Jahrgang 
164 (1952) נר. 164 7-טער יאָרגנג
Seite
4
Einzelbild herunterladen

זייט 4

;איקוףיבלעטער"

א שפּאציר אויפן הר-הכרמל

(סוף פון וײַט 3)

פון די פּלעצער, וי זיי וואָלטן נישט געגלויבט אָרער נישט געהערט זיינע רייד. ערשט ווען ער האָט נאָכאמאָ?ל איבערגעחזרט, האָט זיך דער עולם גענומען פונאנדערניין, דער יונגערמאן מיט דער אלטיטשקער הו זיך פּלוצים אויפגעהויבן און א לאָז געטאָן צ דער טיר, ער איז געלאָפן פאָרוים און א געשלעפּט נאָך זיך די זקנה. ער איז געװאָרן ענערגיש, וי ער. וװאָלט באלד דארפן דורם" פירן א מיסיע, צו וועלכע ער האָט זיך א לאנגע צייט געגרייט. מיט פארצווייפלונג אין זיין שטים האָט ער זיך געווענדט צום באלעבאָס. אלע אוועקגייעג­דיקע האָבן זיך אויסגעדרייט, געבליבן שטיין און זיך צוגעהערט צו דעם קו? פון דעם יונגנמאן. = איר מוזט מיך אָנשטעלן, איר מוזט! ראָס איז מיין מוטער, זעט, זי איז קראנק, איך האָב א פרוי מיט דריי קינדער, איך האָב זיי נישט װאָס צו געבן צו עסן. איר קענט מיך נישט אָפּזאָגן. איך קען ענגליש, פראנצויזיש, העברעיש, איך קען זיין א קעלנער, רעדן צו מענטשן. אויף פארשידענע שפּראכן. איך קען ארבעטן אין קיך. איך ווע? טאָן אלץ, אלן וואָס מען דארף. איר מוזט! איר מוזט! האָט ער עטלעכע מאָל איבערגעחזרט וי נישט מיט זיין קול. -- עס טוט מיר לייד--- האָט אים געענטפערט דער אייגנטימער פון רעסטאראן און פארמאכט אונטער זיך די טיר. ווען אלע קאנרדידאטן פאר א געשיר-וואשער זענען זיך שוין צעגאנגען, איז נאך אלץ גע­שטאנען דער יונגערמאן מיטן גרויען אנצוג און שווארצער טעקע אונטערן אָרעם, וועלכער האט מיט זיין אויסטערלישן אויסזען נעצויגן מיין אויפמערקזאמקייט, גלייך וי איך האָב זיך אהער דערנענטערט, ער איז געווען שטארק אויסנע­מאָגערט. זיין קערפּער האָט ארומגעשווומען אין די זאכן. אויף זיין לענגלעך פּנים האָט מען ביים ערשטן אויגנבלוק באמערקט זיינע דורכ­דרינגלעכע, גרויסע, אויגן, וועלכע האָבן דאָמינירט דאָס גאנצע געזיכט. ער האָט אויסגעזען וי ער וואָלט דורכגעמאכט א שווע­רע אָפּעראציע און פארלוירן אסך בלוט. זיינע בליקן האָבן געמאכט דעט איינדרוק, וי זי װאָלטן דורך לאנגע יאָרן אריינגעקוקט אין א מיקראָסקאָפּ און געווען צוגעוווינט נישט דורכצולאָזן די קלענסטע קעגנשטאנדן אומבאמערקט. ער איז געשטאנען און די אויגן נישט אראָם­גענומען פון דעם רעסטאָראן. -- עס לוינט זיך נישט צו ערגערן איבער אזא נישטיקן פּאָסטן--- האָב איך אים גע­פֿרוווט טרייסטן. ער האָט זיך אויף מיר אומגעקוקט אין אַ וויילע ארום וי ער װאָלט נישט געהערט מיי­נע רייר. איך האָב ווערטער. -= הא, הא,-- האָט ער זיך וי אויפנע­כאפּט פון שלאָף און מיך אָנגעקוקט מיט צוויי צערפולע אויגן אין וועלכע עס איז געלעגן דער צאָרן פון טויזנט אומגליקלעכע, -- הא, דער פּאָסטן? ניין; נישט פון דעם טראכט איך, -- פון װאָס זשע דען האָט איר זיך אזוי פארטראכט אינמיטן גאס?-- האָב איך אים מיט נייגער געפרענט. ער האָט מיך נאָכאטאָל אָנגעקוקט וי ער װאָלט זיך וועלן איבערצייגן צי איך ווע? אים פארשטיין און באלד צוגעגעבן מיט גלייכנילט, וי ער ואָלט שוין פיל מאָל געטראכט וועגן דעם: -- איך טראכט ווו צו גיין--- אהיים.--­אָדער אין ים אריין, איך האָב אים אָנגעקוקט און דערפילט, אז

