Jahrgang 
187 (1952) נר. 187 7-טער יאָרגנג
Seite
2
Einzelbild herunterladen

זאלן באפרייט ווערן די מוטיקע קעמפער פונעם פראנצויזישן פאלק

דער גענעראל ,,טשומע", דער מערדער. פונעם קאַרייער פאָלק, רידזשוויי, האָט אָנגעהויבן זיין פארברעכערישע אקטיוויטעט און אייראָפּע, באז פעלנדיק צו ארעסטירן זשאק דיסלא, די גלענ­צנדע קעמפערישע אָנפירנדיקע פיגור און אנדריי סטיל, דעם טאלענטירטן שרייבער און שעף-רעדאקטאָר פון דעם רומפולן אָרגאן פון דער פראנצויזישער קאמוניסטישער פּארטיי {,?'הומאניטע".

די פראנצויזישע קאָמוניסטישע פּארטיי, די - וועלכע האָט אָנגעפורט דעם ווידערשטאנד קעגן דער היטלעריסטישער אָקופּאציע, איז איצט די נשמה און דער מח פונעם קאמף קעגן די אמע­ריקאנער אָקופּאנטן. זי איז די הויפּטישטערונג

אױן פארוואנדלען פראנקרייך אין א שלאכט­

פעלד פאר אן אייראָפּעישער מלחמה.

אָבער קיין שום מאָסמיטלען פון רעפּרעסיע מצד די פראנצויזישע משרתים פונעם אמערו­קאנער אימפּעריאליזם--- פון די גאָליסטן מיז די סאַציאלידעמאָקראטן--- וועלן נישט קענען דערשטיקן דעם קאמף וואָס איז אָנגעפירט פון דעם פראנצויזשן פאָלק, פון זיינע באוווסט­זיניקע שיכטן, אונטער דער אנפירונג פון דער פראנצויזישער קאָמוניסטישער פּארטיי,

דאָס פראנצויזישע פאלק איז נישט אליין: דו שלום-קעמפער פון פראנקרייך און פון מערב-דייטשלאנד, די פעלקער פון דער וועלט

ויהי יי יי יי יי יי יי יי יי יי יי וי יו יי יי יי יי יי יו

איקוה-בלעטער":

ואס בויען דעם סאָציאליזם, זענען מיט אים, אויך. אונדזער פאָלק שטייט צו צו דער בריי­טער אקציע פון באפרייען דיקלא און סטילן, צו דער אקציע פון פֿארשטארקן דעם שלום­פראנט, צו דער אקציע פון שטערן דאָס רע­אליזירן די פּלענער פון-רידזשוויי און זיינע באלעבאטים פון װאָלסטריט.

און מיט אָט דעם ריזיקן כח פונעם שלום­פראָנט, וועלן די אימפּעריאליסטן געצווונגען זיין זיך צו רעכענען. /*

{ דר. דוד זאלצבערג פון דער פאקולטעט פאר אלגעמיינער

מעדיצון

דעקאן

קולטור-מאניפעסטאציעס איבערן לאנד=

ראָמ אן

צוריק מיט א צייט איז פֿאָרגעקומען בייב ייִדישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט פזן ראמאן, א סימפּאָזיאָן א. ד. ט. ,דער קאמף קעגן דער ווירעראויפשטעלונג פון דער. היטלעריסטישער ווערמאכט".

דער פאָרזיצער פונעם סיכפּאָזיאָן איז געווען חבר בלומענפעלד בערנארד. עס'האָבן גענומען דאָס וואָהט די חברים; יוליוס מוישע, מאָסקאָ­וויטש בעטי און בייער זשעאן.

נאָכן סימפּאָזיאָן האָט דער כאָר פונעם סונ­דיקאט פון די אָנגעשטעלטע פונעם אונטעריכט אויסגעפירט א קינסטלערישן פּראָגראם פון סאָז וועטישע, רומענישע און יידישע לידער.

ביים דאָזיקן סימפּאָזיאָן זענען אָנוועזנד גע­ווען אומצאָליקע ארבעט-מענטשן.

רא ר

דאָ נישט לאנג, איז פאָרגעקומען אין ראדעוויץ א קולטורעל-קינסטלערישע מאניפעס­טאציע, אָרגאניזירט פונעם אָרטיקן יידישן דע­מאָקראטישן קאָמיטעט און ,,איקוף".

