8ו.איקוףיבלעטטי": זי

יש

הטיש

| מאיר שטערנבערג ו יידל װײַדענפעלד. { אטלאנטיק"קאָ : ניקאָס בעלאָיאניס||ײ ד ד בן-גוריון, דער וואָלסטריטס גרויס עשירות גיט איר ניט קיין רו ווען טשערטשי? מיט זיין שטאָלצן גרויסימשרת-שטעל אריינגענומען פעסט אין אטלאנטיק-קאָן. די נֶערוון אירע טאנצן, מאכט קיין אויג ניט צו. די פּלייצע בייגנדוק פאָלגט תמיד איר באפעל| בן-גוריון, פאר שרעק האָט זי געקוֹיפט זיך מחנות גוג-מגוגס ביי פראנקא'ן, אין טערקיי, האָט זי די גרעסטע דעה אונטער ,אנו"ם פאָן געמאכט אטאָמישע באָמבעס אוֹן אטלאנטישע בלאָקס. פאראומריינט ,,אָנו"ס פאָן אין כינע און קאָרייע; א וי האָט פעק מיט טיפוס, פּעסט און כאליערע באלאדן זאל זי אין איר אטען, אצינד, ניט קענען פּועלן שיקן װיל א ישראלרלעגיאָן אויך אומגעציפער, טױט פארשפּרייטנדיקע פלאָדן פאר ניקאָס בעלאיאניס א קוי? פון אירע קױילן? אין דעם ,אָנו"ס ארמייען-מישמאטי, אויף צו פארוויסטן לענדער אונטער ,,אנו"ס פאָן: און די ישראלינווארדיע, אויף איר מארש, 1 לאָזט קעמפן אין קאָרייע, זיך צוגרייטן אין באָן. מִיליאָנען קולות דונערן. די פעלקער זאָגן: ,ניין" אנטרעפן וועט ערגעציווו אויף א שד, א טייוו יע א יי א 2 נאכט פון די, אין צווייטן גילנו?, נאצייגענעראלן: ף יוח': ש:. ו וו ו: : איהנשרעקימואקסט בו א ובוט א ר מל פיז א מען א קינד דער מאמען רוצחיש אומגעבראכט א האנס שפּייד?, הויזינגער און פאָן מאנטייפ? זאיז גריבנלאנר געבוגקז..?עבט נאך. בעלאָיאנים! מיט מויטשרעק קוקט די װאָלסטריט אויף דעם טויטן גוף און חידושים אויף צוצוקוקן--­י: אוי פעראי!/ ז זערט זי רום?:: יי: - אין אוה אמען!. אין איר פאר. געלֿט געקויפטן העלאס ,דער פּחד בעלֿאָיאניס לעבט!" זי הערט זיין רוף? צונויפלויפן וועט מען זיך אוו אלע ליקן וו עס געוועכטוקט איר פלאפטיהאסן איר ווניוללאסן זיין.-וף צום קאמה פאר פרייהייט קעגן פרעמדן יאָך, א אי 7 א מר לשׁוֹן-קוֹדש די ישׂ­ווען באָנס ממשלה טראכט דעם היטלער-גייסט באנייען צום קאמף פאר פעלקער-שלום, קעגן קרינס-פארבראך זיך צו צעלעמען, וי אויף לשו|-ק און אלע קריגס-פארברעכער גוכער צו באפרייען; א קע די אט דוי אי א ניעם קיו= יי זי ראל-העלדן, מיט אלע אָנאָר פּיטשעווקעס, ווען אדענאוער גריסט בן-גוריונען מיט כבּוד און קעגן דו װאָס רייצן צו א נ זריגן: מע: רוג ט א יטן מגן-דוד דאם קו? פון גבורה לאָזט ער הערן דעט ,גענוג"! זיי סאלוטירן! 2 א ער 3 על א פועלן דאָס קול פון גבורה, װאָס זיין העלדישקייט דערוועקט אלע אויף דער גאָמבע: האר נוקאָם בעלֿאיאני א קוול? פון אירע קוילן? די אומגעה!יערע כוחות, װאָס ליגן נאָך פארשטעקט יהידד! ברוך-אטאָם-באָמבּע!... :: צוזאמען מיט דער האלבער פרייער וועלט, װאָס וואכט טרומען, שמעלצנדיק זיך פאר נחת י קען ווערן,--- ואָלֿסטריטס-טויטשרעק!