הויך און

ייו

גאָכאמאָ? איבערגעחזרט מיינע

דאָס זענען נישט סתם רייד כדי ארויסצווופן מיטלייד צו זיך, אָדער גלאט א מאָמענטאלע שטוימונג,

מיר זענען געשטאנען א וויילע און. געשוויגן, ער האָט נישט געהאט דעם מינדסטן ווילן צו רעדן און איך האָב נישט געקענט געפינען דאָס פּאסיקע וװואָרט, ואס זאָל קענען ענדערן זיין געמיט.

איך האָבֿ אים אין א וויי? ארום געבעטן זיצן מיט מיר אויף דער דערבייאיקער באנק. ער האָט א מאך געטאָן מיט דער האנט, וי ער ואָלט זיך של?אָגן מיט דער דעה, צי ער זאָל אָננעמען מיין. איינלאדונג און דערנאָך זי­אוימאָמאטיש אוועקגעזעצט.

איך האָב אים געפרעגט פֿארוואָס ער טראכט אזוי און געבעטן רעווידירן זיינע געדאנקען. ס'קען זיין, אז װאָס ער האלט חיינט פאר נא­טראניש וועט אפשר מאָרגן האָבן א גאנץ אג­דערש פּנים.

ער האָט זיך פארטראכט און גאָר לאנגזאם אָנגעהויבן, איבערגעבנדיק מיר אין קורצן די סיבות פון זיין פארצווייפלונג.

-- איך בין שוין 19 מאָנאטן אין לאנר, װווין אין דער מעברה מיט מיין פרוי און דריו קינדער. קום פון איראק. געוווינט אין באגראד,

געהאט א היים, א גאָרטן, א פיינעם פּאָסטן. געווען לערער פון פראנצויזיש, ענגליש און אראכיש. מיין פרוי איז א מוזיקערן. געהאט

א. פּיאנע, א פיינע ביבליאָטעק און אן געאָרדנטע ווירטשאפט. עס איז געווען גוט ביז עס זענען געקומען די ענגלענרער.

;װי נאָר די ענגלענדער זענען אריין, האָג זיי אָנגעהויבן פארשפּרייטן שנאה צו די יו און געהעצט די איראקער אויף אונדז. ד ענגלענדער האָבן גערופן די איראקער צו האסן

איינ­

גאניץ

ע 2

1 5

יירן. ס'האט זיך באזונדערס לעצטנס אֶנגע­חויבן א בהלה. מיינע בעסטע פריינט זענען אוועק. האָבן מיר אויך באשלאָסן צו קומען אהער.

האָבן זיך די באאמטע איינגעשפּארט מיר זי איבערלאָזן ביי זיי אונדזער באגאזש. מיר האָב נישט געוואָלט, מיר האָבן זיך געאמפּערט, אָבע­זיי זענען באשטאנען אויף זייערס. דער בא" גאזש מוז דאָרט בלייבן כדי צו קאָנטראָלירן,

,ווען מיר זענען אָנגעקומען אין היגן חי 22

און האָבן אונדז פארזיכערט, אז קיין זאך וועט נישט. פארלוירן גיין. ;ערשט איך קום אין א וװאָך ארום. איך

זע די קאסטנס זענען אָפן. און עס ווערט מיר פינצטער אין די אויגן.

,איך האָב געמאכט* געוואלד, גענומען שרייען, גענומען מאָנען, האָט מען מיך ארויס­געוואָרפן און געסטראשעט מען וועט מיך שלאָגן.

;זוייסט איר װואָס זיי האָבן מיר געענטפערט? -- האָט ער זיך געווענדט צו מיר מיט זיינע צוויי מעלאנכאָלישע אויגן.=*

,די מויז, די מייז האָבן עס אויפגעגעסן".

