348.110/951 סא ז6!610ס 8 67816ח16):}1216 0811סחק8 מ/זסזתס0 סת61601:8 מ} 131168קק 091818ק 1388

פּרייז באן 25:ח08!}96

84.סא דטער יאָרגאנג

8 מאי 1952!4!א 28

געזעלשאפטלעך-ליטערארישער זשורנאל-- דערשיינט אונטער דער רעדאקציע פון א קאָמיטעט

ײ קםזטם!ם8-חטאו וֹ פזוואס= וטאט 65858טסאס-ס 8טפ 8885 יי

א כוואליע פון צאָרן קעגן די סוחרים פון טויט

דער שענדלעכער פאראט פון דער בן-גוריו|­דענירונג האָט אויפגעטרייסלט און דערצערנט רעם פּשׁוּטן יידישן ארבעט-מענטש, האָט אי

רויסגערופן פּראָטעסט ביי יעדן. אָרנטלעכן מענטש. א סך האָבן נישט געגלויבט אז די ציוניסטישע קליקע איז אימשטאנד אזוי ווייט צו פאראָטן. היינט, איז עס שוין פאר אלעמען קלאָר. דעם זעלבן ראָל װאָס דער אמעריקאנער אימפּעריאליזם האָט צוגעטיילט טיטאָן, װאָס ער טיילט צו פראנקאָן,--- דעם זעלבן ראָל האָט באקומען. בן-גוריון.

די פּראָטעסט-בריוו װאָס קומען אֶן טעגלעך פון אלע עקן פונעם לאנר זענען דורכגעדרונגען מיט א ביטערער, טיפער שנאה קעגן די פאה דעטער. פארשידענע כתב-ידן, ציטערדיקע, נאי ווע, פארצוקטע, פּעדאנטע, נאָר אלע גובן אוז בער איין געדאנק; שעאה קֶעגן די פארעטער. די זעלבע שנאה װאָס ס'האָבן ארויסגערופּן די גרויזאמע טאטן פון די פאשיסטן, רופן היינט אַוױיס די שענדלעכע פארהאנדלונגען פוֹן דער ציוניסטישער באנדע.:

.אז איך האָב מיך דערוווסט אז די בן-גוריו,­דעגירונג פארהאנדלט מיט דער אדענאוער­רעגירונג. פון באָן, מיט די וואָס האָבן פאר­גאָסן דאָס בלוט פון מיליאָנען יידן, האָט מיך אָנגעבאפּט א ציטערגיש דערמאגענדיק זיך וואָס. ידו היטלעריפטישע מערדער האָבן געטון מיט מיינע עלטערן, ברידער און קינדער,--- שרייבט אונדז דער הבר אלקנה משה מארקו, אָנגעז שטעלטער ביים י. ק. ס.-באָטאָשאן.--- מיין מוטער, א פַּרױי װאָס האָט געבוירן 12 קינרער, איז אומגעבראכט געוואָרן פון. די פאשיסטן, שרייבט ער ווייטער.--- אזעלכע. מעררער קען איך נישט מוח?ל זיין".

פאר דעט פּשׁוטן יידישן מענטשן איז קלאָר געװואָרן דער אמתדיקער צוועק צוליב וועלכן ס'ווערן נעפירט די דאָזיקע פארהאנדלונגען.

;איך פּראָטעסטיר מיט רעװאָלט קעגן רעם גידעריקן מסחר צווישן די משרתים פון אמעז ריקאנער אימפּעריאליזם, בן-גוריון און ארע­גאוער, קעגן דעם פּרוווּ פון די ציוניטטן צו העלפן ווידעראויפבויען די היטלעריסטישע ווער­מאכט, צו העלפן אָנצינען א נייע וועקטימ?­חמה",--- שרייבט אונדז דער חבר סאָלאָמאָן אווראט, דירעקטאָר פֿון י. ק. ס.-בערלאר.

