8 י.י אאיסייאאלגנטירי.יט.
דער בוקארעשטער ,איקוף""כאָר גרײיט זיך צום זיטן נאָוועמבער
אלע ארבעטנדיקע מענטשן פון.אונדזער לאנד, גרייטן זיך מִיט באנייפטערונג צו דעם גרויסן יום-טוב פון דער אָקטאָבערירעװאָלןציע. נייע און וויכטיקע דערפאָלגן ווייזן אָן די גראפיקס אִין די פאבריקן און אוזינעס. דער איִמפּעט פון די סאַציאליסְטישֶע. פארמעסטן וואקסט פון טאָג צו טאָג אָנגעהויבּן ביי די קלייגע בע?-מלאָכה= שֶׁע קאָאָפּעראטיוון בוֹז. צו די סאָציאלוסטישע קאָנסטרוקציעס פון אונדזער רעמַּובְלִיס.:
לכבוד דעם ז-טן נאָוועמבער נעמען זיך אָן אויך די ארבעטנדיקע מענטשן פון אונדזער לאנך מיט נייע כוחות אין קאמף פאר שלום און סאָציאליזם. צו דעם טראָנט ביי די קולטור טעטיקייט אויף פארשידענע געביטן. י
אויך דער ,איקוף". געפינט זיך אין א פֿיבערהאפטער אקטיוויטעט לכבור דעם יום"טוב פון, דער אָקטאָבערירעוװואָלוציע. ס'ווערט צוגעגרייט א נוו אָראטאָ: ריום וועלכן דער מייסטער חיים שווארצמאן האָט געשאפן לכבוד דעם זיטן נאָוועמבער. דער אָראטאָריום רופט זיך אָן, צוויי וועלטן". די מוזיס אָטעמט מִיט יום-טוב, מיט אנטשלאָסנקייט אין קאמף װאָס ס'פירן היינט די, צוויי וועלטן". רער נאָמפן פון איינער אי /-. אָסטאָבער, פֿו? מיט פרייד און מיט גלויבן אין אנטשיידנדיקן. זיג. פן דער מענטשחייט, דער פוו רער. אי-- אויסגוץ, גסיסה, די וועלט פון רוב און צעשטערן, פון גרוילטאטן, די וועלט װאָס דערנענעטערט זיך אומפארמיידלעך צום חחום.
דער דאָזיקער אָראטאָריום וועלכער וועט זי='
כער בּאגייסטערן די ברייטע מאסן פון צוהערער, האָט אין ערשטער ריי באנייסטערט די זינגער און דעם ,,איקוף"-כאָר., נאָך קיינמאָפ האָט מען א מוזיק-שטיק נישט אויסגעלערנט און אזא קורצער צייט וי דאָסמאל,--- זאָגט דער מייסטער שווארצמאן וועלכער פירט אָן דעם כאָה,--- די חברה איז באַנייפטערט:"
און אמח אז מ'זיצט ביי א רעפּעטיציע קען
מען זיך איבערצייגן ווים? ווארעמקייט ס'באהערשט די זינגערס בשעת דער ארבעט,
א גרויסער. טיי? פֿון די כאָריסטן איז אינ. קאדרירט אין ארבעט. די דאָזיקע חברים שטייגן איבער די נאָרמעס אויף זייערע= ארבעט-פּלעצער און זענען אויך דיסציפּלינירט און איבערגעגעבן אין זייער קופטורעלער טעטיקייט ביים כאָר. אזוי למשל די חברטע שמיל? רענע וועלכע ארבעט ביים קאָאָפּעראטיוו פון צוקערווארג, מונקא שי פּאטשע" דערפולט מיט כבוד אירע חתחייבותן ביים ,איקוף"-כאָר,
אזוי. אויך די חכרטע פינקלשטֿיין. אידא,
ארבעטערן ביים שנידער-קאָפּעראטיוו ,, וואפּניארקא",. באגעגגט דעם 7-טן נאָוועמבער מיט דאָפּלטע דערפאָלגן, אין דער פּראָדוקציע און ביים כאָר. און אזוי די חברים בראָדער לופּן פון די טעקסטיל-אוזינעס-זיטער נאָוועמבער", פרוכטמאן ארמאנד, אינסטאלאטאָר ביים קאָנסטרוקציע-מיניסטעריום א. א.{ א , אחוץ דעם. אָראטאָריום, צוויי וועלטן", גרייט דער. ,איקוף"-כאָר אויך צו. לכבוד דעם דיטן גאָוועמבער, א ריי לידער וועלכע זענען פּרעמורט געװאָרן אין ראמען פונעם קאָנקורם ;פריינטשאפט צווישן פעלקער". צווישן אנדערע, לערנט מען לידער פונעם פאָוועטישן קאָטפּאָזיטאָר מוראדעלי, פונעם רומענישן קאָמפּאָזיטאָר ראדו פּאלאדע א. א. וו.
