נר. 194

יידישע שרייבער אוז סאליסטן פונעם ,.איקוף"-כאר

איז דער פּראווינץ

און חורש יולי ד. י.. איז ארױיםגעפאָרן א

גרופּע יידישע שרייבער און פאָליסטן פון פֿאָלקס- ,,איקוף? קיין טראנסילוואגיע

וועלעכע האָט באזוכט די שטעט: ווישעו? רע סוס, באיא בארע, סאטו-מארע און סיגעט. די גהופּע איז באשטאנען פון די חברים שרייבער; ו. דובאָוויס, יידעלע װײידנפֿעלד און א. שִׁפִּינֵ?ל­בלאט. און די סאָליסטן פונעם בוקארעשטער פאָלקס-כאָר ,איקוף";: טשעטשיליא שטיין און מילאָ הערשקאָוויטש, אקאָמפּאנירט ביים קלאה וויר פון דער חברטע שטעפאניא נעסטאָר. די מאניפעסטאציעס אין די דאָזיקע שטעט זענען פאָרגעקומען אונטערן צייכן פון קאמף.= פאר שלום, פון קאמף קעגן דער רעאקציע און אירע משרתים צווישן וועלכע ס'געפינען זיך אויך רי ציוניסטישע אגענטן.

חבר דובאָװיס האָט אין זיין דערעפענונגס­ואָרט אָנגעוויזן אויף די גרויסע דערגרייכונגען פון אונדזער פאָלקס-דעמאָקראטישן רעזשים וועלכע זענען דערמעגלעכט געװאָרן א דאנס אונדזער באפרייונג דורך דער פֿאָוועטישער אר­מיי און א דאנק דער אָנפירונג פון אונדזער רומענישער ארבעטער-פֿארטיי און איר געגיטן פיורער חבר געאָרגע געאָרניו-דעזש. ווייטער האָט. חבר דובאָוויס אָנגעוויזן אויף דער היס­טאָרישער וויכטיקייט פונעם פּראָיקעט פאר דער נייער קאָנסטיטוציע פון דער רומענישער פאָלקס" רעפּובליק, וועלכע פארפיקסירט די דערגרייכונ­גען פונעם ארבעטער-קלאם אין אונדזער היימ­לאנר.

מיט גרויום באגייסטערונג האָט דער עולם אויפגענומען די פֿאָרגעטראנענע לידער. דער דיכטער יידעלע וויירענפעלד האָט געלייענט א פראנמענט פון זיין גרויסן פּאָעם, ווילן' אין וועלכן ס'ווערט דער קאמף פו­נעם רומענישן ארבעטנדיקן פאלק קעגן דער מאָנארכיע און א ליד געווידמעט דעם העלרישן קעמפער פונעם גריכישן פאָלק גיקאָס בעלאיאז ניס. אין די לידער װאָס ס'האָט געלייענט דער חבר. שפּינלבלאט קומט צום אויסדרוק דער צאָרן פון די פּשוטע יידישע מענטשן קעגן די שענדלעכע. פארהאנדלונגען פון דער ציונים­מישער קליקע. פון ישראל? מיט די נעא-נאציסטן

איר מעגט זאָגן װאָס איר ווילט, נאָר מען דארך תמיד וויסן ווו דער פיד? הענגט, מ'דארף ביי יעדער געלעגנהייט וויסן װאָס פאר א לירל מען זאָל אויפשפּילן.: ' איך ואָג עס קעגן די 8 שיינע ידיעות װאָס זענען דערשינען אין די צייטונגען.

יריעה נומער ו. אין דער שטאָט מאלמעדיו זיצן אין'תפיסה די נאצישע אָפוצירן וועלכע האָבן אין זייער צייט אויסגעהרגעט די קריגס­געפאנגענע. רודאָלף אשענהויער, דער אדוואָ" קאט. פון די אָפיצירן, איז דאָ נישט לאנג ארויס מיט א געוואַלד אז ס'איז א אומדער-י הערטע רציחה ואס מ'לאָזט נאָך נישט פֿריי אומשולדיקע מענטשן. דער אדוואָקאט פרעגט: די אמעריקאנער אָפיצירן מעגן אויפהרגענען קרוגסיגעפאנגענע אין לאגער קאָזשעדאָ און זי די דייטשע אָפּיִצירן האָבן נישט געטאָרט? איך מיין אז מיר אלע מוזן באהויפּטן אז דער מאן איז פולשטענדיק גערעכט. דער מאן ווייסט װו דער פיד? הענגט און צו דער ריכטיקער צייט האָט ער זיין ליד געשפּילט.

