3 |

-יא-י ידי אי יי אי ענייר יי יי יי יי לייו וע שו:ביל יעשי

ריר הדירי.זי ארי ,אי

:

= הס 5 א

.+

/. בערקאָוויטש

אונדזער הארבסט

ס'איז הארבסט, וי אלע יאָר, געקומען זיך באזעצן און מיט טריבער ראָטע אונדזער ערד. באנעצן. די זומער-פייג? זענען אלע שוין אנטלאָפן און הינטער זיך געלאָזט דעם גאָרטן-טױיער אָפ פארזשאווערט פאלן פון די בֿיימער לעצטע. בלעטער באדויערט זיי דער ווינט און הוילע צווייגן נלעט ער אוֹיף די דעבער עז קראקענדיק. די קראָען און פרייען זיך, דער טאָג איז קלענער אין שעהן. דער הימל ווערט, פון בלוֹי, א נרויער און ס'ווי? דער דרויסן ווירקן אויף אונדז טרויער.

נאָר אונדז דערטאַנט מיט בלוט בא

דער הארבסט אין פר אָלטע, און מיט מענטשן-ליירן. ס'האָט איינמאָ? רעוואָלוציע אים צעשפּאלטן אויף א צווילינג דעם חאובסט פארברידערט מיטן שענסטן פרילינג. פוז דעמלט איז נאָוועמבער נאָך שענער וי דער מאי און איבעראל? דערוועקט ער א לעבן און צו פריי.: ווערט אונדזער פרייד היינט אן אָנדענק פאר איליטש לענין, אוֹז אייביק טריי מיר בלייבֿן פארן גרויסן סטאלין.

יו יירן,

די מלחמות און לענין

(אוזבעקיש נאָלקס-ליד)

א סך זענע; דורך דורך דער ערד און קיין צייכן געלאָזט. און דאך זענען מענטשן פאראנען, וואָם האָבן א צייכן געלאָזט. כאטש ווייניק אזעלכע געווען, נאר גחויס זענען צייכנס פון זי-­אמאָ? מיט רציחה און רויב, און אמאָ? מיט אומענדלעכן גוטס. שוין-לאנג, זײַער לאנג האָט געשפּאנט איבער ערדן דער קרומער טימי-, געלאָזט האָט ער צייכנם פון בלוט און פוּן חרובע שטעט. געלאָזט האָט ער וּויסטעס און פלאמען און מתים א סֿך. און ווו נאָר זיין אויג האָט באמערקט נאָר יוםיטוב און שיין, פלעגט ער קומען אוּן ברענגען אהינצו נאָר טרויער און נאכט. דער קרומער טימור האָט געהאט אין זיך שטארקייט גענוג, נאַר אויסגענוצט האָט ער זיין שטארקייט אויף טייטן די ערד... טשינגניז-כאן האָט די. האָרדעס די ווילדע געבראכט אויף דער ערד געוווסט האָט ער איינס נאָר, דער רויבער, הריגה און רויב. דורך זאמדן און וויסטעס געגאנגען איז. ער, טשינגיז-כאן, דורך וועלדער און סטעפּעס, דורך שטעט און דורך טאָלן געגאן, און ווו נאָר זיין פום האָט געשטעלט זיך, גערינען האָט בל?וט או טרערן, עס האָבן אים ביטערע קללות אין וועגן באגלייט... ס'איז מעכטיק געווען טשונגיז-כאן. נאָר זיין חיי? דאָס ווילדע האָט קיין ווינק? קיין גאנץ נישט געלאָזט. אויף דער ערד... ס'איז אויך איסקאנדער*) י געקומען.דורך ימען, אין שטאָל און אין גאָלד, זיין חייל האָט שוין מיט די אייזערנע היטלען געגלאנצט ביז דער זון, די פּאנצערס און שפּיזן ביי זיי זענען פּראכטפו? געווען, ס'האָט די זון זיך געמיניעט, ווען זיי זענען געגאנגען ביינאנד, געגאן און געשוויגן און נאָר מיט דִי שפּיזן געגלאנצט. און קיינער געקאָנט האָט פארהאלטן די אייזערנע וואנט, עס איז נישט אנטלאָפן, וי טשינגיז-כאנס מיליטער. נאָר פּלייצע צו פּלייצע גענאנגען פארויס און פאָרויס. נאָר געלאָזט האָט עס אויך הינטער זיך הוילע חורבות און אש, וי דער קרומער טימור און דער וװאָלף טשונגיז-כאן... און נישט?אנג איז געווען ניקאָלײי, ס'הייִסט דער רוסישער צאר. ער וועט אויך און זכרון פוז מענטשן פארבלייבן אויף לאנג, ער האָט אויכעט די חורבות פארמערט און געהרגעט, געברענט, און גאנצע פעלקער פארקנעכטעט, באזיגט און צעקלאפּט. ער האָט אין רייכקייט געלעבט אין א שטיינערנער שטאָט, די עלטסטע ביי אים האָבן אויך נאָר אין נאָלד זיך געצירט, נאָר א בייטש האָבן אלע געהאט אין די הענט, אזוי שווער איז געווען יענע בייטש, וי די בייטש אין תלינישע הענט, ערשט נישט לאנג איז געשטאָרבן א מענטש, אזא מענטשלעכער מענטש, געלעבט האָט ער אויך אין דער שטאָט, ווו דער צאר ניקאליי, געלעבט אין דער שטאָט און די מענטשן די זעלבע געפירט, ערשט נישט ל?אנג איז ער, לענין, געשטאָרבן, אוועק פוז דער ערד... און אים וועט גאר אנדערש געדענקען די ריזיקע ערד, געזייט האָט ער ליכטיקייט דאָרט, ווו די נאכט האָט געשפּרייט צ נוקאָליי, דעם אש פון די וויסטעם צעזייט, װאָס טימור האָט געלאָזט, אוז ווו טשינגיז-כאן האָט פארברענט, האָט ער שטעט אויפגעשטעלט... דער קרומער טימור, טשינגיזיכאן;, איסקאנדער און אויך ניקאליו ווו מ'האָט נאָר א לויכטונג באמערקט--- פלעגט מען קומען מיט : נאכט, ווו מ'האָט נאָר א גאָרטן באמערקט--- האָט מען וויסטעס. געמאכט, און ווו ס'האָט דאָס לעבן געברויזט, פלעגט מען. ברענגען דעם טויט. ווען לעגין האָט פינצטערניש ערגעץ דערזען--- פלענט ער קומען מיט שיין, פון וויסטעס.-- א סאָד, און פון טויט האָט ער לעבן געמאכט, געווען איז ער שטארקער פון אלע די קריגסילייט ביז אים, פאר אכט יאָר אינגאטצן האָט ער אויף דער ערד אויפגעשטעלט דאָס, װואָם זיי האָבן הונדערטער יאָרן פארניכטעט, געברענט... אוועק וועלן טויזנטער יאָרן--- דער מענטש וועט נישט זען קיין וויסטעס און קריגן, פארגעסן אין טויט: נאָר?לע ענינען וועט ביזן אטעם דעם לעצטן געדענקען די וועלט, זי װעט נישט פארגעסן די ריזיקע שטראָמען פון בלוט, וואָם לענון האָט אָפּגעשטעלט, לענין דער ליכטיקער פריינט.

