זייט 4
-איקוףיבלעטטר"
נר. 177
צום ערשטו לערער-קאנגרעס פון דער רומענישער פאלקט-רעפּובליק
דער 10יטער אפּרי? 1982 וועט זיין א גרויז סער יוםיטוב פאר אונדזערע לערער און פּראָפֶע" סאָרן פון אונדזער לאנד. אין דעם טאָג וועט געעפנט ווערן דער ערשטער קאָנגרעס. פון רי לערער פון דער רוומענישער פאָלקס-ירעפּובליק. ראָס אפּהאלטן דעם קאָנגרעס איז דערמעגלעכט געװאָרן א דאנסק הדעה אונטעריכט-רעפאָר און דעם באשלום פונעם צ. ק. פון דער רו. מענישער ארבעטער-פּארטיי אוּן פון דער רער גירונג, בנוגע די לערער-קאדרען.
די אונטעריכטירעפארם באדייט דאָס אָריעג. טירן אונדזער אונטעריכט אויף רעאליסטישע וויסנשאפטלעכע וסודות און דאָס צוגרייטן די נויטיקע קאדרען צום בויען דעם סאָציאליזם.
דער היינטיקער לערער, דערמוטיקט דורכן באַשלום פון צ. ק. פוז דער רומענישער ארבער טער-דפּארטיי און רעגירונג, דורך דעם כבוד װאָס עס ווערט אים געגעבן און דעם צוטרוי װואָס ס'ווערט אים געשענקט, איז באוווסטזיניק וועגן דער נאָבלֿער אויפנאבע צו דער ציען די שילֿער אין גייסט פונעם סאָציאליסטישן פּאטריאָטיזם און פּראלעטארישן אינטערנאציאָנאליזם.
דער היינטיקער לערער קעמפט אָפן קעגן דעם קלאסן-שונא. אין דער יידישער פּעדאגאָגישער מלוכה-שו? ווערט דער קאמף געפירט אויך קעגן דער יידישער בורזשואזער רעאקציאָנערעיי אידעאלאָגיע, קעגן דעם ציוניזם.
די לאנע פונעם היינטיקן לערער איז גאר אן אנדערע וי די פונעם לערער אין די קאפּי. טאלֿיסטיש-פּריצישע רעזשימען. ווער קאָן פַארגֶעסְן די נידעריקע?אגע פונעם לערער פון אמאָל, ובפרט. פונעם יידישן לערער? דער יידישער לערער אין די מערסטע פאלן געמוזט אָנקומען די קהלה-שולן,- אנרי קעפירטע פון אמעראצישע ייִדישע בורזשויעס וועלכע האָבן געפאָדערט אז אױסערגעװײַגלעכע באהאנדלונג פאר זייערע קינדער! און ערשט פלעג זיך דער ייִדישער לערער מוזן בוקן צו די בורזשויעס, כאטש דאָס געהאלט פלעג ער באקומען מיט פֿארשפּעטיקונג פון חדשים.
דער, איז נושט דער ערשטער לערער-קאָנגרעס צו וועלכן איך בין געווייל?ט געװאָרן אלם דער לעגאט. מיינע קאלעגן האָבן מיך אויסגעווייקט אַלם דעלענאט צום קאנגרעס פון 1936, אבער מיך און די. אנדערע יידישע און אונגארישע דעלענאטן האָבן די פאשיסטן פארטריבן פונעם קאָנגרעס.
איצט וועל איך האָבן
האיז
האָט
רעם. צו
באטייליקן אלס דעלעגאט אינעם ערשטן לערערקאָנגרעס פוז דער ר. פ. ר. ווו איך ווע? שטעלן די פֿאָלגנדיקע פּראָבלעמען: 1) דער. לומודר און דִי שולן פון די מיטלעבנדיקע נאציאנאליטעטן; 2 מעטאָדן פון קאָמוניסטישע. דערציונג אין אונדזער שו? און 8) אלם פּראָפעסאָר פון רוֹז מענישער שפּראך: די פראגן פון לינגוויסטיק אין ליכט פונעם געניאלן ווערק פון סטאלין ,מארקסיזם און דו פראגן פֿון לינגוויסטיק".
דער קאָננרעס וועט דוֹרך די באשלוסן באדייטן א שטיצע אין דער אָריענטירונג פון דו דידאקטישע קאדרען, א גרינטלעכערע באוואָ" פענונג פאר אונדזער צוקונפטיקער ארבעט און א דערמוטיקונג אין קאמף פאר די וואָס שטייען אין ריי מיטן ארבעטער-קלאס און באטראכטן זיך אלס מיטכויער פונעם סאָציאליזם.