ידיעה נוּמער 2. דעם 26יטן מאי האָט די ,כנסת ישראל" איבערגעריסן אויף 9 מינוט די זיצונג און שטילערהייט האָט מען פאר­גאָסן א טרער אויף דעם וואָס אמעריקע, ענגי לאנד אוּן פראנקרייך האָבן געמאכט אן עקס"י טערן אָפּמאך מיט אדענאוערן פון באָן. אט אֶט. טראכט איך מיר, זעט איר? אבי מ'האָט געזאָגט, אז די ישראלהרעגירונג, איז פארעטע­ריש לגבי דעם אייגענעם פאָלק. זעט איר וי מ'ווייסט אזוי שיין טרויעריק צו זיין) יי מ'ווייסט אזוי שיין אויפצושפּילן אויפן פידאלע א וויינענדוקס? איך בין געווען אזוי שטארק גערירט פוז דער דאָזיקער ידועה אז איך האָב אזש פארגעסן צו קוקן װאָס ס'שטייט. נאך עפּעס געשריבן דאָרט, ערשט ווען האָב זיך א ביס? בארויקט האָב איך געלייענט ווייטער אזוי: ווען מאיר ווילנער האָט געפאָ דערט,. אז די רעגירונג זאָל נישט אָפּקומען נאָר מיט.?אָזן א טרער, נאָר מ"'זאָ? טאקע שרייען הויך אז די מדינת-ישראל וועט קיינמאָל נישט מסכים זיין, מען זאָל נאך אמאָל צע-ד קייטלען. א פרישע וועלטימלחמה, האָט די רעגירונג פון דער מדינת-ישראל, זיך בפירוש אָפּגעזאָגט. הייסט עס אזוי; וויינען, מהיכא

פוז

פון מערב-דייטשלאנד, דער חבר שפּיג?בלאט האָט אויך געלייענט דאָס ליד ,געזאנג" װאָס איז געווידמעט דעם: ,ליבסטן פון די ליבן" דעם חבר געאָרגע געאָרגיו-רעזש. אינעם ליךר ווערט באזינגען די נאָענטקייט און די ליבשאפט פונעם פאלק צו זיין פירער.

ביי די מאניפעסטיצעעס האָבן אנטיילגענו­מען אויך אָרטיקע אונגארישע שרייבער, מיט­גלירער פונעם שרייבער פארבאנד פון דער ר. פ. ר. וועלכע האָבן געלייענט פון זייערע ווערק. און באיאימארע האָט אָנטיילגענומען דער דיכטער שובא דאני מיט צוויי לידער: ,דער מיניער", א ליד אינספּירירט פונעם לעבן פון דער אָלטיקער באפעלקערונג וועלכע איז באשעפטיקט אין א גרויסער צאָ? אין די מינעס. דאָס צווייטע ליר ,סאיז געווען ברילינג" איז א בילד. פוֹ­נעם דאָרף אין די נייע באדינגונגען פון בויען דעם סאָציאליזם. נאָכדעם האָט געלייענט א צווייטער אונגארישער דיכטער קיש יענע א ליר

וועגן צונויפנעמען די תבואה, און א ליד ,ס'איז געשטאָרבן א מייד?"? ואס שפּינלט אָפּ די פארברעכערישע צוועקן פון דער ר-ע­

אקציע.

אין סאטו-מארע האָבן אָנטיילגענומען ביי דער מאניפעסטאציע די חברים סאבאדאש ע" דוארד, שפּרעננער פראנטשיסק און עטוועש

אילעאנא, מיטגלודער אין אָרטיקן שרייבער-'

צענאק? ,,מאקסים גארקי". אין סיגעט האָט די חברטע דאָרוואי װויקטאָריא אנטיילגענומען ביי דער מאניפעסטאציע זינגענדיק דאָם רומענישע ליד ,איך זינג פו; הארצן דיר. מיין לאנד".

