זײַט 4
דאס באנייטע יידישע לעבן אין דער דייטשער דעמאקראטישער רעפּובליק
אין בערלין האָבן מיר נעהאט די מענלעכקייט זיך צונויפצוטרעפן מיט דייטשע יידן.
נאָבן אנטשטיין פון דער דייטשער דעמאָ" קראטישער רעפּובליק, האָט זיך די לאגע פון די לעבנגעבליבענע יידן באדייטנדיק פארבעסערט. חוץ דער אומזיסטער היילונג אין די שענסטע ערטער פונעם לאנד, חוץ די שפּייז- און קליידער-צוטיילונגען, איז פאר די עלטערע יידישע מענטשן, וי אויך פאר די קראנקע און שווא" כּע, וועלכע זענען אומפעיק געווען צו ארבעטן, באשטימט געוואָרן א לעבנסלענגלעכע שטיצע אין דער הויך פון 280 מארק א חודש. די ארבעטספעיקע יידן זענען באשעפטיקט געוואָרן לויט זייערע פּראָפּעסיעס; אויך די אינוואלידן זענען באזאָרגט. געוואָרן מיט ארבעט, בא" קומענדיק דעם זעלבן לוין וי געזונטע ארבעטער,
די רעגירונג פון דער דייטשער דעמאָקרא" טישער רעפּובליק, האָט אייניקע מאָל אין אָפוֹי ציעלע פּובליקאציעס געבראכט צום אויסדרוק יאיר ווילן צו פארגיטיקן און העלפן דער קליי נער צאָל געראטעוועטע ייד}ן און אזוי ארום, כאָטש טיילווייז קאָמפּענסירן זייערע ליידן און פּיין בעת דער פאשיסטישער הערשאפט. אויסער דער מאטעריעלער הילף, באקומען די יידן אויך א מאָראלישע סאטיספאקציע. אלע דורך דו פאשיסטן צעשטערטע יידישע מוזייען, סינאגאָגעס, אלטערטימלעכקייטן, ווערן דורך דער רעגירונג מיט דער גרעסטער פּיעטעט צוריק אויפגעבויט. די דעוואסטירטע בית-עולמס, ווערן געבראכט אין אררנונג אוֹן ארומגעצוימט. אין משך פון דער לעצטער צייט זענען אויסגעבויט געוואָרן, אויפן חשבון פון דער רעגירונג פון דעל דייטשער דעמאָקראטישער רעפּובליק, זיבן סינאגאָגעם. עס איז רעמאָנטירט געוװואָרן. דאָס יירישע שפּיטאָ? אין בערלין, וװואָס פארמאגט היינט 480 בעטלעך און עס ווערן געמאכט איצט צוגרייטונגען נאָך מער אויסצוברייטערן און דערפירן דאָס שפּיטאָ? צום פארנעם פון פאר דער מלחמה; אויף דער פולער אויסהא?טונג פוז דער רעגירונג געפינען זיך צוויי יירישע זקנים-הייזער און א יידיש קינדער-דהויז. די יידישע געמיינדע אין בערלין האָט צוריקבאקומען, לויט א דעקרעט פון דער רענירונג פון דער דייטשער דעמאָסראטישער רעפּובליק, א טיי? פון איר נֿרונט-באזיץ: הייזער, פּלץצער, ניטער-- צוזאמען 26 אָביעקטן.