וי אנרערש זענען די קאָנגרעסן פון די לערער איון די קאפּיטאליסטישע קלענדער; אויף יענע קאנגרעסן באחאנדלט מען נישט די אונטעריכטפראגן אויף א וויסנשאפטלעכן, דערציערישן אופן לטובת די ברייטע פאָלקסימאסן, לטובת דעם שלום, פארברידערונג; אויף יענע קאָגֿגרעסן, דיקטירט פון די קאפּיטא?ליסטישע בא" לעבאטים, ווערט גערעדט פון אונטעריכט אלס פּריווילעניע פון הערשנדיקן קל?אס, פון דערציען די יוגנט צו מענטשן-שנאה, פֿאר מלחמח, פאר ווארפן כאָלערעיבאצילן אויף פרידלעכע פעלקער.
דער ערשטער לערער-קאָנגרעס פון דער רוֹמענישער פאָלקסירעפּובליק וועט פארקומען אין גייסט פון דער פאָרגעשריטנסטער פּעדאגאגיע פון דער גאָרער וועלט, פון דער סאָוועטישער, וועלכע אָריענטירט אונחז, איז פאר אונדז א קאָמפּאס אין דער טאָג-טעגלעכער אקטיוויטעט צו דערציען א געזונטן, גוט-לערנענדיקן נוצלעכן דור פארן סאציאליזם.
איך בין שטאָלץ ואס מען האָט מיך געוויילט אלס דעלעגאט צום דאָזיקן קאָנגרעס. איך דורכגעדרונגען פון מיין אויפגאבע און איך נעם אויף זיך דאָס התחייבות איבער" צושטייגן מיין ביזאיצטיקע ארבעט און צו געבן א רעאלע שטיצע דעם קאָלעקטיוו מיט וועלכן איך ארבעט.
ביז בין
מארטשעל צוקמאן דירעקטאָר פון דער יידישער עלעמענטאר- און פּעדאגאָגישער מלוכה-שו?---בוקארעשט דעלעגאט צום ערשטן לערער-קאָנגרעס
פון, דער ר. ם. ר.
אין די פּארקן וועקט מען אויף די איידלע
רויז}-ביימלעך,' מ'טרייסלט זיי אָפּ די צווייגן פון שלאָף און פוֹן פעטער ערד; קליינע גרינע
בלעטעלעך עפענען זיך נייגעריקע, צו זען די זון. קינדערלעך אין פילפארביקע קליידעלעך שפּרינגען ארום אזויווי פלאטערלעך, און פישטשען דערביי אויף זייערע דינע קולעכלעך ווי פייגעלעך אויף די צווייגן. אפשר איז ער אזוי אויך געקומען פארואָרן, דער פרילינג, ער ווייזט אבער אויט אצינד אזוי ניי, וי גלייך ער וואָלט געווען דער ערשטער. ער ברענגט מיט זיך אזויפיל פרישקייש, אזויפיל כוח, אז מען פילט אים וי א שטורם אין די אדערן. דאָס גאנצע לַאנְד פילט אים; פּינא שווארץ יאָגט גיכער אירע' וועבשטולן און פארקניפּט פלינקער די פעדעם; נאָך צוויי קאָלװוירטן פייערן זייער געבוירן-טאָג; און יעדן טאָג לייגט מען נאך א ציג? צו דעם פינףדיאָריפּלאן--- און מ'קוקט מיט שטאָלץ װי דער בנין וואקסט, װי ער דערהויבט זיך מיט אימפּעט איבער אלע שוועריקייטן וועלכע שטייען נאָך אין וועג, ווי די גליקלעכע סאָציאליסטישע צייט דערנעענטערט זיך צו אונדז פון וגע צו רגע.
איבער קאָרייע, איבער כינע, שפּרײייט זיך דאכט זיך אויס דער זעלבער הימ?; די ערר ווערט באנייט פּונקט וי דאָ פון דעם פרילינג און קינדער וואָלטן זיך אויך דאָרט געשפּילט וי פֿלאטערלעך אין דער זון.