א גרויסן דערפאָלג האָבן געהאט די סאָ­ליסטן פֿונעם-בוקארעשטער פאָלקס-כאָר ,,אי-י קוף", די חברטע טשעטשיליא שטיין און חבר­מילא הערשקאָוויטש. די לידער ,א גרוֹם דער רעפּובליק" פון סעקולעץ, ,,אייביק וועלן יאָגן

שטראָמען" פון חיים שווארצמאן די. פּארטי-י זאנעז-לידער ,,דארט ביים ברעג פון ויעלדל", -שטי?. רי. נאכט. איז אויסגעשטערנט", די פאָלקט-לידער ,עלע-יבעלע"? פון זעליק בארדי­טשעווער, ,בא א גלעז? טיי" פון געבירטי,

זיױף. 7 ריש 9

קולטור-טעטיקייט פון די יידישע דעמאקראטישע קאמיטעטן

וואסלוי

דא ניט לאנג- האָט זיך געעפנט דורך דער אוניציאטיוו פונעם אָרטיקן יידישן דעמאָקראה טישן קאָמיטעט, אונעם קלוב-ילאָקא? פון דעם קאַאָפּעראטיוו ,,7יטער נאָוועמבער" די אויס­שטעלונג ,,ווירקלעכקייטן פון דער מרינת יש­ראל".

ביי דער דערעפנונג פון דער אויסשטעלונג האָט גערעדט חבר קאראָ? אבראמאָוויטש, סעקרעטאר פֿונעם יידישן דעמאָקראטישן קאָ­מיטעט וואסלוי און חבר דר. מיכאיליוק, פאָר­זיצער פונעם ראיאָנאלן קאָמיטעט פון קאמף פאר שלום.

אין ראמען פון דער אויסשטעלונג ווו עס ווערן געוויזן פאָטאָגראפיעס, בריוו, קאריקא­טורן א. א. פונעם מיזעראבלען לעבן פון די

פארדינסטפולע לערערין פון דער ר. ם.-., האָט געהאלטן א פאָרטראג א. ד. ט. ,די ריז

אויסגעשטעלט א ריי צייטונגס"ארטיקלען וועל­כע דעמאסקירן די וואסלויעך. ציוניסטישע א­גענטן וי י. קרעמער, ר. רובין,-א:יא.

עס ווערן אויך געוויזן הונדערטער בריוו פון וואסלויער ארבעטימענטשן וועלכע פּראָ­טעסטירן מיט זייער גאנצן כוח קעגן די נע­טיינע פארהאנדלונגען צווישן דער בן-נוריון­רענירונג און די נעאָינאציסטישע אדענאוער­רעגירונג.

אין אן אנדער ווינק? קען מען לייענען אומ­

צאליקע. בריוו פון די יעניקע וועלכע האָבן פארציכטעט פון פאָרן אין קאפֿיטאליסטישן

ישראל.

די דאָזיקע אויסשטעלונג ווערט באזוכט טענ­לעך פון א גרויסער צאָל יידישע ארבעט­

ארנעטימענטשן פון ישראל, זענען אויך מענטשן און פון אנדערע נאציאנאליטעטן. דאָראָהוי

נישט פון לאנג האָט דער יידישער דעמאָ= זיקע באדייטונג פון די קאמוניסטישע קאָנ­קראטישער קאָמיטעט. פון דאָראהוי אַריאל= סטרוקציעס אין סאָוועטן-פארבאנד--- דער ו קולטוריקו טקעריש מ יפעסטאצי: פוזריון וארי זירט א קולטוריקונסטלערישע. מאניעס אי קאנאל וואלגארדאן יוה. אי. לענין"? נאבן . ביי וועלכער געלעננהייט די חברטע מינא קאָן, יי פֿאָרטראג האָט די אָרטיקע ,איקוף"יעקיפֿע

אויסגעפירט א קינסטלער!ישן פּראָגראם.

אלבא-יוליא

דער יידישער. דעמאָקראטישער- קאָמיטעט האָט. ניט. פון* לאנג. אָרגאניזירט א קולטורעל­קינסטלערישע. מאניפעסטאציע ביי וועלכע געה לעננהייט חבר אבראהאם געזא האָט געהאלטן א פארטראג א. ד. ט. ,די ראָ? פון דער מדינת

ישראל? אין די אגרעסיעיפּלענער פון די אמעז ריקאנער אימפּעריאליסטן".

נאָכדעם האָט געפאָלגט א שיינער מוזיקא­לישער פּראָגראם אויסגעפירט פונעם אָרקעסטער פון ארטיקן פאָלקסיראט.

