4 מילן
חבר. מײַן
פרײַנט'י
ביים ,,איקוף"'
- איינע. פון די פּֿאָליטיש-יקולטורעלע אויםטוען. פונעם בוקארעשטער. ,איקוף", איז אויך די פארשטארקטע טעטיקייט פון זיין דראטקרייז, וועלכע האָט אין דער לעצטער צייט דערגרייכט שיינע רעזו?טאטן אין ראמען פון זיינע אויפטריטן. אין קולטוריזאל, בארוךיבערעא" פאר גרויסע מאסן יידישע ארבעטנדיקע מענטשן, הויזווירטינס פונעם דאָזיקן קווארטאל, ;יוגנטלעכע ארבעטער, אינטעלעקטואלן, באאטטע, שילער, פּיאָנערן א. א,
דער ,איקוף-דראמקרייז האָט, דורכן פארגרעסערן זיין מיטגלידער-צאָ? מיט ארבעטע-ר, שילער א. א., מיט דער הילף פון א ריי שוישפּילער פונעם בוקארעשטער וידישן מלובהטעאטער, וועלכע האָבן מיט איבערגעגעבנהייט און ליבשאפט איינשטודירט מיטן דראמקריין פארשידענע סצענעטקעס, איינאסטערס, דעריגרויכט לרוב דעם געווונטשענעם ציל: צו הייבן דעם קולטור-ניוואָ פון די יידיש-רעדנדיקע מאסן.
נישט פון?אנג האָט דער ,איקוף"-דראטקרייז אויפגעפירט אין קולטוריזא? ,בארוך בערעא" די סצענעטקע, מיין חבר. מיין פּרײינןטײ פון דוד רובין. די סצענעטקע איז אקסירט אויף דער טעמע פון דעמאסקירן די ציוניסטישע פּראָפּאגאנדע,
פאר דער אויפורונג, האָט חבר י. דובאָווים מיטגליד פונעם צ. ק. ,איקוף" געהאלטן א פאָרטראג א. ד. ט., די פּראַגרעסיווע לימעראטור אין קאםף פאר שלוס". דער. רעדנער האָט אין זיין אויפפירלעכן פאָרטראג אילוסטרירט מיט רייכע דאטן דעם. קאמף. פון די אַרנטלעכע הונדערטער מיליאָנען מענטשן פון דער גאָרער וועלט, אָן יאונטערשיד פון ראסע, פּאָליטישע און רעליגיעזע איבערצייגונגען,. קעגן בלוט-דורשטיקן אימפּעריאליזם, פאר פארטיידיקן דעם שלום, פאר פארטיידיקן די צוקונפט פון. דורות, די פריינטשאפט פון פעלקער. אין שפּיץ פו דעם דאָזיקן נאבלען קאמף שטייט דער רומפולער פאוועטן-פארבאנד. און דער גרויסער לערער א פירער פון דער ארבעטנדיקער מענטשהייט
- װ. סטאלין.
ח'דובאָװוים האָט ציטירט פון א ריי ווערק פון די סאָוועטישע שרייבער, איליא ערענבורג, קאָרנייטשיוק, טיכאָנאָו, א. א. ער האָט גערעהט וועגן זייערע באגייסטערטע אויפרופן צום קאמף פאר שלום. דער רעדנער האָט זיך אויף אן אויספירלעכן אופן אויך אָפּגעשטעלט אויף דעם קאמף פאר שִׁלום װאָס עס פירן די ארבעטנדיקע מענטשן און אינטעליגענץ פון די קאפּיטאליסטישע לענדער. דאָס שִׁפּיגלט זיך
אפ אין די פון| די פראָנרע. סיווע שרייבער, אקטיווע= באטייליקער אינעם דאָזיקן קאמף. ער ציטירט פון
די ווערק פון האָווארר פאסט, דאָרע טייטלבוים, אין וועלכע עס ווערן דעמאסקירט די פארברעכערישע צילן פון אלע שונאים פוועם שלום, וועלכע פּרווון זיך פארדעקן מיט דעם פייגנבלאט. פין רעליגיע, נאציאָנאליזם, ,בא" שוצן די קולטור", ,די ציוויליזאציע".
