348.110/981.סא גוס ז10ט}אָסק 8)26‏ 11811}ס216ג:083:1זק8 מזז0! חס 6ז601!8ז0 מו

(פרייז באן 29 גח08!}216

2.סא דטער יאָרגאנג

ק5זםום8-זט או

אדמינ.: קאלעו! מאָשילאָר, 95. טעל. 8.69.04 זײזוואס 6 וטאיו 58חטסטפאסס 8טם 85 סף| 5.69.64.1'61' 93 ,יסוופְס!ֹא 08168): 8 1}- 0 8

גּוֹמגּום ג!8:בסק 1828

5 מערץ 2 טודא8ו 5

טשמטיטר

געזעלשאפטלעך-ליטערארישער זשורנאל-- דערשיינט אונטער דער רעדאקציע פון א קאָמיטעט

6טער מערץ 1918- א באדייטנדיקער טאג אין דער געשיכטע פון אונדזער היימלאנד

דעם 28יטן אויגוסט 1944 האָט די זיגרייִכע סאוועטישע ארמיי אונדז געבראכט אויף אירע טאנקן די פרייהייט,. און פארזייט דעם פרילונְג אינעם לעבן פון אונדזער פאלק װאָס האָט אַני געהויבן שפּאנען אויף א נייעם וועג.

די רעאקציאָנערע כוחות פון אונדזער לאנד געשטיצט פון דעם אמעריקאנעררענגלישן אימ­פּעריאליזם האָבן זיך אָנגעהויבן ראנגלען, זע­ענדיק באדראָט זייערע פּאָזיציעס, דִי פאר" מעגנס, װאָס זי האָבן אָנגערויבט אויפן חשבו פוז די אָרעמע פאָלקס-מאסן בשעת זייער בלו טיקער הערשאפט, זיי האָבן געארבעט אויף אלע בלֿים אז נישט די סאָוועטישע ארמיי זאָל באה פרייען אונדזער ל?אנד פונעם פאשיזם. פון איין זייט האָט קרעצעאנו, אנטאָנעסקוס דיפּלאָמַאט, פארהאנד?ט אין אנקארא וועגן א סעפּאראטן שלום מיט די אימפּעריאליסטישע לענדער, פון אן אנדערער זייט האָט דער פּרינץ בארבו שטירבעי, א פארטרעטער פון די ,,היסטאָרישע פּארטייען", געפירט פארהאנדלונגען אין קאירא אז די אמעריקאנער און ענגלענרער זאָלן באה זעצן אונדזער?אנד. זייער פּלאן איז שוין דעמ?ט געווען צו פארוואנדלען אונדזער לאנד אין אן אגרעסיעפפּונקט קעגן פאָוועטן-פארבאנר.

אז דער דאָזיקער מערדערישער קאָמפּלאט איז זי נישט געלונגען, האָבן זיי געפּרוווט דורך די ערשטע צוויי רעגירונגען נאָכן 28יטן אויגוסט, װידער אויפצושטעלן זייער הערשאפט אינעם לאנד, כדי עם זאָל ווייטער פארבלייבן א סעמי-קאָלאָניע פון די בעלי-בהים פון ,סטאנ­דארדיאויל", ראיע?-דוטש" א. א. וו. ס'זענען נוט באקאנט די דערקלערונגען פון ראדעסקו וועלכער האָט צו יענער צייט געדראָט אז ער וועט ,טון אזויווי אִין גריכנלאנר, ער וועט אוויסרופן די ארמיי און שיסן אויף די אר­בעטער" אוֹן ער וועט נישט צולאָז! אז די פּויערים זאָלן זיך חלילה צורירן צו דער ערר פון די באָיארן, וי זיי האָבן שוין אָנגעהויבן עם צו טון אונטער דער אָנפירונג פון דער קאָמוניסטישער פּארטיי.