איז אָבער פאראץ א באנדע ווילדע משוגעים וועלכע האָבן זיך איינגערעדט אז די גאנצע וועלט דארף געהערן צו זיי. אָט די דאָזיקע באנדע משוגעים פארמאָנט מינעס, פֿאהמאָגט אוזינעס, פארמאגט געלט און דער עיקר, װאָט. געווענטלעך איז פאר משוגעים פארבאָטן: זי פארמאָגן געווער, אסך געווער פֿון דעם מאָדערנסטן מין. דער גאָט פון דער דאָזיקער באנדע הייסש ,ניזנעס", און פאר ביזנעס וואָלט זי מקריב געווען די גאנצע וועלט.
פאר ביזנעם האָט זי אָנגעווענדט אצינד דאָס שענדלעכסטע,= דאם שרעקלעכסט= מיטפ
ערנסטע ווערטער פוז געטרייע חברים
ליבע חברים,
די פאָלגנדיקע שוֹרות שרייבן, מִיר, צוויי אָנגעשטעלטע פון ,,איפּעיל"--- סיגעט, צו אונדזערע חברים קאץ ווילי און ווונצו שִטערן ואס ארבעטן אין דער זעלבער אונטערנעמונג.
זייענדיק דערצויגן אין גייסט פון ליבשאפט צו די מענטשן, פון ליבשאפט לגבִי דער ארבעט און לגבי דעם שלום, פאָדערט אונרזער געוויסן מיר זאָלן זיך ווענדן צוֹ אייך ווילי און ווונצו, װואָס איֹר זענט געפאלן קרבנות פון דער ציו" ניסטישער פּראָפּאגאנדע פונעם רעכטן סאָציאלדעמאקראט בן-גוריון.
איה זעט נישט אז די ישרא?דרעגירונג האָט די אומפארשעמטחייט צו פארהאנדלען מיט די געוועזענע מלהמה-פארברעכער וועלכע פירן איצט אָן אין מערב-דייטשלאנד?
דו,. ווילי,. טראכסט. אז דו און דיין' ווייב, וואָם איר האָט אזוי שווער איבערגעלעבט רי פאשיסטיש-היטלעריסטישע בארבארייען, וועט קאָנען זיין גליקלעך און צופרידן אין פאשיזירנדיקן ישראל?
גלייבסטו, ווילי, אז דו וועסט קאָנען פארזיכערן דיין טעכטער? א גליקלעכע צוקונפט און ישראל, ווו ס'איז נישט פאראן גענוג לעז בנסימיטל, ווו מען קען קוים באקומען א ביס? וואסער אויף א רפואח, און ווו די קינדערדערציונג איז א פּריווילעגיע פאר די װאָס האָבן זיך בארייכערט פונעם בלוט און שווייס פון אנדערע!
א דאנק דיינע פעיקייטן און איבערגעגעבנקייט אין דער ארבעט, פארדינסטו 827 ליי א חודש און וואָם ס'איז וויכטיקער, דו ביסט
באליבט פון אלע דיינע קאָלעגן אין דער אונטערנעמונג. מיוט דעם לוין און מיט די פארשידענע סאציאלע צוגאָבן, קאָנסטו רויק לעבן, צוזאמען מיט דיין משפּחה.
דאָס זעלבע וואָסּ מיר הָאָבֹן געשריבן ווילין, שרייבן מיר אויך דיר,?יבער ווונצו.
פילסטו דען. נישט די ליבשאפט מִיט וװועלכער מען נעמט דיך ארום אין אונדזער אוֹג? טערגעמונג 4
האָסטו אפשר אזוי שנעל פארגעסן װאָס דיין משפּחה האָט געליטן פון דער היטלעריס" טישער ,נייער.אָררנונג"?
גלויבסטו אפשר אז דיין פרוי, ואס איז פֿונסט אזוי באליבט און רעספּעקטירט פון דיינע קאָלעגן וי דו אליין, וועט קאָנען פארטראָגן די נידערטרעכטיקייט פון דער בן-גוריוןרעגירונג וועלכע. טראנספארמירט ישרא? אין א מיליטערישער באזע, וואָס ברענגט ליידן דעם גאנצן ארבעטער-קלאס?
איר זעט דען נישט אז ,דער נייער אמערי-י קאנער לעבנס-שטייגער" איז נישט עפּעס אנדערש וי דער המשך פון ,דער היטלעריסטישער נייער אייראָפּײער אָרדנונג"?
איר פילט דען נישט אז די ר. פ. ר. איז א גוטע מאמע פאר אלע מיטלעבנדיקע נאציאָנאליטעטן?
מיר זענען זיכער אז די דאָזיקע שורות וועלן אויך זיין צו היל?ף און איר וועט אייך באשליסן. צו בלייבן אין דער ר.. פ. ר.