ס'איז כמעט נישט פאראן א משפּחה פֿון וועלכער דער פאשיזם זאָל נישט האָבן אוועק­געריסן עמעצן; פון וועלכער ס'זאָלן נישט פעלן א ברודער,* שוועסטער, קרובים. די ווייטיק װאָם איז פֿארגראָבן אין הארצן, האָט אצינר ארויסגעשטורעמט וי א ווולקאן. ,איך האָב אין די נאזדקאמערן און אין די טויט-לאגערס פון פּױילן און טראנטניסטריע פארלוירן 22 פאמיליען-מיטגלידער".--- שרייבש שלמה בער­גער, אן אָנגעשטעקטער פון סערעט.

,איך זאָל מוחל זיין, אז מיין ערלעכער ברו­דער איז דורך דעם פאשיזם, פאר וזונגער גע­שטאָרבן? מיינע געשוועסטער-קינרער זענען מיט זייערע פאמיליעס אין אוישוויץ פארברענט גע­װאָרן! איך שרייב דעם בריוו, און הייסע טרערן פאלן און פאלן".--- אזוי שרייבט די לערערין סאָפיא גינגאָלד פון סוטשעאווא.

-איך האָב געגעבן א טריבוט כמעט מיין גאנצע משפּחה אין פּֿױילן און אין טראנטניס­טריע. מיט קיין שום געלט קען מען מיין שמערץ

ניט היל"--- שרייבט אברהם פייער פון קימה=

פולונג. און דאָס זעלבע טרויעריקע ליד חזרט זיך איבער כמעט אין יעדן בריוו. דערפאר איז פארשטענדלעך די שנאה וואָס שטורעמט ארויס פון יעדן פּראָטעסט-בריוו קעגן די סוחרים װאָס האנדלען מיט דעם הייליקן אָנדענק פון די אומ­געבראכטע דורך דער פאשיסטישער האנט.

די פּשׁוטע מענטשן פּראָטעסטירן קעגן דעם

פארברעכן פון בן-גוריון אין נאמען װואָס ם'איז זיי הייליק און ליב.

מיט אָט די רירנדיקע ווערטער פּראָטעסטיורט אליעזר פרידמאן, רב פון קאָנסטאנצע: ,אין גאָמען פון אונדזער הייליקער תורה, אין נאָמען פון אונדזער טויזנטיעריקער עטיק פאר ווע?­כער א טראָפּן מענטשן-בלוט איז טייערער ווי אלע אוצרות גאָלד, קאנטעסטירן מיר די דאָ זיקע ביזנעס-מענער, צו רעדרן אין אונדזער נאָמען".

אט שרייבט דער חבר וויינער יונאש, א פּשוטער ארבעטער פון סיגעט: ,מיט דעם נישטראויסגעלאשענעם האס וואָס איך טראָג אין מיר קעגן די נאציסטישע בעסטיעס, ווע מענס הענט זענען באפלעקט מיט בלוט, דריק איך אויס דעם צאָרן און פּראטעסטיר קעגן דו נידערטרעכטיקע פארהאנדלונגען".

סוי? ראָזענהעק, אָנגעשטעלטער. ביי דעם קאָאָפּעראטיוו ,,מונקא" פון ראדעוויץ, ווענרט זיך צו די פארעטער מיט אָט די ווערטער: ,מיר קענען אייערע טונקלע פארברעכערישע פּלענער. אוב" וגילט פארגרינגערן. מיט. איער פאָרגיין, דאָס צוגרייטן א נייע וועלט-מלחמה!" ווייטער, ווייזט ער זיין צוגעהעריקייט און זיין ליבשאפט צו' אונדזער היימלאנד: ,דערפאר ווע? אין, צוזאמען מיט אלע ארנטלעכע יידישע אוכעטי מענטשן, אנשטרענגען אלע מיינע כוחות צו שטארקן אונדזער היימלאנד. די וומענישע פאָלקס-רעפּובליק. דאס וועט זיין א צושטייער צו פארטיידיקן דעם שלום און וועט העלפן צו­נישט מאכן די פארברעכערישע אימפּער!אלים­טישע פּלענער."