(* אלעקסאנדער מוקדון,

- רשיי א,-י

יל.ריר יי-ייש יי--ירייישר-י-".רשי עי יי= אי.----יע ר

ריר יי זייא יי יי יי יי יי יא

רז יזר יי יל יו יי אל ישר יל יי אל ישי יי רעשייר יייי-יירייישרישטישלייירירי ייר רשיי ייוי רישע עייר

,איקוף-בלעטער"

דזשאָן ריד

אנטשיידענער קאמף

עס האָט שוין געטונקלט. פון אלע זייטן הא"

יי

ו האָט זיך געטראָגן א געברום פוֹן די נאבריק-סירענעם און זיך צונױיםגעגאָסן אין איין רויש, א שארפן, א פולן מיט אומרו. פון די אונטערנעמונגען זענען ארויסגעגאנגען צענדליקער טויזנטער ארבעטער. אין די צענדי ליקער טויזנטער, האָבן. די אָרעמע וווינונגען ארויסגעשיקט זייער באפעלקערונג. דער רוי­טער פּעטראגראד איז אין סכנה! קאָזאקן!

צו דרום און דרוםימערב האָבן זיי זיך בא­געגנט איבער די פינצטער-הווערנדיקע גאסן, צ די מאָסקווער טויערן-- מאנצבילן, פרויע און קינדער מיט ביקסן, מיט ריד?ען, מיט העק, מיט בינטן דראָט, מיט קוילן-טאשן איבער די ארבעטער-קליידער.

קיינמאָ? ביז אהער האָט מען נאך נישט גע­זען אזא פרייוויליקן ארויסטרעט פון דער שטאָ­טישער. באפעלקערונג. וי א| אימפּעטיקער שטראם, האָט זיך דער עולם באווענט, מיט אריינגעפלאכטענע אין אים רעג ימענטן סאָלי דאטן-- מיט הארמאטן, מיט אויטאָמאָבילן, מיט ווענן.

