4 טייז‎

צוויי דאָקטוירים פון

חבר רעדאקטאָר,

נאך מיט חדשים צוריק האָב איך מיר אֶפּי געגעבן רעכענונג וועגן דעם גרויסן פעלער ואס איך בין באגאנגען אונטער דעם איינ­פלום פון די ציוניסטישע אגענטן, די געטרייע משרתים פון די ענגליש-אמעריקאנישע אומ­פּעריאליסטן. איך האָב זיך שוין לאנג אִפֵּי געזאָגט פון פֿאָרן קיין ישרא? און צוריק מיט 8 חדשים האָב איך צוריקגעגעבן דעם פאר­מולאר.

איך וויל דא אויך דאנקען די אקטיוויסטן פונעם היגן יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט, וועלכע האָבן זיך באטייליקט אין אויפקלערן מיך, כדי קלאָרער צו זען די צוועסן און די מאכינאציעם פונעם ציוניסטישן קלאסן-שונא. איך װעל מיר נישט קאָנען קיינמאָ? מוחל זיין דעם אומבארעכנטן שריט, וועלכער האָט גע­קאנט זיין פאטא? פאר מיר און פאר מיין משפּחה. אוך װעל פאריכטן מיין פעלער דוֹרך רעאליזירונגען אין דער ארבעט, מיטשטייערנ­דיק מיט אלע מיינע כוחות צום היטן די נע­זונטהייט פון די ארבעט-מענטשן וועלכע איך װעל באהאנדלען, העלפנדיק אזוי ארום צום װאָס שנעלסטן אויפבויען דעם סאָציאליזם אין אונדזער לאנד, דאָם טייערע היימלאנד פון אלע ארכעטימענטשן אָן אונטערשיד= פון נאציא­נאליטעט.

דר. לײבאַװיטש פוגען פארייניקטער שפּיטאָ?--- סיגעט, רעניאָן באיא-מארע

,איקוףיבלעטער"

סיגעט. זאָגן זיך אָפּ פון פאָרן קיין ישראל?

חבר רעדאקטאָר,

אונטערן איינפלום פון דער ליגנערישער ציוניסטישער פּראָפּֿאגאנדע האָב איך זיך אויך פארשריבן צו פאָר} קיין ישראל, נישט אִמַּי געבנריק זיך חשבון וועגן דעם גרויסן פעלער װאָס איך באגיי ווילנדיק פארלאָזן מיין היימ­קאנד. גלייבנדיק די מעשיות פון יענע װאָס האָבן פארגעשטעלט ישראל אלס ,א לאנד אין וועלכן עס פליסט מילך און האָניק".

לייענענדיק, דערוויי?, אויפטערקזאם די צוי­טונגען, און באקומענדיק בריוו פון די חברים און באקאנטע וװאָס זענען נישט פון לאנג אװעקגעפֿאָרן פון לאנד, האָב אי מיר אָפּגע­געבן רעכענונג וועגן דער ווירקלעכקייט. אזוי, אז איך האָב שוין נישט בייגעלייגט די אקטן אוֹן כ'האָב מיך אנטגילטיס אנטשלאָסן צו בליי­בן אינעם ל?אנד אין וועלכן איך בין געבוירן.

ישראל איז נישט אַ דעמאָקראטישע מלוכה אזויווי זי ווערט אָנגערופן פון די ציוניסטישע אגענטן. די ענגלישעיאמעריקאבֿישע אימפּע­ריאליסטן האָבן שוין געזאָרגט דערפאר אז זיי זאָלן זיך אויך דאָרט איינעפטן, סיי פון פּאָ­ליטישן סיי פון מיליטערישן און סיי פון ע­קאָנאָמישן שטאנדפּונקט. דאָרטן ווו די ענג­לישע-אמעריקאנישע קאפּיטאליסטן שטופּֿן זיי­ער מאָרדע, שמעקט מיט עקספּלאאטאציע און מיט שים-פּוֹלווער.

איצט זענען אין אונדזער לאנד געעפנט גע­װאָרן בֿרייטע פּערספּעקטיוון פארן שיצן דאָס געזונטהייט פונעם פאָלק: יאסלעס, טאנ היימען פאר קינדער, געבורטס-היימען, פּאָליקליניקעס, סאנאטאָריעס, דיספּענסארן, נייע שפּיטאָלן ווערן געשטעלט צו פארפינונג פון די ארבֿעט­מענטשן. קיינמאָל האָבן די דאָקטוירים נישט

געהאט צו דערפולן א שענערע מיסיע וי אין אונדזערע טעג.