ער ציטירט באנייסטערטע שורות פון פּאב?א נערודא, דזשאָרדזש אמאדא, פּאו? עלואר און נאזים היקמעט, ווי אויך פון דעם קאָרייעשן דיכטער טיו-סאָן-וואָן, פוז כינעזישן דיכטער איי-צון א. א.
חבר דובאָוויס האָט געענדיקט זיין פאָרטראג מוט די ווערטער פונעם געניאלן פירער י. וו. סטאלין, אז די זאך פון שלום וועט איינגעהיט ווערן אויב די פעלקער וועלן נעמען די זאך פון שלום אין זייערע אייגענע הענט.
נאָכדעם איז אויפגעפירט געוואָרן די סצענעטקע פון ח' רובין,
אין ,מיין חבר, מיין פריינט" פּרוווט חבר רובין אונדז ווייזן א לעבעדיק בילד וויאזוי די יידישע בורזשואזיע רעדט צו די נאיווע אָרנטלעכע יירישע ארבעט-ימענטשן צו פארלאָון זייער ארבעטיפּלאץ, זייער גליקלעך לעבן, צו
פֿאָרן אין קאפֿיטאליסטישן ישׂראל, זיך וואלגערן וי די אנדערע עולים אין געצעלטן, ארי בעטלאז,
די אקצוע פון דער סצענעטקע איז אויפגעבויט אויף דער פאָלגנדיקער אידעע: א יידישער קאפּיטאליסט א געוועזענער ,פּרעזירענט", הער האָלצמאן, וויל ארויסשיקן" א וויכטיק פּעקל מיט ווערטיזאכן. ער באגעגנט זיך וועגן דעם דאָזיקן צוועק מיט א געוועזענעם ספּעקולאנט, יאָסופּאָװויטש, וועלכער האָט א ,וווֹנדערבארע קאמבינאציט" און זיי בלייבן ביי די ,,טאריפן" וז דער ,גנוטער אל?טער צייט'...
פארן דאָזיקן צוועק ווי? יאָסיפּאָװויטש--אלט א יאר זעכציק, אָבער א דאנק די ,זיבן גוטע יאָר" פון עקספּלאָאטאציע ואס האָבן אויף אויביק זיך געענדיקט, זעט ער אויס גאנין יונג--- אויסנוצן די ארבעטערן פאני, וועלכע ער האט צוגערעדט אריינצוגעבן ,דוי פּאפּירן". זיין געמיינער שפּיל ווערט אָבער דעמאסקירט דורך פאניס חברטע, פרידא, דעם ארבעטער מישו, דעם יוגנטלעכן ארבעטער מארקו און דורך פאניס טאָכטער רוט,
דֶער חבר רופין,-- ס'איז דאָך ביי אים דער ערשטער פּרווו אינעם דאָזיקן זשאנער--- האָט געהאט צו באזיגן די געוויינטלעכע שוועריקייטן ביי די איינאקטער וי אויסצוהיטן זיך פון סכעמאטיזם, אסך רייד און ווייניק אקציע, און ער האָט זיי אין א געוויסער מאָס באזיג בי א צווייטן פּרווו זענען מיר זיכער אז פארטיפנדיק נאך מערער די פּראָבלעמען קען ער אונדז געבן נאָך געלונגענערע זאכן אינעם דאָזיקן זשאנער.
די מיטגלידער פונעם ,איקוף"-דראמקרייז און די רעזשי האָבן זיך אָנגעשטרענגט אונטערצושטרייכן פארשידענע וויכטיקע מאמענטן אינעם דאָזיקן ספֿעקטאקל,
רוט שנעקער האָט זיך נישט געווען באדארפט באנוצן מיט איבערגעטריבענע זשעסטן אויף ארויסצוווייזן די בהדרגהדיקע אוֹיפּסלעוונג פּון רער פּשוטער פאוי.