דער רעוװואָלוציאָנערער פּראָלעטאריאט איז מיט דער ברוסט זיינער געגאנגען| סאר טיידיקן טישטאָט פון דער אובעטער און פּויע­

רים-רעפובליק, פ'איז געוואָרן טאָג. די פּיקעטן פון קערענס­קיס קאָזֹאקן האָבן פארבונדן א שיסעריי מיט

די ראטץזרופּעס. איבער. די וויסטע פעלדער, און דער קאלטער, רואיקער לופט, האָט זיך צעדונערט דער דונער פון שלאכט. דעם דונער האָבן דערהערט די ארומבלאָנדושענדיקע סאָל­דאטן, מאטראָזן, ארבעטער, ואס האָבן זיך גע­זאמלט ארום קליינע ברענענדיקע שייטערס און געווארט. הייסט עס,"ס'האָט זיך אָנגעהויבן, און די אלע ווארטנדיקע האָבן זיך א לאָז גע­טון צום שלאכטיפעלד. די מחנות ארבעטער­אויף די שליאכן האָבן זייערע טריט.

די מאטראזן האָבן זיך געשלאָגן ביז צו דער לעצטער קויל, און נאָכדעם זענען זיי גע­גאנגען אין אטאקע כמעט מיט הוילַע הענט. ארבעטער, נישט געלערנטע צו שלאכט, האָבן זיך געװואָרפן אויף די אָנפאלנדיקע קאזאקן און פון די פערד זיי געשלעפּט.

און נייע פֿראָלעטארישע מחנות, נייע רע­זערוון זענען געגאנגען זיי פארבייטן אויף די פאָדערשטע פּאָזיציעס.

אזוי האָט א גאנצע נאכט דאָס פאלק פריי­װיליק פארביטן איינער דעם אנדערן, בין רי אָנדראָטיקע סטאנציע האָט אָנגעזאָגט. דער וועלט די בשורה פון נעחון.

פארמאכט זענען געווען די קלייטן, און די

פארמעגלעכע. קלאסן זענען אין דער חיים געַ­

זעסן. היינט איז געווען דער טאָג פון די מאפן. זייערע טריט האָבן גערוישט וי א קאָכנדי­קער ים.

דער שטראָם האָט זיך געגאָסן דורך די טוי­ערן, און דער ברייטער רויטער פּלאץ איז גע­ווען שוין באדעקט מיט טויזנטער מענטשן.

פון אלע גאטן האָבן זיך געצויגן, אין דער ריכטונג פונעם רויטן פּלאץ, מענטשלעכע כוואליעס.

פון די קרעמק-ישפֿיצן. זענען לייוונטן. פון פאנען אראָפּגעהאָנגען ביז צו דער עררד,-­רויטע, מיט גרויסע גאָלדענע אותיות, האָבן זיי דערציילט וועגן די קרבנות פון דער סאָ­ציאליסטישער רעוואָלוציע.

לעבן זאָ? די ברודערשאפט צווישן די ארז בעטער פון גאָר דער וועלט|"

א שארפער ווינט, וואָס נעמט דורך אלע אבֿרים,. האָט זיך געטראָנן איבערן פּלאץ, צע" פלאטערנדיק די פאָנען. אָט האָבן שוין פון ווייטטטע עקן שטאָט אָנגעהויבן אָנצוקומען ארבעטער פון פארשידענע פאבריסן, טראָגנ" דיק די ארונס פון זייערע אומגעקומענע חברים. די ארונס האָבן געטראָגן אויף די פּלייצעס מענטשן מיט טרערן אין די אויגן, באגלייט פון פרויען; אייניקע האָבן יאָמערלעך גע-י וויינט, אייניקע האָבן געשוויגן, נאָר די פּנימער זענען געווען בלאס און פארשטיינערט.

אֶט שפּילט דער אָרקעסטער דעם לויה-מארש, און ווידער צעטראָגט זיך א דונער-געזאנג פון די מאסן, וואָס שטייען מיט אָפּגעדעקטע קעם און זינגען.

די פּראָצעסיע פון פאבריק-ארבעטער פלעכט זיך דורך מיט סאלדאטישע טיילן,. װאָס טראָגן זייערע ארונס, מיט עסקאדראָנען, װאָס. פארן אין פּאראדדאָרדענונג. מיט ארטילערישע באטע­ריעס, דו! הארמאטן ארומגעוויקלט אין רויטן און שווארצן.

די פאָנען האָבן געפלאטערט און געטענהט;

לעבן זאָ? דער דריטער אינטערנאציאָנאל!"

מיר פאָדערן אן ערלעכן אלגעמיינעם שלום!"

: יז---ַ:ה-י-י:יר?.-----ַ-ש.ריר חלַר-"י.י יי עי ייט יביי יי יי ,אי אוויי יי יי ייז ילוי יייז יי יי ריר ידי וחירי אי יי יי:ייר בייל ארי ןיילריע יי יע ירועיש עייר--ר------ר----י/י--ר-רי ייישעי-י-יע יק רייטער ר

סימעלע שגיידער

אין אונדזער לאנד

ווונר יערבארע פרו מט פון איגר! 5 װאָס איז אויך מי, אויך פרייד.

