ר. 170

;איקוף-בלעטער"

צום פוורטן יאָרצייט פון אי סי פּושקין

דעם 11יטן פעברואר 19952, האָט אָפּגעמערקט דאָס סאָוועטישע פאָלק, צוזאמען מיט דער גאנ­צער פּראָגרעסיווער מענטשהייט-- 115 יאר זייט דעם טויט פונעם נרעסטן רוסישן שָׁרֵיּי בער א. ס. פּושקין.

פּושקין איז געווען איינער פון די גרינדער פּון דער פאָרגעשריטענער רוסישער נאצי­אָנאלער קולטור. ער איו געוועןו דער אֲנהויבֿ פּון אלע אָנהױיבן". האָט געזאָגט וועגן אים דער גרויסער שרייבער מאקסים נאָרקי.

.פושסין געהער בו די אייביס-לעבעריקע און באוועגגריקע דערשיינונגען, װאָס שטעלן ויך צישט אָפּ אויף דעם פּונקט וו סיהאָט וי גע טראָפן דער טויט, גנאר זעצן בֿאָר וײיער אט" וויקלונג אין דעם באווסטויין פון דער געזעל­שאפט",--- האט געשריבן ביעלינסקי. יעד עפּאַכע גיט וועגן זיי די אָפּשאַצונג, און וי ריכטיק זי זאָל זיי נישט פארשטיין, לאָזט זי דאָך איבער פאר דער קומענדיקער עפּאָכע צו זאָגן עפּעס נייעס און מער ריכטיקס.

אויפן פאָן פונעם געראנג? צווישן אלטע און נייע לעבנס-פאָרמען, צווישן דער סאמע גרענעץ פוז דעם 18יטן און 19יטן יאָרהונדערט, האָט אויפגעלויכטן די מאנומענטאלע פיגור פון דעם גרינדער פון דער נייער רוסישע ליטעראטור, דער שעפער פון דער רוסישער שפּראך, וועטען !. וו. פטאלין האט פארצייכנט אין דער ריי פון די גרעסטע טוער פון דער רוסישער נאציע.

אלעטסאַעדער סערגייעוויטש פֿושקין, איז גע­בוירן געוואָרן דעם 26יטן מאי, 1799 אין מאָסקווע. זיינע עלטערןז האָבן געהערט צו די העכסטע. קרייזן פונעם מאָסקווער אדקלטום. זיין פאטער, סערגיי?וואָוויטש, האָט זיך אינ­טערעסירט מיט ליטעראטור, זיין פעטער ווא מולו לוואָוויטש, איז געווען א באוווסטער פּאָ­עט. שוין אין די קינדערדיאָרן, האָט דער יונ­גער אלעקסאנדער זיך באקענט מיט דער רו­סישער פּאֶעזיע פון לאָמאָנאָסאָוון ביז זשוקאָווֹ­סקין, מיט מאָלוערס און באָמארשעס קאָמע­דיעס, מיט די ווערק פון וװאָלטערן און אנ­דערע פארשטייער פון דער אויפקלערונג פונעם 8טן יאָרהונדערט.

אי זיינע ערשטע ווערק האָט זיך נאָך אִפּי געשפּיגלט די וזירקונג פון דער ליטערארישער ורושה פון דער רוסישער און מערב-דאייראָפּע­זשער פּאָעזיע פונעם 18יטן יאָרהונדעט, די פּאֶעזיץ ואס איז געווען אָפּגעריסן פונעם לעבן, א טרוקענע שפּראך אֶן א לעבעדיקן ריטם. פּושקין האָט אָבער שוין אין זיינע ערשטע ווערק געשטרעבט צו ,גיין מיט זיין וועג" צו דער­גוייכן א ל?יטערארישע שפּראך, און צו שאפן