דער רעפערענט פאר יידישע אנגעלעגנהייטן ביי דער רעגירונג פון דער דייטשער דעמאָקראטישער רעפּובליק, אלבערט הירש, האָט און א שמועס אונדז דערקלערט: אז די רעגירונג ווייזט ארויס די גרעסטע פארשטענדעניש פאר די נויטן און באדערפענישן פון דעה. יידישער בא" פעלקערונג אין דער דייטשער דעמאָקראטישער רעפּובליק. בלויז אויף רעמאָנטן פון די יידישע אָביעקטן, האָט די רענירונג אין יאר 1951 אויסגעגעבן 200 טויזנט מארק, און אויפן יאר 2 ווערט פּלאנירט צו פארגרעסערן די סומע ביז 800 טויזנט מארק. אויסער די דאָזיקע אויס
(החשך פוו ויַט 2)
פון וואנען זאָל געווען שטאמען בעויינס דאָזיקע האלטונג? מעקדאָנאלד גיט דארויף נישט קיין פּרעציזן ענטפער, אָבער איון אן אנדערן טיי? פון זיין בוך, מאכט ער א אוראָנישע אלוזיע צו איינע פון די אמתע סיבות;
.די ענגלעעדער, גאָגט ער, האָבו נאָך נישט געגעבן קיין איבערטייגגרקע באוייון אז זי האָבן דעם ערנסטןץ ווילן צו זען פולום אין מיטלי מורח. פֿארקערט, אײיגיקע ענגלעגרער האָבן געגלייבט אז רערפאר װאָסט עגיפסן האָט גע װאָרפן אן אויג אויף ישראל, וװעלן רי עגיפטער זיין װייניקער צודריוגלעך אז די עוגלענדער זאָלו בארלאָון דעם סועץ און דעם סוראן, אוו אוב סיאיז בכלל פאראן אי מיטליסורח אַ קערן פֿון העצעריי װאָס ואָל אק ציאָגירן קֶעגו גרויס-בריטאגיע װאָלט דאָס איר געבראכט אומצאָליקע טאקטישע נוצן. כיהאֲבּ געהאס רעם אײנררוק, איך און אסך אודערע אמעריקאנער פּון יששראל, או די דאָזיקע בא" גרעגעצטע מיינונג האָט אויסגעאיבט א טטארקןע אײַנפלוס אויף דער ענגלישער פּאָליטיק אי רער דאָזיקער זאָנע."
מעקדאָנאלד פארשווייגט דעם וויכטיקסטן פאקט. פאר בעווינען און זיינע פריינט האָט זיך, אין זומער 1948, נישט געהאגדלט נאר וועגן פארפעסטיקן די טאקטישע פּאָזיציעס פון עָנגלאנד אין נאָענטן מזרח, דורך העצן שנאה צווישן אראבער און יידן. היינט יוייפט מען אז אין יענער צייט האָט די בריטישע רעגיהונג אין זינען געהאט א פּרעציזן פלאן וועלכער
פּאָליגראפישער צענטער נר. 8--
,איקוףיבלעטער"
א' קוואטערקאָ
גאבן, באשטימען די שטאָטיפארוואלטונגען פון דער דייטשער דעמאָקראטישער רעפּובליק, באזונדערע פּאָזיציעס אין זייערע בודרזשעטן פאר קולטורעלע אוֹן רעליגיעזע באדערפענישן פון דער יידישער באפעלקערונג.
ביים היינטיקן טאָג, האָט אונדז אינפאָרמירט דער שטעלפארטרעטער פאר די יידישע אנגעלעגנהייטן, לעבן אין בערלין}7 טויזנט יירן (פאר דער מלחמה האָבן אין בערלין געווויגט, ביז 1988, 116 טויזנט יידן). פון דער דאָזיקער צאָל איז די ווייט גרעסטע מערהייט געראטעוועט געװואָרן דורך דער רומפולער סאָוועטישער ארמיי. א טיי? איז געבליבן לעבן א דאנק דעם אויסבאהאלטן זיך ביי דייטשע פאמיליעס. די רעאקציאנערע פּראָפּאגאנדע, וואָם ווערט פארשפּרייט צווישן די יידן אויף דער וועלט, מיטן צי? צו אידענטיפיצירן דאָם נאנצע דייטשע פאלק מיט דער היטלער-קליקע, איז א פאר-י שוועכונג פון דעם אָנדענק פון די בעסטע טיילן פון דייטשן ארבעטער-יקלאס, פון די דייטשע פֿאָלקס-מענטשן, וועלכע האָבן מקריב געווען זייער לעבן אין קאמף קעגן דער היטלעריס" טישער טיראניע, איז א בילבו? אויף די 300 טויזנט דייטשע אנטיפאשיסטן, קאָמוניסטן, סאָז ציאליסטן וועלכע זענען אומגעקומען אין די טויטי?אגערן און קרעמאטאָריע-אויוונס צוליב זייער קעגנערשאפט צו דער היטלעריסטישער ראסן-טעאָריע, צוליב זייער קאמף קעגן באר
בארישן פאשיזם, פאר פעלקער-פריינטשאפט, פאר א דעמאָקראטיש און שלום-ליבנדיק דייטשלאנר.