די זינגער פונעם בוקארעשטער ,,איקוף"-כאָר, זענען באוווסט אז װואָס בעסער זיי וועלן אויספירן זייערע התחייבותן, וועלן זיי מער בייטראגן צום קאמף. פאר שלום און פארן מאָבוליזירן אלץ מער יידישע ארבעטנדוקע מענטשן אינעם קאמף קעגן דעם נאציאָנאליסטישן ציוניזם און זיין שמוציקער פּראָפּאנאנדע,
דער 7יטער נאָוועמבער, וועלכער האָט באגייסטערט. די גאנצע שעפערישע טעטיקייט אין אונדזער טייער היימלאנד, די רומענישע פאָלקסרעפֿובליק, האט אויך באגייסטערט די קולטורעלע טעטיקייט פונעם בוקמרעשטער ,,איקוף"-כאָר.
א. שפיגלבלאט
קולטור-מאניפעסטאציעס ביי רי יירישע דעמאָקראטישע קאָמיטעטן און ,,איקותי' בוקארעשט
דער בוקארעשטער. ,,איקוף" האָט אָרגאניזירט שבת דעם 20יטן אָקטאָבער איז זאל ,בארוך בערעא" א קולטור-מאניפעסטאציע,
ביי דער געלעגנהייט האט חבר צימעט װאָלף רעצענזירט לודאָס בוך ,די ברידער פון די ווילעס און די ברידער פון די געצעלטן"; חבר ב. ווילנער האָט געלייענט איינע פון זיינע סאטירישע פֿעילעטאָנען.
נאך דעם, האָט געפאָלגט אן. ארטיסטישער
פּראָגראם ביי וועלכן ס'האָבן אָנטיילגענוֹמען די סאָליסטעס; גוסטי גאָטעסמאן, זילבערשטיין אידוקא, מיטראני לוטשי און שטיין טשעטשיליא. ז די לירער זענען געווען באגלייט פונעם ,איקוף"דאָרקעסטעה, היריגירט פון חבר ה. ריינונגער,
אי גרויטער ארבעטער-עולם איז אָנוועזנד געווען ביי דער מאניפעסטאציע.
ראדעװיץ
שבת דעם 18=טן אָקטאָבער, האָבן אונדזערע יונגע חִבריִם פוגעם דראמקרייח מיט גרויס דערפאָלג אויפגעפירט די פּיעסע ,דער ווילן זינט" פון גאָלדע וויגדער. סע האָבן מיטנעווירקט די חברטעס און חברים: סאָפיע הייטנער, פּערלא גוטמאן, סאָניא וואגנער, קאָקא זינגער, נעלי גרומעט,, טיטי לענטשער, ארמאנד שולער, אברהם שטייגמאן און ערווין ליקװאָרניק.
אלע האָבן מיט פארשטענדעניש אויסגעפירט זייערע ראָלן. דער פארזאמל?טער עולם, אריבער
חבר ערווין ליקװאָרניק האָט מיט פיל פארשטענדעניש רעציטירט שפּיגלבלאטם געדיכט בלייבן. דאָ" און חבר מילער האָט געזונגען ,,וויגנליד" פון בערל שנאבל.
ביים אָנהױיב פון דֶער מאניפעסטאציע, װאָס איז איינגעאָרדנט געװאָרן אין ראמען פונעם חודש פון רומענישיסאָוועטישער פריינטשאפט - האָט דער סעקרעטאר פונעם ייִדישן רעמאָקראטישן קאָמיטעט, חבר לייבאָוויטש, גערעדט אויף דער טעמע: ,דער סאָוועטן-פארבאנד אין דער אָנפירונג פונעם קאמף פאר
0 פַּערְזאָנען, האָבן באלוינט די יונגע שפּי- שלום". לער מיט שטורמישע אפּלאָדיסמענטן. דער סארעספּ. י, ראָזנהעק 4 אָט אֲ ש א ן
שבת דעם 20-טן אָקטאָבער איז פאָרגעקומען בוים באָטאָשאנער ,איקוף", א קולטורעל-ארטיסטישע מאניפעסטאציע, אין ראמען פון חודש פון רומעניש-סאָוועטישער פריינטשאפט.