ח'משה באלאן האָט געשטאלטיקט מיט טאלענט דעם ספּעקולאנט יאָסיפּאָװויטש. דער דאָזיקער פּערסאָנאזש האָט ארויסגערופן ביים צושויער עולם, אי געלעכטער, אי שנאה; אין דער ראָ? פון פרידא, האָט בעאטריס שטיינמעץ פאראינערלעכט די באוווסטזיניקע, נישט וואקלדיקע ארבעטערן, א מוטיקע צו דעמאסקירן דעם ציוניסטישן נאציאָנאליסט װאָס פּרעדיקט ,,יידישע אייניקייט" בכדי צו קענען בעסער עקספּלאאטירן די אָפּגענארטע. אין דער ראָל פון האָלצמאן, האָט איזי וויינער געשטאלטיקט דעם קאפיטאליסטישן אכזר ביי וועלכן ,די ארבעטער און בעאמטע האָבן געהאט א קדחת".
מייער הערמאן אלס מישו, טיטי באלאן אלס טארקו וװואָלטן באדארפט זיין לעבעדיקער אויף דער בִּינע. עס דארף אונטערגעשטראָכן ווערן אז די יונגע שילערן פון דער בוקארעשטער יירישער פּעדאגאָגישער מלוכה-שול, סאשא רינדנער האט אין דער דאָל פון רוט, פאניס טעכטערל, ארויסגעוויזן שפּרוד?דיסן טאלענט.
מען דארף באזונדערס ארויסהייבן די אוטדערמידלעכע טעאטער-דערציערישע ארבעט מצר די רעזשיסערן ביי די פריעריקע איינאקטערס, און באזונדערס דעם רעזשיסער מ. סעקלער וועמען עס איז צו פאראנקען דער שטייגנדיקער טעאטער-ניוואָ פונעם ,,איקוף"-דראמקדייז, װאָס מען האָט געקאַנט באמערקן ביים אויפפירן חבר רובינפ סצענעטקע.
דער פולגעפּאקטער זאל, אסך שילער און שילערנס פון דער יידישער מלוכה-שול, האָבן ווא" רעם אויפגענומען די דאָזיקע אויפירונג און מיט באגייסטערונג אפּלאָדירט ווען די ארבעטערן פאני האָט מיט דער הילף פון איר חברטע, חכרים און איר טעכטער? רוט, זיך אנטשלאָסן ניוט צו פארלאזן אונדזער היימלאנד די ר. פ. ר.
ב. שרייבער
קאראדזשיאלע-פײערונג ביי דער יידישער פּעדאגאָגישער מלוכה-שול פון בוקארעשט
זונטיק, דעם 10יטן פעברואר, איז פאָרגעקומען א פייערונג לכבוד דעם 100יטן געבוירןטאָג פונעם גרויסן רומענישן שרייבער י.?. קאה ראדזשיאלע. עס זענען אָנוועזנד געווען לערער, עלטערן און שילער. די מאניפעסטאציע האָט געעפנט דער דירעקטאָר חבר מארטשעל צוקמאן, דערנאָך האָט גערעדט די חברטע פּראָז פּעסאָרין נעגרעא וועלכע האָט געשילדערט דאָס לעבן פוז קאראדזשיאלען און האָט געמאכט א קוֹרצן איבערבליק איבער זיינע ווערק.
נאָכן פאָרטראג, האָט די שילערן ראָזיקא
יאנקו פונעם 10-טן קל?אס געלייענט די סקיצע {באקאלאורעאט", דאָרע? מאָסקאָוויטש פונעם 9-טן קלאס האָט געלייענט די סקיצע ,די גרינע רומענער", גאָלדשטיין דוצו פונעם 10יטן קלאס און איליעסקו איזו פונעם 8יטן קלאס האָבן געשפּילְט דעם דיאלאג ,די גרינע רומענער און די בלויע יידן! א פאראפראזירונג פון וו. סאוִוין. דער קינסטלערישער פּראָגראם האָט זיך געענדיקט מיטן אויִפפירן דעם אייִנאקטער ,דער הער לעאָנידא קענן איבער. דער רעאקציע" פון י.?. קאראדזשיאלע.