אונדז איז אויסגעקומען צו שמועסן מיט
יידן, וועלכע זענען לעבן געבליבן א דאנס דער הילף פון פּשוטע דייטשע פאָלקסימענטשן. זיי האָבן אונדז דערציילט וויאזוי דייטשע ארבעטער און זייערע פרויען האָבן, אייגשטעלנדיק זייער לעבן, געראטעוועט יידן, באזונדערס יירישע קינדער, פוז א הונגער-טויט.
געווען איז דאָס אין יאר 1942. אין בערלין האָט נאָך געוווינט אָפּגעזונדערט אין א יידישן קווארטא? א גרעסערע צאָ? יידישע מענטשן וועלכע איז געווען באשעפטיקט אלס ביליקע ארבעטס-קראפט אין די מיליטערישע פאבריקן. באקומענדיק די נידעריקסטע קאטעגאָריע פון שפּייז-קאהטן, זענען די יירן געפאלן אין אָנמאכט, פארלוירן די כוחות און ביסלעבווייז אױסגעשטאָרבן פון חונגער. די דייטשע ארבעטער האָבן ארויסגעוויזן די ווייטגייענדיקסטע הילף פאר זייערע געפּייניקטע חברים. אין דער גרעפטער געהיימניש פלעגן זיי ברענגען פאר די יידישע מענטשן שפּייז פּראָדוקטן. דייטשע פרויען פלעגן קומען ארום האל?בער נאכט אין די יידישע הייזער און אוועקלייגן אויף אָפּגעשמועסטע ערטער עפנווארג, אנדערע פלעגן שטילערחייט אָנקלאפּן אין די יירישע שטובער, קומענדיק כלומרשט דערליידיקן אן ענין, און
דערביי אונטער ווארפן א פּעק? מיט פּראָוויאנט. עס זענען געווען פי? פאלן, ווען דייטשע דורכגייער אויף דער גאס האָבן, אויסמיידנדיק דאָס אויג פון דער ,,געשטאפּאָ", אַריינגעשטופּֿט אונטער די אָרעמס פון יירישע מענטשן פּעקלעך מיט עסנווארג. ברייט באקאנט זענען היינט אין בערלין די פאקטן, ווען דייטשע פרויען וואָס האָבן, נישט קוקנדיק אויף דער גרויסער געפאר וואָס זיי האָט געדראָט, אויסבאהאלטן ביי זיך אין משך פון דער גאנצער מ?חמהזצייט יירישע קינדער, וועלכע לעבן היינט און געפינע! זיך אין בערלין. די דייטשע פרוי שארלאָטע גאָלאט, האָט זיך פארדינגען אויף ארבעט פון באגינען ביז שפּעט ביינאכט כדי צו קאָנען באשפּייזן די עטלעכע יידישע קינדער, וועלכע זי האָט ביי זיך אויסבאהאלטן. שארלאטע גאָלאט איז נישט די איינציקע, אזעלכע וי זי זענען געוועןי אין די הונדערטער און טויזנטער. ליידער זענען פי? פון דִי דאָזיקע מענטשן אומגעקומען אין די קאזאמאטן פון דער ,געשטאפּאָ".
