-סטריט... דער. סאָ­וועטן-פארבֿאנד לאָזט אָבער נישט צו דעם -דאָזיקן שווינרל און דעמאסקירט זי כסרדר, דערמוטיקנדיק אזוי ארום די פּראָגרעסיווע כו­חות אין זייער קאמף קעגן די פארכאפּערס ואס ווילן פארשפּרייטן זייער הערשאפט אויף דער -גאנצער וועלט.

דא לעצטנם ביים זיכערהייטם-ראט,= פא­וועלבן ענגלאנד האָט געבראכט דאָס פּראָבלעם -פונעם פּעטראָל פון. איראן--- האָט צאראפּקין קלאָר ארױסגעזאָגט. די שטעלונג פונעם סאָ­וועטן-פארבאנד, אז קיין שׁוֹם מאכט האָט נישט 'דאָס רעכט זיך. אריינצומישן אין די אינער­לעכע. ענינים פון קיין שום לאנד,

דער סאָוועטן-פארבאנד האָט כסדר אָנגע­זויזן, װאָס ס'ליגט באהאלטן אונטער די פאךר­ישידענע פּלענער, פּאקטן, ואס רעדן מכלומרשט יפון שלום און זענען אויסן מלחמה.

די אָרנטלעכע מענטשן קוקן מיט צאָרן אויף די גרויזאמקייטן פון די. אמעהיקאנער' אין קאָ­דייע און האָבן אָנגענומען מיט פרייר דעם אי­ניצואטיוו פון. י. מאליס אויף אָפּצושטעלן דעם דאָזיקְן קריג. אָבער די פארהאנדלונגען ביי קיי­יסאָנג האָבן ארויסגעוויזן אז כאָטש די פעפ­קער ווילן שלום, האָבן אָבער די טרוסטן און זייערע מיליטערישע משרתים. קיין שום אינ­טערעס דערצו.

רי הונדערטער מיליאָנען מענטשן װאָס זענען איינגערייט אינעם מעכטיקן. שלום-פראָנט, האָבן אָפּגעהאלטן די אמעריקאנער אימפּעריאליסטן צו באנוצן דעם אטאָמישן וװאָפן אין קאָרייע, זי זעען. אין דער קראפט פונעם סאָוועטן­פארבאנח, װאָס איז היינט' צוויי מאָל אזוי ישטארק ווו פאר דער צווייטער וועלט-מלחמח, א דערמוטיקונג און זײיער קאמף צו צעשטערן די פּלענער פון דוי מלחמה-העצער,

דערפאר זענען אויפגענומען געואָרן מיט אזא באגייסטערונג די ענטפערס פונעם חב­סטאלין אויף די פראגן פונעם קאָרעספּאָנדענט פון דער ,פּראוודא" בנוגע דעם אטאמישן וואָפן. סטאלין האָט אין זיין ענטפער אָנגעוויזן,' אז דער סאָװעטן-פֿארבאנד פארמאָגט דעם אטאָ­ימישן װאָפן. אָבער די פארייניקטע שטאטן האָבן נישט קיין שום גרונט זיך צו אלארמירן אוב זיי האָבן נישט די כוונה אָנצוגרייפן דעם פּאָװועטן-פארבאנד. ווייטער האָט חבר פטאלין געזאָגט: ,איך גלויב אז די אָנהענגער'פון רער אטאָם-באָמבע קאָנען צושטימען אז דער

אטאָמישער וואָפן זאָל פארבאָטן ווערן, נאָר, אז זי װעלן זען, אז זיי האָבן שוין-נישט.

דעם מאָנאָפּאָל דערויף", סטאלינס ענטפער 'האָבן געבראכט האָפַענוֹנג אין די הערצער

פון הונדערטער מיליאָנען מענטשן; דער ענט­פער איז אויך געוען א פארניכטנדיקער­קלאפּ פאר די אימפּעריאליסטישע מלחמה­צינדער ביי וועלכע סע מאכט נישט אויס צו פארניכטן די גאנצע וועלט אין נאָמען פון זיי­ערע ,,הייליקע" פּראָפיטן,

די פאָוועטישע דיפּקאָמאטישע נאטע בנוגץ די באציונגען מיט די פארייגיקטע שטאטן פין אמעריקע און בנוגע אָפּצושטעלן די קאמפן אין קאָרײע; בנוגע דעם טראנספאָרמירן נאָרוועגיע און א אימפּעריאליסטישע, מיליטע­רישע באזע; אָדער בנוגע דעם רעווידירן דעם שלום-פארטראג. מיט איטאליע, פּונקט וי די גאנצע פאָוועטישע אױסערןפּאָליטיק,. זענען מעכטיקע וואָפן קעגן די מלחמה-העצער אין דריקן אוים די שלום-פּאָליטיק פונעם סאָוועטן­פארבאנד.