,ימח שמם וזכרם!" מיט די דאָזיקע ווערד טער פארענדיקט זיין פּראָטעסט-בריוו מרדכי מאָסקאָוויטש פון סערעט. פון טיפסטן הארץ שיקט ער די קלַלה צו די ציוניסטישע פארעטער וועלכע האָבן מיט זייער נידערטרעכטיקן מסחר פארלעצט די היילֿיקסטע מענטשלעכע געפילן. אן אומאויפהערלעכע איז די ריי פון פּראָי טעסטן. מ'ווי? נישט מוח? זיין דעם פאשיום, בפרט היינט בשעת די אמעריקאנער אימפּערוי אלֿיסטן באווייזן זיך אלס ווירדיקע יורשום פון היטלערן. די שנאה קעגן דער פארברעכערישער ציוניסטישער באנדע וואקסט נאָך מער אז מ'זעט אז זי שטיצן די יעניקע װאָס ווילן איבערחזרן אוישוויץ און מיידאנעק אויף א נאָך גרויזאמערן אופן! דאָס וואָס די אמעריקאנער פאשיסטן טוען מיט די קארעישע און כינעזישע געפאנ­גענע אויפן אינדז? קאטשיעדא, שטייגט איבער אלע גרויזאמקייטן. דער פּראָטעסט פון די אָרנט"

לעכע יידישע מאסן'ערהויבט זיך אזוֹי ארום

קעגן אלע גרויזאמקייטן פונעם פאשיזם; דער פּראטעסט, דערהויבט זיך קעגן פארברעבן פון באקטעריאָלאָגישן קריג אויף קאָרייע, קעגן די תפיסות פון יוגאָסלאוויע, גריכנלאנד, שפּאניע, בראזיליע. איבעראל? ווו ס'בלוטיקן העלריש די קעמפער קעגן מלחמה, פאר שלום און גע­רעכטיקייט. דער פּראָטעסט דערהויבט זיך אויך פון די הונדערטער מיליאָנען שלוםיפּארטיזא­נער וועלכע האָב|ן גענומען די זאך פון שלום אין זייערע אייגענע הענט און וועלן זי פאר­טיידיקן ביז צום סוף, לויט דער?ערע פון גרויסן סטאלין,

אדמינ.: קאלעא מאשילאָר, 98. טעל. 5.69.64| רעדאקציע: בוקארעשט, מאטעי באסאראב 2 8. טעל. 4.80(.292 4 161 95 ,זסוופְּסוֹא 8): 18}-4 4| 161.4.20,22.8 2 תחת12858 1861 ,0061:116486}18

אָנהױבנדיק פון דינסטיק 3 יוני, הערט די

ראדיאָ-עמיסיעס

אין יירישער שפּראך יעדן דינסטיק, דאָנערשטיק אוז שבת פון א זייגער 21.30 בין 22 אויף די קורצוועלן: 5 מ.; 32,4 מ.; 483 מ.

אין אונדזער פאלקס-ירעפּובליק

פרוכטבארע מיטארבעט צווישן וויסנשאפטלער און אינרוסטריעלע אונטערנעמונגען

קלוזש.--- די פּראקטישע. אקטיוויטעט בא­זירט אויף וויסנשאפטלעכע עקספּערימענטן, וואָס איז מעגלעך נאָר דורך א ענגער צוזא­מענארבעט מיט די ארבעטער פון די אונטער­נעמונגען און די וויסנשאפטלער, ברענגט א באדייטנדיקן צושטייער צום דערפולן מיט דער­פֿאָלג אונדזער ערשטן פינףהיאָריפּלאן.