דאָס איז א צווייטע סיבה וואָס האט מיך בא­ווױיגן צו בלייבן אי לאנד און מיטצושטייערן מיט מיינע באשיידענע כוחות צום לינדערן די ליידן און צו היילן די קראנקע וואָס ווערן מיר פארטרויט.

אֶטיפארװאָס א באוווסטזיניקער ייד, ואָס לעבט פן אייגענער ארבעט, װאָס עקכפּלאָאטירט נישט קיינעם, װאָס האָט תמיד סימפּאטיזירט מיטן ארבעטעריקלאס. און האָט געפילט אויף זיין אייגענער הויט דעם ,גן-עדן" פונעם קא­פּיטאליסטישן רעזשים, האָט נישט. װאָס צו זוכן אין א לאנד אין וועלכן עס ווערט ווייטער געפורט די עקספּלאאטאציע, די ראסן-שנאה זאָלן די װאָס זענען געוווינט נאָר צו לעבן ן אן אנדערנס ארבעט, צו עקספּלאָאטירן אָן ושה אנדערע מענטשן--- פאָרן וווהין זיי ווילן. איך האלט, אז מיין היימלאנד איז די רו­מענישע. פאָלקס-רעפֿובליק, ווו איך פי? זיך פריי, לעב פון. אָרנטלעכער ארבעט און העלף בויען דעם סאָציאליזם.

אַטיפאדוואָס נאָך א לאנגער אויפקלערערישער ארבעט, מיט מיר אליין, און פאָלגנדיק די אָנ­ווייזונגען פון דער פּארטיי, האָב איך זיך אֶמַּ­געזאָגט פון פאָרן קיין ישראל,

איך האָף אז אויך אנדערע ארבעטנדיקע יידן, אן אונטערשיד ווו זיי ארבעטן, וועלן פאָלגן מיין ביישפּי?, האנדלענדיק אין זייער און אין זייער פאמיליעס אינטערעס,

דר. קאץ נאנדאָר סיגעט--- רעגיאן באיא מארע

:

-7

­= 2

די קוקסט מיט פארטרויען אין דער צוקונפט

מאלי דאנקנער איז א' מייד? פון 19 יאָר, פון שיינעם וווקט און סימפּאטישן אויסזען. דאָס אויסגעשמירטע פּנים גיט איר צו נאך מער חן. דאָס איז דאָך א פארשמירטקייט װאָס איז. א כבוד און א דערהויבונג פארן מענטש. זי ארבעט אין דער אייזן-גיסעריי ,91-טער דעצעמבער".

גויף מיינע פראגעס זייט ווען זי ארבעט אין דער גיסעריי און װאָס איז געווען די סיבה װאָס זי האָט זיך באשלאָסן צו לערנען אט די מלאכה,--- קוקט ז/ אויף מיר וי איינער, װאָס פארשטייט איבערהויפּט ניט וויאזוי מען קען גאר שטעלן אזוינע פראגעס, און באלר דערויף ענטפערט זי מיט א שמייכ?:--- אנט­שולדיקט ואס איך ווע? אייך קודם ענטפערן אויף איער צווייטער פראגע, אָבער עס קלינגט מִיר אזוי מאָדנע: וואָם הייסט, װאָס ס'האָט מיך באוויגן? צי קאָן מען דען אנדערש האנ­דלען אין אזא צייט, ווען דו האָסט די ברייטסטע מעגלעכקייטן? אין דער פאבריק ארבעט איך ערשט-- מוזט איר וויסן,--- קוים 2 חדשים, פיז דעמלט בין איך געווען אן אויפרוימערן, געארבעט ביי זייערן אוגערקעס אדער שיפֿן קארטאָפל, און נאָך אזעלכע ארבעטן. וואָלט איך א סך געווען אויסגעלערנט, ווען איך בלייב ביי דער דאָזיקער ארבעט? איצט לערן איך א מלאכה-- און זי שטרייכט אונטער דאָס װאָרט מיט שטאָלץ און מיט א שמייכל? אויפן פּנים, -- און דערצו באקום איך נאָך געצאָלטס, זאָגט מיר טאקע מיין מאמע: קינד מיינס, דו ווייסט דען וויאזוי דאָס צו שעצן? פריער האָט מען דאָך געמוזט פארשווארצט ווערן 8--2 יאָר, ביז מען האָט אויסגעלערנט א מלאכה; און װאָס, מיינסטו, האָט מען באקומען גע­צאָלטס אין דער גאנצער צייט?--- זידלערייען מיט קלעפּ, מיט קללות א צוגאָב! איצט פאר­שטייט איר שוין ואס מיך האָט דערצו גע­בראכט, צו גיין ארבעטן אין פאבריק?--- האָט מאלי אנטשלאָסן געענטפערט,

-- הייסט עס, איר זענט צופרידן מיט איער נייער ארבעט!