ס'האָט גענומען דאָס װאָרט דער חבר פיש לייב און האָט גערעדט וועגן ,די סאָוועטישע לימעראטור אין קאמף פאר שלום". דער רעדנער האָט זיך אָפּגעשטעלט אויף די רעאלים
טישע ווערס פון גאָרקי, מאיאקאווסקי, שאָלאָכאָוו, ערנבורג און אנדערע, ס'האָט געפּאָלגט אן ארטיסטץשער פּראָגראם, אויסגעפירט פונעם אָרטיקן ,,איקוף". ס'האָבן אָנטייל גענומען די חברים אי. שווארץ, זוזי בלומענפעלר, סולי רויזן א. א. { קאָרעספּ. ד. סעגאל
דאָראָהוי
דינסטיק דעם 16יטן אָקטאָבער, האָט דער דאָראָהויער ,,איקוף" אָרגאניזירט א מאניפעספאציע אין ראמען פון חודש פון רומענישסאָוועטישער פריינטשאפט.
ם'האַט גערעדט דער חבר פּראָפּ. ה. רייכער וועגן דעם אופן אויף וועלכן די יידישע אַר
בעט-מענטשן פון דער ר. פ. ר. באגעגענען דעם זטן נאָוועמבער.
נאָך דעם פאָרטראג, האָט געפאָלגט אן ארטיסטישער פּראָגראם אויסגעפירט פונעם אָרטיקן ,איקוף",
ביי דער מאניפעסטאציע האָבן אָנטײל נענומען אן ערך 280 ארבעט-מענטשן.
;איקויבלעטער"
וועגן דער אקטיוויטעט פון די יידישע שרייבער אין דער רומענישער פאלקס-רעפּובליק
נאָך א צווייחדשימדיקן זומער-איבערייס, האָט די גרופּע יידישע שרייבער, מיטנלידער פוֹי גֶעם שרייבער-פארבאנד פון דער ר. פ. ר. ווידער אָנגעהויבן די רעגלמעסיקע.= צענאק?-זיצונגען וועלכע קומען פאָר, וי כּסדר, ביים בוקארע'שטער ,איקוף". צו. דער באגעגעניש. האָבן. די שְרֵייבֶער. זיך באוויזן מיט זון-פארברוינטע פּניומעך און געבראכט נייע. איינדרוקן. יעדער פון זיי האָט זיך געהאט אומגעקערט פונעם קוראָרט אָדער פון ים, אָדער פון די בערג, ווו מען האָט זיך. געקענט--- א דאנק דער זאָרג פון. דער' רומענישער. ארבעטעריפּארטיי און דעם רעזשים פון פאָלקס-רעמאָקראטיע, --- היילן און אָפּרוען. פארשטייט זיך, אז די שעפערישע ארבעט האָט נישט. געליטן דורכן איבערייס,--- פארקערט.:
דאָס. האָט אויך באוויזן די טאָג-אָרדנונג פון דער צענאקל-זיצונג..= דאָס מעשחלע אין פערזן, פונעם דיכטער א. שפּיגלבלאט, האָט אנטפּלעקט מיט זיין זשאנער, פאָרם און פארנעם, דעם גאנצן פּייסאזש פון דער וואלדיקער קימפּולונגער געגנט און דעם כאראקטעריסטישן רומענישן פאָלקסטימלעכן ניגון קאנט, ווו דער מחבר האָט דעם זומער פארבראכט.
דאָס מעשהלע איז אין א באשטימטער מאָס אן אָנהױיב פון אונדזער נייער ליטעראטור פאר קינדער,-- און ס'איז ווארעם אויפגענומען געװאָרן. עס פולט אויך אויס, צום טייל, א בלויז פון דער ארבעט פון די שרייבער אויף דעם דאָזיקן שאפונגס-צווייג;= עס צייכנט זיך אויס דורך דער עכטער מעשהלע-אטמאָספער, װאָס ציט זיך פון דער ערשטער שורה ביז דער לעצטער. עס אָטֶעמט מיט איבערפליסנדיקער ליבשאפט צו אונדזער היימלאנד, די.ר. פ. ר, זייגע בערג, זיינע לידער, צע דער ארומיקעווירקלעכקייט,
ביי די דיסקוסיעס האָט גענומען דאָס װאָרט דער חבר פּ.איסקאָוויטש, פאראנטװאָרטלעכער פון דְעֶר. קולטור-קאָמיסיע פונעם יידישן דעמאקראטישן קאָמיטעט, באמערקנדיק, צווישן אנדערע,. אז דער צווייטער טייל פונעם מעשהלַע, ידארט ווו דער אינהאלט באקומט קאָנטורן, איז נישט גענוג אנטוויקל?ט,
דער שרייבער י. ל. ברוקשטיין האָט זיך מער אָפּגעשטעלט אויפן אינהאלט, וועלכער אין נאָך זיין מיינונג, אויף א ריי ערטער נישט גענוג בולט פארן ליוענער-עולם--- די קינדער.