--- שִלום נאָך געמאכט. ימו וכען, איר שרעק וואקסט ביז שנעון, זי רוט ניט, קומט מיט טענות: דערזעט די װאַלסטריט נאָענט איר שרעקלעכסטע מינוט פון דעם גפֿיקלֿעכן יד-אחת, ואין גריבנלאנד. געבונהן, לעבט נאָך בעלאיאנים!" נאָך איידער אִיר פארלאנג טונקט איין די ערך אין בלוט. שמוכעדיק, צוגעזאגט צז. בן-גוריון א מארשא?-האָניק-לעקעכל? מיט מאָן 7 ווען טיטא, וי אן אייגענער, מיט לייב און זע? פאשיסט, אור שרעק וואקסט ביז שגעון, זי רוט גיט, קומט מיט טענות; מיט דער ברכה-אויפשריפט פון אָנו; : ער ניט איר איבער פֿאָלק און לאנך פאר האלם אומזיסט ,אין גריכנלאנך געשאָסן, לעבט נאָך בעלאיאניס!" ,עס, עם! !-- און פארדייע די מעשים פון ס''סָ!..." ' אי יי חהורבן וװארשע בולגארישער פאָלקס-רעפּובליק געמידמעט עס אט עו צֶע יי(המשוך פון נר. 6דו) האָט א יידישער מנוב? אים געשאָלגן איבערן= פארמאכטע שטובן מיט העק און מִּיט האמערס. וישע אעליט פון דער בולגאריש ער איצער האָט ער זיך געלאָזט לויפן פון איין שטאָק קאָפּ מיט א נומענעם שטעקן. מעררערלעך גע-י= בלוט האָט גערונען פון יִעדן איינציקן, ווען שטאַנריבאַטעגונן יי-....| אויפן אנדערן, ארויף אויפן בויִדעם, פון בויי שלאָגן, געשטופּט, געװאָרפֿן פון איין ווינק? ער האָט צוגעזעען, וי די יידישע בַּאנְריטַן זע" סאפיע. די קאַנסיסטאריע פון די יי) אי!| דעם-- אויפן דאך און דאָ האָט זיך אָנגע= אין אנדערן אריין און פוף כ? סוף נען גענאנגען אָנגעלֿאָדן מיט העק, אזוי וי מאָפיע, האָם איינגעאָררנם א פוערזער? אלא| הויבן א קאמף אויף?עבן און אויף טוט אים ארויפזעצן אויף א ריקשע. אויף דער ריק= די קיילער-יונגען, מיט האמערס, מיט שליסלען. דעמוע געווידמעם דעם אנדענק פון די"ריע| צווישן דעם פּאָליציאנט און דער יונגער פרוו.= שע האָט דער אלטֶער-חין אויסגעהויכט די נישטא קיין איין שמוב און געטא, ווו די יידו­העלדן פון דער ווירערשטאנד-באוועגונג,. װאָס| דער דאך איז שִׁיף. דאָס הויז האלט פיר נשמה. ער איז געבליבן ליגן אין מיטן נאם,= שע באנדיטן זאָלן נישט האָבן אויפגעהאקט די 4 זענען געפאלן אין קאמף פאר דער באפרי"ול?| שטאָק. די זון ברענט. די בלעך בריט. דער פא= וי א הרוג. מרדכי פינקערטס עגלחיוואגן האָט= פיר. אוב זיי האָבן קיין מענטשן אין די פאר­וְ פון בולגאריע.. ליציאנט האט נישט קיין געווער(קיי} רעואל אים צוגענומען. די עגלה-יידן, װאָס זייער אױ-= מאכטע שטובן נישט געפונען, האָבן זיי אויפ­דער זאל איז געווען איבערפולט מים מענטשן.