-- אוודאי בין איך צופרידן! און וויאזוי זאָל איך ניט צופרידן זיין, אז די דירעקציע פון דער אונטערנעמונג האָט באשלאָסן מיך יי יי יי יי ר יי יי יי יי יי

צו שיקן אויף א קוואליפיצירונגס-קורס, וועל­כער וועט דויערן 6 חדשים,-- און אזוי ארום ווע? איך דערנאך אלס קוואליפיצירטער ארבעטער פארדינען 2 מאָ? אזויפיל וי בוז איצט. איך נין דאנקכבאר דעם יידישן דעמאָ" קראטישן קאָמיטעט וװואָס האָט מיר געוויזן דעם וועג, און האָט מיר מיטגעהאָלפן זיך איינצו­אָרדנען אויף דער איצטיקער ארבעט.

== און ואס איז מכוח פאָרן קיין ישרא?... איר טראָגט זיך דאָך ארום מיט א פֿארמולאר?...

-- א, דאָס געהעהט שוין צו דער פארגאנ­גענהייט! איך האָב דעם פארמולאר שוין צוריק מיט 2 חדשים צוריקגעגעבן.

--. וואָס אייגנטלעך האָט אייך דערצו גע­בראכט איר זאָלט דעם פארמולאר ארויסנעמען? { א פארשעמטע לאָזט מאלי אראָפּ די אויגן און ענטפערט:--- וועגן דעם, זעט איר, איז שוין דאָ א גאנצע מעשה צו דערציילן, און איך וויים נישט צי דאָס וועט אייך אינטע­רעסירן.

--- נישקשה. דערציילט, דערציילט. זי האָט פארגעזעצט:

= נו, גוט, אויב איר מיינט אזוי, װע? איך אייך דערציילן. אייגנטלעך איז דאָס שוין א

- מעשה, ואס גייט צוריק. אזש ביז צום צוריק"

קומען פון דעפּאָרטאציע.

נאָכן צוריקקומען פון דעפּארטאציע האָבן זיך א?אז געטון די פארשידענע נשמה-כא­פּערם און איך בין אריינגעפאלן צו איינעם פון זיי, צו דער ,אגודת ישרא?", װאָס האָט געהאט א קינדער-היים אין בוקארעשט אויף פּאָפּאזאָגלונאס. אז די דערציונג אין יענעם קינדעריחיים איז נישט געבליבן אָ} ווירקונג אויף די קינדערישע נשמות, דאָס דארף איך אייך נישט דערציילן, און ווער ס'זאָ? מיר אֶנ­ווייזן דעם ריכטיקן וועג האָב איך נישט געהאט, און אזוי איז ביי מיר פארבליבן דאָס אלץ ואס מען האָט אונדז אריינגעקלאפּט אין קאָפּ אריין אין דעם אגודה'שן קינדער-היים, צ. ב. וועגן ,, היליקן לאנר", ,אלע יידן זענען ברי­דער" און פי? אנדערע נארישקייטן.