אלעקסאנדער שווימער און
וואסילע אקסינטע אָנגעשטעלטע פון ,איפּעיל"--- סיגעט
דעמאנסטראציעס אין ישראל קעגן די ציוניסטישינאציסטישע פארהאנדלונגען
ביירוט(אגערפּרעס) טאסס מעלרעט:
צוריק מיט א פּאֶר טעג זענען פאָרגעקומען אין תליאביב גרויסע פּראָטעסט-ידעמאָנסטראציעס קעגן די פארהאנדלונגען וואָס ס'פירט די ישרא?-רעגירונג מיט דער באָנער מאריאָנעטןרעגירונג.
אין תליאביב זענען קאָנצעגטרירט געוואָרן א סך מיליטערישע און ציווילע פּאָלוציי-כוחות. אויף די גאסן זענען געשטעלט געואָרן דעטאשאמענטן פּאָליציסטן באוואָפנטע מיט ביקסן און טרערן-באָמבעס. דעם פֿפֿיטן מערץ האָבן אָנגעהויבן זיך צו באווייזן אין שטאָט מילי.
די ,כיונעסיליין"
פון א. שפֿיגלבלאט
וואָס חייסט; באקטעויאָלאָגישער קריג., דאָרט ווו מ'נוצט די באצילן דאָרט איז גרויס. דער ,ביזנעם",--- שרייבט דער אמעריקאנער זשותנא? ,,סאטערדעי איווינינג פּאָסט?" פון 24-טן מערץ 1981. די באנדע מערדער האָט צונעגרייט דאָס פארברעכן, עס אויסגערעכנט פּונקטלעך, אקוראט.
זי האָט אפילו ארויסגעגעבן אן אָפיציעלע בראָשור נאָך צורוק מים א יאָר, און מערץ 1.,. די בראָשור הייסט ,,וואָס איר דארפט וויסן וועגן באקטעריאָלאָגישן קריג",--- פּרוּוונדיק אזוי ארום צוגרייטן די עפנטלעכע מיינונג צו דעם גרעסטן פארברעכן אין דער מענטשלעכער געשיכטע.
רורך די דאָזיקע סיבות שפּילן זא נישט די קארייער קינדער מיט די פלאטערלעך, יאָגן זיך נישט נאָך א זשוק?, פישטשען נישט פריילעך. פאר זייערע אויגן ליגט צעעפנט, שמעקנדיק נאָך פרישער פארב, די נייע אמעריקאנער /מתנה". די באקטעריאָלאָגישע באמכע. באלעבאטיש אויסגערעכנט, מיט קעמעהלעך פֿאר די פארשידענע מינים פון פליגן, פליי, לייז און אנדערע עקלדיקע מיאוסקייטן--- ליגט זי, פאר די איינוווינער פון פעניאן. נישט שרעק איז אויף זייערע פּנימער, נאָר שנאה, פאראכטונג און אנטשלאָסּנקײיט צו קעמפן און צו פארטיידיקען זייער פרייהייט, זייער לעבן, קעגן רי אמעריקאנעךר בארבארן. אָט ואס מ'קען לייענען אין די אויגן פון די פעניאנער איינוווינער. זיי האָבּן זיך אויסגעקעמפט די פרייהייט און וועלן זי מֵער קיינמאָ? נישט פארבייטן אויף אמעריקאנער שקלאפעריי. זיי וויל?ן זיך בויען א-סאָציאליסטישע ארדענונג, וי זיי האָבֿן אָנגעהויבן לערנען פונעם גרויסן סאוועטן-פארבאנר.
פּאָלוגראפישער צענטער נר. 8--- אינדוסטריעלע מלוכה-אונטערנעמונג.
אין דער צייט וואָס די אמעריקאנער פּסעודאָוויסנשאפטלער האָדעווען אוים אין זייערע לאבאָראטאָרן פליי, לייז, און בייסנדיקע פלוגן און באוואָפענען זיי מיט באצילן פון פּעסט און פון כאָליערע,. כדי צו. פארניכטן ,טאטאל", לויט זייער אויסדרוק, די באפעלקערונג און די תבואה אווף די פעלדער פון קאָרייע--- אין דער צייט, האָבן די סאָוועטישע וויסנשאפטלער געראטעוועט די תבואות פון היישעריסקן, און די איינוווינעך פונֶעם ,פלוענדִיקן הונגער"; האָבן גענצלעך פארניכטעט דעם ווירוס וועלכער פלעג. שעדיקן דעם פלאקס און. האָבן נאך בא" וויזן אֶן א שיעור אנדעהע אמתדיקע ווונדער, וועלכע קענען נאָר געשען אין א סאציאליסטישער געזעלשאפט.