| ווערן האָט זיי היטלער נישט נעגעבן) ער האָט= בעט איז געווען צו באזוכן די דערשאסענע און= געריסן די שרענק, די שופלארן און װאָס עס האט-געהאלטן א רערע-רער געוועוענער| בלויז א נומענעם שטעקן. מיטן דאָזיסן שטעקן- צוצונעמען װאָם דער קרבן האָט פארמאָנט, פ'האָט זיך נאָר געלאָזט האָט מען גערויבט. פארטיזאנער שלמה כאלי,. מעלכער האט אל| פארמעסט ער זיך אויף דער פהוי. ער שרייט האָבן דאָסמאָ? די אונטערזוכונג נישט געמאכט. אין די שפּעטערריקע טעג האָבן דאָס אויך מערגעשטראכן דעם אטיל פון יידן איז באי| זי זא? אראָפּגיין. ער וועט זי דאָ דערהינענען= זיי האָבְן שוין דערקאנט, אז דער געטאן די דייטשישע רוצחים צוזאמען מיט די וגרערס פוו דער יירישער יוגגט אין דער בי| אויפן דאך..' איז געווען אן ארעמאן און זיבן פּאָלעם און= אוקראינער באנדיטן, וועמען מען האָט גענומען נארישער ווידערשטאנך-באווענונג. באלי האט|-- קאָנסט מיך דערהרגענען--- ענטפערט די= ס"האָט נישט געלוינט איינצוריסן-זיך די הענט.= צו הילף. מִיט גערירסקייט. גערערדט. וועגן. צושטייער פוו|| פהוי--- און, אַראָפּגיין ווע איך נישט. אויף אן אנדער אָרט איז א פרוי געפאלן וויסט און שרעקלעך זעען אוים די שְטוּבן, די העלדן ואס זענען געפאלן פאר דער זאך ער שארט זיך צו איר. ער כאפּט זי אָן. עס אין חֲלְשוּת. האָט דער מערדערישער פּאֶלו-= פון וואנען מען האָט ארויסגעפירט די קרְבּנוּת. ואס ווערט איצט רעאליזירט אין בולגאריע דאכט זיך, אז דער דאך איז שיפער געואָרן.-ציאנט זי געמינטערט מיט וואסער. אָפּגעמיג-. אויב מען זאָ? עס אָנרוֹפן--- פּאגראָם--- וועט אונטער דער אָנפירונג פון דער קאָמוניסטישער| אין אוין מינוט קאָנען ביידע ליגן אויפן ברוק טערט און ווייטער זי געפירט. עטלעכע מאָפ עס זיין שוואך, צו אייךד?. ײ פארטיי און איר באליבטן פורער ווילקא טשער"| מיט צעשמעטערטע געהירן. די פרוי איז גרייט האָט די פרוי געח?שט. דער פּאָליציאנט איז פארניכטונג, אונטערגאנג, דורות מענטשלעך ווענקאוו. אויפצונעמען דעם טויט. אָבער מיטן גוטן ווילן נישט אָפּגעטרעטן, געמינטערט, געשלאָגן, בין לעבן וואלגערט זיך אין די אויפגעפליקטע אי" דער רעדנער האָט דערמאנט די ליכטיקע װעט זי פון דאך נישט אראָפּֿגײין. דעם ,געז ער האָט זי דערפירט אויפן אומשלאנ-פּלאץ בערבעטן, אין די צעהאקטע שענק, אין דִי געשטאלטן פון די יידישע פּארטיזאנער העלדן; טרייען" פּאָליציאנט איז אויך א שאָד דאָס און איבערגעגעבן ז' אין די הענט פון די דיי- צעטרענטע קישנס, אין די שטיקער מעבל, 5 חנה װאָליצער און משה מעלאמעד, וועלכע זע"| לעבן. ער זידלט און שעלט. ער שפּייט מיט טשישע תלינים. וואָס פון יעדן אבר וויינט ארויס פּיין און נען געפאלן אין קאמף קעגן די בלוטיקע פא"| דער גרינער גאל. אָבער פון דאך אראָפּנעמען דאָם זענען עטלעכע קליינע בילרלעך פון דעם געשריי. אין די ליידיקע