פון

וואטרא-דאָרנעי

ניט. פון- לאנג- האָט דער...אָרטיקער יידישער דעמאָקראטישער קאָמיטעט ארגאניזירט א. קולטור-מאניפעסטאציע ביי וועלכער חבר ראזען, מיטנליד אין ביורא?פונעםייידישן דע­

מאָקראטישן קאָמיטעט האָט געהאלטן א פאָר­

האָבן ארויסגערופן פרייד און באגייסטערונג ביים אָנוועזנדיקן עולם. טראג א. ד. ט. ,די פעלקער פֿון דער וועלט פּעליטאָן

מ'דארף וויסן ווו דער פידל הענגט

תיתי, אָבער פּראָטעסטירן דאָס איז שׁוין א זאך ואס ס'שמעקט מיט שלום און אזוי וװואָס איז נישט פאר די בז-גוריון-לייט. מחמת פאר אזוי װאָס איז מען נאָך חלילה איינגעשטעלט אז מען זאָל נישט קענען באקומען די נדבה ואס מען האָט אױסגעשנאָרט ביים אָנקע? סעם, דוי 6 מיליאָן דאָלאר, קענען זיך נאָך אויסרינען איידער זי קומען אריין אין דער צדקהיפּושקע. אט אזוי, זאָג איך מיר, אָט װאָס ס'הייסט אז מען ווייסט ווו דער פיד? הענגט, אָט ואס /הייסט אז מען ווייסט צו דער ריכטיקער רגע אויפצושפּילן דעם רייכן פעטער א דאָברא­ניטש! בראווא בץ-גוריון! בראווא הער רא" בינער גוראָק! אָבּער ווא האָב איך צו דעם חשוב}ן ראבינער? ווייסט ער אפשר אויך ווו דער פיד? הענגט? איך ווע? אייך זאָגן דעם אמת אז ווען איך האָב אים פארטשעפּעט מיט מיין פעדער, בין איך א מינוטקעלע געבליבן שטיין. װאָרעם איר דארפט וויסן אז דעם דאָ­זיקן ראבינער, זאָגן נאך א סך מענטשן זיינע ווערטער, און זיין דרשה ווֹאָס ער האָט גע­האלטן אין דער סאמע כנסת, האָט געמאכט א רושם ווען ער האָט געגעבן א פרעג טאקע בן-גוריון אליין, וויפל ער וועט זיך הייסן באצאָלן פון די היטלערסיטן פאר א קינרס לעבן. אט.אזוי, האָט מען געזאגט, אט אזוי דארף רעדן א חשובער ראבינער!

ווייזט זיך ארויס אז דער חשובער ראבינער איז געכאפּט..אין עסק און נאט אייך די ידיעה נומער 8י

יריעה גומער 3. ,דער ציוניסטישער ראבי­נער און דער פּאָטראָמען-גענעראל?". אך צו אלדע רוחות! וי קומט א ראבינער און דאָס נאך אזא בכבודיקער ראבינער צוֹ א פּאָגראָמען­גענערא?? איז די צייטונג צומאָ? זיך נישט טועה? ניין, די צייטונג איז זיך שוין גאָך נישט טועה, און אָט וואָם ס'האָט פּאסירט. הײדיאָר פּסח האָבן זיך בַיים ראבינער נוראָק פארביטן די יוצרות, און אנשטאט ער זאָל עולהירגל? זיין. קיין ירושלים, האָט ער אויס­

געדרייט דעם דישעל און איז אריינגעפאָרן קיין לאָנדאָן. ער האָט וי געוויינלעך געדרשנט אין דער סינאנאגא און אנשטאט צו גיין מאכן קי­דוש נאכן דאווענען וי דער פדר איז, איז ער גאר געגאנגען גלייך צום גענערא? אנדערס. דער דאָזיקער גענערא? מוזט איר וויסן איו נישט א בי ווער. ער און זיין באנדע האָבן א סך יידן אויסגעהרגעט אין פּױילן. אפילו נאָכ­דעם װאָס די סאָוועטישע ארמיי האָט פארטריבן די היטלעריסטישע קאניבאלן האָט די דאָזיס/ בעסטיע באוויזן אז ער קען אליין אויך אראנ­זשירן, א פּאָגראָם מיט אלע פּיטשעווקעס אין דער שטאָט קעלץ. ווען נישט דער אמעריקאנער קאָנסולאט וועלכער דארף נויטיק האָבן ביי זיך אזלעכע פּארשוינען, װאָלט די פאָלֿקס-רעגירוֹנג אים זיכער אויפגעהאנגען.

צו דעם דאָזיקן גענערא? איז דער הער רא­בינער געגאנגען אין וויזיט. נא, האָב איך מור געטראכט, גיי ווייס אז צוקער איז זיס און צו'ן א בילקע דארף מען זיך וואשן. גיי ווייס אז אזא חשובער ראבינער, איז פעיק צו אזוי װאָס. גיי וויים אז אזא ראבינער און דעפּוטאט וועט גאר שלאָגן בלאט מיט אזא יידן-פרעסער.