דער אימפּעריאליסטישער משרת ראדעסקו האָט דעם 24-טן פעברואר געשאָסן אויף די ארבעטער. ער האָט פארגאָסן דאָס בלוט פון די װאָס האָבן געקעמפט פאר דער פרייהייט און פארן גלֿיק פונעם ארבעטימענטש. אין אונה דזער לאנד. ער האָט זיך אָבער שלעכט אויס" גערעכנט. ער האָט נישט געזען אז ס'איז ,א שטיק?" חילוק צווישן גריכנלאנד אוֹן אונדזער לאנד: גריכעלאנד איז באזעצט געוואָרן פון די איטפּעריאליסטישע ארמייען און אונדזער לאנר איז באפרייט געוואָרן דורך די סטאלינישע זיג­רייכע ארמייען. זיין פּרווו איז צעשמעטערט געװאָרן פונעם פאָלקס-כוח אונטער דער אֶנֵי פירונג פון דער קאָמוניסטישער פּארטיי, און דעם 6יטן מערץ איז אינסטאורירט געוװואָרן די ערשטע דעמאָקראטישע רעגירונג, פּעטרו גראָזא.

דער דאָזיקער טאָג באדייט א וויכטיקן שריט פון אונדזער לאנד. ,דער 6-טער מערץ.= האָט געזאגט דער חבר ג. געאָרגיו-דעזש ביי דער נאציאָנאלער קאָנפערענץ פון דער קאָמוֹ ניכטישער פּארטיי אין אָקטאָבער 1949-­איז א װענד-פּונקט צווישן צוויי פּעריאָדן."

דעם 6יטן מערץ האָט דער ארבעטעריקלאס גענומען אין זיינע אייגענע הענט די מאכט אין דער מלוכה און איז צוגעטרעטן, אונטער דער אנפירונג פון דער פּארטיי, צו ווייטערע איבעראנדערשונגען: די ער­שטע אויפגאבע איז געווען דאָס ליקווידירן רי גוטבאזיצער אל?ס קלאס און דאָס באזייטיקן די היסטאָרישע פּארטייען.

דער הויפּט-קוואל פון דעם דאָזיקן זיג אי געווען די אליאנס פונעם ארבעטעריקלאס מיט דעם ארבעטנדיקן פֿױע-טום, אן אליאַנס אין וועלכער ס'האָט זיך געפילט דער אָנפירנדיקער כוח פונעם ארבעטער-קלאס. דער דאָזיקער זיג איז דערמעגלעכט געוואָרן וויי? ער האָט געהאַט אין שִפּיץ די קאָמוניסטישע פארטיי מיט איר

ז ,

דערפארונג אינעם קאמף קעגן דער בורזשואזיע, א דערפארונג דערוואָרבן אין די יאָרן פון ביטער שווערן קאמף אין דער אילעגאליטעט.

דער 6יטער מערץ האָט דערמעגלעכט די וויי" טערדיקע זיגן פונעם ארבעטער-קלאס:-דאָס פארטרייבן די מאָנארכיע מיט אלע אירע משרתים פון דער רעגירונג; דאָס פּראָקלאמירן די פאָלקסדירעפּובליק, דאָס נאציאָנאליזירן די וויכטיקסטע אינדוסטריעלע אונטערנעמונגען, דאָס צוטרעטן צו א פּלאניפיצירטער עקאָנאָמיע א. א.

וויפלֿ וװונדערבארְעַ זיגן זענען דער" גריוכט געװאָרן אין אונדזער רומענישער פאָלקם" רעפּובליק זייט דעם 6יטן מערץ 1948! דער ריזיקער אויפשווונג פון דער אינדוסטריע האָט געבראכט צו א באדייטנדיקן וווקם פונעם לֿעבנס-ניוואָ פון די ארבעט-מענטשן. דִי גרְוֹי­סע סאָציאליסטישע קאָנסטרוקציעם אזויווי דער דונאי-שווארצער-ים-קאנא?, די הידראָ צענטראלע ,,וו. אי. לענין" פון בִיקאז, בַּאשׁעפּי טיקן צענער טויזנטער מענטשן. די דאָזיקע מענטשן אנדערשן איבער די נאטור פון אונדזער לאנד, זיי אנדעהשן איבער זייער מענטאליטעט, זי וואקסן אויס נייע מענטשן אין פאָציא" לֿיפטישן גייסט. אויך די לאנדווירטשאפט האָט אָנגעהויבן גיין אויף דעם רעוואָלוציאָנערן וועג פון קאָלעקטיוויזאציע. ה' וואקסנדיקע צאָל קאָלי ווירטן זענען א ווונדערבֿארע סאָציאליסטישע שול אין וועלכער ס'ווערט דערצויגן א ניי פּווערטום לויטן ביישפּי? פונעם סאָציאליסטישן פאָטערלאנד, דעם פאָוועטן-פארבאנד.