א גליק נאָר, ואס דער יידישער דעמאָקרא­טישער קאָמיטעט האָט רעכטצייטיס מיך און

אנדערע וי איך, ארויפגעפירט אויפן ריכטיקן וועג. אויב נישט, װאָלט איך היינט שוין מסתמא באוויינט מיינע יונגע יאָרן אין די געצעלטן פון ישראל --- פון אייערע רייד איז צו זען, אז איר זענט צופרידן מיט איער איצטיקער סיטו­אציע! צופרידן?--- האָט זי געענטפערט--- צי איז דען ,צופרידן" אן אויסדרוק? בארעכנט נאָר גוט; איך בין געוװאָרן א נוצלעכער מענטש, כ'בין ביי דער ארבעט ארומגערינגלט מיט ליבשאפט פון פריינט און חבֿרים וועל­כע לֶערנען מיך, ווייזן מיר וויאזוי אלץ בעסער צו ארבעטן! --- וואָלט אור מיר נישט געקאָנט זאָגן ווער ס'זענען אייערע חברים, וואָס העלפן אייך אין דער ארבעט, און וויאזוי זיי הייסן? -- אט למש? איז דער הבר וואלעריאן אורסאנער, וועלכער האָט מיך געלערנט און לערנט מיך נאך איצט וויאזוי צו ארבעטן לויטן. סאוועטישן סיסטעם און אזוי אויך אנדערע חברים. איצט ווארט איך שוין מיט אומגעדולד אױיפן.קורס, ווו איך וועל, אחוץ דערלערנען צו ארבעטן גוט און פּראק­טיש, אויך איינאייגענען טעאָרעטיש וויסן. אָבער מיר דאכט זיך,--- ענדיקט חברטע מאלי אירע ווערטער, אז איך האָב זיך שוין צו­פי? צערעדט. ס'ווארט אויף מיר די ארבעט, און אזויווי זי זאָ? ,מורא האָבן" פאר נאָך א פראגע, וואָס װאָלט זי ווייטער פארהאלטן, דערלאנגט זי מיר אין איילעניש די האנט. ס'איז מיר אָבער דאָך געלונגען זי צו פארהאלטן, און ארײינקוקנדיק איר אין די אויגן, ניב איך זי נאך א פרעג, צי ווייסט זי כאָטש, וועמען זי האָט דאָס אלץ צו פארדאנ­קֶען. -- שייך צו זאָגן, איך זאָל נישט וויסן, לאנג לעבן זאָל זי די רומענישע ארבעטער­פארטיי, װואָס זארגט פאר אלעמעןז און מער פון אלעמען, פאר דער יוגנט, און מיט דער פלינקייט װאָס איז אייגן דער יוגנט, איז זי אויסגעווען די צייט. ײ ראָזענהעק

דער יאסער יידישער מלוכה-טעאטער אין בוקארעשט

(סוף ייט 3) רייע, פון רעאקציאָנערן בן-גוריונישן ישראל, און פונעם מלחמח-צינדערישן אמעריקאניש­ענגלישן אימפּעריאליזם. די אויפירונג אדרעסירט זיך צום ארבעטנ­דיקן ייד אין אונדזער היימלאנד, די ר. פ. ר. קלערט אים אויף, סטימולירט אים אין זיין

ארבעט, העלפט אים נאָכמער צו דערזען דעם'

ריכטיקן וועג.

פארשטייט זיך, אז אויך דאָ פארלאנגט זיך אויף אסך ערטער א רעטושירנדיקע האנט, אן אטעם פון דערגענצונג. עס זענען אויסגענוצט

פּאָליגראפישער צענטער נר. 8-­

. באפעלקערונג

געװאָרן צו א ריי טעקסטן,,. נישט די פּאסיקע מוזיק.

נאך קיינמאָל איז די יירישע ארבעטנדיקע אין רומעניע נישט אזוי רייך באשענקט געוואָרן מיט אויפמערקזאמקייט און ליבשאפט, וי היינט מצר דעם פאָלקס-דעמאָ" קראטישן רעזשים. נאָך קיינמאָ? האָט מען ניט אזויפי? אויפגעטון, אויף צו העלפן דעם פּראָ­דוקטיוון יידישן מענטשן צו העכערן זיין לע­בנםימצב, זיין פּאָליטישן און קולטורעלן ניוואָ, צו העלפן דֶעם יידישן לופט-מענטש צו ווערן

אינדוסטריעלע מלוכח-אונטערנעמונג.

א פּראָדוקטיווער נוצלעכער עלעמענט אין דער געזעלשאפט.

עס האָב} זיך ביי אונדז אין לאנד, מיט דער היל?ף פון דער רומענישער ארבעטער-פּארטיי, אויך פארן יידישן טעאטער געעפנט ברייט די טויערן צום אגטוויקלען און וואקסן בפרט נאָך פארן יונגן יאסער טעאטער, ואס האָט נאך אזויפו? אויפצוטון. מיר זאָגן דעם קאָלעקטיוו א ווארעמען, הארציקן יישר-כוח און חברים, ,,גארטלט אייך אונטער!" מיר ווינטשן אייך דערפאָלג.