-- מיינט איר אז דאָס האָט נאָר געטראָפן מוט מיר) זיי האָבן פיל פון אונדז באננבעט אריינגעװאָרפן אין דער מעברה, אָן וואסער, אָן ארבעט, אַן שׁולן פאר די קינדער. דריי מאָל א וואָך ברענגט מען אונדז א ביס? וואסער, א האלבע שעה דארף מען גיין אונטער דער ברענענדיקער זון כדי צו קויפן אַ שטיקל ברויט.

/מיינע קינדער גייען דאָך אויס פון הונגער, איך קען דאך נישט געפינען קיין טאָג ארבעט, שוין אָפּגערעדט פון א דירה. מען טרעט דאָך' דא אויף מענטשן. אומעטום דארף מען נאָר אונטערקויפן".

ער איז געבליבן זיצן א וויי? מיטן קאפ אראָפּגעבױיגן און זיך שטילערהייט געוויגט הין און צוריק,

שפּעטער, ווען דער אויטאָבוז האָט זיך אֶפּ­געשטעלט לעבן אונדז, האָט ער זיך אויפגעהויבן און איינגעשטיגן, לאָזנדיק הינטער זיך א לאנג­זאמען, צעווייטיקטן:

עגדויה בהיי",

איך טו א קוק

-------------.-.-.- זפ ר ר 9 === יי יי יי יי יי יז יז יז יז יי ר יי וי יי יי

אָרגאניזירט דאָנערשטיק דעם 0טן יאנואר 1952 אזייגער 19,80 אין זאל ובארוך בערעא" פון קאלעא וואקארעשט 44

א ס ימפּאָזיאָ ן ארום די ווערק פון מענדעלע מוכר ספרים

פּאָליגראפישער צענטער נר. 8--­

דער בוקארעשטער;איקום"

עס וועלן רערן+

חבר מ. לאקס וועגן, דאָס קליינע מענטשעלע"

חבר שׁ. רובינגער וועגן ,די קליאטשע"

חבר א. שפּיגלבלאט וועגן ,,מסעות בנימין השלישי".

עם וועט פאָלגן אן ארטיסטישער פּראָגראם.

אינדוסטריעלע מלוכח-אונטערנעמונג

ו

יחיחיחחייזייחרי.

נר. 164

דאס צוטײלן די אינטערנאציאנאלע סטאלין-פּרעמיע

פאר פארשטארקן דעם שלום צווישן די פעלקער"'

דעם 18יטן און 20יטן דעצעמבער איז אין מאָסקווע באשלאָסן געואָרן דאָס צוטיילן די אינטערנאציאָנאלע פּרעמיעט ,,פאר פארשטארקן דעם שלום צווישן די פעלקער". ס'האָט פּרע­זידירט דער אקאדעמיקער ד. וו. סקאָבעלצין. ביי די זיצונגען פונעם קאָמיטעט פאר פארטיילן די פּרעמיעס האָבן אָנטיי? גענומען: דער אקאדעמיקער ד. וו. סקאָבעלצין, פֿאָרזיצער פו­נעם קאָמיטעט, דער שרייבער לוי אראגאָן (פראנקרייך) וויצע-פאָרזיצער; מיטגלירער נעם קאָמיטעט: זשאן בערנאל(ענגלאנד), פּראָ­פֿעסאָר בי דער לאָנדאָנער אוניווערסיטעט, דער דיכטער פּאבלא נערודא(טשילע), זשאן דעמבראָווסקי(פּוילישע רעפּוםליק), פּראָעפסאָר בי דער לאָדזשער אוניווערסיטעט, אקאדעמו­קער מיכאיל סאדאוועאנו(רומענישע פאָלקס­רעפּובליק), די סאָוועטישע שרייבער א. א. פאה דעעוו און אי. ג. ערענבורג.