וויגן, אין די אָפּגע­שיסטישע בעסטנֶעס. די. היינטיקע היטלער-| דעם קרבן זיינעם קאָן ער נישט, וויסטן אומגליק, װאָס האָט געטראָפן דאָס וואר-= שיילטע ווענט, אין די פּיאנעס, װואָס מען האט יורשים-- די אמעריקאנער מלחמח-אונטער-| דאָס וויסטע ראנגלעניש האָט געדויערט שעווער יידנטום. די, וועמען דאָס אומגליק האָט געוואָרפן פון די פענצטער, אין די וויסטע, ליי­צונדער--- האָט באלי צום סוף דערקלערט,| איבער א שעה. אונטן, אויפן הויף, האָבן די נאָך נישט געטראָפן, בעטן אויף דער נאכט. דיקע טעפּ. חורבן, אומקום! ווולן פארניכטן אונדזער היינטיק פריידיק ל?עבן,| חברים זיינע דערווייל אויסגערוימט דאָם גאנ- זאָ? זי שוין שוין צופאלן, די נאכט. זאָל מען מען פארקריצט מיט די ציין און מען קאָן פאר וועלכן די העלדן האבן מקריב געווען זי"| צע הויז. ווער ס'האָט געהאט געלט האָט זיך א ביסל אָפּרוען, זאל מען כאפּן דעם אטעם,= זיך גאָרניט העלפן. : ער לעבן. זייער אָנדענק לייגט אויף אונדז א- אויסגעקויפט, ווער ס'האָט גישט געהאט קיין= ויי? מאָרגן 8 א זייגער אינדערפרי הויבט זיך אָבער פרעגן מוז מען דאָך: געוואלך געשריגן, ­רויף דעם חוב צו פארטיידיקן מיט אלע כו| געלט האָט געמוזט ארויף אויפן תליח-װאָגן.= אָן א נייער תשעה-באב און א נייער יום-כפּור, ווו האָבן זיך די דאָזיקע יונגעלייט דערצויגן, חות די זאך, פאר וועלכער זיי זענען אומגע- דאָס הויז איז געוואָרן וויסט און לעער. פון און אָט איז געקומען דער פֿרימאָרגן דער פֿון וואנען נעמט זיך צו יידישע טאטעס זין : קומען-- די זאך פאר שלום. די אַרױסגערוימטע שטובן האָט געיאָגט מיט דריטער, צי דער צענטער, וואָס איז נפקח-מינה)= מיט אזא מערדעריש בלוט, וועלכע יירישע י: אין דעם קינסטלערישן טייל האָבן זיך בא"| אומגליק און מים עלנד. א קינד האָט זיך און שוין טראָגט זיך איבער אלע הייזער די מאמעס האָבן זיי געזויגן? נישט אנדערש, נאָר טייליקט: ארטיפטן פונעם נאַציאָנאלן טעאטער,| באהאלטן--- האָט מען אוועקגעריסן די מא- כשורה, אז אויף קארמעליצקע קאָן מען נישט= די טאטעס זענען געווען רוצחים און די מאמעס : וי אויך. דוד לעווי, רבקה יאן און אנדערע.| מע. א מאמע האָט זיך ערגעץ ווו פארשטעקט,- גיין, די לעשנאָ איז בלֿאָקירט, די זונות.: | האָט מען אוועקגעריסן דאָם קינר. די מאמע פארמאכט. היינט האָב} די דייטשן פארלאנגט, מיט אלע כוחות און מיטן גאנצן הארץ יידישע ארבעטעריקע בו הילף רעס העלרישן| לויפט ארום מעשוגענערהייט. זי פּליקט די מען זאָ? זי צושטעלן גאנצע צען טויזנט יירי-= האָט זיך די יידישע פּאָליציי באמיט צופרידן - קאַרײער פּאֲלף האָר פון קאָפּ. ס'איז איר איבערגעבליבן א שע קעפּ. צו שטעלן דעם מערדערישן האך, װאָס האָט