נר. 167

א בריוו פון ישראל

מיר פארעפנטלעכן הייטער, אָו קאָמענטאר, א בריו פון ישרא? געקומען וס חבר פּערל יאװאָב סיגעט, סטר. שמעפאן טשעל מארע גר. 66. ליבע טייערע קינדער לעבן,

..דאן פארשטענדיק איך אייך אז מיר זענען געזונט. איך האָב באקומען פון סורי א בריוו, זי שרייבט אז דו האָסט ערלעדיקט וועגן משהן צוריקצופאָרן, און פאר מיר נישט. דו ווייסט גוט אז משה לאָזט מיך נישט איבער, ער פארט ניט צוריק אָן מיר, און ווען דו קאָנסט פריער ער זאָל צוריקפאָרן ואס שנעלער, וויי? דעם 2טן פעברואר דארף ער איינריקן און וועגן מור זאָלטטו אויך ערלעדיקן, מיר זאָלן פאָרן אויף איינמאָל. דען איך פריי מיך, אז איך האָב עמעצן. װאָס זאָל פאר אונדז גיין. איך בין געווען דעם גאנצן זומער פארצרהט.

..-דא זענען נאָך גרויסע היצן בייטאָג, ביי­נאכט איז שוין קיל?. עס שמעקט שׁוין ביי­נאכט די דאָכענע(די דעק) איבערהויפּט אין װאָס א שטוב מיר וווינען. בן-גוריון זאָל נאָר אזוי וווינען מיט זיין משפּחה. נאָר ליידער זיי מאכן א לעבן, דאָ אי זייער לאנד... רא לעבן נאָר די פּראָטעקציע און אלערליי שפּע­קולאנטן, וואָס זענען אריינגעקומען מיט שווע­רע טויזנטער: אזוי וי פויג הערש? און אזוי וי וועלוו? דער ווארגער. ער שיקט כסדר איבער דאָלערס, אים איז גוט, אָבער די ארבעטימענטשן קאַנען שווער דורכקומען. די ארבעט איז שווער און ס'איז נישטא וואָס צו עסן.

הערט די ראדיאָדעמיסיע אין יי דישער שפראך שבר א זייגער

אויף די פּאָסטנס

32,465 און 483 וועלן לענג,

יערן

קולטור-מאניפעסטאציעס ביים בוקארעשטער ,,איקוףי'

דער בוקארעשטער ,איקוף" האָט אָרגאני­זירט זונטיק דעם 20-טן יאנואר ד. י., אין זאל ,בארוך בערעא", א קולטורע?-קינסטלערישע מאניפעסטאציע,

ס'האָט דערעפנט די מאניפעסטאציע חבר װ. צימעט וועלכער האָט אָנגעוויזן אויף דער פלוכט פון די אָרנטלעכע יידישע ארבעטנדיקע מענטשן בנוגע דעם קאמף פאר שלום. ער האָט אויך אָנגעוויזן אז דער קאמף פאר שלום קען נישט אָפּגעטיילט ווערן פונעם קאמף קעגן צווניזם. יעדער אָרנטלעכערייידישער ארבעט­מענטש דארף דעמאפקירן די ציוניסטישע פּראָ­פּאגאנדע פון אימיגרירן קיין ישראל, און ווייזן די פארפירטע אז זייער אָרט איז דאָ, אין אוגֿ­דזער היימלאנד, די ר. ם. ר.

ס'האָט געפאָלגט א קינסטלערישער פּראָגראם אויסגעפירט פון די סאָליסטן פונעם פאָלקם­כאר און אַרקעסטער פונעם ,,איקוף". עס האָבן זיך נאָך באטייקיקט אינעם פּראָגראם, די קינסטלערישע עקיפּע פונעם יידישן דעמאָקרא" טישן קאמיטעט, פון דער הױפּט-שטאָט.

א

די. סצענעטקע ,, מיין חבר,' מיין פרײַנט, פון ד. רובין אין זאל בארוך בערעא"

אין ראמען פון די וועכנטלעכע מאניפעסטא­ציעס אָרגאניזירט פונעם בוקארעשטער ,,איקוף", וועט פאָרקומען דאָנגערשטיק, דעם 81יטן יאנו­אר ד. י. האלב אכט אזיינער אוונט אין זאל /בארוך בערעא" א קולטור-מאניפעסטאציע ביי וועלכער געלעגנהייט עס וועט רעדן חבר י. דובאָװויס, מידגליד אין ביורא פון צ. ק. ,איקוף" א. ד. ט. ,די פּראָגרעסיווע ליטעראטור אין דינסט פון קאמף פאר שלום".

נאָכדעם וועט אויפירן דער דראם-קרייז פון /איקוף" די סצענעטקע ,,מיין חבר, מיין פריינט" פון דוד רובין, אונטער דער קינסטלערישער רעזשי פון מ. סעקלער פון בוקארעשטער יירישן מלוכח-טעאטער.

1 םס.סא.א?טאונאז-- 3.זא סותא1138ס9 וא דאאס