לויענענדיק די שרעקלעכע בריוו וואָס קוי מען אַן פון ישרא?, ווונדערן מיר זיך וי ניך מענטשן זענען קלוג געוואָרן, וי נאָך עט­לעכע טעג אָטעמען ציון-לופט, האָט מען שוין שכל? באקומען און מען האָט שוין אָפענע אויגן צו זען די אמתן פאר וועלכע מען איז פריער בלינד געווען,--- אפילו ווען מען האָט זיי, די אמתן, געוויזן פאר די אויגן. דאָס איז, אפּנים, ווייל יעדער ייד איז א ,חכם". דאָס הייסט ער האלט זיך פאר א חכם און זאָגט צו זיך אליין: ,,װאָס וילן זיי מיר דערציילן מעשיותה! דאָס איז אוודאי געשען מיט אנדערע, מיט נא­ראָנים אָבער איך, איך באדארף נישט יענעמס עטות..."

און אָט דער ,חכם" וואָס האָט דאָ אין עט­לעכע יאָר פאָלקס-דעמאָקראטיע שוין פארגעסן אלץ װאָס ער האָט געליטן אין ,די אמאָליקע צייטן". וי נאָר ער פאלט אריין ,דאָרט" און שלאָנט זיך אָן און טאפּט ממשות'דיק אָן דעם אמאל" אין זיין גאנצער ,פּראכט", טוט זיך מיט אמאָ? פון אים אָפּ די ,חכמה". ווערט ער א מּשׁוטער מענטש, הייבט זיך אָן שלאגן ,על חטא", שרייענדיק: ,,איך ווי? אהיים!/

דאָס נעשעט מיט א יידן א פּשׁוֹטן חכם. אָבער װאָס געשעט מיט א ,,חכם שבחכמים", מיט א דיכטער--- הייסט עס? אויב א פּשוטן חכם איז צומאָל גענוג 24 שעה צו ווערן אויס חכם, דארף א חכם שבחכמים האָבן 28 יאָר ם'זאָלן. זיך אים עמענען די אויגן. אויב א פּשוטער חכם געפינט תיכף דעם וועג און שרייט ,איך ווי?.אהיים",, שרייט דער ,,חכם שבחכמים" געוואלד, ס'איז שלעכט!-- נאָך 5 יאָר,--- און זאָגט מיט א זמירות-ניגון: .ס'װואָלט געקאַנט אי בעסער זיין אי שׁענער זיין!" נאָר ויאווי ס'וװואָלט געקאָנט בעסער זיין און װער ס'קאָן ברענגען דערצו, דאָס זאָגט ער נישט.

אקענן װאָס איז דאָס געקומען צו רייך? { אקעגן א באקאנטן דיכטער, א ציוניסטישן דיכטער, װאָס וווינט שוין אסך יאָרן אין ,צוֹ­געזאָגטן לאנד", ו. פּאפּיערניקאָוו.

י. פּאפּיערניקאָוו האָט. אָפּגעמערקט 28 יאר פון זיין ליטערארישן שאפן. מיט דער געלע­

