באווייזט זיב נאָר אוים א קינאָיאפיש די מעלדונג ,ס'וועט זייג א פילט מיט באלעבטע צייכענונגעג", אזוי פולט זיכ באלד דער זאל אֶג מיט אג אוילעם קליינווארג. איג די 15---10 מינוט וויםל עס דויערט אזא פילמ, באווייזג קינדערישע הערצלעכ האסטיק צו קלאָפּג פארג גוירל? פוג דעם גערוידעפטג ציגעלע אוג פולג זיכ אֶג מיט צאָרנ קעננ' אכזאָריעסריקג וואָלם.
אונ ער האָט נאָכ א מיילע, דער פילט מיט בא?עבטע צייכענונגעג, ער מאכט דיב לאכג. קינדער האָבג דאָס אוואדע ניט פיינט. אוג קינדעריש געלעכטער האָט שויג א טעווע אזא: עס שטעקט אָג אוֹיכ די גרויסע. לאכט שוג א נאנצער זאל, לאכט אוים א קאָל, לאכט אוֹג איז פארנאפט אינ דער זעלבער צייט. ס"'אין דאַ אלצדינג עפּעס אזוי וי אינ רי מייסעלעק, -- נאָר ואס דו זעסט עס מיט די אויגג. קענט איר זיכ פאָרשטעלג, קליינינקע צושויערלעכ, זויפל אָנגעשטרענגטע מי, וויפ? געדולד עס פּאָדערט זיב אויפ צונויפשטעלג אָט דרעם פילם װואָס האָט אייכ אויפ גאנצע צעג מינוט אוועקגעפירט איג דער וועלט פונ מייסעלעכ?
ווייסט איר אז ס'ווערט סאָפ כוידעש, צומ טאָג פונ דער רעפּובליק, צוויי יאָר זייט עס האט אָנגעהוױיבג אויכ כא אונדז אינ לאנד ארבעטג א יקינאָ"סטודיא פאר באלעבטע צייכענונגענ?
פאראנ א ב?אָק-הױיז אוים ספּאטארולוי-גאס ּר. 32. דאָרט ווערג צונויפגעשטעלט די ווונדער. איז זאָלג מיר זיכ אריינכאפּג א קוק טוג אונטער די ,קוליסנ" פוג א פילט מיט באלעמטע צייכענונגעג. די מענטשג װאָס ארבעטג דאָ, האלטג ניט קייג פֿוידעס. מעג דערציילט אונרז אלצ, פונעם ערשטג אָנזאָג וועגג געבוירנ פו" נעט פילט ביז ער באווייזט זיכ פאר אונדזערע אוינג אוים דער לייוונט פונעמ טונסלעג קינא-זאל.
דער פיל הייבט זיכ אָג באט שרייבער. ער
שרייבט זיכ אָנ א מייסעל?ע צי נאָר א מאָשל ואס ער האָט אמאָל נעהערט פונ פאָלק. ער שרייבט עס א אינ דער פארט פונ א סצענאר. קומט דער סצענאר ארייג איג ביוראָ פוג סצעגארו. דער סצענאר איז נאָכ דערווייל וי ,א 5ֿיטערארישער", אונ ער דארפ ווערג א ,רעד זשיסערישער"--- דאָס הייסט ער דארפ צו-ז געפּאסט ווערג צו די פילמ-באדינגונגעני, דאָס
,איקופיב?עטער"
איז שוג די ארבעט פונעמ רעזשיסער. ער וועט איינטיילֿג דעם סצענאר אויפ פּלאנעג אוג סצענעס, ער באשטימט די דעקאָרנ אונ דעם אויסדרוק פוג די העלדג, ער רעכנט אויס דעס אנטשפֿרעכנדיקג דויער.
אוג איצט הייבט זיכ אֶג דער טעכנישער טייל. די ערשטע ארבעט קומט פאָר באט אזויגערו" פענעם ,,באשאפער". ער צייכנט די פיגורג פוֹנ זיינע העלדג מיט אלע זייערע ,,טנועס אונ. חא יוייעס". זיינע צייכענונגעג זענעג די ענטגי?טיקע. די ארבעט פונעמ ,באשאפער" איז א ישווערע אוג אכרייעספולע. ער דארפ שטודירג יעדג ריר פוג זיינע העלרג, יעדג קלענסטג אויסדרוק פונ זייערע געפילג אוג איבערלעבונגעג.