אין ראמען פון דער דאָזיקער מאניפעסטאציע, האָט דער שול-אינספּעקטאָר פון פעלטיטשען, חבר רימער, געהאלטן א פארטראג וועגן קאמף פון די פעלקער וועגן איינהיטן דעם שלום.

די באווופטזיניקע ארבעטימענטשן פון אונ­דזער היימלאנד, אָן חילוק פון נאציאָנאליטעט, זענען ענג פארייניקט צווישן זיך; ארבעטן מיט אוז שטוצן איינער דעם אנדערן;. פארשטייען אז בוים יסוד פון זייער געמיינזאמען קאמף פאר שלום און סאָציאליזם דארף שטיין ראשות­בל די אינטערנאציאָנאלע פארברידערונג, די ליבשאפט צום היימלאנד און די אומבאגיענעצ­טע שנאה קעגן אימפּעריאליזם און זייג משרתים,

אין דער זעלבער צייט פארייניקן זיך די גע­וועזענע עקכפּלאָאטאטאָרס--- היינט עקספּראָ­פּריאירטע אָדער באשרענקטע אין זייערע מעג­לעכקייטן פון רויבֿ און.--­צווישן זיך און אין זייערע נירערטרעכטיקע אק­ציעס פון פֿארלעצן די אייניקייט פון די ארבעטנ­דיקע און דעם קיום פון אונדזער פאָלקס-רעמאָ­קראטישער מלוכה, פארשפּרייטנדיק--- היינט וי אין דער פארגאנגענהייט דעם נאציאנא­ליסטישן סם אין די רייען פון די ארבעטנדיקע אקצואָנירן זיי ביינאנד, אלצאיינס אוב זיי . זענען רומענער, יידן, אונגארן א. א. וו,

די דאָזיקע רעאליטעט הייבט ארויס חבר פּאול איסאקס פּיעסע ,אויסלייטערווג" װאָס דער בוקארעשטער יידישער מלוכה-טעאטער האָט געשטעלט אין א פּרעמיערע אין פּלאֶעשט דעם 1-טן יונו, און וועלכע פּיעסע זיי פירן אויף אין זייער טורנע אין דער פּראָווינץ.

די אקציע פון דער פּיעסע איז גענומען פונעם טאָג-טעגלעבן לעבן. די צענטרא?-אידעע פון דער פּיעסע איז, דער עקשנותדיקער קלאסן­קאַמף ואָס עס קומט פאָר מצד די ארבטענדיקע קעגן די שונאים פון נעכטן און היינט, די בור­זשואזע עלעמענטן.

מיר באגעגענען אין דער פּיעסע אויף איין זייט: די מיטגלידער פון אן ארבעטער-קאָלעק­טיוו פונעם מלוכהשן האנד? און זייערע נאָענטסטע--- עלטערן, קרובים, פריינט,--. און אויף דער צווייטער זייט, די מיטגלידער פון א קאפּיטאליסטישער באנדע, געטרייע משרתים פונעם אַמעריקאנער אימפּעריאליזם,

דער אױיטאָר וויקלט אויף אין דער פּיעסע איינע פון די פּראָבלעמען פון דער יידישער אר­בעטנדיקער באפעלקערונג פון אונדזער לאנד, -= דאָס. פּראָבלעם פון אן אנטשלאָסענער דע­

אין ראמען פון די וועכנטלעכע מאניפעס­טאציעס, אָרגאניזירט פונעם יידישן דעמאָקרא­טישן קאמיטעט פון ראָמאן, האָט דא נישט לאנג חברטע קרופּארו האָרא, מצד דעם שטאָ­טישן קאָמיטעט פון קאמף פאר שלום, גע­האלטן א פאָרטראג וועגן די בעסטיאלע מע­טאדן ואס די אמעריקאנער אימפּעריאליסטן באנוצן אין קריג פון קאָרייע, אונטערשטרייכנ­דיק דעם פאקט אז קעגן די מערדער פונעם קאָ­רויער פאלק פּראָטעסטירן. אלע אָרנטלעכע מענטשן פון דער גאָרער וועלט.

נאכדעם איז אויסגעפירט געוואָרן א קינסט­לערישער פּראָגראם מצד דעם כאָר און דער טאנץ-גרופּע פונעם סינדיקאט פוז די האנדלס­און קאאָפּעראציע-אָנגעשטעלטע, וועלכע האָט געהאט א באזונדערן דערפאָלג.