א
א גרויסע פייערונג איז פאָרגעקומען אנטהילן א דענקמאָ? פאר די געפאלענע דייטשע יידן אויפן בית-עולם אין בערלין---ווייסענזעע, ווו עס זענען ארוױיסגעטראָטן מיט רעדעס די פארשטייער פֿון דער רעגירונג פון דער דייטשער דעמאָקראטישער רעפּובליק. אין דער דייטשער דעמאָקראטישער רעפּובלוק ווערט דער אנטיסעמיטיזם איסגעראָטן מיטן װאָרצל?. יעדער סימן פון פעלקער- אָדער ראסןהאס ווערט שטרענג באשטראָפט לויטן געזעץ ברייט באקאנט איז דער פאקט, ווען א גרופּע פאשיסטישע פּראָוואָקאטאָרן פון מערב-דייטשלאנד. האָט געפּרוווט שענדן דעם יידישן ביתעולם אין ווייסענזעע, אין דעמאָקראטישן פעק-י טאר פון בערלין. די שול?דיקע זענען אין משך פון 24 שעה געוװואָרן ארעסטירט און באשטראָפט אויף לאנגע יאָרן תפיסה. פאר אנטי-יירישע אויסדרוקן, זענען אייניקע קרעמער פאראורטיילט געװאָרן פון אנדערהאלבן ביז דריי יאר תפיסה. נאָכן אָפּזיצן דעם אורטיי?, האָבן זיי געמוזט אין משך פון א יאר ארויסהענגען איבער זייערע טירן שילדן מיט אן אויפשריפט: ,איך האָב געהעצט קעגן יידן!" די איינוווינעפון די הייזער פון די ארומיקע גאסן פלעגן פאראכטן און נישט רעדן מיט די יידן-העצער. דאָס דייטשע פאָלק און די דייטשע יוגנט מאכן אדורך א טיפן אינערלעכן איבערגעשטאלטונגס-פּראָצעס. דער יונגערער דור ווערט גלייך פון דער שול-באנק אָן דערצויגן אין גייסט פון פעלקער-פריינטשאפט. און אינטערנאציאָנאלער סאָלידאריטעט. דאָס גיט אונדז די גאראנטיע אז מער וועט דאָס דייטשע פאָלק און זיין יוגגט זיך נישט ל?אָזן פאנגען פון קיין שוֹם מענטשנפיינטלעכער פּראָפּאגאנדע, דער זאך פון שִלום אויף דער וועלט.
בעתן
נאָר דינען
דער ענגליש-אמעריקאנער דועל אין ישראל
האָט פֿארויסגעזען די ליקווידירונג פון ישראל און דאָס שאפֿן א נייע ענגליש אראטישע וואסאלע מלוכה, אונטערן נאמען ,גרוים-סיריע".
די אויטאָרן פון דעם דאָזיקן פּלאן זענען געווען צוויי אָנפירער פונעם ענגלישן טפִּיאָנאזש אין נאָענטן מזרח, דער גענעראל גלובפּאשא--- וועלכער האָט אוֹיך אָנגעפירט די אראבישע קעגיאן אין טראנסדיאָרדאניע און דער גענערא? קלייטאָן. לויט זייערע סו" געסטיעס,, באשטעטיקטע פון דער לייבור-רעגירונג, האָבן די אראבישע טרופּן, אָנגעפירט פֿון ענגלישע אָפיצירן און באזארגנטע מיט נגלישע וואָפן, געזאָלט נעמען אן אלגעטיינע אָפענסיווע קעגן ישראל, פון זעקס זייטן מיט אמאל. דער דאָזיקער אָנגריף האָט זיך באדארפט ענדיקן דודך ,,אריינווארפן אין ים" דאָס יש ראלישע מיליטער אין משך פון צען טעג. תיכַף נאָך דעם האָט באדארפט פארקומען א צענויפשמעלצונג פון פּאלעסטינע, טראנסריאָרדאניע, איראק, סיריע און ליבאן אין א נייעם קעניגרויך, אונטער דער אויטאָריטעט פון אן אגענט פֿון גרויס-בריטאניע--- אבדולא,
רי דאָזיקע ,לייזונג" פון דער פּאלעסטינעפראגע װאָלט פארשטארקט די ענגלעשע דאָטינאציע אויפן גאנצן נאענטן מזרח. דאָס שאפן פון א גרויס-סיריע האָט געקאט אלם צוועק אונטערצוווארפן אונטער דער בריטישער הער
ישׁאפט די אנדערע אראבישע מלוכות--- עניפּטן,
סאודיטישע אראביע און יעטען און, אם מיים
אינדוסטריעלע פלוכה-אונטערגעמונג.