רער מאָלער פּאסקא, דער ,באשאפער", זעמט זייג ארבעט גאָר ערנסט. פאר זײיג טיש שטייט א גרויסער שִפּיג?. דארפ דער מייסטער באקומעג געלעכטער אוים די ליפּג פונעם געה צייכנטג העלד, לאכט ער זיכ צוערשט גוט אנ פארג שפּיג?, קוקט בעשאס מייסע זיכ גוט צו ציז זייג איינג געלעכטער, רעכנט אפילע אויס ווים? צייט עס פארנעמט. איז זיינ העלד ניט א מענטש נאָר עפּעס א פויגל, א פליגעלע, צי א בייע, איז ער זיכ ביז צו זיי מאטריעם--אוג קוקט זיכ צו צו יעדגנ ריר זייערג. קעדיי מענ זאָל אונדז איבערגעבג דאָס לויפנ פונ א פערד אשטייגער, דארפ מעג צייבענעג 24 קליי שעעג(אָדער פֿאָטאָגראמעס, וי מ'רופט זײַ דאָ) מיט פערר אינ עטװואָס פארענדערטע פא" זיציעס. דאָס איז שוג די ארבעט פוג ,די מולטיפּלוקאטאָרסיבאלעבער". די ארבעט ווערט גנעד מאכט אײג א ספּעציע? צימער, די ,כאלעבונג" סעקציע".
אויפ טישג מיט גלעזערנע פּלאטג וואָס זענעג באלויכטג פונ אונמג, לייגט מעג ארויפ דורכזיכטיקע קלישעעג(פונ קאלק-פּאפּיר) מיט די געצייכנטע פינורג אונ מ'צייכנט צו אלצ נייע, עטוואָט פארענדערטע. זיי זענענ ענלעכ צו די קלישעעג פוג אייג סעריע, אָבער אז דו קוקסט זיכ צו, זעסטו, אז זיי זענעג פארשידנ. אלע נאכאנאנד וועלֿג אויפג עקראג פאָרשטעלנ די באוועגונג.:
נאָכ דער ערשטער פּראָבע פיג די קלישעעג אויפ א קליינעם עקראנג, צו זעג אויב די בא"
וועגונג איז איבערגעגעבג געװואָרג ניט איבערגעריסג אוג נאטירלעכ, וועט מעג די קליִשעעג זאָרנהאפטיק איבערקאָפּירג מיט טוש אויפ דורכזיכטיקע צעלולאָידיפּלאטג אונ דערנאָכ אויס" פארבג מיט אלערליי קאָלירג איג דער ,סעקציע פוג גאָאש".
אונדזערע העלרג זענענ פארטיק פילמירט צו ווערג. זיי האָבנ באקוֹמעג ל?עבג איג רי העגט פוג. די געדולדיקע ,באלעבער" דורם אסאם טעג פונ אָנגעשטרענגטער ארבעט ווו יעדער ריר פונעמ העלד שטעלט מיט זיכ פאָר נייע קלישעעג, ווו די האנט פונעמ צייכענער טאָר קיינ אייג רענע ניט א ציטער טאָג, ווו דאָס אויג טאָר קייג אייג מינוט ניט אוועק קוקג בעשאס דער ארבעט.
נו, די העלדג זענעג פארטיק, זיי וועלג זיב אָבער ניט באווענג איג א פּוסטקייט, מעג דארפ פאר זיי צוגרייטג א דעקאָר. דער רעקאר ווערט געצייכנט אינ א ספּעציעלער סעק" ציע, ,די סעקציע פוג דעקארנ". ס'פארשטייט זיב אז די דעקאָרג פּאסג זיכ אינגאנצג צו, סיי צו די געגעבענע העלדג, סיי צומ גאנצג אינהאלט פוג. דעם סצענאר, אויכ די דעקאָרג ווערג באלעכט, מולטיפּליצירט. וילסטו ס'זאָל זיל א בלעט? פונעם וואלד א ריר טונ? אין מאכ דערצו נייע קלישעענ!
וויבאלד די דעקאָרג זענעג פארטיק, לייגט מע אויפ זיי ארויפ די פוג פויער צוגעגרייטע צעלולאָידיםלאטנ מיט די געצייכנטע העלרג, אוג מעג פילמירט זיי איינס נאָבג אנדערג. פוג איצט אָנ איז די ארבעט ענלעכ צו דער פונ א געוױיינלעכג פילם.
א דאנק די טויזנטער קלישעעג(וועגג א קורצמעטערריקגנ פֿילט פוג 10 מינוט, דארפ מעג 0 קלישעענ!) באקומענ זיכ אויפנ עקראג לעבעדיקע, זאפטיקע סצענעס.