מערערע פּראָפּעסאָרן פונעם מעכאנישן איג­סטיטוט פון קלוזש האָבן געשלאָסן קאָנטראקטן פון מיטארבעט מיט פארשידענע אונטערנעמונ­גען. דער קאָלעקטיוו פון דער קאטעדער פאר מעטאלישער טעכנאָלאָגיע האָט געשלאָסן אן ענ­

לעכן קאָנטראקט מיט דרי מעטאלורגישע אוֹ­זינעס ,אוגירעא" און מיט די פאבריקן ,אר­מעטורא", ,,מענאזשול" און ,טריומף" פאר פליכטנדיק זיך זיי צו שטיצן ביים לייזן פארשידענע פּראָבלעמען װאָס קומען פאָר אין ראמען פון אויספירן דעם פּלאן.

ביי דער פאברימ ,ארמעטורא" האָט מען גענומען שטודירן אייניקע מעטאָדן וועלכע וועלן בײטראָגן צום פארקלענערן דעם אָפּפאל, און ביי דער אוזינע ,6 מערץ" זעגען פּראיעקטירט געװאָרן, צווישן אנדערע, אויוונס. פאר טער­מישע טראטאמענטן מיט. מעטאץ"נאז.

נייע פאבריקן און ווארשטאטן

טערגו-מורעש.--- כדי פולשטענדיק אויסצו­פולן דעם אָרטיקן פּלאן, גרינדן די פּאָלקס-ראטן פון דֶער מורעשיגעגנט אלץ נייע פאבריקן און ווארשטאטן. אזוֹי ארום איַז געגרינדעט געוואָרן א גלאָז-פאבריק, א סאָדעוואסער-פאבריק און' א פאבריק פון זעלך-ווארע. עס זענען אויך גע­גרינדעט געוװואָרן צוויי ציג?-פאבריקן, וועלכע וועלן געבן, יעדע איינע, צו ניין מיליאָן ציג יערלעך. דאָ נישט לאנג האָבן אָנגעהוױיבן פונק­ציאָנירן צוויי גיסערייען וועלכע ארבעטן אויס לאנדווירטשאפטלעכע מכשירים און פארשי­דענע באשטאנדטיילן.

די ערשטע פּראָזשעקציע-אפּאראטן פאבריצירטע אין לאנר

זומער 1980 פלעג מען זיך אין דער אונטער­נעמונג ,,טעכנאָטשין" פארנעמען מיט פאריכטן די אפאראטן פון פּראָזשעקציע. די ארבעטער און טעכניקער פון דער דאָזיקער אונטערנע­מונג האָבן זיך אָבער נישט באגניגט מיט דעם זי האָבן געהאט דערפארונג, זיי האָבן פול­שטענדיק געקענט די קאָנסטרוקציע פון א סן טיפּן פּראָזשעקציעדאפֿאראטן און זייערע הער­צער האָבן זיך געפרייט מיטן געדאנק אז אויך זיי וואָלטן געקענט אויפבויען אזעלכע אפּא­ראטן. דער וויל?ן אויפצובויען אן אָריגינגעלן פּראָזשעקציעדאפּאראט איז אלץ געוואקסן.

האט מען אָנגעהויבן ביים ,טעבנאָ­טשין" אויפבויען א פּראָטאָטיפּ. די ארבעטער טודאָר פּעטרע און קרעטשיון געאָרגע, דער אינ­זשינער ניקולעסקו ניקולאיע, דער מייסטער גארבאשי איגנאט און אנדערע, האָבן באקומען די אויפגאבע אויסצופירן דעם דאָזיקן פּראָז טאָטיפּ.

נאך אן אויפמערקזאמער אױיספּאָרשונג פו­נעם אונטערגרונט האָט מען געפונען קאולין, דאָלאָמיט, אלאבאסטער, קאליך-שטיין א. א. דאָס יאָר וועט אָנהויבֿן א פֿיסטעמאטשיע עקס­פּלאָאטירונג פון קאליךישטיין און פון אלא­באסטער.

