Jahrgang 
155 (1951) נר. 155 6-טער יאָרגנג
Seite
2
Einzelbild herunterladen

זייט 2

יט 9=;איקוףיבלעטער" די סאַוועטישע מענטשן פארענדערן די

2 דער מעכטיקער פּראָיעקט צו פארענדערן

דער שרייבער אנאטאָלי סוראָוו האָט אָנגע­ער סאָוועטישער צייטונגען און זִשׁו

טייבען צווייערליי ק

פּרעסע, או אין פון דער וועלט, י אימפּעריאליסטי

העצער. די דאָזיקע קארטן, אוֹיף-וועלכע פון די פארייניקטע שטאטן, ווייזן אויך אָן די מערב"זייט פונעם סאָוועטן-פארבאנד, דורב­געשניטן פון שווארצע ליניעס וועלכע באצייבע­נען רעם וועג פון די באָמבארדיערן וועלכע איבערן. לאגד פון זיגרייכן סאָציאליזם. ,, א וואגט ועלכע ציטערט בון. אומגעדולר,---­שרייבטּ טוראָוו-==טייבענען װָן דיימעררער רעס פוהוארטן אוו אֲפּשטטוױיסנדיהן שפֿיגוופב פַּוי געט רײועיפלאן פון די לופטיפּירשטן, אויט וי ערע קארסטן האָט. גאגץ מערב אייראַפּע רעס אויטופ פון א ריויקער אָוגרייפּס- באופי.

עס דערשיינען אָבער נאָך אין די צייטונגען -- און די צייטונגען פון די פרייע מענטשן-­אויך אנדערע מינים קארטן. קארטן פון סאָ­וועטישע מענטשן. זיי רעדן וועגן די ריזיקץ סטאליג פּלענער פון איבעראנדערשן די

סינטעטיזווין די שטרעבונג צו קרע­

אציע. ירעטי וילן צי בארבעטרן ראָט לעבן.. פון יעוו אָרנטלעכן מענטשן װאָס איו נישוט פארגיפסטעט בּוגעס סס פון דער. טייז ליטשריסטישער רפּטגטנרֶע אָדער אָנגעשוסעקס פון רער שמוביקער ליירגש אפ פאר בלוטיקע פּראָפּיטן, יי

צווישן די דאָזיקע צווייערליי קארטן איז פאראן. א גרונטלעכער חילוק. די אמעריקאנעט קארטע, מיט עררישע, שיף און לופט-באזעס, איז נישט קייְן רעאלע. מחמת זי שטעלט מיט זיך פאָר די משוגענע חלומות פון די מלחמת­העצער, קעגן וועלכע עס שטעלט זיך אקעגן דער אייזערנער ווילן פון די שלום-ליבנריקע פעלקער. די סאָוועטישע קארטע האלט אָבער השבון פון די רעאלע מעגלעכקייטן. דעריבער ווערט אלץ װאָס איז אויף איר אָנגעצייכנט -- א רעאליטעט, אויף דער סאָוועטישער קארטע איז אָנגעצייכנט געװאָרן מיט געוואגט­קייט די ליניע פונעם קאנאל ווייסער יםיבאל­טישער ים און ס'איז נישט פאריבער קיין מך צייט און די שיפן האָבן רויס פארקערט אויף רעם דאָזיקן קאנאל, עס איז אָנגעצייכנט געװאָרן די ליניע פונעם קאנאל מאָסקווע-וואָלגא און דער קאנאל איז קאָנסטרואירט געװואָרן, און אויף דער קארטע איז דערשינען א נייער ים; דער מאָסקווער ים. אויף דער סאָוועטישער קאר­מע איז באצייכנט די ליניע פונעם קאנאל וואָל­גא-דאָן, וועלכער וועט פארייניקן פינעף ימים (ווייסער, באלטישער, קאספּישער, אזאָוו און שווארצער) און דער דאָזיקער קאנאל ווערט קאָנסטרואירט מיט דער געשווינדטקייט און מיטן עלאן מיט וועלכן קיין שום פאָלק אויף דער וועלט, און קיין שום עפּאָכע פון דער גע­שיכטע האָט נישט קאָנסטרואירט.

אויף דער פאָוועטישער קארטע דערשיינען אלץ נייע פארצייכענונגען.