דער דיכטער י. וויידנפעלד, האָט אָנגעוויזן אויף אייניקע שפּראכלעכע בלויזן.
אין דער קאָנקלוזיע האָט דער חבר י. דיבאָװויס, װאָס האָט פּרעזידירט די זיצונג אונטערגעשטראָכן די ערנסטקייט. פונעם דיכטער א. שפּיגלבלאטס. ליטערארישער ארכעט, וועלכע וועט נאָך אין א צווייטער זיצונג נעענטער באהאנדלט ווערן,
צום סוף, איבערגייענדיק צו אן אנדערן פּונקט פון דער טאָנדאָרדנונג, האָט דער חבר איסקאָוויטש אונטערגעשטראָכן דעם דערפאָלג װאָס ס'האָבן דערגרייכט די יידישע שרייבער מיט זייערע ווערק לכבוּד דעם 90-טן יאָרטאָג פון דער פּארטיי, און גלויבט אז דער יאָר-טאָג פון דער גרויסער אָקטאָבער-רעוואָלוציע װעט באגעגנט ווערן פון די יידישע שרייבער מיט נאָך ווערטפולערע דערגרייכונגען. ער האָט אויך דערמאנט אז דעם 8יטן נאָוועמבער פייערן מיר דעם 50-טן געבורטס-טאָג פון אונדזער געליבטן אָנפירער נ. געאָרגיו-דעוש.
א צווייט מאָל איז ארויסגעטרעטן דער חבר י. פויערשטיין, פאראנטװואָרטלעכער רעדאקטאר פון דער צייטונג ,וויאצא נאוא", מיט א גאָר אינטערעסאנטן קריטישן רעפעראט איבער די שאפונגען פון די אָרטיקע שרייבער אין די לעצטע חדשום. װאָס נוגע פּראָזע, איז מער פארטיפט געװואָרן דער אנאליז פונעם ראָמאן ,,לעבן דער ברעטעריזעג" פון ד. רובין, וועלכער געפינט זיך אין דרוק און וועט בקרוב רערשיינען אין פארלאג פאר ליטעראטור און קונסט פונעם שרייבער-פארבאנד אין דער ר. פ. ר. דער רעפערענט האָט אויך גערעדט ועגן דעם פאָרשריט פוֹן א ריי דיכטער, סיי װאָס שייך די קינסטלערישע מדרגה, וי אויך די אינהאל?טלעכע גאנצקייט, נאָענטקייט צום לעבן, צו די אקטועלע פּראָבלעמען. למש? די שאפונגען געווירמעט דעם 90-טן יאָר-טאָג פון דער רומענישער ארבעטער-פארטיי און דער פּאֶעם פונעם דיכטער בער? שנאב? ,א שמועס מיט די שכנים", דערשינען אין דעם 28-טן אויגוסט
נומער פון די ,איקוףיבלעטער". חבר פייעב-'
שטיין האָט אָבער אויך אָנגעוויזן אויף דער נישט גענוננדיקער נאָענטקייט מצר די שריי
2
בער צו די טאָג-טעגלעכע פִּרְאֶבַלֶעמְעוןֹ, פון. רעריידישער ארבעטנדיקער באפעלקערונג-אין דעך ר. פ. ר. אויך פעלן װאָגוקץ.;אוגעהװװואַכנרוקע" ארבעטן, צום אונטערשיד פון. די. ,,יום-טובדיקע" װאָס באווייזן אסך מעגלעכקייטן.
די לעצטע װאָך. זענעןביי רער צענאקלזיצונג צווישן אנדערע. מאטעריאלן,- אויך אה רומגערעדט געוואָרן. צוויי לידער- פון דער דיכטערן רעלי בליי: א שמחה אין קאָלֿװירט" און.צו דער רומענישער פאָלקס-ארטיי". כאָטש זיי באהאנדלען גאָר פארשידענע טעמעס, זענען ביידע לידעו אָנגעשריבֿן אין דער זעלבער פּאָעטישער גאמע. דערפאר באקומט זיך אויך אינעם ערשטן ליד די דאָרפישע סביבה א די מאָטיוון און פֿאָלקסטימלעכן טאָן, און דאָס ליד ,צו דער רומענישער פֿאָלקס-ארמיי". װאָס= פארלאנגט אן אנדערן צוגאנג, בלייבט נישט. פארטיפט.