דאָרט ביי די פארברעכערישע אימפּעריאלֿיסטן קולטוווירט מען באצילן. צו אנדערע זעלנעך האָבן זיי מער נישט קיין צוטרויען,--- האָבן זיי מאָביליזירט די לייז אוֹן די פליי, אלס עקספּערט און דער דאָזיקער ארמיי האָבֿן זיי געפונען נאטירלעך אויך א לויז: דעם היטלעריסטישן געגעראל וואלטער שרייבער, נוט באקאנט אלס ספּעציאליסט אין באקטעריאלאָנישע ענינים.
{אין א סך פאלן האָבן די באצילן אנטשידן דעם רעזולטאט פון מלחמות, און נישט די גענעראלן"--- האָט מיט א' צייט צוריק געשריבן די אמעריקאנער צייטונג ,ניו יאָרק דזשורי נעל ענד אמעריקען". באמת, די אמעריקאנער גענעראלן קענען טאקע נישט באזיגן דאָס קאָרייישע פאָלק וועלכעס קעמפט פאר פרייהייט,
| אָבער די באלעבאטים פון דער אמעריקאנער
צייטונג מעגן זיין, אז אויך די ליין וועלן דאָם נישט קענֶען טון כאָטש זיי פירן מיט זיך די פּעסט. דער וילן פאר פרייהייט האָט זיך ארויסגעוויזן שטארקער,
טערישע פּאטרולן. אויף אייניקע פּלעצער זענען אויפגעשטעלט געוואָרן דראָט-יבאראזשן. להכעים די פּאָליצייאישע רעפּרעסיעס, האָבן אָנטיילגענומען ביי דער דעמאָנסטראציע איבער 0 מענטשן. די אָנטיילנעמער האָבן אָנגענומען א רעזאָלוציע דורך וועלכער זיי. האָבן אויסגעדרוקט זייער אנטשלאָסנקייט צו. קעמפן קעגן די פּרווון פון די אגרעסאָרן, אריינצושלעפּן ישראל? אין א נייעם קריג ואס עס
גרייטן אים צו, די אמעריקאנער אימפּעריאלֿיסטנ. בשעת די אמעריקאנער ,ביזנעס-לייט"
האָדעווען פלוגן צו פארניכטן. מאמעס און קינדער,--- האָבְן געשטורעמט די וואסערן דורפּן וואָלגא-דאָן קאנאל, צום שטאָלץ פון אלע סאָ
וועטישע בירגער, האָט דער סטאכאנאָוויסטבריגאדיר דומיטרו ארזשאן. פון ,סאָווראָם
פּעטראָל"-- טערגאָווישטע דערגרייכט א נייעם דערפאָלג אין דער פּראָדוקציִע; האָט מען לויט דער דערפינדונג פונעם סאָוועטושן וויסנשאפטלער פילאטאָוו אָפּערירט די פּױיערטע יוליא סטאָגא פון אָלענזש(פּוילן), און איר צוֹריקגעגעבן דאָס ליכט אין די אויגן.
די קינרער פון פעניאן קענען זיך היינט נישט שפּילן וי די קינדער פון בוקארעשט. די ביימעקענען זיך נישט צעבליען אונטער דעם פייער פון נאפּאלם. דער פרילינג אין קארייע איז נישט קוין יום-טובדיקער. אָבער דער צאָרן פונעם קאָרייער פאָלק איז דער צאָרן פון דער גאנצער מענטשהייט, וועלכע װאָרנט די בארבארן די ,ביזנעס- לייז" אז זיי וועלן באצאָלן; די ועלֿט גרייט שוין צו די אָנקלאָגס-דאָקומענטן פוֹן די גרויזאמקייטן װאָס זוי באגיין אין קאָרייע, דאָ. קומעגטן וועלכע וועלן די נייע פארברעכער פון דער מענטשהייט באגלייטן צו דער תליה.
הערט די ראדיאָ-עמיסיע אץ ידישער שפראך
ש 19
ש בר א זייגער אויף די פּאָסטנס 32,465 און ,48 וועלן לענג.
אעפטעגאגעעקצטטומשטעטיג א גגגפואזואטוהנאטנגהגעאואזעגקטאועשאזאוזאנאאעאואמ זאזס חס סאז תסטחדאז-- 3.זא 0וח2011688 זוז8דאם