די איבער 96 מיליאָן חתימות אויפן אפּעל פאר א שלוםדאָפּמאך צווישן די פינעף-מאכטן, װאָס זענען געזאמלט געװאָרן סאָוועטן­פארבאנד, באווייזן די הסכמה פונעם סאָוועטישן פאָלק צו דער שלוםיפּאָליטיק פון זיין רע­גירונג,

די פעלקער פארשטייען--- וי חבר סטאלין האָט געזאָגט אינעם אינטערוויו פונעם קאָ­

רעספּאָגהענט. פון. דער. ,פּראוודא"". פון. פעב-

רואר ה. י.--- אז א לאנד וועלעכס גרייט זיך צו מלחמה, קאָן נישט העכערן דעם לעבנס­גיוואָ פון זיינע איינוווינער. דער לעבנס-ניוואָ פון די ארבעט-מענטשן פון סאָוועטן-פארבאנד איז מערער מאָל געוואקסן נאָך דער מלחמה. דער דאָזיקער פאקט, צוזאמען מיט די גינאנ­טישע ווערק װאָס ווערן געבויט: דער קאנאל ואָלגא-דאָן, דער גרויסער טורקמענישער קאג נאל, דער קאנאל אמו-דאריא, די גרויסע הי­דראָצענטראלעס ביי פטאלינגראד, קויבישעוו, קאכאָווקא; דער ריזיקער פּלאן פארן איבער­אנדערשן די נאטור, זענען קלאָרע באווייזן אז ווען דער סאָוועטן-פארבאנד רעדט וועגן שלום, זענען די רייד אין צוזאמענקלאנג מיט די טאטן.

אינעם באריכט פון דער סינדו­קאלער דעלעגאציע, וועלכע האָט ה. ו. בא­זוכט דֶעם סאָוועטן-פארבאנד, ווערט אָנגעוויזן אז דאָס סאָוועטישע פאָלק, צוזאמען מיט זיין רעגירונג, שטרעבן פאר שלום.

אֶט פארװואָס עס וואקסט דער פּרעסטיזש פֿו­נעם סאָוועטן-פארבאנד צווישן אלע פעלקער פון דער וועלט. די פעלקער באטראכטן אים, און מיט רעכט, אלס פעסטונג פון פרייהייט און שלום. זיי הייבן אָן אלץ מער צו פארשטיין און אויסצופירן אין דער פּראקטיק, סטאלינס ווערטער:

דער שלום וועט אָפּגעהיט און פארפעסטיקט ווערן, אויב די פעלקער וועלן נעמען אין זייערע

;אייגענע הענט די זאך פון איינהאל?טן דעם

שלום, און וועלן אים פארטיידיקן ביזן סוף."

ארבעטער. און' טעכניקער שרייבן אונטער רעם אפֿעל פאר' שולום.

*2...18.8 2 ,852/85ט 1816.ז51 ,61 ישסטט פוןס608) דיעדאקציט בוקארעשט. מאטעי באסאראב 2 ה. טטלי 36.22.'

זאתינהאקלט:

-= בוקארעשטער ,איקוף" גרייט זיך צום דטן נאָוועמבער(רנפּאָרטאזש) פון א. שִׁפּי, בלאט טי 2); -= וועגן דער אקטיוויטעט פו| די יידישע שרייבער אין דער ר. פּ. ר.(רעפּאָרטאוש) פין סימעלע שניידער טי?)} -= דער אניווערסאר פון. 78 יאָר זייט רער גרינדונג. פונעם יידישן טעאטער אין רוטעניע ­(רי פייערונג. אין ואל פונעם יידישן מלוכה" מעאטער) זי 3); --- דער קאמף פונעם סאָוועטן-פארבאנד פארן פארווערן דעם אטאָמישן װאָפן פון י. מיראָווֹ ז' 8);ָ., מיט פאקסימילון ­(ו'4),

= בויוו פון ישראל,

מאניפעסטאציע לכבוד דעם חודש פון רומעניש-סאוועטישער פריינטשאפט ביי דער יידישער מלוכהשער עלעמענטאר. און פּעדאגאגישער שו? פון בוקארעשט

, שוין אייניקע טעג גרייטן זיך די שילער פון דער יידישער מלוכהשער עלעמענטאר­און פּעדאגאָנישער שו?ל צו דער גרויסער פייערונג?לכבוד דעם חודש פון רומעניש-יסאָ­וועטישער פריינטשאפט. דער דראמקרייז פון דער שול רעפּעטירט אן איינאקטער, מען שטו­דירט איין לידער און טענץ,