אז מיר וועלן אָבֶער אריינקוקן א ביס? טו­פער אין דעם דאָזיקן ענין, וועלן מיר זעען, אז ער איז גאָר נישט שולדיק, אז ער האָט אנדערש נישט געקענט, און אָט פארוואָס. נאך דער דרשה זיינער אין דער ,כנסת" האָט זיך דער חשובער רב שטארק דערשראָקן. מ'קען נאָך באלד גאָט באהיט מיינען, האָט ער זיך גע­טראכט, אז ער ווי? חלילה נישט קיין מלחמה, אז ער איז חלילה וחס א קעגנער אז מ'זאָל צוריק אויפשטעלן, די דייטשע ,ווערמאבט". מ'קען נאָך אויף אים זאָגן אז ער איז אויך אין לאנער פאר ,שלום". האָט דער מענטש אזוי געטראכט; בעסער שׁוֹין צו זינקען אין א זומפּ פון בלאָטע, איידער מ'זאָ? פון אים אזוי ואס דענקען! און אזוי האָט זיך דער חשובער ראבינער. אויפגעזעצט אין איין קארעט, מיטן

וועלן אויפצווינגען דעם שלום". די אָנוועזנדיקע ארבעט-מענטשן האָבן ארױפֿגעוויזן דעם ווונטש אז דער יידישער דעמאָקראטישעף קאָמיטעט זאָל עפטער אָרגאניזירן אזעלכע מאניפעסטאציעס, וויי? זייט חודש מאי האָט דער דאָזיקער קאָמוּ­טעט נישט באוויזן קיין שׁום קולטור-ארטיסטישע אקטייויטעט.

גענערא? אנדערל וועלכער האָט אויסגעהרגעט אזויפיל יידן! אז מען נעמט די אל?ע 8 ידיעה'לעך און

מ'צילעט זיי ארויף אויף איין שניראלע, זעט

. מען אז זיי זענען ווי טראָפּן וואסער ענלעך

איינע צו דער אנדערער און אין מוח. פונעם איינפאכן יידן, ווערט קלאָר װאָס די חברה איז אויסן, ואס זיי ווילן. לאָמיר נאר נעמען אויף צעקאווע און באטראכטן די פּארשוינען פון אלע זייטן.

אשענהויער צו די אמעריקאנער: הייט הייט מאכט נישט דעם אָנשטעק, אז ס'פארדריסט אייך פארוואָס אונדזערע אָפֿיצירן האָבן אויס"­געקוילעט קריגס-געפאנגענע. אדרבה, דאָס איז ערשט דוי אמתע מעלה, איר דארפט זיי ארויס­לאָזן וויי? אור מוזט זיי האָבן, כדי זיי זאָל ערשט ווייזן װאָס זיי קענען. שטעכן, רויבן אוֹן מאָרדן--- דאָס איז זייער אידעאל פּונקט וי

אייערער. ראבינער נוראָק אויכעט צו די אמעריקא­נער: נו גוט געמאכט א יאָ? אנדערס איז טאקע

אנדערם, נאר איצט איז עפּעס אנדערש.

רעגירונג בן-גוריון אלץ צו די אמעריקאנער; זייט מוח? דענדים, מיר האָבן געמוזט פאר­גיםן א טרער צוליבן נאציאנאלן געפי?. מיר האָבן אייך נישט געוואָלט חלילה באליידיקן. א סימן האָט איר, מיר גייען וווהין איר שיקט אונדז, מיר ריידן וואָס איר הייסט אונדז און ראסן-האס ווערט אין מרינת-ישראל איינגע­פירט פּונקט וי ביי אייך אין אמעריקע נע­גער-האס.

הערט דאָם דער איינפאכער פּשוטער ייר, וועלכער זעט יעדן טאָג בעסער, ער פארשטייט יעדן טאָג אלץ מערער. זאָגט ער אזוי: אז אָך און וויי איז צו אזא נאציאנאליגעפי? װאָס קומט פון א קנעכטיש בויגן זיך. און וויי איז צו דעם נאציאָנאלן געפי? וועלכעס מוז האָבן אראבער-האס אָדער אפילו אינדיאנער יידן-האס. אז וויי איז צו אייך אלע אשענהויערס, נוראָקס אוז בן-גוריון'ס פארן טאָג פונעם פאָלקס דער­וואכטן צאָרן וועלכער וועט אויך מיט שטורם אראָפּשליידערן פונעם וועג,

ב. ווילנער