אויך אין די רייען פון די יידישע פאָלקס­מאסן זענען זייט דעם 6יטן מערץ 1945 פאָר געקומען באדייטנדיקע איבעראנדערשונגען. א גרויסער טיי? פון די קליינבירגערלעכע עלע­מענטן האָט זיך אינקאדרירט אין פּראָדוקטי"| ווער ארבעט און ברענגט זיין ביישטייער אינעם פּרעכטיקן בוי פוּן סאָציאליזם אין אונדזער לאנד. די פיינט?עכע ציוניסטישע פּראָפּאגאנדע ווערט אלץ מער אָפּעגשטױיסן פון די אָרנטלעכע יידישע פאלקס-מענטשן וועלכע האָבן זיך איז בערצייגט אז זייער אָרוט איז נישט אין דעם קאפּיטאליסטישן ישראל, וואָס איז דורך זיין פארברעכערישער אָנפירונג אריינגעפאלן אין לאגער פון די אמעריקאנישיענגלישע קריגס­צינדער--- נאָר דאָ אין דער פרייער רומענישער פאָלקס-רעפּובליק.

אוודאי רוען נישט די שונאים פון אונדזער לאנד, זיי בענקען נאָך די צייטן ווען זיי האָבן געזויגן דאָס בלוט פון די ארבעטימענטשן און זיך אָנגעפול?ט די קעשענעס. די באנדע ,,סעלעק­ציאָנירטע פּערזאָנען" געשטיצט און אויסגעד האלטן פונעם אמעריקאנער אימפּעריאליזם קאָמפּ?אָטירן קעגן אונדז, שיקן אונדז שִפּי­אָנען, העצן און ברויען.

ס'וועט זיי אָבער גאָרנישט העלפן. אלע אר­בעטנדיקע מאאענטשן פון אונדזער לאנד-- אַ} שום אונטערשייך פון נאציאָנאליטעט--- זענען גליקלעך װאָס די ראדעסקוס, פילדערמאנס, גא" פענקוס האָבן מער קיין מאכט נישט. מיט זיי­ערע פארברעכערישע קאָמפּלאָטן וועט זיי נישט געלונגען צו שטערן אונדזער שטאָלצן מעכטיקן בױ. אונטער דער אָנפירונג פון אונדועל פּארטיי דערגרייכט דאָס פאָלק אלץ שעז נערע זיגן. די געלט-רעפאָרם פון 1952 און די פּחייז-רעדוצירונגען זענען א רעזולטאט פון דעם אויסגעהאל?טענעם קאמף וואָס אונדזער פּארטיי און רענירונג פירן קעגן די קאפּיטא­ליסטישע עלעמענטן, א קאמף ואָס האָט דעם, ציל צו פארבעסערן װאָס מער דעם לעבנס­נווואָ פונעם ארבעט-מענטש.

פארייניקט אינעם נרויסן פֿראנט פון שלום וועלכער האָט בראש דעם פאָוועטן-פארבאנד און דעם געניאלן לערער חבר סטאלין, שפּאנט די רומענישע פאָלקסדירעפּובליק צו נייע ווונדערבארע זיגן אינעם בוי פון סאָציאליזם.! דער מאָרנן איז אונדזערער, מיר וועלן אים אויס­קעמפן, מיר וועלן זיגן.