איקורבלעטער"=
גר. 110
פון א גוטער פּלאניפיצירונג זענען אויר גוט די רעזולטאטן
-- צען זענען מיר געווען ביים אָנהױיב--דערציילט דער מייסטער נחמן גוטמאן, שעף פון דער סעקציע פאר מאסן-קאָנסום-ארטיקלען אין דער גיסעריי ,921 דעצעמבער" פון רא" דעוויץ,
צווישן יענע צען ארבעטער און בעלי-מלאכות איז אויך געווען דער מייפטער פון דער גיסעריי אולסאמער וואלערין.
--ווען מיר האָבן נאָר װאָס אָנגעהויבן צו ארבעטן איניינעם זאָגט-חבר וואלעריו--האָט יעדער געארבעט ווו מען האָט באדארפט: באלד זענען מיר געווען בלעכערס, באלד טיש
לערם און צומאָל פּשוטע טרעגערם. היינט ארבעט יעדער ביי זיין פאך.
-- דעמלט איז געווען א גרויסע ווארשטאט און חיינט איז עס א נישקשהדיקע פאבריק -- קאָמפּלעקטירט אים דער חבר גוטמאן און
זי קוקן זיך ביידע אין די אויגן. אין זייער קוק קען מע לייענען גלייכצייטיק שטאָלצקייט, באשיידנקייט און פארטרויען.
דער חבר אולטאמער וואלעריו פירט אָן מיט א גרופּע פון אכט מענטשן װאָס קוואליפיצירן זיך-- לויטן סאָוועטישן מעטאָד-- אין פּראָדוקציעיפּראָצעס. וויסנדיק אז פון זייער גרופּע איז אָפּהענגיק די ארבעט פון א גאנצער סעקציע, פורן זיי אויס מיט פּינקטלעכקייט זייער פּלאן און שטייגן אים אפילו איבער מיט 0 פּראָצענט. אזוי ארום ווערט אויך גרעסער זייער געהאלט.
אחוץ ארטיקלען פון מאסן-קאָנסום, ווערן אויך געארבעט אין דער גיסעריי פארשירענע טעכנישע באשטאנדטיילן פאר גרויסע קאָנסטרוקציעס וי למשל: ראקאָרד-דרייעקן פאר אונטערערדישן קאב? צום קאנא? דוניישווארצער-ים, רעדער פאר עלעקטרישע לאָקאָמאָטיוון, לאסט-וועגעלעך פאר די גרויסע שאנטיערן און אנדערע. אין דער גיסעריי ווערן אויך געארבעט פּאנצער-אקצעסאון וװאָס פלעגן פריער אימפּאָרטירט ווערן פון אויסלאנד. אוך צום ערשטן מאָל, זענען אין דער גיסעריי אויסגעארבעט געװאָרן אויוונס לויטן פאָוועטישן מעטאָד, און די דאָזיקע רעאליזירונג איז אויך אויסגעצייכנט געװאָרן פונעם מיניסטעריום פאר לייכטער אינדוסטריע. כדי דער סיסטעם זאָ? פארשפּרייט ווערן אין אלע פאבריקן.
א דאנק דעם גוטן קאָנטראָ? מצד דער דירעקציע איבערן אויספירן דעם פּלאן, ווערן דערגרויכט וואָס אמאָ? בעסערע רעזולטאטן.
-- ראָס יאר אי אונדזער ארבעטיפּלאן פארגרעסערט מיט 200 פּראָצענט ביי ארטיקלען פוז מאסן-קאָנסום ווי דער פאריעריקער, ניט אונדז איבער דער חבר שטורם איזידאָר, פאראנטװואָרטלעכער מיט דער פּלאניפיצירונג.