אויך דער שרייבער ב. וילנער האָט פאָרגעלייענט א נייעם פעילעטאָן, וועלכער איז, וי תמיד אָנגעשריבן אין א באזונדערס זאפטיקן. יידיש און. דורכגעדרונגען מיט אָן א שיעור הומאָר. עס זענען אָבער באמערקט געוװאָרן עטלעכע אומקלאָרקייטן װאָס קענען מינערן דעם דערפאָלג ביי די לייענער. דער חבר ווילנעךר האָט אָנגענומען א טייל פּון די קריטישע באמערקונגען װאָס זענען געמאכט געװואָרן און זיך אונטערגענומען צו פארבעקערן די בלויזן, כדי דער פּעילעטאָן זאָל װאָס ניכער דערשיינען.
ביי די דיסקוסיעם האָט זיך באטייליקט דער גאנצער שרייבער-קאָלעקטיוו. די חברים .3 ברוקשטיין און י. בערקאָװויטש. װאָס באזוכן די קורסן פון דער ליטעראטור-ישול ,,מיהאיל עמינעסקו" האָבנדיק אזוי ארום די מענלעכקייט צו העכערן זייער פּאָליטישן און פּראָפּעסיאָנעלן ניוואָ ברענגען אלץ נייע באמערקונגען סיי פון פּרינציפּיעלן צונאנג, סיי אין אָרגאניזאטאָרישע פראגן.
פונדעסטוועגן זענען נאָך פאראן אין דער ארבעט פונעם יידישן שרייבעריצענאק? אייניקע בלױיזן, עס באמערקט זיך נאָך אָפּגע. ריסנקייט פון די טאָג-טעגלעכע דערפאָלגן און שוועריקייטן אינעם קאמף פאר סאָציאליזם און שלום, װאָס דו ארבעטנדיקע באפעלקערונג. פון דער ר. פ. ר. פירט בכל? און פון וועלכן קאמף די יידישע ארבעטנדיקע באפעלקערונג, זייענדיק איינגערייט אינעם= אלנעמיינעם נעזעלשאפטלעכן לעבן, איז נישט אָפּגעטײילט. ווען דער צענאקל-ביוראָ װאָלט בעסער אָרגאניזירט דאָס דאָקומענטירן פון די שרייבער, אין די פאבריקן, אויף די שאנטיערן, װאָלטן זיי אפשר בולטער אָפּגעשפּיִגלט די יידישע ארבעט-מענטשן, װאָס זענען. אינאָוואטאָרן, שלאָגלער, און אויך דאָס איבעראנדערשן פון די מנחםימענדלס, וועלכע אָפּשטױסנדיק די ליגנערִישע ציוניסטישע פּראָפּאגאנדע, זענען זיי געװאָרן געזונטע אוֹן נוצלעכע עלעמענטן. עס זענען פאראן בלױזן אין ענון פון שפּראך און קינסטלערישער רעאליזי. רונג. באנלייך מיט די רומענישע שרייבער און די שרייבער פון די מיטלעבנדיקע נאציאָנאליטעטן, האָבן מיר נאָך צו קעמפן קעגן רעשטלעך פון פּראָלעטקולטיזם. סע װאָלט געווען אויך געווונטשן אז דער גייסט פון קריטיק און אויטאָקריטיק זאָל בעסער אויסגענוצט ווערן, זאָ? זיין פּרינציפּיע? און זאכלעך.
אזויווי מיר. זעען, שטייען נאך נענוג אויפגאבן פאר די יידישע שרייבער פון אונדזער פאָלקסירעפּובליק וועלכע דארפן אין דער ווייטערדיקער ארבעט,--- װאָס זיך איצט פאנאנדער אונטערן צייכן פונעם 34יטן יאָריטאָג פון דער אָקטאָבערררעוואָלוציע--װאָס פילפאלטיקער ענטפערן.
סימעלע שניידער
צאטעמעוואונהטאנציבעאפשנאואוהבסאינקטאהגהאגעקגעבגאאעאקואואאנא האסאעהאוועגעאוטעגעאוכעסהבאשוהואמאעעקעגאגאואאע,. אעועגעטעטהוענגעעעעעועוגעאטעגאונענגגנגעעעקהן.
הערט די ראדיאָדעמיסיע אץ יי דישער שפּראך
:5 19 ש בר א זייגער
אויף די פּאָסטגס, 25--32/4 און 48,8 וועלן לענג,