טנס, אָפּצושוואכן דעם איינפלוס פון די פארייניקטע שטאטן אויף טערקיי, איראן און, אין לעצטן אנאליז, אויף פּאקיסטאן און אויף אינדיע. אין פאל? ווען פ'זאָ? איר געלונגען, וואָלט גרויס-בריטאניע געקענט ארויסרייטן ביי די פֿארייניסקטע שטאטן די מעגלעכקייט צו קאָנטראָליין פּעטראָל-שיכטן און מיליטערישע באזעם פון גאָר גרויסער וויכטיקייט. בעווין האָט געהאט אונטער זיין רוקן די ענגלישיאיראנער פּעטראָלקאָמפּאניע וועמענס פיליאלן האָבן מיט זייער נעץ ארומגענומען אלע אראבישע לענדער.
מעקדאָנאלד איז געקומען קיין ישרא? האָבנדיק די ספּעציעלע מיסיע, געגעבן פון טרוטאנעו און דעם מלוכה-דעפּארטאמענט, צו שטערן מיט יעדן פּרייז דאָס רעאליזירן פונעם ענגלישן פּראָיעקט. פון דאנען האָט זיך גענומען בעווינס אויפרעגונג.
די ענגלענרער זענען געווען אין כעם. אָנגעז הויבן פונעם דאָזיקן מאָמענט, האָט די ישראלישעדאראבישע מלוכה ענדגילטיק באקומען דעם נאראקטער פון אן ענגלישדאמעריקאנער דועל. אונטער דער מאסקע פון אָפֿיציעלע אונטערהאנדלונגען וועגן דעם ליקווידירן דעם קאָנ" פליקט פון פּאלעסטינע, האָבן די רעגירער פון לאָנדאָן און פון וואשינגטאָן פארגעזעצט ארווסצולאָזן איינער קעגן אנדערן זייערע אגענטן און ישרא? און אין די שכנותדיקע אראבישע לענדער. דעמלט, האָבן זיך אָנגעהויבן פּאסירן אין נאָענטן מזרח געשעענישן וועלכע זענען
נר. 160
בריוו פון ישראל
קאפּל משה, סטר. אָבאָר נר. 5בֿ, פון פּיאטראניאמץ, באקומט אזא בריון;
ערשמנם. מעלדע איך דיר אז כ'האָב באקומען דיין בריוו און דו קענסט דיר גאָרנישט פאָרשטעלן מיין פֿרייד וואָס דו שרייבסט מיר אז דו קעמפסט כדי מיך צוריק צו ברענגען. איך שיק דיר דאָ בייגעלעגט א געזוך צום סעקרעטאר פונעם יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט, וועמען דו זאָלסט אויך זאָגן מינדלעך אז ס'איז נישט מיין שולד, מחמת די פּראָפּאגאנדע איז געווען א גרויסע. גלויב מיר אז איך?ייד גענוג אז איך קען דיר נישט אזויפי? ארויסשרייבן. איך טרייסט מיך נאָר דערמיט װאָס די שטייסט נישט מיט קיין פארלייגטע הענט. פרעגסט מיך וויאזוי איך פי? מיך דאָ אין דעם דאָזיקן ,,ג|-עדן"? שטעל דיר פאָר אז יום-כיפּור, נאָך א שווערן טאָג פון תענית, האָב איך נישט געהאט מיט ואס אויפצופאסטן... האָב איך פארבראכט נאָר אין מרערן. טראכט צו די ווערטער וװואָס דו האָסט מיר געזאָגט. אלץ האָט זיך ארויסגעוויזן פאר אמת. מיין טייערער ברודער, שרייב מיר דעם אמת אז דו וילסט מיך צוריקברענגען, וויי? מיט דער האָפענונג?עב איך נאָך, אז איך וועל מיך אומקערן אין דער ר. פ. ר. עס זענען פאראן טויזנטער מענטשן וועלכע האָבן זיך פארשריבן צוריקצופאָרן, אָבער ס'האָט נישט ווער צו קעמפן פאר זיי. דו, ווייס איך, וועסט יא קעמפן מיט אלע כוחות, װאָרעם דו האָסט איין שוועסטער וועלכע איז דיר געווען און וועט דיר בלייבן געטריי..."