קאָנקרעטע געשטאקטן. נאך דער מלחמה פונעם יאר 1812 און נאָך די מארשן פון דער רוסישער ארמיי קיין אויסלאנד, וועלכע די גאנצע וועלט האָט גע רעכנט אלם באפוייער פֿון מערב-יאייראָפּע, איז דאָך רוסלאנד ווייטער פארבליבן אן אָפּגעשטא-ה נען לאנד אין באדינגונגען פון אבסאָלוטיסי טישן קנעכטשאפטירעזשום. און פּאָליצייישער ווילקיר. אָבער ס'האָט זיך געהערט אלץ שטאר­קער די שטימע פון אומצופרידנקייט. באזונ­דערם איז געווען אויפגערודערט דאָס פֿויערטום וואָס האָט געווארט, נאָך דער מלחמה מיט נא-ז פּאָלעאָנען, אויף דער באפרייונג פון לייב­אייגנטום. אויפן דאָן און אין אנדערע ערטער האָבן אויפגעפלאקערט פּויערישע אויפשטאנדן. פון 1816 הויבן זיך אָן צו גרינדן געהיימע פֿאָליטישע געזעלשאפטן וועלכע האָבן געהאַט דעם צי? צו פארשפּרייטן ,,פרייע געדאנקען" און צו פיר} דעם קאמף קעגן אלעקסאנדער דעם פֿיטן, וואָס האָט געפירט אן אלץ שטאר­קערע רעאקציאנערע אינערלעכע און אויסער­לעכע פּאָליטיק. דער יונגער פּושקין איז דער אויסדרוק פון די פרייהייט-ליבנדיקע ליבעראלן,--- וי מ'האָט רעמלט געזאָגט,--- פון דער פאָרגעשריטענער פּאטריאָטיש געשטומטער יוגנט, באזונדערס אין דער ערשטער עפּאָכע פון זיין שאפן ווען ער איז געווען נאענט צו די דעקאבריסטישע קרייזן. צום סוף פון 1821, האָט פּושקין אָנגעשריבן זוין בארימטע אֶדע ,די פרייהייט" אין וועלכער ס'ווערט אויסגערופן אז דער ווילן פונעם פאָלק איז דער יסוד פון דער. מלוכה. און ד' אב­סאָלוטיסטישע זעלבסט-הערשער שטעמפּלט ער מיט די דאָזיקע ווערטער: דו אליין הערשער, רוצח, איך האס דיך און דיין טראָן; דיין אומקום, דעם טויט פון די קינדער מיט בייוער פֿרייד איך זע, פעלקער לייפעען אויף דיין שמערן דעס שוטעמפּל פּון קללה או צאָרן." און משך פון די יאָרן 1817---1820, שרייבט אֶן פּושקין א ריי לידער ווי; ,דאָס דאָרף", די אָדע פאר דער פרייהייט", ,,אורא, איך פלי קיין רוס?אנר" א. אנד. די רעגירונג האָט אָנגעהויבן א געיעג אויף אים, און אין יאָר 1820 איז פּושקין פאר­שיקט געװואָרן אין די דרומדיקע געגנטן פון רוס­לאנד. אין יאר 1891 שאפט ער דעם אנטי­קלעריקאלן פּאֶעם ,די גאווריליאדע" אין וועלכן ס'ווערט אויסגעדריקט דעם דיכטערס פּראָטעסט

קעגן דער רעליגיעזער צביועת און קעגן דעם מיסטיציזם פון די הערשנדיקע קרייזן. דאָס גאנצע לעבן פֿושקינס איז דורכגעדרונגען

טיט הייסער שנאה צום אבסאָלוטיזם, און צו די. קרייזן פון דער הויף-קאמארילע און דער הויכער אריפטאקראטיע, וועלכע האָבן אָרגאה ניזירט א קאָמפּלאָט קעגן אים-- װואָס ס'האָט דערפיהט צו'א דוע? און צום סוף פון זיין לעבן.' די דאָזיקע אריסטאָקראטיע װאָס איז געה שמיסן געוואָרן פוּן פּושקינען מיט די שורות;

.צוװישן טרוקפגע. גרּלַנַיִם,

צווישן גלטוצגריקע גאראֲנים,

צוװישן כיטריקעס, פחדנים,

שטארץ בעבּאַלעוועטע קיגערער,

יאון לאנגוייליקע גולנים

און טעספע גִיוּוֶע ריכטער.

צווישן קגעכטיש-קלייגע לייט,

צווישון ויסטו פוסט-און פאטס

פּון געשפּרעכן אָן געראנקען,

און געחמויועכץ וי נאָך הייעט,

באָדן מיר ויך ליבער פרייגט."), יעווגעבי אָגעגיץ?--- יידיש: ה. קליימאן).