ע װיץ

נאָכדעם איז געגעבן געואָרן א קינסטלערי­שער פּראָגראם ביי וועלכן עם האָבן זיך בא" טויליקט דער כאָר און ארקעסטער פונעם ,,אי­קוף" וועלכע האָבן אויסגעפירט צווישן אנ­דערע, א פּאָטפּורִיו פון סאוועטישע לידער,

דער איבער 200 קעפּיקער ארבעטער-עולם, האָט ווארעם. אויפגענומען די דאָזיקע מאני­פעסטאציע.

זוייגער, רר:

דאָראַ הוי יט ײ שבת דעם זײטן יוני, האָט דער אָרטיקער יידישער דעמאָקראטישער קאָמיטעט. אָרגאני­זירט א ליטעראריש-קינסטלערישע= מאניפעס­טאציע--- ביי וועלכער ס'זענען אָנוועזנד גע­ווען אן ערך פון 290 ארבעטימענטשן. חבר. דוד קערטארו, מיטגליד אינעם ביוראָ פוּנעם יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט-דאָראָ­הוי, האט געהאלטן א גוט דאָקומענטירטן פאָרטראג א. ד. ט. ,דער וועג פון גליק פאר דער ייִרישער באפעלקערונג, איז דער וועג פון פּראָדוקטיווער ארבעט". דער ארטיסטישער פּראָגראם איז אויסגעפירט געװאָרן פונעם אָרטיקן ,,איקוף"-אנסאמבל, || קװאָרעספּ. ח. רייכער

א ר א ר

דא נישט לאנג, איז פארגעקומען ביים ארא­דער ייִדישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט א סיט­פּאָזיאן בי-וועלכן. די.. חברים.. דר. האלמאש און דר. האָלאס האָבן דעמאסקירט די נידערטרעכטיקע אקציע פון דער ציוניסטישע" קליקע פון דער ישראלירע­גירונג וועלכע פּרוווט צו ,רעהאביליטירן" די היטלעריסטישע מערדער.

נאֶכּן סומפּאָזיאָן, האָט די קינסטלערישע עקיפּע פון דער פאבריק ,,טעבא" אויסגעפירט א שיינעם פּראָגראם.

(,אויסלייטערונגי פן פאול איסאק

א פּיעסע װאָס דעמאסקירט די מאכינאציעס פון די ציוניסטישע נאציאָנאליסטן:

מאסקירנדיקער שטעלונג, װאָס די יידישע אר­בעט-מענטשן דארפן האָבן לגבי דער ציוניס­סישער פּראָפּאגאנדע און אירע פארשפּרייטער.

איץן א האנדלס-איינחייט, וו די אקציע קומט פאָך, ארבעט די קאסירערון ליוא װייס וועמעס מאן, יאקאָב, אן אָרנטלעכער מענטש אָבער א וואקלענדיקער, געפינט זיך אונטערן איינפלוס פון דער ציוניסטישער פּראָפּאגאנדע און וויל פארן. קיין ישראל. ליוא ווי? אָבער נישט פארלאזן איר היימלאנד, דאָס ארבעט­פּלאץ, די פריינט, די מאמע, דעם ברודער; איר געלינגט אָבער נישט צו האָבן א גענוגנדן

איינפלוס אויף איר מאן, טאקע וויי? זי אליין

האָט נישט קיין גענוג שטארקע אויסנעהאלטנ­קייט. איר ברודער מארקו, א באוווסטזיניקע­ארבעטער, פּונקט וי זיין מוטער אנא, גיבן זיך די מי איר ארויסצוהעלפן זי זאָל איבערצייגן אי מאן אז די ציוניסטן זענען אים א שונא און זוכן אים צו פאראומנגליקן. די מערהייט פון די אָנגעשטעלטע-פונעם מאגאזין, בראש מיט חבר סטאיאן, סעקרעטאר פון דער פּארטיי-אָרנאני­זאציע, ווייזן ארויס ליזאן זייער ליבשאפט און זאָרג און העלפן איר צו געפינען שטענדיק דעם נויטיקן כוח איבערצוצייגן איר מאן, אז דער שריט װאָס ער איז גרייט צו מאכן פירט אים אין אָפּגרונד אריין,

דער ק?אסן-שונא אקציאָנירט אָבער. אין רי רייען פון די אָנגעשטעלטע פון מאגאזין האָט יער אריינגעשטעלט איינעם פון זיינע אינסטרו­מענטן דעם פארקויפער צרקאן, געווזענער שטוב­מענטש פון דעם קאפּיטאליסט יאָרגו לאמברו און פון איינעם פון לאמברוס נאענטסטע גע­שעפט-מענטשן,. אָסקאר וואלדמאן, ליזאס פע­טער.