-= דאָס וויכטיקסטע איז פאר אונרז, נאָכצופאָלגן די ארבעט לויטן פּלאן. כדי בעסער צו אָרגאניזירן די ארבעט צעטיילן. מיר דעם פּלאן אויף חדשיט, אויף טעג, פאר יעדער סעקד ציע און פאר יעדער גרופּע, אזוי אז מיר זאָלן אין יעדער שעח וויסן וויפל רוי-מאטעריאל ס'איז אריינגעגאנגען אין דער ארבעט און וויפ? פארטיקע סחורה ס'איז פּראָדוצירט געוואָרן, למשל?: לוט דעם מעטאָד האָכן מיר זיך חשבון געגעבן דעם 18יטן יאנואר אז דער פּלאן ביי די סחורות פון שווארצער בלעך און די הייץדאויוונס, איז אויסגעפולט געוװאָרן פארן חודש יאנואר, און דער פּלאן פאר מענאזשיארטיקלען איז ארונטערגעבליבן; האָבן מיר אין די טעג ביז צום סוף חודש זיך אָפּגעגעבן מער מיט דעם ארונטערגעבליבענעם פּלאן כרי
אזוי ארום דעם ערשטן פעברואר זאָל דער גלאָבאלער פּלאן זיין אויסגעפולט און איבערגעשטיגן.
--= כדי איינצואָרדנען בעסער דעם פּראָדוקציעיפּראָצעס, ווערט ביי אונדז געארבעט אין אקאָרר. יעדער ארבעטער, ווען ער באקומט זיין נאָרמע, באקומט ער אויך א צעט? אין וועלכן ס'איז אָנגעצייכנט וויפל? צייט ס'איז באשטימט געװאָרן פאר דער ארבעט און ווים? ער באקומט פאר איר, אזוי ארום ווייסט דער
ארבעטער יעדן טאָג וויאזוי ער שטייט מיט זיין פּערזענלעכן ארבעטיפּל?אן. נאָכפאָלגנדיק יעדע סעקציע באזונדער און די סעקציעס
צווישן זיך, איז אונדז געלונגען צוֹ איבערשטייגן פארן יאר 1991 דעם גלאָבאלן ארבעטפּלאן מיט 84 פּראָצענט. אין דער דאָזיקער ארבעט פון אָרגאניזירן און קאָנטראָ?, איז אע פאר א גרויסער הילף די פּארטייאָרגאניזאציע און דער סינדיקאט וועלכע אנטרענירן: ארבעטער אין סאָציאליסטישע פארמעסטן און פירן אֶן מיט דער פּאָליטיש-קולטורעלער ארבעט, -- אין מיין קאָלעקטיוו האָב איך די הילף פון די חברים, און איבערהויפּט פונעם חבר אנדרעעסקו אַנופריי. צום סוף פון יעדן טרימעסטער, ווערן איבערגעארבעט די אָפּפאלן װאָס האָבן זיך אָנגעזאמלט אין לויף פון דריי חדשים.
דער חבר פּינקו איז דער דירעקטאָר פון דער אונטערנעמונג. אלע ארבעטער קענען אים אלס א גוטן הבר צו וועלכן זיי האָבן צוטרוי און קומען צו אים זיך ראָטן סיי און פּיאָדוקציעדענינים. סיי אין פּערזענלעכע אָנגעלעגנחייטן. י
יעדן אינדערפרי הויבט ער אָן זיין ארבעטסטאָג מיטן באזוכן די סעקציעס און גיבן די נויטיקע. אָנװוי'זונגען דאָרט ווו מען באדארף, דורכנייענדיק אלע סעקציעס, העלפט ער אויך קאָאָרדאָניהן די ארבעט צווישן די פארשידענע סעקציעס און קען באקומען אן אלגעמיינעם איבערבליק וועגן דעם נאנג פון דער ארבעט. דעװנאָך. קאָנטראָלירט. ער די ארבעט פון די ביוהאָס און אינטערעסירט זיך ביים פאראנטװואָרטלעכן מיט דער פּלאניפיצירונג און מיט דער פּראָדוקציע, וויאזוי ס'שטייט מיט דעס אלגעמיינעם אויספירן דעם פּלאן. ער פארגעסט אויך נישט זיך צו אינטערעסירן מיט דעף קוואליפוציהונג-שו?. װואָס פונקציאָנירט אין דער פאבהיק, ווו ס'קוואליפיצירן זיך 16 יונגע ארבעטער וואָס וועלן. אין חודש פעברואר פאר" ענדיקן די שׁוּל.. דער חבר. קאץ פּינקו פירט אויך זיין אהבעט,. אלס דעפּֿוטאט אין פֿאָלקסיראט פון ראדעוויץ.. א. דאנק זיין איניציאטיוו, האָבן די ארבעטער פון דער פא? בריק געהאָל?