פּושקין איז פילארטיק אין דער דיכטונג פון דער לירישער מיניאטור, ביז דער גרויסער עפּישער פּאָעמע וי ,רוסלאן און לודמילא" א. אנד., אָבער אויך אזוי גרויס אין דער פּראָ­זע. די געשילדערטע געשטאקטן זענען ארויס­גענומען פון דער ברויזנדיקער ווירקלעכקייט, דער צילגעווענדטער, מייסטערהאפטער שפֹּא" נענדיקער. סיוזשעט--- דאָס זענען די פּרעכ­טיקע אייגנשאפטן פון פּושקינס פראזע. פון אים ציען זיך פעדים צו דער גאנצער רעאלים­טישער שו? פון דער רוסישער פּראָזע, צו גאָגאָלן, צו טאָלסטויען, צו סאלטיקאָוו-שטשער­רין, ביז צום שאפער פונעם סאָציאליסטישן רעאליזם, מאקסים נאָרקי.

א א א*

פּושקין איז א גרויסער נאציאָנאלער דיכטער, ער האָט טיף פארשטאנען די אלוועלטלעכע, געשיכטלעכע ראָ? פון רוסל?אנד, וואָס האָט צוויי מאָל? געראטעוועט אייראָפּע. ,פאר רוס­לאנד איז באשטימט א הויכע מיסיע--- האָט געשריבן דער דיכטער--- אירע אומגעהייערע ברייטקייטן האָבן פארשלינגען די קרעפטן פון די מאָנגאָלן און האָבן אָפּגעשטעלט זייער אינ­וואזיע אויפן סאמע עק פון אייראָפּע." די גרויסע מיסיע פון זיין היימלאנד האָט פּושקין געזען אין דעם צעשמעטערן נאפּאַלעאָנען, ואס האט געהאלטן אונטער זיין יאָך כמעט גאנץ מערב-אייראָפּע.

דער חשבוןיהנפ ש פון א ציוניסטישן דיכטער

גנחייט, האָבן זיינע חסידים אין ,ניי-וועלט", א מפ"מישע צייטונג וואָס געהערט צו אייג פון די ניין מפּ"ם-פליגעלעך, נישט געקארגט קיין שבחים פארן ערשטן יידישן דיכטער אין לאנד.

און פֿאפּיערניקאָוו פון זיין זייט, האָט גע­רעכנט אז ס'איז כדאי נאָך א פערט? יאָרי הונדערט צו מאכן אויך א פּאָליטישן סך-הכל. און וויאזוי מפ"ם איז היינט נישט ביי דער מאכט, האָט ער גערעכנט אז פ'וואָלט גלייך געווען אין זיין ליד ,צו מיין פאטערלאנד" זיך טשעפּען אביס? צום ,נישט געזונטן קאָפּ" ואס ס'טראָגט אויף זיך--- לויט זיין מיי­נונג--- דער געזונטער שטאם" װאָס ניט איצט ,גאליק ביטערע פרוכטן".

און אט ואס עס זאָגט אין זיין ליד פּא­פּיערניקאָוו: מיין פּאָטערלאנד אי ראָרט וו מענטשו איז פריי, גאָר כיװײַס נישט וו דאָס לאער דאָס פרייע לִיגט.

מילא לאָמיר אָנעמען אז א מפּ"ם-דיכטער, נאך 28 יאר-דיכטונג, וואָס הונדערטער מיליאנען מענטשן ווייסן: .דאָס לאנֹד דאָס פרייע וו ספ ליגטײ

און נאָכדעם װואָס ער לאָזט אונדז הערן ואס ער ווייסט נישט, לאָמיר אים אויסהערן װאָס ער ווייסט יאָ: איך װײיס נאָר, או איך װער אין לאנד אין מיין, פּוו אומרעכט און פון אומיושר דערשסיקט. אז נישוט אזא האָט זיך מיין פּאָטערלאער געחלוחם מיר--- װי כיוע עס אויף דער װאָר, א װאָר װאָס גישט פֿאר איר געבלוטיקט האָט אוו מקריב זיך געווען, דער פוענסטער דור.