אסקאר וואלדמאנס וווינונג איז אן אמתע געסט פון מאכינאציעס. דאָרט איז בא­האלטן, און א פֿארבאָרגן צימער, דער געווע­זענער גוט-באזיצער, אינדוסטריעלער און רע­אקציאָנערער פּאָליטיק-טרייבער יאָרנו לאמבדו,

2 2

אויך דאָ באגעגענען זיך--- כדי צו פארווירק­לעכן זייערע נידערטרעכטיקייטן=-- מעלי­רעאנו, אן אָנגעשטעלטער אין דער פאבריק,

חיינט נאציאנאליזירט, ואס האָט אמאָ? גע­

הערט צו די קאפּיטאליסטן לאמברו און גאָלד­מאן; מישו לאמברו, דער נעפּאָט פונעם גע­וועזענעם קאפּיטאליסט; פּאָלדי, א ציוניסטי­שער אגענט וועלכער באקומט אָנװייזונגען און באפעלן פון וואלדמאגען.

צווישן די געמיינקייטן װאָס די דאָזיקע באג­דע ווי? דורכפורן איז אויך איינע-- אויס­געטראכט פון--- ואס האָט דעם ציל שלעכטס צו טון ליזאן און מאכן וואקלען איר גלויבן אין דער גליקלעכער צוקונפט פון די ארבעטנרילע פון אונרזער היימלאנד, און זי מאכן אז זי זאָל אויך וועלן פאָדן קיין ישראל. מיט דער הולף פון ארקאן באקומט ארויס מישו לאמברו סחורות פונעם מאגאזין, אֶן ער זאָל פאר זיי באצאָלן, אוװעקטראָגנדיק פון דער איינפּאקונגס-סעקציע די דאָזיקע סחורות אויפן סמך פון באָנען װאָס זענען נישט געווען בי דער קאסע, און אויף וועלכע דער צייכן באצאָלט" איז געווען געשטעלט מיט א פאלשן זיגל. דאָס האָט די פאָלגן, אז די דאָזיקע באָנען ווערן נישט פארעניסטרירט ביי דער קאסע און דאָס פעלן-פון די אנטשפּרעכנדיקע סומעס. דער דאָזיקער פא? וואָלט געקענט נורם זיין א חשר פון נישט-קאָרעקטקייט מצר ליזאן,-­א חשר װאָס ארקאן פּרוווט צו פארשטארקן דורך אינסינואציעס.

די דאָזיקע באנדע באגרענעצט אָבער נישט איר טעטיקייט נאָר מיט די ננבות פונעם מלוכח-מאגאזין. זי גוייט צווישן אנדערע צו דאָס אונטערצינדן די פאבריק-- דאָס געווע­זענע אויגנטום פון לאמברו-גאָלדמאן--- ואס ווערט אָבער אויפגעדעקט אדאנק דער וואכ­זאמקייט פון די ארכעטער.

נר. 181

קאנצערט פונעם

פאלקס"כאר ,.איקוףי' בי דער מיליטערישער אקארעמיע פון בוקארעשט

דא נישט לאנג, האָט דער פאָלקסיכאָר ,או­קוף", דיריגירט פון חבר חיים שווארצטאן, געגבען א קאָנצערט ביי דער מיליטערישער אקארעמיע פון בוקארעשט.=

דער פּראָגראם איז באשטאנען פון פאָלקס­און מאסן-לידער. א גוט} איינדרוק האָבן גע­מאכט, נעבן די רומענישע און סאָוועטישע לו­דער, אויך די יידישע מאסן- און פֿאָלקס-ילידער,

דער פּראָגראם איז אויפגענומען געוואָרן מיט גרויס ווארעמקייט מצד די אָנוועזנדע סאָלדאטן און אפיצירן. דער דאָזיקער פאקט שפּיגלט אס די פריינטלעכע און ברידערלעכע באציוננען ואס פארייניקן דאָס רומענישע פאָלק מיט די ארבעטערימאסן פון די נאציאָנאלע מינדער­הייטן, אין זייער געמיינזאמען קאמף ועגן בויען דעם סאָציאליזם אין אונדזער היימלאנר די רומענישע פאָלקסירעפֿובליק,

די אָנוועזנדע סאָלדאטן און אָפיצירן האָבן אויפגעדריקט דעם ווונטש וװוידעראמאָ? צו זען דעם ,איקוף"-כאָר אויף דער בינע פונעם פעס­טיוואליזאל פון דער מיליטערישער אקאדעמיע.