די אונטערנעמונג ,,?אזאה. עהען* זאמלט צו­נויף אלע ורעשטֿ; פון פעטם פון דער לעדער­פאבֿריק. ,,אלעקסאנדער פּעטעפי" און פאם. ­צירט דערפון זייף. פון האָלץדרעשטן צונוים­געזאמלט פון דער מעב?-פאבריס ,סומאָ גע­זא", ווערן קאָנפֿעקציאָנירט שפּילצייג פאר קינדער.

}..=­

דער פּארטיי-סעקרעטאה האָט זיי געעצהט זיי זאָלן באנוצן די. סאָוועטישע דערפארונגען און האָט זיי צוגעשטעלט דאָקומענטיר-מא­טעריאל פון סאָוועטן-פארבאנד. דערנאָך האָט די דירעקציע. אריינגעבראכט אין דער אונטער­נעמונג א סאוועטישן פּראָזשעקציעדאפֿאראט און נייע סאָוועטישע מכשירים, אומבאדינגט נייטיקע כדי צו רעאליזירן באשטאנדטיילן פון גרויסער פּרעציזיע.

ס'איז פאריבער א יאר פון אָנשטרענגונג, שפּאנונג און שטודיעס ביזן דערגרייכן דעם צי?. דער פּראָטאָטיפּ איז געלונגען און מען האָט זיך געקענט נעמען צו פראָדוציר} אין פעריען.

לכבוד דעם גיטן. מאי איז די ארבעטער און טעכניקער געלונגען ארױיסצולאָזן די ערשטע 8 פּראָזשעקציעדאפֿאראטן וועלכע זענען פאר­טיילט געוואָרן צו די קינאס איבערן לאגר.

א קינדעריסאנאטאָריום קעגן רעומאטיזם

צווישן די אָפּרו-סטאציעס פון אונדזעו לאנר וואָס פארגרעסערן פון טאָג צו טאָג זייער פארנעם, איז אויך די בעדעו-יקלימאטערישע סטאציע באונא, ראואָן מעדיאש.

פאָלגנדיק דעם ביישפּי? פון די קורפּלעצער פונעם סאָוועטן-פארבאנד,. האָט דער אָנפיִרנדי"

קער קאָלעקטיוו פון דער דאָזיקער סטאציע, נאָרװאָס, איינגעריכטעט אן אנטי-רעומאטישן סאנאטאָריום פאר קינדער, מיט א פארנעם פון 60 בעטן. אין דעם דאָזיקן סאנאטאריום ווערט אָנגעווענדט פאר די קינדער אן אנטירעומא? טיש באחאנדלונג לויט סאָוועטישע מעטאָדן.

דאָס פארשפּרייטן דעם בוך אין דער שטאָט יאס

אין משך פון יאנוארימערץ, האָבן די 11 ביבליאָטעקן פון די קולטור-היימען פון דער שטאָט יאס פארשפּרייט צווישן די ברייטע פאלקס-ימאסן 9.688 ביכער, פארצייכענענריק אזוי ארום א וווקס פון 85 פּראָצענט אין פאר­גלייך מיטן זעלבן פּעריאָד פון פֿאריארן.

די ביבילאָטעק. פון דער קולטור-חיים ,מי" כאי? עמינעסקו" האָט אָרגאניזירט א רייע בא" וועגלעכע ביבליאָטעקן וועלכע פארשלייסט ביז

כער איבער די קווארטאלן, גאםן אָדער גרופּעס הייזער. א דאנק דער דאָזיקע מעטאָדע, האָבן די בריגאדעס ,די ביכער-פריינט" פארשפּרייט אין די חדשים פעברואר----מאי 1.247 ביכער.

די ביבליאָטעק-קאָלעקטיוון פון די קולטור­היימען ,,ש. מיכאעלס" און ,אליעזר שטיינ­בארג", האָבן פארשפּרייט א גרויסע צאָל יידישע ביכער.