נישט דאָס האָט ער געחלומט ווען ער האָט אמאָל געזינגען: ואָל עס וײַן, װו סיזאָל ויין אין דער וועלט,

מיין פּאָטערלאנד איז יונג,

ווייסט נאָך נישט דאָס.

אין א כאטקע פון שטרוי און פֿון ליים; ואָל עס זיין, װו ס'ואָל יין אין דער װעלט, נאָר אן אייגענעע האועמע. חֵיים.

געוויס וווינט נישט פּאפּיערניקאָוו אין קיין לייוונט צעלקט און נישט אין קיין. כאטקע פון שטרוי און. פון לייִם, ווו ס'וואָלטן זיך גע­שעצט גליקלעך צו וווינען, די אומגליקלעכע טויזנטער. ,עולים" װאָס ס!בראָט זיי די זון, ס'וואשט זיי דער רעגן, און ס'עסט זיי דער שמוץ. דאָך, פילט ער נישט קיין אייגענע, קיין ווארעמע היים, וויאזוי קען זי זיין א אייגענע, אז דער וואָלסטריט און דער סיטי איז בעל­הִבוִּת, און דער באָס מאקידאניע?ל באשליסט דעם לוין פונעם ארבעטער, און דעם מאָ?צייט פונעם פּשוטן מענטשן? וי קען דאָס זיין א ווארעמע היים, ווען די היים ווארעמט אָן און איר שוים אלע.שלענג,. אלע בלוט-זויגערס,

אלע שפּעקולאנטן?

און ווייטער זאָגט פּאפּיערניקאָוו: נשָר שוין געניט, אויף װײַ טאָו--- איז וײַן פאָטערלעכע האַגט װאָס האָט ,,מיט לענדער גלייך"--- רי אָרעם­וי סטע, די שוואכסטע--- אינעם ששווערן עול געשפאגט. נאָר דאָס? און די ,יונג געניטע האנט" װאָס האט זיך שוין אויסגעלערנט צו בא" נוצן די ,צוגעשיקטע נומי-שטעקענעם" אויף ברידערישע פּלייצעס?: און יונג נאָך יווג-- האָט ויך מיין בֿאָטער­לאנר פון לעצטן בֿיִסל קדושה אויסגעהוילט, געװאָרן וי או אלטער פיַגנבוים. ­פּאַרקריפּלט שוין, צעפרעסן און צעפוילט.: -ס'וואָלט אוודאי געווען געווינטשן אז דער דיכטער.!. פּאפּיערניקאָוו. זאָל געווען פריער דערזען ,דאָס פֿאָטערלאנד" וואָס איז א פֿאָטער­

אין, פּושׁקִינפ שאפונגען ווערן אויך אָפּגע­שפֿיגלט לעבנס-בילדער פון די פארשיירענע רוס?ענדישע פעלקער. דער דיכטער האָט געמאָלן דאָס לעבן פון די ציניינער, די בארג-מענטשן פון קאווקאז, די מנהנים און זיטן פֿון די איינוווינער פון גרוזיע און אנדערע.:

אין דער דערציילונג ,דעם קאפּיטאנס טאָכ­טער", ווערט געוויזן דאָס אָנטיילנעמען פון די אונטער דעם צאריזם אונטערדריקטע פעלה קער, ביי פּוגאטשאָווס אויפשטאנד.

איינע פון פּושקינס גרעסטע אידעען איז געווען די פעלקער-יפריינטשאפט. פּושקין האָט געחלומט וועגן דער צייט ווען די פעלקער ,,וועלן פארגעסן אלע קריגערייען און וועלן זיך פאר" אייניקן אין איין פאמיליע". ער האָט געקוקט! אויף זיך וי אויף. א דיכטער, וועמעס ווערק ס'וועלן געפינען דעם וועג צו אלע פעלקער פון דעם פול-נאציאָנאלן רוסלאנר:

.דער קלאנג וועגן מיר

װעט אדורך דעם רוסלאענר דעם גרויסן,

און רעדן װעט מען ועגן מיר

אויף יעדער שפראך.