נאמור נאטור,

א

גאָרװאָס זענען אָנגעקומען ידיעות, אז דאָט מיניסטעריום פון עלעקטרישע צענטראלעס פו­נעם סאָוועטן-פארבאנד, האָט באשטעטיקט דעם גרויסארטיקן פּראָעקט פונעם אינזשינער דא­װידאָוו, וועלכער האָט אויף. זיך גענומען אומ­צוקערן די ריכטונג פון די גרויסע פלוסן אָבי און יעניסיי. די אלטע סיבירער פלוסן גיסן איצט אריין דאָס עשירות פון זייערע וואסערן אין דעם צפונדיקן אָצעאן, בעת די ריזיקע ערד-שטחים פון צענטראליאזיע -= א גרעפערע מדבר פון דער סאכארא נופא /.­זענען אָנגעגליט פון דער היץ,

באנייענדיק דעם אלטן פּראעקט פון 1871, פונעם רוסישן געלערנטן דעמטשענקא, פאָר­זעצנדיק די פּראָגרעסיווע טראדיציע פון דער רוסישער וויסנשאפט-- וועלכער ס'איז פון תמיד אָן אייגן געווען. די אָפּטימיסטישע און שאפנדיקע באחױיפּטונג פונעם מענטשלעכן רא­ציאָנאלן כוח, דער כוח פון וויסנשאפט און טעכניק צו באהערשן די נאטוריעלעמענטן--­האָט דער פאוועטישער אינזשינער דאווידאָוו אויסגעארבעט א פּלאן פון קאָלאָסאלע וועיק ואס וועלן באפרוכפּערן די ווייטע שטחים פון דער מדבר פון צענטרא?-אזיע, ביים יסור פון רעם דאַזיקן ריזיקן סאָציאליסטישן פּלאן וועגן איבעראנרערשן די נאטור--- שטייט די אומבא­

- יי וי.-וז-י י 5 ףי דאווידאָוו איז א זון פון דען רעוואָלוציע,

א שלאָסער פון אוזנעקיסטאן, האָט דאווידאן וּ

/ אין צענטראלדאזיע, ווו--- נאָך דעם זוי עו האָט אויף א גלענצנדן אופן געענדיקט הידראָ-טעכנישע בילרונג--- האָט ער באקומען די אויפגאבע צו אָרגאניזירן די באוואסערונג­סיסטעמען פון דער דאָזיקער געגנט װאָס לעכצט וואסער. וואסער איז און צענטראלדאזיע א ;היוט פּונקט ווֹי אין דער סאכארע. רויטע זאמרן, שווארצע זאמדן. די פּויערים פלעגן די געגגט רופן ,די הונגעריסטעפּ". דאווידאָוו אין

יאָרן געשטאנען איינגעבויגן איבעך די קארטעס וועלכע שטעלן מיט זיך פאר דאָס לאנר פון זיינע קינדערריאָרן. און. דעמלט ווען די באדינגונגען זענען געווען רייפע, האָט ער אלויפגעבראכט צו דער ליכטיקער שיין זיין ריויקן פּראָעקט: טומצוסערן דעס. גאנֹג פון די טייכן אֲבִי און יעויס", צומצוקערן צו רער טטעפ, 3ּו די אוחפרוכסבארע ימחר בערג. טיה גען. און מיליאָגען מעטער קוב ואסעך װעל­אבי 8וו יעגיסײי גיסן טריין אֶץ שום נוצן איגעם פארפּרוירענעס אָצעאן פֿון בפון,

אין זיבן-אכט יאר ארום, וועלן די גרויסע פלוסן קערעווען זייערע וואסערן קיין דרוםיצו, וועלן באשפּריצן אומענדלעכע פעלדער פון ביינֿוּול, שטחים מאראנצן-גערטנער. דאווידאָוו הײט באשטימט ביז אין די קלענסטע פּרטים דעם גראנדיעזן פּלאן וועלכער וועט ענדערן די געאָגראפיע, דֶעם קלימאט, די פלאָרא און פאו­נא אויף א טייל פונעם ערדיקיילעך--- װעפ­כער. וװואָלט געקענט זיכערן די עקזיסטענץ פון 200 מיליאָן מענטשן.

ן די

די וויסטע ציט זיך אוועק פונעם קאפפּישן

ים ביז צו די ערשטע הייבן פונעם. פּאמיר און מאכט אויס כמעט 400 מיליאָן העקטאר. דער טוראן, וועלכן די געאָגראפן רופן נאָך אראלאָ-קאספּישע זינקעניש, איז באדעקט מיט זאָמד, מיט שטיין און זייער זעלטן מיט טרו­קענע בוריאנעס, וועלכע ס'ציפֿן די פערד און די קעמלען פון די זעלטענע קאראוואנען ועל­כע שפּרייזן אים דורך.