רעדאקציע: בוקארעשט, מאטעי באסאראב 2 8. טעל, 6.30.22 92 161.8 2 85ו12858!1866 ,11סטסטל!:116486}18

אינהאלט; ---. די זיצונג פונעם יידישן דעמאָקראטישן קאָז מיטעט פון 14--18 פעברואר 1952(זייט 2); --- עס זאָל אנולירּט ווערן דער פארברעכערישער

אורטיי?! ייט 2); {-- וועגן אייניקע פַּרוען-טיפּן ביי פּרצן פון י. שווארץ(זייט 8;)

= 18 יאָר טעטיקייט פון יידישן פאָלקס-קלוב אין סאָפיע פון חיים בעגאראָט(זייט 8); = דער באנקראָט פון דער ציוניסטישער אידע­אֶלאָגיע פון שו. שסיין(זייוט 4); --- דער אמעריקאנער געשטאפּאָ איז אלארמירט צוליב דער דעטאָראליזאציע פון די אמעריקא­

נער מאָלדאטן אין קאָרייע פון ש. שסיין

(זייט 4); -- די בארבארן פונעם 90-טן יאָרהונדערט פון פו. װאָלפואָן(זייט 4).

מיר פייערן דעם אינטערנאציאנאלן טאג פון דער פרוי, אין א פריי לאנד

פון סוריקא סאווין, טאָקער+ין דער פאבריק ,,23-טער אויגוסט"' בוק: רעשט

עם איז פּרעכטיק דער ביישפּי? װאָס די סא וועטישע פרוי האָט געגעבן און גיט אלע פרויען פון דער וועלט. די סאָוועטישע פרוי, װאָס איז באפרייט געװאָרן דורך דער גרויסער סאָציאליס­טישער אָקטאָבער-רעוואָלוציע פון אונטערן יאָך פון סיי וואָס פארא עקספּלאָאטאציע און אונ­טערדריקונג, איז געואָרן אינגאנצן גלייך מיטן מאן, אויף אלע געביטן.

אויך די ארבעטנדיקע פרויען פון אונדזער לאנד, איינגערייט אין דעם פארבאנד פון די דעמאָקראטישע פרויען פון דער ר. פֿ. ר. האָבן ! ערגרייכט א סיטואציע פאר וועלכער עס מעגן זיי מקנא זיין אלע ארבעטנדיקע פרויען פון סיי וואָס פארא קאפּיטאליסטיש לאנד.

דער באלינטער אָנפירער פונעם ארבעטער­קלאס פון אונדזער לאנד, חבר געאָרגֶע גֶעאָר­גיודרעזש האָט געזאָגט אין יאָר 1981;

,די אובעטערשאפט זאָ? זיך דֶערמַאנען אין די יאָרן פון שווארצער קנעכטשאפט און אונ­טערדריקונג, פון דער קאפּיטאליסטישער עקס-י פּלאָאטאציע; די פּויערים--- פון דֶעם רויב פון די פּריצים און באלעגופים; די אינטעלעקטואלן פון דער סיטאציע פון קולטור?אָזיקייט און אָבסקוראנטיזם: די יוגנט--- פון דֶער רעכט­לאָזיקייט, צעיושעטקייט פון דער שאָװיניסטי­שער און כוליגאנישער פּראָפּאגאנדע, וואָם האָט געהאַט דעם צוועק צו פארטעמפּן די יוגנט­לעכע; די פֿרויען--- פון דער דערנידריקונג צו וועלכער זיי זענען געווען אונטערגעוואָרפן שריט אויף שריט אין דער צייט ווען אין אונ­דזער ל?אנד האָבן געהערשט די בורזשואזיע און די פּריצים."

אוֹן באמת, ביטער איז געווען דאָס לעבן פון אלע ארבעטנדיקע אינעם בורזשואזיפּריצישן רומעניע; נאָך ביטערער איז געווען דאָס לעבן פון דער ארבעטנדיקער פרוי, דערנידעריקט און עקספּלאָאטירט, סיי אלס פרוי, און סיי אלס ארבעטערין.

יענץ לעבן פון דער פֿארגאנגענחייט אונטער­שיידט זיך וי הימ? פון דער ערד פו} אונדזער ליכטיק לעבן פון דאָס אָנפירן מצר דער פּֿארטיי דעם קאמף פונעם ארבעטער-פאָלק פון אונדזער היימלאנד, האָט פארזיכערט דער פרוי באדינגונגען פון ארבעט, באלוינונג און אָנטיי? אין אלע פארגניגנס פונעם לעבן--­גלייך מיט די מענער.