דאָס שטאָלצע אײַניסל פֿון די סלאווו,

דער פין און דער נאָך ווילדער טונגוס,

און דער פּרײינט פונעם סטעפּ דער קאלמיק."

פּושקינס פּאָעזיע האָט געוועקט דאָס רוסישע פאלק און עס גערופן צום קאמף פאר זיין באפרייונג; האָט דערוועקט און געמונטערט די פֿרייהייט-אידעען ביי אנדערע פעלקער.

דערפאר זענען די ווערק פון מּושקינען גע­װאָרן דאָס אייגנטום פון מיליאָנען ארבעטנ­דִיקע מענטשן פונעם סאָוועטן-פארבאנד און פֿון אלע לענדער, באפרייטע און נאך נישט באפרייטע פון אונטער דעם קאפּיטאליסטישן יאָך.

פּושקין איז געווען דער, װאָס האָט פאָרויס­געזען דעם אידעאל פונעם פרייעם הארמאנישן

מענטשן, וועלכער. האָט אָנגעהויבן געשטאל­טיקט צו ווערן. נאָך דער סאָציאליסטישער

אקטאָבער-רעוואָלוציע. אין סאָוועטן-פארבאנר און לויטן פּרעכטיקן ביישפּי? פונעם סאוועטישן מענטש, וועט געשטאלטיקט ווערן אין דער גאָ רער וועלט. פּושקינס גרויסער חלום וערט אלש מער און מער פארווירקלעכט.

ז

י. דובאָװיס

לאנד פאר דעם קלאס װאָס האָט זיך צוגעגרייט די אייגענע קנעכט זיי אויסנוצן ווען זי וועט דאָס שוין, איבער פארשידענע סיבות, נישט קענען טון ערגעץ אנרערש. און היינט, חלומט ווייטער פּאפּיערניקאָווּ פון דער ,,פאטערלעכער האנט" װאָס זאָ? אפּנים אראָפּקומען פונעם הימ?. װאָס קוועטשט אים קלאָר ארױיסצוזאָגן פּאר וועמען די האנט דאר ,שטרענג. זיין",. װעמפן ,גערעכט זיין" און איבערהױיפּט װער ס'באדארף זיין ,די האנט". מיר ראָטן דעם דיכטער פּאפּיערניקאָוו אויב ער רעכנט: כיװויל צו די װאָס זיוגען פאר די קומעעריסע דורות נישט געהערן כיבִין דער זיוגער פון דעם דור דעם היינטיקן און כ'ויל היינט פון אים פארשטאגען ווערן זאָל ער אויפהערן מיט די יאוש-לידער װאָס סא= מעווען זיך צו די ,אמאָליקע?: װער דארף. מיין ליד ווען ס'איז נישטאָ סיין ברויס, ווען. סיגײַם פון הויז צו הויז גאסיאיין, גאסיאויס--­די גנוי די װאָס האָבן נישט קיין ברויט, דארפן יא דאָס ליד--- נאָר דאָס ליד פון קאמף װאָס פיר צום זיכערן זיג. און פּאפּיערניקאָוון ווינטשן מיר ער זאָל גע­פינען דעם ריכטיקן וועג און זיך דערמאנען: װאָרט דוּ װאָרט--- אומשולדיק קיר װי קען. מען איצט מיט דיר זיך צערטלען און זיך שפּילן, אז שטורעס-וינטן. ואָיטן וי די הינס.; וועט דער דיכטער דערזען אויף דער עלטער די כוחות ואס וועלן ישראל, גלייך מיט דער גאנצער פארפוילטער קאפּיטאליסטישער וועלט ארויספירן פון דער פוילעניש, פארקריפֿלונג און צעפרעסענקייט? װועט ער העדזען און ארויסזאָנן, ווו ס'וווינט. די פרייהייט:און גערעכטיקייט און פון וואנען זי קען און, וועט' קומען? ל וויגדער