== ניט אזוי גרינג איז אונדו אָנגעקומעג די פארווירקלעכונג פונ די ערשטע צוויי פילמענ פונ באלעבטע צייכענונגעג װאָס מיר האָבנ ארויסנעגעבג דאָס יאָר,--- דערציילט אונדז די ,באלעבערנ" סימאָלא עלענא.
איג אונרזער לאנד זענענ ביז יאנואר 1980, ניט ארויסגעגעבג געװאָרג אזעלכע פילמעג. דער קאָלעקטיוו פונעט ,,סטודיאָ פוֹג באלעכטע צייכענוננעג" האָט צוערשט דווכגעמאכט א יאָךְ פוג עקספּערימענטג.
ס'איז נאָר ניט אָפּצושאצג,--- זאָגט ווייטער סימאָלא עלענא,--- די הילפ װאָס ס'האָט אונדז געגעבג דער סאָוועטנ-פארבאנד, וי אומעטומ אויכ אוים דע דאָזיקנ געביט. א ביבליאָטעק מיט סאָוועטישע ביכער פוג דער ספּעציאליטעט, שטייט צו פארפיגונג דעםט קאָלעקטיוו. שטודירנדיק פלייסיק די ביכער, האָבג זיכ אױסגעפארעמט אונדזערע טפּעציאליסטג. דערצן נאָכ די סאָוועז טישע פילמעג פוג באלעבטע צייכענונגעג װאָס דער קאָלעקטיוו האָט די געלעגנהייט צו זעג טעגלעס איג סטודיא, ווענג וועלכע מעג רערט אונ פוּג וועלכע מעג לערנט אסאכ.
--- אונדזערע ערשטע פּרוווג זענעג נעוועג נישטיגעלונגענע,--- רערציילט זי ווייטער אוג ווייזט אונדז די עקכפּערימענטאלע קלישעעג װאָס זענעג געארבעט געוװואָרג אויפ דער טעמע פוג יאָט קרעאנגעס מייסעלע ,דאָס בייטעלע מיט צוויי גראשנ?. װאָס ווייטער, האָבג זיכ די קלישעעג אלצ פארפולקאָמט. איצט גרייט מעג צו פיר נייע פילמעג מיט באלעבטע צייכענונגעג פאר קינדער.
מיט שטאָלצ מאכט מענ איצט, צום טאָג פוג דער רעפּובליק, דעמ אונטערצי פוג דער ארבעט טָנעט פארגאנגענעם יאָר. ניט נאָר מעג האָט אויסגעפולט דעט פּלאג אוים 1951, נאָר מענ ארבעט שוג אויפג כעזשבג פוו 1982!
װואָס ס'וועט זייג דער אינהאל?לט פונ די פי?מענ?--- זאָגט מעג מיר ניט. אזוי איז שוינ דער מינהעג בא זיי, מענ זאָגט ניט אויס פונ פריער....ווייל טאָמער וועט איר דערנאָכ ניט וועלג נייג זעג אונדזערע פילמענ!--- דערקלערט לאכנדיק די דעקאָריצייכנערג דימיו ראָדיקא.
פונדעסטוועגג דערקעלערט מעג. מיר פארשידענע סצענעס וואָס הענגעג שויג באצייטנס אויפ די ווענט או... עס האלט אינ ווערנ אנ אינהאלט.
אשטייגער אינעם פילם, דאָס פארקישעפטע פייפעלע",-וועט מעג אונדז ווייזג וי עס איז אינדערעמעסג ניט פארא קייג פארקישעפט מייפעלע אוג דאָס יינגעלע װאָס וויל? קענעג שפּילג אויפ א פייפעלע, מוז דערצו אסאכ לערנענ! אינ א צווייטג פילט... נאָר אז מ'שמועסט: ניט אױיסזאָנג פוג פריער,--- איז ניט אױיסנעזאָנט! מור וועלג שוג זעג פארטיקערהייט!
רעפֿאָרטער
ואמעטענטפלטעמעוגיעגעמעגעיגעטעני;העממעניעגעעיויעטעהעגיעג:-יועגענט עמעט קצענגעקגעלקוטעגעגלעטעמקביעטישעיטעננעגג זעביגעה ישלאגאל וט גלענל;י- עטעפ גועל/עניגה/ השעסוג טי עמעט ענענטטענגעגאעע:גל יעליפעפעט"ו ערעל עכטריערישגגעגעגע/ לג ייה יי ייט
{ פאר די סאָװעטישע שילער ווערט צוגעגרייט יאנג אענטערעסאנטע מאטאָנע: די אקאדעמיע פונ פּעדאגאָגישע וויסנשאפטג פוג פ. ס. ס. ר. ארבעט באמ צונויפשטעלג. די ערשטע ענציקלאָפּעדיע פאר קינדער, וועלכע איז באשטימט פאר שילער פוג די פינפטע, זעקסטע, זיבעטע אוג אכטע קלאסג..
