:348.110/951.סא טס ז610)-0 8 6:/816ת36) 11ח6031ז1ע1 008111ק8 מזזס!ח00 6ז6661)3 ח! 80)8ו;; 0818סָסק 1388" פרייז ליי 5 161 וא}6ז?
0.סא 6יטער יאָרגאנג
2 דעצעמבער!195 טות8ואםסחס כן
געזעלשאפטלעך- ליטערארישער זשורנאל-- דערשיינט אונטער דער רעדאקציע פון א קאָמיטעט
וִ 8עם8-סטאו
4.16.95 ,זסוצָסוֹא 8188) ופזוואסס וטאט 5858סטסאסס 508 65 סא| אדמיג.: קאלעא מאָשילאָר, ל9. טעל. 5.69.64
- 3ו}-40/
א נידערטרעכטיקיפארברעכעריש געזעץ
יערן טאָג דעמאסקירן זיך אלץ מער די אמעריקאנער אימפּעריאליסטן אלס שונאים פון ישלום, אלס א קליקע װאָס האָט פארלוירן דעם לעצטן שִפּור פון מענטשלעכקייט. לעצטנס איז אויפגערודערט געוװואָרן די וועלט פון דער אימ:פעריאליסטישער נירערטרעכטיקער חוצפּה: דאָס -געזעץ וועגן קעגנזייטיקער זיכערונג" צו אסיגגנירן הונדערט מיליאָן דאלאר פאר די אזוי גערופענע ,אויסגעוויילטע פּערזאָנען" אנטלאָפענע= פון סאָוועטן-פארבאנד און פון די פּאָלקס-דעמאָקראטישע מלוכות. דאָס דאָזיקע געזעץ איז אָנגענומען געווארן מצד דעם אמעריקאנער קאָנגרעס און געחתמעט געװאָרן פון טרומאגען. עס איז נאָך קיינמאָ? נישט געהערט געװאָרן אז ס'זאָל עמעצער האָבן די נידערטרעכטיקייט ארויסצוברענגען אזא געזעץ.
צווישן די ,אויסגעוויילטע פּערזאָנען? װאָס וועלן אָפֿיציעל באלוינט ווערן מצד דעם אמע. ריקאנער אימפּעריאליזם געפינען זיך אזעלכע פּארשוינען ווי: גאפענקו וועלכער האָט שוין פון לאנג גערינט אלם שפּיאָן דעם ענגלישאמעריקאנער אימפּעריאליזם; קרעצעאנו, אנטאנעסקוס געטרייער משרת; עפטימיע גערמאן, געוועזענער סאָציאל-דעמאָקראטישער באָנץ, א ישטרייק-ברעכער אין דינסט פון דער טרויערוס בארימטער סיגוראנצע; דער שאנטאזשיסט און סקאנדאלן-זשורנאליסט קאמי? רינג; גענעראל ראדעסקו דער מערדער פון די וואסלויער פּוֹיערים בעת דעם אויפשטאנד פון 1907 און פון די יארבעטער פון בוקארעשט אין יאר 1942, און דער געוועזענער פאָרזיצער פון דער פעדעראציע פון די פארבאנדן פון די יידישע קהלות פון דומעניע וו. פילדערמאן, מיט וועלכן די יידישע ארנטלעכע באפעלקערונג פון אונדזער לאנד האָט באזונדערע. חשבונות.
און אין דער אמתן, איינע פון די שמוציקסטע פיגורן, װאָס האָבן פארפ?עקט דאָס געזעלשאפטלעכע לעבן פון דער יידישער באפעלקערונג, איז געווען וו. פילדערמאן. ער האָט אין משך פון יאָרן אויסגענוצט די טרערן און דעם שוויים פון דער ארבעטנדיקער באפעלקעדונג כדי אָנצוזאמלען ענגלישע פונטן, דייטשע מארקן אוּן אמעריקאנער דאָלארן.