די ווארעמע אויפנאמע פונעם אנסאמבל, איז א דערמוטיקונג פאר די כאָרימיטגלירער צו דערהייבן אויף א גאר העכערער מדרגה זייער קינסטלערישן ניוואָ, צוֹ פארשטארקן זייער כוח פון מאָביליזירן די מאפן אין קאמף פאר שלים און סאָציאליזם,:

איקוף" בוקורעשט זונטיסק דעם 22ין 8 אזייגער אוונט

יוני ד.. י. וועט פאָרקומען א

קולטורעל-קינסטלערישע. מאניפעסטאציע אינעם גאָרטן פונעם ,,איקוף" מירטשעא וואָדע אין פּראָגראם; 1. א פאהטראג וועגן דער ל?יטעראטור. פון ר. פ. ר. אין קאמף פאר שלום.

2 דער דראמקרייז פון ,איקוף" בוקארעשט, וועט אויפירן דעם איינאקטער ,אזוי דארף עס צו זיין" פון י. ראזענהעק. פאָלקס-לידער און רעציטאציעס אויסגעפירט פון די סאליסטן פוּנעט פֿאָלקס"כאָר, איקוה" בוקארעשט.

אריינגאנג פריי.

0

אין איר פארצווייפלטער לאגע, ווערט אָבעױ ליזא ארויפגעהאָלפן מצד דעם סעקרעטאר פוז דער פּארטיידאָרגאניזאציע פונעם מאגאזין, חבר סטאָיאן, פונעם דירעקטאר פון מאנאזין און פון אלע אירע ארבעט-חברים: ערנא, רעדוקאנו, בוקורעסקו און דער אלטער קאָסטאָקע--- וי אויך פון איר ברודער מארקו און די מוטער. א דאנק דער אָרגאניזירטער אקציע פון די חברים פונעם מאגאזין, ווערט מישו לאמברו געפּאסט בשעת ער וי? איבערחזרן די סחורות"גנבה און אויך א דאנק דעם באפע? װאָס װאָלדמאן האָט אים געגעבן, ווייטער צו פירן זיין אקציע פון' דעמאָראליזירן ליזאן,

דאָס כאפּן דער גנבה מישו לאמברון פירט צו דער ארעסטירונג פון באנדע. אָסקאר וואלדמאן פּרוװווט זיך אויס­באהאלטן אין ליזאס וווינונג--- אָבער ליזא און איר מאן ווערן געווויר אז זייער פעטער איז אויך געווען צווישן די אױיטאָרן פון די נידערטרעכטיקייטן, פילן זיי אז זייער חוב אלס ארבעט-מענטשן איז, איבערצוגעבן וואלדמאנען

אין די הענט פון די מלוכח-אָרנאנען. דעמלט

איז זיי קלאָר געװאָרן די אמתע סיבות פון וואלדמאנס געמיינער ציוניסטישער פּראָפּאז גאנדע. זיי פארציכטן פון צו פארן קיין ישראל. נאָך דעם שטורם קומט ביי זיי די פון לאנג געווארטע אויסלייטערונג!...

די ריכטיקייט פונעם אידעאישן אינהאלט פון דער פּיעסע, די לעבעדיקע אקציע און איר קראפט פון דעמאסקירן די מאכינאציעס פונעם. קלאסן-שונא, דערוועקט אינעם צושויער אן אלין וואקסנדיקן אינטערעס. אין דאָזיקן זין האָט די פּיעסע א באזונדערן דערציערישן און מאָבילי­זאטארישן כוח.

די דאָזיקע פּיעסע--- װאָס שטעלט איז א ריכטיקן פּאָליטישן ליכט די טעטיקייט פון די יידישע ארבעטימענטשן פונעם= מלוכה­האנדל,- זייער מיטארבעט און פריינטשאפט מיט די אנדערע אָנגעשטעלטע און זייער גע­מיינזאמען קאמף קעגן קלאסן-שונא--- דארףס ווערן ברייט פּאָפּולאריזירט און געזען פון אלץ מער ארבעט-מענטשן פון די רייען פָון דער יידישעך באפעלקערונג.

וֹ. סאווין

דער גאנצער.

7