פן אין דער שניט-צייט פא" רעכטן פאר די ארבעטנדיקע פּויערים פארשידע" גע מכשירים און צוויי באַטאָועס אויף צו דרעשן דעם ווייץ פֿארן פֿאָלקסיראט,
זויענדיס נאָר א קורצע צייט איניינעם מיט די חברוִם פון דער גיסעריי. פון ראדעווין .21-טער. דעצעמבער", און זעענהיק די איבערגעגעבנקייט פונעם אַרבעטער"קאָלעקטיוו וו אויך. פון. דו חברים, קען מען זיך חשבון געבן אז הי חברים באמיען זיך אויס? צופיורן זויערע-התחייבותן און אזוי. ארום בייצוטראָגן צום. אלגעמייגעם פינףהיאָר-פּלאן פון אונדזער רומענישער פאָלקס-רעפּובליוק און זיי היטן. אָפּ מיט שטאָלץ דעם נאָמען פון זייער פאבריק ,21-טער דעצעמבער"--- דער טאָג פונעם גרויסן סטאלין,
/. בערקאָװיטש
:יי:: מללעמפייסיפעשמיענמריעמפאמעפמעיייעממעמעאעאפמעעיע עי ענייר יעיייענגע:יי
קו?טור-מאניפעסטאציעס אין דאָראָהוי
דער אָרטיקער יידישער דעמאָקראטישער קאָ מיטעט צוזאמען מיטן ,איקוף", האָבן אָרגאז ניזירט א קולטור-קינסטלערישע מאניפעסטאציע לכבוד דעם 00גייאָרקן געבוירן-טאָג פון דעם גרויסן רומענישן רעאליסטישן שרייבער--ו.?. קאראדזשיאלע,
דר.?. מארקאוויטש האָט געהאלטן אן אויספירלעכן פארטראג וועגן דעם לעבן און שאפן פון י.?. קאראדזשיאלע.
דער ,איקוף"יאנסאמב? האָט אויסגעפירט דעם קינסטלערישן פּראָגראם. ס'איז פאָרגעלייענט געװאָרן דער דיאלאָג ,,די גרינע רומענער און די בלויע יידן" פון וו. סאווין וועלכער האָט שטארק אויסגענעמען. עס זענען געזונגען געװאָרן פאלקט-לידער.
די גרויסע צא? אָנוועזנדע, האָבן אויפגענומען די דאָזיקע מאניפעסטאציע.
*
ווארעם
אין צוזאמענהאנג מיט דער פייערונג פון קאראדזשיאלען, האָבן אויך די לערעה וועלכע גיבן איבער דעם יידישן לימוד אין די מלוכה
שולן אָפּגֶעהאלטן פאר די שילער א פארטראג וועגן דעם לעבן און שאפן פון י.?. קארא" דזשיאלע. א
דער ראיאָנאלער קאָמיטעט פון קאמף פאר שלום, האָט אָרגאניזירט א פאָלקסיפֿארזאטלונג אין קולטור-הויז פונעם יידישן דעמאקראטישן קאָמיטעט. דער גלח געאָרגע וועלקו האָט גערעדט. א. ה. ט. ,מיױ דארפן פארברידער פארשטארקן דעם קאמף פאר שלום און וווי?שטאנד".
דעך קינסטלערישער פּראָגאם איז אויסגעפיהט געװאָרן פונעם ,איקוף"יאנסאמב? דורך: סאלא-געזאנג, פאָרלעזונגען און דעקלאמאציעס.
*+
דער פּראָדוקציעדקאָפּעראטיוו ,6 מארטיט" פוז קאָוולערם, באָדנערס אוֹן רעדער-מאכער, האָט די טעג געעפנט דריי נייע פּראָדוקציעדאָפּמיילונגען: שלאָסעריי, סטאָלעריי און פארבעריי,
קאָרעספּ. ה. רייכער'