אין יאָר 1937, פיר יאָר נאָכדעם װאָס היטלער איז געקומען צו דער מאכט, ווען ס'איז ;שוֹין קלאָר געווען פאר דער גאנצער וועלט, וואָס דער היטלעריזם באטייט, ווען הונדערטער שויזנטער אנטיפאשיסטן און אומשולדיקע יידן זענען פארפּייניקט געװאָרן אין געסטאפּאָ, איז דורך די אנטיפאשיסטן פון דער גאָרער וועלט אָרגאניזירט געװאָרן א באיקאָט קעגן די דייטשע :פחורות.פילרערמאן האָט דעמלט דערקלערט וועגן דער ,,שטעלונג פון די יידן פוז רומעניע לגבי אדאָלף היטלערס דייטשלאנד", אז ער וועט ניט באיקאָטירן די דייטשע סחורות און האָט גערופן די יידישע בעפעלקערונג אָפּצוהאלטן זיך פון סיי וואָספארא פֿארם פון באָיקאָט.
דעמלט ווען דער יידישער סטודענט הערשל גרינשפּאן, וועמעס גאנצע משפּחה איז געהרגעט געוואָרן דורך די היטלעריסטן, האָט--- געטריבן פון נקמה-געפי?--- געהרגעט פאָן ראטן, דעם ראטגעבער פון היטלערס פֿאריזער אמבאסאדע, האָט פילדערמאן געשיקט היטלערן א טעלעגראם אין וועלכער ער האָט פארורטיילט נרינישפּאנס אטענטאט. נאָר א חיטלערוסטישער משרת האָט געקענט שיקן אזא מין טעלעגראם, דורך וועלכער ער האָט זיך סאלידאריזירט מיט היטלערס רעזשים, }= אין יולי 1941, עטלעכע טעג נאך די גרויזא
מע שחיטות פון יאס, ביי וועלכע עס זענען אויסגעהרגעט געוואָרן איבער 10,000 אומשו?דיקע יידן, האָט פילדערמאן צוזאמען מיטן ציוניסטישן פארעטער רב הכול? דר. אל?. שאפדאן, נעחתמעט אן אויפרוף צו דער יידישער באפעלקערונג, אז זי זאָל שטיצן די רויבערישע אנטי-סאָוועטישע= היטלער-אנטאָנעסקו
צוימען די מלח
אין דעם דאָזיקן אויפרוף ווערט געזאָגט;
,אוב ס'איז נישט דערלויבט געוואָרן נאָכאמאָל צו באווייזן די ליבשאפט צום לאנר אויפן שלאכט-פעלד, איז אונדזער חוב מיטצושטייערן אויף אלע וועגן און מיט אלע אונדזערע כוחות כדי נישט שווער צו מאכן דו אויפגאבן פון דער ארמיי און פוז דער רעגורונג... דערפאר, בעטן מיר די יידן פֿונעם גאנצן לאנד, פון סיי וואָספארא על?טער און פון אלע סאָציאלע שיכטן, זאָלן רעספּעקטירן מיט הייליקייט סיי די פליכטן. װאָס פאָלגן פון די געזעצן, רעגולאמענטן, פֿארארדענונגען א. א. וו. וי אויך די מאָראלישע פליכטן ואס דאָס ערןגעפול און דער פּאטריאטיזם פארלאנגען פון אלע איינוווינער... באצאָלט רעגלמעסיק און אוב מעגלעך, פריער די שטייערן... קאָנטראָלירט עטלעכע מאָל אין טאָג די קעלערס, די ביידעמער און יִעדעס פארבאָרגענע אָרט פון אייער וווינונג, ברי איר זאָלט אייך פֿארזיכערן אז שונאים פונעם לאנד אָדער מענטשן, צעקריגטע מיטן געזעץ, באהאלטן זיך נישט אין אייערע וווינונגען."
אזוי האָט פילרערמאן געדינט היטלערן און אנטאָנעסקון אין דער צייט פון דער אנטיסאָוועטישער מלחמה. ער און זיינע פריינט האָבן גערופן די יידישע באפעלקערונג צו שטיצן דעם רעזשים און צו מסרן אזעלכע מענטשן װאָס האָבן געקעמפט קעגן דעם היטלער-אנטאָנעסקו-רעזשים און פארן באפרייען די גאנצע באפעלקערונג און אויך די יידישע, פון די פאשיסטישע באנריטן.