ענדלעך איז אָנגעקומען דער טאָג פון דער מייערונג--- זונטיק, דעם 21-טן אָקטאָבער, נאָכמיטאָג. ס'איז נאָך דאָ ביז צו דער פַייע­רונג. אָבער עלטערן, שילער און לערער, הייבן שוי! אָן זיך צונויפצוקומען. מ'איז אומגעדול. דיק. יעדער וויל ס'זאָל שוין װאָס גיכער אֶנֵ­הויבן. דער פייערונגסיזא? פון דער שו? איז געווארן צו קליין ער זאָל קאָנען ארומנעמען דעם גרויסן עולם װאָס ווי? אָנטיילנעמען אין דער פייערונג. עס דאכט זיך דער זאל איז פיל קלענער ווי. פאראיאָר. דעמלט איז געווען גענוג פּלאץ אוּן ם'איז נאָך געבליבן. נאָר ס'א טעות, דער זאל איז נישט איינגעשרומפן געוואָרן. די צאָ? שילער איז געוואקסן--- להכעיס די שונ­אים-- מיט איבער 80 פּראָצענט לויט פאר­איאָר; איז די צאָל עלטערן אויך געוואקסן. און 8'איז געוואָרן ענג.!:

פּלוצלינג ווערט שטיל. דער דירעקטאָר, חבר צוקמאן, גייט ארויף אויף דער בינע און עפנט די מאניפעסטאציע. ער גיט דאָס װאָרט דער חברטע לערערן ארדזשינטארו, וועלכע האלט א פאָרטראג איבער דעם העלדישן קאָמסאָ­מאָל. הערנדיק דעם פאָרטראג, שִפּילן זיך אָפּ פאר די אויגן פון די צוהערער. די העלדישע טעג פון דער אָקטאָבער-רעוואָלוציע, ווען די ארבעטנדיקע יוגנטלעכע פון דעם גרויסן רופֿלאנד האָבן געקעמפט איניינעם. מיט די דערוואקסענע ארבעטער, פּויערים און סאָלדאטן פאר זייער רוסלאנד, פאד א רוסלאנד באפרייט פון אונטערן יאָך פון דִי עקספּ?אָאטאטאָרן. די אויגן פינקלען, די פּנימער צעפלאמען זיך, יֶוען די חברטע דערמאנט די העלדן פונעם בירנער­קריג, פון די צייטן פון דער העלדישער או­בעט פארן בויען דעם סאָציאָליזם און פאך­פעסטיקן די דערגרייכונגען, און פון דער נרוי­סער פֿאָטערלענדישער מלחמח.

עס דרינגען אריין טיף אין די הערצעך די ווערטער װאָס דֶער באליבטער שרייבער ניקאָ­ליי אָסטראָווסקי, אליין א העלד פונעם בירגער­קריג, האָט געזאָגט: ,די טייערסטע זאך ווא דער מענטש פארמאגט, איז דאָס לעבן... דוּ לעבסט נאָר איינמאָל און דו דארפסט אזוי לעבן, אז ס'זאָ? דיר נישט באנג טון נאָך די

א דאנק דער זאָרג פון אונדזער ליבער פּארטיי, קענען אלץ מער יונגע עלעמענטן. אי ריינקומען אין די הויך-שולן אוֹן גרינטלעך שטודירן כדי צו ווערן ווערטפול?ע בויער פון דער סאָציאליסטישער געזע?לשאפט.

די פאקולטעטן פון טימישאָארא נעמען יע­דעס יאָר אויף יוגנטלעכע װאָס קומען פון דער פּראָדוקציע און קינדער פון ארבעטנדיקע פּֿוי­ערים. צווישן זיי געפינען זיך אויך יידישע ארבעט-מענטשן וי למשל: ראָזאליא זשאזשא, װיאָריקא ראָזנבערג, מענד? קאָגאן און אנדערע. ראָזאליא זשאזשא איז ביז ערשט נישט לאנג

זײ זענען געװאָרן סטודענטן

צוװעקלאָזע פארלוירענע יאָרן; אז ס'זאָל דיך! נישט ענבערן די שאנד ועגן א קלייגלעבעל. פארגאנגענהייט און דו זאָלסט קאָנען זאָגן. פארן טויט: מיין גאנץ לעבן און אלע מיינע', כוחות האָבּ איך אוועקגעגעבן דעם העכסטן אידעאל--= דעם קאמף פאר דער באפרייונג פון דער מענטשהייט."