איך
ו הערט די
ראדיאָעמיסיע אין ײ דישער שפראך
0 19 שבהר א זייגער
אויף די פּאָסטג 95 און 48,8 װעלן לענג.
קריגסיפארברעכער דר. שאכט צו גאסט אין ישראל
תלדאביב, 80 נאָוו.-- די אויסערגעוויינלעכע אויפרענונג פון דער ישראל?-באפעלקערונג קעגן וויזיט אין ישרא? פון היטלערס מיניסטער, דעם רויבער פון געקומען
יירישע נעכט;
קריגסיפארברעכער און פארמעגנס,. דר. שאכט, אין צום אויסדרוק אין דער כנסת.
דו בן-גוריון-רעגירונג האט דערלויבט שאכטן נישט בלויז אראָפּצושטייגן אין לוד, נאָר אויך אויפצונעמען זשורנאליסטן און אונטערשרייבן זיך אין ,גאָלדענעם בוך פון באזוכער"!
מיט א נישטיקער מערהייט פון 3 שטימען (84 שטימען קעגן 81 ביי 58 אָפּגעהאלטענע) איז אָפּעגעװאָרפן געװאָרן דער פארשלאג וועגן א דעבאטע איבערן אומדערהערטן סקאנדאל.
דאָזיקן
צומאָל נישט געווען עפּעס אנדערש וי פּשׁוטע און איינפאכע פארברעכנס.
לאָמיר זיך באגניגן צו ציטירן עטלעכע עפּי. זאָדן, אין כראָנאָלאָגישער אָרדנונג; מערץ 9--- שטירצן די מלוכה אין סיריע און דאָס גרייכן צו דער מאכט פונעם פּראָאמעריקאנישן דיקטאטאָר הוסני זאים; אויגוסט 9.--- הוסני זאים ווערט געטייט פונעם קאָלאָנעל סאמי הינאוי, אן אָפּגעקויפטער צוליב זיין אָריענטירונג אויפן ענגלישן צד; דעצעטבער 1949-- די דריטע מלוכה-שטירצונג אין סיריע, אָנגעפירט פון די אגענטן פון די פארייניקטע שטאטן; אָקטאָבער 1980--- אָננריףּ אויפן לעבן פון אדיב שישאקלי, שעף מונעם גענערא?-שטאם פון דער סירישע רארמיי, אמעריקעס א ,באשעפעניש" און מערדער פונעס געוועזענעם קאָמאנדאנט הינאוי אן אָנהענגער פון ענגלאנד; מערץ 1981-- דאָס טייטן פון דעם איראנער פּרעמיער ראזמארא; יולי 1951 -- דאָם טייטן פון דעם ליבאנער פּרעמיער ריאד על סאָ? און דעם טראנסיאָרראנישן קעניג אבדולא.
אט וויאזוי עס פירן איין דעם ,פרידן" אין נאָענטן מזרח די פאָרשטייער פון דער אייראָפּעישער ציוויליזאציע.
(הספוך קומס)
יי יי יי יי יו עי יי יי יי יו יי יי יי יי יי יי יי יי יי יי יי יי יי יי יי יי יי יי יי יי יי יע יי יי יי דאזט טס פאט אזתאזאז-- 3 זא 0:ע288!.זסע ווא דאפטט