אָט פֿארוואָס מיר האָבן דערגרייכט, אז היינט זאָלן מיר האָבן אין אונדזער לאנד פרויען מי­ניסטאָרן און דעפּוטאטן אין דער גרויסער נא­ציאָנאלער פאוזאמלונג, מיר זאָלן האָבן 1 פרויען-דעפּוטאטן אין די פאָלקסיראטן,

היינט.

9 פאָלקס-ריכטער, 64 דירעקטאָרן פון אונטערנעמונגען, 280 פרויען מיט פאראנט­ווארטלעכע פּאָסטנס אין די קאָלעקטיווע ווירט­שאפטן, טויזנמטער און צענער טויזנטער ארבע­טער-שלאָגלערינס, סטאכאנאוויסטקעס, דעקאָ­רירטע מיט פארשידענע אָרדנס און מעדאקן, פרויען-שלאָגלערינס אין אונטעריכט, אויף דעם פאניטארן, טעכנישן, וויסנשאפטלעכן, קולטו­רעלן און ארטיסטישן געביט.

די יידישע ארבעטנדיקע פרויען וועלכע פלעגן ליידן אין דער פארגאנגענהייט,--- אחוץ די אלע אנדערע ליידן אלס ארבעטנדיקע פרויען פון אונדזער לאנד--- אויך פוֹן נאציאָנאלער אונטערריקונג, געניסן אויך פון דעם זעלבן גליקלעבּן לעבן היינט, פּונקט וי די אנדערע ארבעטנד!וִקע פרויען. די יידישע ארבעטנדיקע פרויען באטייליקן זיך אין דער ארבעט און קאמף אויף אלע סעקטאָרן פון אונדזער סאָ­ציאליסטישן בוי. פון זייערע רייען זענען א­ פטאכאנאָוויסטן וי: די וועבערין פּינא שווארץ פון יאַס, אָדער די ארבעטערין פון דער לעדער אינדוסטריע, ליא סלאָבאָזינסקי, פון בוקארעשט; דעפּוטאטקעט אין די פאָלקס-ראטן, וי די ארבעטערן סאָפי פישער, פון דעם קאָ­אָפּעראטיוו ,,וואפּניארקא"; ריכטער וי די ווע­בערין מארקו עלעאנאָדא פון באקוי, וועלכע איז היינט פּראָקוראָר; פארדינסטפולע לערערינס, וי נאכט ליבערטינא פון אראד; פארדינסטפולע קינסטלערינס וי בעאטע פרעדאנאוו, א. א.

אין אונדזער היימלאנד קענען די פרויען זיך פארווירקלעכן די באפליגלטסטע חלומות.

טאקע דורך אָט דער סיבה האָב איך, פֵאֲלִ" גנדיק די עצה פון דער פּארטיי, זיך אינקאדרירט אין דער פּֿראָדוקציע אין דער מעטאלורגישע" אינדוסטריע. איך בין אריין אין דער פאבריק /23-טער אויגוסט" בכדי זיך צו קוואליפיצירן אלס טאָקערין, זייענדיק איבערצייגט אז אויפ! דאָזיקן אופן ווע? איך ברענגען א גרעסערן ביי­שטייער אינעם קאמף פאר שלום און סאָציאליזם ---און אין דער זעלבער צייט ווע? איך מִיר שאפן אן אלץ גליקלעכער לעבן. איך ארבעט ביי דער דרייבאנק זייט 4 חדשים, קוואליפיצירנדיק זיך

נאָוויסטקע קאטלעאר. אין דער זעלבער צייט באז זוך איך א קוואליפיצירוגס-שול ווו איך באקום גרונטלעכע קענטענישן. זייט דעם ערשטן טאג ווי איך בין אריין אין דער פאבריק באצאָלט מיר די מלוכה א לוין, און מיין קינד, א מיי­דעלע פון 4 יאָר פאר וועלכער עס שטייט אי גליקלעכע צוקונפט, באקומט א פארזאָרגונג אין. א טאָג-היים.(המשוך אויף זייט 2).

די טאֲָחֵערֹןןּ סוריקא סאחין, בי דער ררייבאיץ