לכבוד 7הטן נאָוועמבער דאָם ווידערקו?. פ פון פריילעכן

פון גריסן זיך, פו פון

/ } נאָכגיין אויף דער גאס א שעפערישזנייעם-געדאנק

:4 8=:: מען טראָגט ארוים צום אינדערפרי: אלץ װואָם טוף אין חארצן מען פֿארמאָגט:: און פריש, און לויטער, וי א טראָפּן טוי,: יו גאם,. די היימישע, נעמט דיך אבום.:

אזויפיל מוט און גלויבן אין איר אָטעם, אין איר שטים,

לכבוד 7יטז גאָוועמבער-יטאָג

אין אלע עקן לאנד,

אין בוקארעשט, אין יאס, אין ראדעוויץ,

אויפן שאנטיער פון דוניי-שווארצער-ים קאנאל, אין מאָראען און אין ביקאז,

און דעוואם קוילן-מינען, און פּלאָעשט

אין נאפטיק-רייכן טאָל פון פראהאווא-­

עס. וויקלט ברייט פאנאנדער. זיך דער פארמעסט!

דאָ האָבן מיידלעך אין פאבריק

נאָך 100 קמ. פאָדעם אויפגעוויקלט, אױפגעשפּאָלט, און דאָרט, צעצויגן חאָבן יינגלעך 100 קמ. ליכנט-יפארפלייצנ­דיקן דראָט, דא האָבן אין טראקטאָריזאוואָד געגאָסן יאטן נאָך טאָנען שטאָל, און העקטארן פעלד צעאקערט האָט, מיט זייער הילף, א יונגען פּױער דאָרט אין טאָל.

לכבוד 7יטן גאָװעמבער-טאָג,

אזויפיל טויזנטער חתימות אונטערן פַארמעסט. האנטשריפטן פארשידענע

פון קוילן-נרעבער הענט, א גרויסע קילֿעכדיקע שריפט פון שטאָליגיסער--- פול אנטשלאָסענע;

1 ! פון פּוערים, א הארטער שפּיצעכיקער אות, און אותיות פּערלדיקע פון געניטער פּען, און ווען, און ווען, אן אומבאהאָלפן, קליינע אונטערשריפט אינמיטן,:

..-שוין 84 יאָר פון ווען ס'האָט לענין ווייט ארויסגעוויזן אין דער צייט,

פון א ציקאווע פּיאָנער; און מען דערציילט, ס'האָט דענצמאָ? זיך צו ביסלעך,

און אלע עס רייען איין זיך אין פארמעסט נאָך מער! צוגעשנייט, ארום דעם ווינטער-פּאלאץ, זען'אין יענעם 7יטן נאוועמבע­היטלעך אין דער לופט געפלויגן, זיך מיט שנייעלעך פארמישט: און מענטשן, מיט פון קאמף און שטורם פארהארטעוועטע פּנומער

יּ

האָבן זיך ארומגענומען און זיך צעקושט...

און נאך א /7יטער נאָוועמבער,

ווען ס'האָט צוגעשנייט און צוגעשטורמט,

מיט בלויז סו יאָר צוריק, געדענקט זיך איצט--­

פאר מאָסקווע זען'געשטאנען מחנות נאצי-לייט,

1000 אװיאָנען האָט צום רעוואָלוציעיטאָג, היטלער געהאלטן גרייט=

און ווען, פון זינען, ר'האָט צעווויעט דעם אטאק,

זענען. געשטאנען אויפן רויטן פּלאץ פארזאמלט

טויזנטער פון מאָסקווער בירגער,

ארום דעם מאוזאָלײיי--- י

ס'האָט דענצמאָ? סטאלין מוט און אנטשלאָסנקייט זיי געגעבן.

ט'האָט אומעטום שוין אָנגעהויבן ביסלעכווייז שאריען, ביז קאָנטינענטן ווייט צעוװואָרפענע,

איבער די ברייט-צעכוואליעטע אָקעאנען,

און ס'מוזן היטלערס נייע אלץ

= יאָריאיין יאָר-אויס, טאָנ-איין טאָג-אויס--­

אין היטלערס וויסטן סוף דערמאנען.

פון זון-קנוי? וויקלען יאָרן מֵיר אראָפּ,--­

און יעדן הארבסט, ווען אויפן רויטן 8לאץ,

פארן מאוזאָליי,

עם מישן רעגנדלעך מיט שנייעלעך זיך אויס,

טראָגט זיך, אויף גאָר דער וועל?ט, די רויטע, 7יטער נאָוועט בער-יטאָן