8 א"

סאָפיע. די וִידישע ארבעטער, וועלכע זענען באשעפטיקט אין די עלעקטראָ-טעכנישע אונ­טערנעמונגען ,עלקאָפּ?, האָבן אלם ענטפער אויפן אפּע? פון דעם בולגארישן שלום-קאָמי­טעט צו געבן הילף דעם קעמפנדיקן קאָרייעשן פאָלק, באשלאָפן אָפּצוגעבן א טאָג ארבעט לטובת דעם דאָזיקן צי?, אויסדריקנדיק אויף אזא אופן זייער פּראָלעטארישן אינטערנאציאָ­נאליזם. פאר די געזאמ?טע 17.000 לעווס איז איינגעקויפט געװאָרן וועש פאר די קאָרעישע קינדער. א טאָנצערט אי יַדישן הולטור"הויו

סאָפיע. דער קולטורקלוב ביי דער צענטרא­לער ייִדישער קאָנסיסטאָריע אין דער בולגא­רישער פאָלקס-דרעפּובליק, האָט איינגעאָרדנט און זא? פון דעם יידישן פאָלקס-חויז, א קאָנ­צערט פון דעם אנסאמב? פאר ליד און טאנץ.

ליידיק וועגל. די פרוי פון דאך איז שוין א­צינד אויפן הויף. זי האָט זיך דערוויי? אָפּנע­ראטעוועט, אָבער איר טאטן האָט מען צוגע­נומען, איר מאמע האָט געקריגן הארץ-שלאס און ליגט א טויטע.

און װאָס האָבן די יידישע באנדיטן געוואָלט פון א גרייז-גרויען ייד, ואס האָט קוים גע­שלעפּט מיט די פיס און קוים געאָטעמט?

זי האָבן אים ארוױיסגעשלעפּט צוזאמען מיטן ווייב--- א צעבראכענעם שארבן. דער יי, אויפן ערשטן בליק ענלעך צו א דין,--- האָט נישט באוויזן אָנצוטון דאָס היטל?. ער איז גע­

{ גאנגען אין א קאפּ?-- טויט, וי די וואנט,

הענט און פים האָבן געציטערט. דאָם ווייב האט מען געמוזט טראָגן, זי איז געלעגן וי א געשטארבענע, פארוואָרפן דעם קאָפּ אראָפּ. דער גרייזיגרויער ייח האָט נישט געקאַָנט גיין.

אל?ע צוויי טויזנט פּאָליציאנטן האָבן זיך מאביליזירט. יעדער. איינער האָט געקריגן א באפעל צוצושטעלן פינף קרבנות.

האָט מען געדארפט זעען, װאָס ס'איז פון דו יידישע פֿאָליציאנטן געוואָרן. מוז זיין, אז זיי זענען משוגע געוואָרן. ווייל אזא ווילדקייט, אזא אכזריות זעט מען נישט אפילו ביי די גרעסטע רוצחים. עס העלפט נישט קיין געוויי­גען, עס העלפט נישט קיין געשרייען. מאמעס קושן די טריט פון די באנדיטן און ווילן רא­טעווען זייערע קינדער. אָבער די באנדיטן ווייסן שוין אליין נישט, װאָס עס טוט זיך מיט זיי. זיי שלעפּן קראנקע פון די בעטן, ווארפן קינדער פוז ווינן. אלטע לייט פירט מען אויף וועגעלעך. מען יאָגט, מען טרייבט, מען שלאָגט מכת רצח.:

איז דאָם נאָך אל ווייניק, האקט מען אויף

געשוווירן אױסצווואָרצלען דאָס יידנטום. ס'איז אָבער, ווייזט אויםס געווען ווייניק. די יידישע מערדער האָבן נישט צוּגעשטעלט דעם גאנצן קאָנטיגענט, וואָסּ היטלערס הינט האָבן פארלאנגט. האָט זיך די געסטאפּאָ אליין מטריח געווען און אריינגעמישט זיך אין ענין, זי האט גענומען צו הילף די אייגענע יירי­שע פּאָליציי מיט א צולאָג פון אוקראינישע באנדיטן... דאָס זענען די שוידערלעכסטע אויט. װורפן, די העסלעכסטע קרעאטורן. זיי האָט דאָס די געפטאפּאָ גענומען צו הילף. מיט רע­וואָלוערן אוֹן ביקפן, מיט נאהייקעס און בֿייטשן = איז מען געקומען אין געטאָ אריין מאבֿן אררענונג. ײ אוֹן דאָ הויכט זיך אָן א ניי קאפּיט?, ראָס בלוטיקסטע קאפּיט? אין דער געשיכטע פון ווארשעווער געטאָ. והמשך קומט)