די ענציקלאָפּעדיע דארפ זײַג א הילפס"בוכ פארג יונגג לייענער, דארפ אנטוויקלעג זײַג אינטע" רעס צו די געגנשטאנדג וועלכע מ'לערנט איג שול, אויסברייטערג אוג פארטיפערג. זײַנע קענטענישג.
געלערנטע, פּעדאגאָגג אונ שרײַבער, וועלג איג א לעבעדיקער אונ כּאָפּולערער פאָרמ דערקלערג איג דער ענציקלאָפּעדיע די יעסוידעס פוג פארשי" דענע וויסנשאפטנ; וועלג דערציילג וועגג די נאטור" רײַכטימער פוג סאָוועטנ-פארבאנד, וועגג דער העלדישער געשיכטע פוג לאנד, וועגג די ריזיקע דערגריי" כונגעג פוג דער סאָציאליסטישער בויונג, וועגג די דערפאָלגג פוג דער ליטעראטור אונ דער קונסט איג 5 ס ס ר.
דער מאטעריאל װעט צעלייגט װערג נישט לויטג אלפאבעטישג סיידער, נאָר לויט די צװײַגג פוג וויסנשאפט. די אויסגאבע װעט באשטייג פוג 12 בענדער. איג דער נאָענטסטער צײַט וועלג ארויסגע" לאָזט ווערג די ערשטע צוויי ביכער, וועלכע אנט" האלטנ לייענ-מאטעריאל פוג געאָגראפיע, געאָלאָגיע, אסטראָנאָמיע, מאטעמאטיק, פיזיק אונ כעמיע.
יעדעס בול װועט זײַג אילוסטרירט מיט פיל-פארביקע טאבעלג, פאָטאָגראפיעס, רעפּראָדוקציעס פוג די בעסטע ווערק פוג די בארימטע קונסט" ::, מיט צייכענונגעג אוג סכעמעס,
איג צוזאמענשטעל פוג דער רעדאקציע" קאָלעגיע פונ. דער ענציקלאָפּעדיע, גייעג ארײַג די
אָנגעזעענסטע סאָװעטישע געלערנטע אוג פּעדאגאָגג.
אָמאָנימעג הייסג ווערטער וועלכע האָבנ דעמ זעלבג קלאנג, נאָר זי האָבג פארשידענע באטײַטג, לעמאָשל;
אָרעם חייסט--נישט זײַג רײַכוּ אֶר ע מ
ו. אויפג הימל פינקלעג א סאכ=... אויפג שפיצ פונעמ קרעמל, לײַכט א רויטער...-; מײַג כאווער האָט א ברייטג....; איצט לערגט מײַג כאווער, דארפ מענ אימ נישט....
2. ליגנערס זאָגג. איג די וויגג.
3 דעם שאָכמס.... וארמט זיכ אויפ דקר....
4 קעלבלעב.... מילכ; סטאָליערס.... ברייטער.
5. קינדער. איג קנעפְּלֶעם....; קלעזמער.... אויפ די פידלעג.
6 איכ קעמ מײַנע האָר מיט א....! דער אראבער רײַט אויפ א....
} קליינע קינדער....=
הייסט אויכ--די גאנצע האנט פוג א מענטשג, אָנגעהובג פוג די פינגער ביז צומ אקסל.
איג דעמ נאָכפאָלגנדג שפּיל, דארפ מעג אויס" פילג די ליידיקע ערטער מיט פאסיקע. ווערטער.
7. פוג די ביימער פאלג טרוקענע....} מײַג בוכ האָט אסאכ....; מײַג טאטץ לײַענט....
6 דער וועג צו דער שול, א" א....!' די בריק איז געדעקט מיט...
9 מײַג כאװער.... שיינע בילדער; דער
מילנער.. מייל,
0. פענעג-- רופט מעג אויס....; די קישג שטאָפּט מענ אויכ מיט..
ו. מײַג מאמעס ברודער-- איז מײַג.... דאָס הייסט אָבער נישט אז ער אי א....
2 דער פראָסט מאכט די.... רויט; די בעקערס.... ברויט.
3 מײַג מאמעס פאָטער-- איז מִלַג טָאמגס -..+ דאָס בלײַ איז.... א