נאָר דאָס איז נאָך גאָרנישט אקעגן דער אוטפארשעמטקייט מיט וועלכער ער האָט געבעטן אנטאנעסקון צו דערלויבן דער יירישער יוגנט צו גיין קעמפן, צוזאמען מיט אלע היט?עריטטושע ארמייען, קעגן סאָוועטן-פארבאנד. די יידושע ארבעטנדיקע יוגנט, וועלכע האָט תמיר געקעמפט, צוזאמען מיט דער ארבעטנדיקער יוגנט פון אונרזער?אנד אין די רייען פון דער ארבעטער-באוועגונג קעגן פאשיזם און קעגן דער מלחמה, איז אויפגערודערט געוואָרן פון דער נידערטרעכטיקייט צו באגיין אזא פאראט אין איר נאָטען.
ווען אנטאָנעסקו האָט געזוכט ,,נייע" מענטשן וועלכע זאָלן מיטארבעטן מיט זיין רעזשים, האָט ער זיי גענומען פון פילדערמאנס קרייזן, אזויווי עס באווייזט זיין בריוו פוּן 18-טן דעצעמבער 1941, צו די באאמטע פון דער פעדעראציע פון די פארבאנדן פון די יידישע קהלות. אין דעם בריוו שרייבט ער:
,איך בעט אייך צו געבן איער גאנצע שטיצע דעם קאָמיטעט װואָס ווערט געשטעלט פון דער רעגירונג, איך דערמאן אייך, אז דאָס ערשטע באפעל פון מיין טעטיקייט איז געווען און בלייבט דאָס װאָס עס זאָגן אונדזערע הייליקע ספרים און די עפנטלעכע און פּריוואטע מאָראל: זיך אונטערצוווארפן די געזעצן פונעם?אנד.
דאָס לאנד גייט דורך שווערע צייטן און נייטיקט זיך אין רואיקייט. יעדער בירגער, יעדער איינוווינער, און מער פוּן סיי וועמען די אנגעשטעלטע פון דער העכסטער יידישער אינסטיטוציע, דארפן דאָס פארשטייען און טון אלץ װאָס איז נאר מעגלעך כדי צו ברענגען א פּֿאָזיטיוון מיטשטייער צום לייזן די איצטיקע פראגן". אט אזא מין פֿארשוין איז ער, דע היינטיקער אמעריקאנער משרת וו. פילדערמאן.
מיט א געפי? פון אויפרעגונג און בארעכטיקטן צאָרן האָט געהערט די א-נטלעכע יידיושע באפעלקערונג פון אונדזער לאנד, וועגן דעם אמעריקאנער געזעץ צו באלוינען אזא פֿאָלאָווע, וי פילדערמאן און די אנדערע לעגיאָנארישע באנדיטן. נאָר דער גערעכטער צאָרן פונעם פאלק וועט דערגרייכן די באנדיטן סיי וו זיי געפינען זיך און אונטער סיי וואָספארא שוץ-פליג9 זי וועלן זיך באהאלטן. וויי? די אינטערעפן פון אלע פעלקער זענען, אָפּצוהיטן דעם שלום און זי וועלן וויסן וויאזוי צו צוימען און פאר
ער און זייערע משרתים.|
2..,,8ז.8ּ 2 /3859/85!(18:6*/:51 /63/1זטסעג 8ו}636/! רעדאקציע בוקארעשט. מאטצי באסאראב 2 3ּ. טעל. 1.36.22
אאינהאקלט: -- דער ענגליש-אמעריקאנער דוע? אין ישראל פון א. לעאָנידאָו(ז' ש); = דרי יאר עקזיסטענץ פונעם בוקארעשטער
פאָלקס-כאָר= צקוף"(ז' 2); -- גרויסער ווקס פון ארבעט?אָזיקייט אין ישראל ס' 9); -- וועגן סאָציאל-עקאָנאָמישן מצב פונעם
אקטיאָר אין פּריציש-בורזשואזן רומעניע, פון יוליא) שווארץ(ו' 8); = ביים בוקארעשטער יידישן מלוכה-טעאטער: די כישופמאכערו" פון א. גאָלדפאדען, פון בערל שואבל טי 6 -= דאָס באנייטע יידישע לעבן אין דער דוימ" שער דעמאָקראטישער רעפּובֿליק פון א. קואֵי טערטאָ(ז' 4);