ווייטער ווייזט אָן די חברטע ארדזשינטארו אויף דער ביטערער לאגע פון דער יוגנט אין ישראל און אין די אנדערע קאפּיטאליסטישע לענדער. צום סוף ווייזט זי אָן וויאזוי די יוננט פון דער ר. פ. ר. ווערט באלויכטן פונעם רוט" רייכן און העלדישן ביישפּיל פונעם לענינישן­סטאלינישן קאָמסאָמאָ?; עס פירט זי פארויס און עס אינספּירירֹט זי די פּארטיי, װעלכע גייענדיק אויפן וועג פון לענין-סטאלינס פּא­טיי, שטעלט מיט זיך פאָר די נאראנטיע פאר. דער ליכטיקער קעגנווארט און פאר אונדזען ליכטוקער צוקונפט,

עס האָט געפאָלגט דער קינסטלערישער טייל. דער כאָר, אונטער דער אָנפירונג פון חבר י. קרייזל, האָט געזונגען סאָוועטישע, רומענישע און יירִישַׁע לידער; די טאגץ-גרומּע האָט אויס-י געפירט סאָוועטישע און הומענישע טענץ.

דערנאָך האָט דער דראמקרייז אױפגעפֿירט דעם איינאקטער ,דער ווילן זיגט" פון נאָלדע וויגדער. צום דערפאָלג פון דער פּיעסע האָט בױגעטראָגן די איבערגעגעבענע ארבעט פון חבר גאָרון, וועלכער האָט זי רעזשיסירט און פֿון די שילער: אברהם בערקאָוויטש, שולמית וי?­גער, סאשא רינדנער, מלכה שטרויבער, פרידא מעליק, שאול סעגאל, דאָרע? מאָסקאָוויטש, יאָ­סוב גרינבערג און בעטי גאָלדשטיין; די שילערן אוריקא ראַזענצווייג, האָט דעקלאמירט די לי­דער ,,ביים קבר פונעם סאָוועטישן סאָלראט" פון מיכו דראנאָמיר און די ,מאמע" פון בערפ שנאבל,

נאָך דער ענדע כּון דער פייערלעכע- מאניפעס­טאציע, זענען די. שילער אהיימגענאנגען. מיטן געדאנק אז זיי וועלן דארפן נאָך בעסער?ערנען און די עלטערן נאָך מער ארבעטן, כדי אויס­צודריקן זייער דאנקבארקייט דעם פאָוועטישן פאָלק און זיין גרויסן לערער און פירער סטאלין, פארן ראטעווען זיי פון מויט, פאר דער בא-' פרייונג פון דער פאשיסטישער קנעכטשאפט און פאר דער גליקלעכער צוקונפט, װאָס ווערט געבויט דורך דער אָנשטרענגונג פון אלע אהי בעטימענטשן פון דער ר. פ. ר.

געווען אן ארבעטערן. זי האָט זיך פאָרגענומען צו שטודירן אנראָטעכניק,

אויך װיאריקא ראָזנבערג איז געווען אן אר. בעטערן און א דאנק דער פֿארטיי האָט זי פאר­ענדיקט דאָס ליצעום דורך אָוונט-קורסן,

מענדל קאָגאן איז געווען טאָקער ביי ,אי. מ. ס.--טימישאָארא". ער האָט אָפּנע­נעבן עקזאמען ביי דער עלעקטראָטעכנישע­פאקולטעט און ציילט זיך היינט צווישן רי בעסטע סטודענטן.

א גליקלעכער וועג. עפנט זיך פאר די יוננט­לעכע. פון אונדזער לאנד, דער וועג פון פּראָנרעם און סאָציאליזם,:

דערפאָלגן אין סאָציאליסטישע פארמעסטן לכבוד. דעם 7"טן נאָוועמבער

די אנגעשטעלטע פונעם מלוכה-מאגאזין מעטאלול" פון דאָראָהוי, האָבן זיך פארמאָסטן אין דער ארבעט לכבוד דעם 7-טן נאָוועמבער.

אט זענען א טיי? פון די רעזול?טאטן;

דער חבר. ב. לעדערהענדלער האָט איבער­געשטיגן די נאָרמע מיט 118 פּראָצענט, וויינער

בנימין מיט 5} פּראָצענט, קרעטשון יאָן מיט 3 פּרָאָצעגט, לייבאָוויטש הערמאן. מיט 84 פּראָצענט, קליינערמאן ב. מיט 88 פּראָצענט. און ק. טשיאָבאנו מיט 29 פּראָצענט. רי דאָזיקע חברים האָבן באקומען א גרעסערן. געהאלט, לוט זייער ארבעט. /' קאָרעספּ. ה. רייכער