אָבער נישט תמיד איז געווען אזוי. מיט אסך יאָרהונדערטער צוריק, האָט דאָ געוואקטן א רייכע וועגעטאציע. עס פלעגן וואקסן ויינ­

אל= יק 0 ר 0 סל9..יי

:

ר (:

דאמנן,

ש אפור גונט

0 טוטרן 2

אותחוה א

ום אבי גערינען צום מערבחייט, איבעו­שניירנדיק א טיי? פון די דאָזיקע סטעפּעס, די ענדערונג פו; דער ערר-קארע--- דאָס דער­שיינען פון דער בערג-קייט טורגאי--- האָט אפּגעשפֿארט דעם וועג פונעם פלום, וועלכער איז געצווינגען געווען זיך צו שאפן א בעט צו גאבע צוריקצוברענגען דעם טייך אין זיין אלטן בעס. דאָם איז נישט אן איינפאכע זאך. אין דער ערשטער ריי צוליב די ענדערונגען װאָס זענען פאָרגעקומען אין משך פון דער צייט, אין דער ערריקאָרע, דערנאך צוליב די דינסטן װאָס דער אבי דארף ברענגען דעם מענטש: ער רארף קומען אין טוראן יט אסך וואטער. די שוועריקייט באשטייט אָבער אין דעם װאָס ביי בועלאָגאריע, ווו דער טייך וועט דארפן אָנהױיבן פליסן צום דרום אנשטאט צום צפון, איז דער גיוואָ פונעם פלום אבי נידע­ריקער מיט 80 מעטער וי דער אראלער ים. אינזשינער דאווידאָו ווֹי? לייזן די פראגע דורך חייבן דעם ניוואָ פונעם פלום אבי מיט מער פון 80 מעטער דורכן בויען אן 8 מע­טער הויכע דאמכע איבער דעם טאָל פונעם פלום, די דאמבע וועט זיין אויסערגעוויינלעך שטארק, ווייפ די וואסערן װאָס זי וועט אֶמֵּ­האלטן וועלן בילדן אן אמתדיקן ים, פון 980,000 קוואדראט קילאמעטער ד. ה, סערער שטח וי אונדזער ל?אנד. כדי צו אלו­מענטירן דעם דאָזיקן נייעם ים איז נויטיק א כרייטער סיסטעם פון קאנאלן. דער גרעס­טער קאנאל װעט האָבן א לענג פון 988 קמ. און א טיפעניש פון 40 ביז 78 מעטער. כרי זיך צו מאכן* בילד פון די פּראָפּאָרצן פונעם קאנאל, וועלן מיר דערמאנען אז דער פּאנא­מא-יקאנאל, ביי וועלכנס בוי מען האָט געארבעט 35 יאָר, האט א לענג פון נאָר 81.6 קמ.

ביי דער דאמבע פון ביעלאָגאריע, וועלן די וואסערן פונעם פלוס אֶבי האָבן א פא? פון 10 מעטער--- לעבן וועלכן עס וועט געבויט ווערן א ריזיקע עלעקטרישע היררא-צענטראלע, --ידערנאָך וועלן זיי פליסן אויפן בעט פונעם אלטן טורגאי, זיי וועלן זיך אויסמישן מיט די. וואסערן פונעם טייך שעלקאר-טענגיז פֿשון זיי װועלן פליסן צום אראלער ים, אויף דעם

על בי פל? 8

א

זאו

(קאנפערוין|

אן אכים? גרע-".

וייוזיזרז/דווהוהרחוקהוחתמוהו חי וזה

2 נר. מֹשַׂך

קארטע פון סאָװעטן-פארבאנד

דעם גאנג פון די גרויסע טייכן אבי און יעניסלל

היינט אויסגעטרוקנטן בעט פונעם פלוסם איר­גיז. פונעם אראלער ים וועט דער אֲבי פליסן דורך אן אנדערן קאנא?. אָנצופולן דעם גע" זונקענעם באָדן פון סאראקאמיס, וועלכער װועט ווערן א רעזערוואָאר פון 260 מיליאָן קוביק­מעטער וואסער, דערנאָך אויפן אלטן בעט פוז נעם פַלום אוזבוי-- דאָרט ווו מען בויט היינט דעם טורקמענישן הויפט-קאנאל וועט דער אבי פליסן צום קאפפּישן ים.:

וי איז מעגלעך אזא מין ריזיק ווערק? ווי­אזוי קאָן דער מענטשלעכער געניום און טעב­גיק פארקווירקלעכן אזעלכע ריזיקע ווערק, אָן א גלייכן אין דער געשיכטע פון דער מענטש­חייט} דאָס איז מֶעגלֶעך נאָר א דאנק די רי­זיקע דערפאָלגן פון דער נאציאָנאלער עקאָנאָמיע פון סאָוועטן-פארבאנד, נאָר א דאנק דעם אויסערגעוויינלעכן הויכן ניוואָ װאָס עס האָבן דערגרייכט די פּראָדוציר-כוחות אין סאָוועטן­

פארבאגד,

די אטאָמישע ענערגיע אין רינסט פון די מענטשן

אין פארווירקעלעכן דעם סטאליניסטישן גראנדיעזן פּלאן, װאָס איז אוועקגעשטעלט גע­װאָרן פון אינזשינער דאווידאוו, וועט שפּילן אן ערשטראנגיקע ראלע דאָם באנוצן די אטאָ­מישע ענערגיע. די דאָזיקע ריזיקע דערפינדונג פונעם מענטשלעכן שכל, וועט באנוצט ווערן צום באזייטיקן דעם בארג טורגאי, די שטע­רונג אינעם וועג פונעם צוקינפטיקן פלום פון אֶבי. דאווידאָוו האָט צוזאמענגעשטעלט זיין פּראָיעקט באזירנדיק זיך אויפן אנטדעקן די דאָזיקע ריזיקע אטאָמישע ענערגיע, מיט וועלכער מען וועט קאָנען אויפרייסן די בערג. די די­נאמיט וװאָלט נישט געווען בכוח אויפצורייסן אזעלכע פעלז-בערג, אֶט וויאזוי די סאָוועטישע וויסנשאפטלער וועלן באנוצן די אטאָמישע ענערגיע צו דער הילף פונעם= מענטשלעכן פּראָגרעס.

ווען די ריזיקע ארבעט וועט זיין פארענדיקט, וועלן געווונען ווערן 280 מיליאָן העקטאר ערד פאר דער לאנדווירטשאפט. די אנאליזעס פון דער טוראנער ערד האָבן באוויזן, אז זי איז כמעט אזוי רייך אין מינעראלע זא?צן וי די בארימטע שווארצע ערד(טשערניאָזיאָם), עס פעלט איר נאָר וואסער. ווען דער פלוס אֶבי

וועט טראָגן זיינע וואסערן איבער די פעלדער.

פון די סיבירישע סטעפּעס, וועט דער ביינוו? פארגעמען א שטח פון 100 מיליאָן העקטאר. 0 מיליאָן מענטשן וועלן האָבן א גליקלעכע עקזיסטענץ פון די קאוטשוק-ביימער, צוקער­ריבן און ריין-= און אין די דרומיטיילן פון

די וויינגערטנער, מאראנצן און לימענעס. די.

גוטע רעזולטאטן פון דער באוואסערונג פון טו­ראן, וועלן זיך פילן ביז העט ווייט אין אנ­דערע לענדער. ווייפ אין דער דאָזיקער מרבר, ווו די טעמפּעראטור וואריאירט פון 28 גראד אונטערן נופ ביז 18 גראד העכער נול,' אנט­שטייען די טרוקענע ווינטן וועלכע זענען א פּלאָג פאר די גערעטענישן פון אסך אײיראָפּעישע לענדער. דער פלום אָבי וועט שטערן דאָס אנט­שטייען פון די ברענענדיקע ווינטן.

די דאָזיקע ווערק, פּונקט וי די אנדערץ ווערק פונעם קאמוניזם, די גרויסע בויונגען פון דער סטאליניסטישער תקופה, זענען א וונ­דערבארער ביישפּיל װאָס עס קאָן דעהי גרייכן א פריי פאָלק, וועלעכס האָט אָפּגעשאפּן די קאפּיטאליסטישע הערשאפט און איז גע" װאָרן דער באלעבאָס פון אלע אוצרות פון זיין לאנד, דער באלעבאָס פון זיין גורל,

די ריזיקע ווערק פונעם קאָמוניזם זענען נאָך א באווייז פאר די העכערקייט פונעם סאָציא­ליסטישן רעזשים לנבי דעם קאפּיטאליסטישן רעזשים. עמעט יעוו מגען,,, ,יי

הערט די ראדיאָדעמיסיע אין ײדיטער שפראך

יעדן 19 שברז א זייגער

אויף די פּאָסטנט 3 ,32 און 4888 וועלן לענג. אאעטכהעפענעס:יזעסעגפעסהאעגשצטעטוענ-ג-:עגטינגאענאעןגע:אעב---ן.

גאעאאמאאאגעעטעמעסשו-.-..

5

ג