אבב..,
יריצות פוו דער פראָדוקציע
א אינאָוואציע וועלכע טראָגט בי צום פארגרעסערן די פּראָדוקציע
דער. קאָלעקטיוו. פון עלעקטריקער ביי דער שפּינעריי פון דער פאבריק ,צעסאטורא" פון יאס, וועלכער באשטייט פון די חברים פּאָפֹּא קאנסטאנטין, גרינבערג סאו? און קראָיטאָרו יאָן, האט געשאפן א נייעם סיגנאליזירונג-סיס* טעם ביי די רינגען, כדי צו קענען אויסנוצן אין א פולער מאָס די ארבעטצייט און-די מאשינען. דורך דעם דאָזיקן סיגנאליזירונגסיסטעם ווערט די?עוואטע-עקיפּע פארשטענ
דיקט מיט עטלעכע מינוט פריער, אז די ל?עוואטע פון די רינגען ענדיקט זיך. זי קען זיך אזוי ארום צוגרייטן צו דער צייט זי צונויפצונעמען און אריינגעבן אן אנדערע. דאָס סיגנאלווירונג-סיסטעם האָט א לעמפּ? װאָס צינדט זיך אֶן ווען ס'שטעלט זיך אָפּ א מאשין און זי קֶען אזוי ארום תיכף רעפּארירט ווערן. דער דאָזי קער סיסטעם טראָגט ביי צו פארגרעסערן די ארבעטיפּראָדוקטיוויטעט.
זי פארשפרייטן די סאָװועטישע ארבעט-מעטאָדן קאָראבעלניקאָווא און נאזאראָווא
אויף דער גאנצער לענג פון אונדזער היימ" לאנד פארשפּרייטן זיך די מעטאָדן פון די סאוועטישע סטאכאנאוויסטן. די ארבעטער און טעכניקער פון דער שיך-פאבריק ,,סטרעדואינצא" פון איצקאן, ראיאָן סוטשעאווא,?ערנענדיק פון דער רייכער דערפארונג פון די סאָוועטישע סטאכאנאוויסטן און באנוצנדיק זייערע מעטאָדן, באקומען וויכטיקע דערפאָלגן סיי בנוגע דעם אויספולן דעם פּלאן סיי אין דער אקציע פון שפּאָרזאמקייט. אזוי ארום, זענען אין דריטן טרימעסטער פון דעם יאר רעאליזירט געוואָרן
ביי רויע- און אנדערע שטאָפן אָפּשפּאָרונגען אין ווערט פון 267.000 ליי,
די דאָזיקע דערפאָלגן זענען צו פארדאנקען דעם אָנ וענדן אין דער פאבריק אויף א ברייטן מאסשטאב, די מעטאָדן פון קאָראבעלניקאָווא, ינא נאזאראָווא און קאָט?עאר.
דער חבר שמעון אבראמאָוויטש, מייסטער אין דער מעכאנישער סעקציע--- נוצנדיק די קאָטלעאר-מעטאָדע--- האָט קוואליפיצירט צװאָנציק ארבעטער.
טעקסטיל-פעדים פון פּראָטעין
יאט. ביים קאָנגרעס פונעם וויסנשאפטלעכן פארבאנד פון די אינזשינערן און טעכניקער, װאָס איז אָפּגעהאלטן געװאָרן חיי-יאָר, איז באהאנדלט געוואָרן די פראגע פון געפינען נייע אָרטיקע רוי-מאטעריאלן פאר דער טעקסטי?אינדוסטריע. דער קאָלעקטיוו פונעם צעלולאָזע-קאטעדער פון יאסער פּאָליטעכנישן אינסטיטוט אָנגעפירט פון פּראָפּעסאָר קריסטאָפאָר סימיאָנעסקו, אינספּירירנדיק זיך פון די ווערק פונעם סאָוועטישן פּראָפּעסאָר ווֹ. וו. קארשאק, לאורעאט פון דער סטאלין-פּרעמיע, האָט אָנגעהויבן א ריי פֿאָרשונגען כדי ארויסצובאקומען פעדים צוֹ פאבריצירן זיידנס.