דער קאָמיטעט האָט באשלאסן צוצוטיילן די אינטערנאציאָנאלע סטאלין ארעמיעם ,פארן פארשטארקן דעם שלום צווישן די פעלקער", פאר זעקס פון די בעסטע שלום-קעמפער פון דער וועלט. דער גרויסער כינעזישער שרייבער, דיכטער,סאָציאָלאָג און היסטאָריקער נא-מאָ­זשא איז אויסגעצייכנט געװאָרן מיט דער אינ­טערנאציאנאלער סטאלוױיפּרעמיע פאר הויכע פארדינסטן= אינעם פארפעסטיקן דעם אנטי­אימפּעריאליסטישן לאגער. ווען ער איז נאָך אלט געווען 84 אה איז ער שוין געווען דע­קאן אי כינעזישער אוני­ווערסיטעט; 92==, אָנפירער פֿו" נעם פּאָליטישן קאָמיטעט פון דער רעוואָלוציאָ­

פוה

פון דער

5 2:

אוו אי"

נערער כיגעזישער ארמיי; אין די יאָרן פון דער יאפּאנישער אגרעסיע, אין די יאָרן פון דעם קאמף קעגן די גואמינדאנישע. ארמייען, איז נאָימאָזשאָ געווען א} אקטיווער קעמפער

מיט א גרויסער פּאָפּולאריטעט צווישן די פאָלקס-מאסן. היינט שטייט גאָ-טאָיזשאָ ביי דער אָנפירונג פונעם כינעזישן פאָלק װאָס בויט דעם סאָציאליזם און איז אן אקטיווער אָנטױיל­נעמער אינעם קאמף קעגן א נייער מלחמח.

פּיעטראָ נעני איז איינער פון די באליבטסטע זין פונעם איטאליענישן פאָלק. צו 17 יאר איז ער אריין אין שטראָם פון פּאָליטישן קאמף און האָט זיך אין גיכן ארויסגעוויזן אלם אן אקטיווער פּראָפּאגאנדיסט פון דער פּראָגרעסי­ווער רעפּובליקאנער פּארטיי פון איטאליע. מיט קוראזש און איבערגעגעבנקייט האָט ער גע­קעמפט קעגן די מוסאָלינישע שווארצע העמ­דער. ער איז איבערגעליגן אין די וויסטע פאשיסטישע תפיסות קעמפנדיק פאר דער פריו­חייט פון איטאליע. היינט האט אים דאָס אי. טאליענישע פאלק אויסגעוויילט דעפּוטאט אי! פּארלאמענט.

אלס פאָרזיצער פון דער איטאליענישער בא­וועגונג פון די שלוםיפּארטיזאנער און וויצע­פאָרזיצער פונעם ,,וועלט-ראט פאר שלום", האָט פּועטרא נעני זיך באוויזן ווירדיק צו באקו­מען די אינטערנאציאָנאלע סטאלין-פּרעמיע.

ייז

איקוא אָיאמא, פּראָפּעסאָר ביי דער אוני= ווערפיטעט פון וואסעדא זייט 1912, רעדאק­טאר פון דער צייטונג ,אסאקא אסאהי", פּרע­זידעגט פון עקזעקוטיוון קאָמיטעט פון דער פּארטיי פון די ארבעטנדיקע פּויערים פון יא" פּאן, האָט געווידמעט זיין אקטיוויטעט דעם קאמף קעגן יאפּאנישן מיליטאריזם און פאר דעם צעשטערן די אימפּעריאליסטישע פּלענער פון די יאפּאנער פאשיפסטן; אין 1981 האָט מען אים אין בערלון אויסגעוויילט מיטגליד אינעם וועלט-ראט פאר שלום, דער טיט??אורעאט פון דער אינטערנאציאָנאלער סטאלין-פּרעמיע', וועלכן אוקוא אָיאמא האָט אצינד באקומען, איז א כבוד פארן יאפּאנישן פאלק און א סטי­מולענט אינעם קאמף פאר שלום.

מ'זאָל אויסהערן מאָניקא פעלטאָן!" האָבן טויזנטער ענגלישע ארבעטער געפאָדערט ביי אומצאליקע מאניפעסטאציעס. דורך איר רייזע קיין קאָרײיע, דורך דעם דעמאסקירן= די גרוילטאטן פון די אימפּעריאליסטישע אגרע­סאָרן קעגן דעם קאַרייישן פאָלק, איז מאָניקא פּעלטאָן באקאנט געװאָרן אלם אן אקטיווע קֹ קעגן א נייער מלחמה; דורך איר אָפּהיטן דעם שִלן פארדינט די אינטעך 5 ר רעמיע.