נאָך מערערע פּרווון װאָס זענען געמאכט געװואָרן אין א האלב אינדוסטריעלער אינסטאלאציע ביים פּאָליטעכנישן אינסטיטוט, איז דעם קאָלעקטיוו געלונגען צו שאפן טעקסטיל-פעדים פון פּראָטעין פון זון-בלומען, פון הארבוזן און וויינטרויבן-קערלעך.
די דאָזיקע פעדים זענען פון א העכערער קוואליטעט וי די פון קונסטזייד, דערפאר װאָס זיי האָבן די אייגנשאפטן פון די װאָלפעדים; זיי קאָנען געפארבט ווערן אונטער אסך בעסערע באדינגונגען און זענען אויך
וואדעמער. דאָט שאפן די נייע פעדים באדייט א גרויסן דערפאָלג.
פינא שווארץ ארבעט ביי 24 וועבשטולן
ס'בייט זיך דער אויסזע פון דער שטאָט סוטשעאווא
די ארבעטנדיקע מענטשן האָבן דערוויזן אז זיי פארשטייען אויסגעצייכנט צו באלעבאטעווען איבער געזעלשאפטלעכע ענינים. אין די לעצטע דריי יאָר האָט מען אין דער שטאָט סוטשעאו: אויסגעפלאסטערט א פלאך פון 37.800 קווארראט-מעטער אין פארגלייך מיט 1800 קוואדראטמעטער וויפל ס'איז אויסגעפלאסטערט געוואָרן און די לעצטע 80 יאָר פוז בורזשואזנער-גוטבאזיצערישער הערשאפט.
אויך אויפן סאניטארן געביט קען מען פארשרייבן א ריי דערגרייכונגען. מ'האָט צוגעבויט א נייעם פליג? ביים מלוכהישפּיטאָ?, מ'האט איינגעאָרדנט א דיפפּענסאר פאר מאמעס און קינדער, א טעריטאָריא?- און שוליפּאָליקליניק, א צענטרום פאר בלוט-טראנספוזיעס א. א. וו.
װאָס אָנבאטרעפט דעם עפנטלעכן אונטעריכט, האט מען געשאפן צוויי פּעדאגאָגישע שולן, צוויי טעכנישע מיט?-שולן און פיר עלעמענטארשולן. כמעט אלע מיט?-שולן האָבן אינטערנאטן און קאנטיגע
און /0ל--60 פון די שילער.
באקומען סטיפּענדיעס,
אין אסך וווינונגען האָט מען איינגעפירט ראדואָ. די ראדיאָיאמפּליפיצירוגנ-סטאנציע ציילט שוין היינטיקן טאָג 600 אבאָנענטן. ם'ווערט טעגלעך איבערגעגעבן א ל?אָקאלער פּראָגראם מיטן אָנטיי? פון די מאסן-אָרגאניזאציעס און פון די דעמאָקראטישע קאָמיטעטן פון די מיטלעבנדיקע נאציאָנאליטעטן; ס'ווערט צוגעגרייט א טעאטערחזא? מיט א פארנעם פון 800 פּלעצער.
כדי צו פארווערטן די לאָקאלע קוואלן, האָט מען איינגעאָררנט א ראסן-עופות-צוכט און חזרים-צוכט. ס'ווערט אויך איינגעאָרדנט א צוכט פון גענדז און קאטשקעס. אין קורצן וועט מען אינסטאלירן א מאָדערנע מי? מיט דריי וואלצן.
כדי צו דערגרייכן א גוטע אפּראָוויזיאָנירונג מיט וואסער, האָט דער אָרטיקער פאָקלס-ראט גענומען די איניציאטיוו דערצו אויסצונוצן די קוואלן פונעם שיפּעט.
=+ו..דיי