על קעמ גערן אומדערמידלעכן קאמף פאר האָט מאָניקא פעלטאָן ציאָנאלע סטאלין-פּן

די דייטשע שרייבערין, אנא זענערס, לאו

רעאט פון דער נאציאָנאל-פּרעמיע פאר קונסט און ליטעראטור, איז א כאקאנטע קעמפערן קעגן פאשיזם; אלע אירע ווערק, אָנגעהויבן מיט איר ערשטן בוך ,דאָס דערוואכן פונעם פישער

פון סאן בארבארא" ביז איר ניי ווערק ,די טויטע בלייבן יונג", באווייזן אן אנטשלאָסענע שטעלונג פון דער שרייבערן לנבי דעם ארבע­טעריקלאס. אלס אן אקטיווע קעמפערן פאר שלום, האָט אנא זעגערםס פארדינט דעם טיט? {לאורעאט פון דער אינטערנאציאָנאלער סטאלין­פּרעמיע". 2

זשאָרזש אמאדא, דער באקאנטער בראזילי­שער דיכטער און פרייהייטס-קעמפער, האָט גע" האט אין זיין לעבן אויסצושטיין די תפיסות פון ווארגא און דוטרא. זיין גאנצע?ליטערארישע טעטיקייט איז געווידמעט דעם דעמאסקירן פוֹ די שקלאפישע באדינגונגען אין וועלכע ס'לעבן די פעלקער פון אמעריקע, און דעם קאמף פאר פרייהייט פון דעם בראזילישן פאָלק.

די פאשיסטישע בראזילישע אָנפירער, האָבן פארברענט אמאדאָס ביכער אין די עפנטלעכע פּלעצער. נאָר דער ענערגישער פּראָטעסט פון די בראזילישע פאָלקסימאסן האָבן דעם שריי­בער געראטעוועט פונעם טויט.

אלס אן אָרגאניזאטאָר פונעם קאָנגרעם פון די שלום"פּארטיזאגער אין פּאריז, האָט אמאדאָ דורך זיין װאָרט געבראכט דאָס קו? פון די אונטערדריקטע אמעריקאנער מאסן.

אויך זשאָרזש אמאדאָ האָט באקומען רי אינטערנאציאָנאלע סטאלין-פּרעמיע ,פאר פאר­שטארקן דעם שלום צווישן די פעלקער".

דער ידישער מלוכהז-טעאטער פון בוקארעשט איז לכבוד דעם 75טן אניווערסאר זייט דער גרינדונג פונעם יידישן טעאטער בי אונדז אין לאנד ארױיסגעפאָרן אין טורנע מיט דער אָפּערעטע

די כישופמאכערן"

פו אברהם גאָלדפארען

קינסטלערישע רעזשי: ב, לעבלי און דינא קעניג אָרקעסטראציע און מוזיקאלישע לייטונג: חיים שווארצמאן

טעכנישע רעזשי: י, לאזאר

עס וװוערן באווכט רי פּאָלגנדיקע שטעט י

פרייטיק 1 יאנואר-- יאס שבת 12 ,=-- דאָראהוי זונטיק,=י.,. ײּ 18 ײ ײ (מו טינע) מאָנטיק 4 יאנואר-- באָטאָשאן דינםטיק 88,-- 6 ײ 19 ײ 2 1 (נאטינע) מיטװאָך 6 יאנואר-- ראדעוויץ פרייטיק 8,= ראָמאן שבת 9,-- פֿיאטראינעאמץ

זונטיק 0 יאנואר--- באקוי וו 0=,-- באקוי (מצטינע) מונטיק 1 יאנואר-- באקוי דינסטיק 2 /,,-- פאקשאן מוטװאָך 28 0 ,,-- פּ?אעשט דאָנערשטיק 24 ,,-- שטאָט סטאלין שבת 6=--טנ מורעש זונטיק 7 ,.-- טיררא מאָנטיק 8 ר,--קק?ווש דינסטיק 29 ,,-- דעזש דאָנערשטיק 81 ,,-- ביסט-יץ

יי=== יייייי יררייייייייי-י י יי יי ריי ריר ייריארי יי יב.

יי יי יי יי יי יי יי יירט

ז8זצב 08 סאו אקטאזאז-- 3.זא סו88א16ז0? זוואזאאה)

-י