א

זײַיט 9=

;אוקוףיבלעטער"

נר. 197

בערל שנאבל

אלץ מערער, מערער סנאָפּעס זומער, צעשפּרייט אויגוסט אין דער שטאָט. די פּארקן מיט די ביימער- פאכער, מיט ווינטן לעשן אָפּ דעם בראָט,

ס'קומט פארנאכט מיט פולער קיל, און רופט די גאס אין פֿארק.

אין קווארטאלן אלע, זענען פיל ווינקלען גראָזן אויסגעשטאט. אמא? געווען זענ' הויפנס מיסט

אויף די ערטער--- פארזייט מיט טויט.

ם'האָט זיך אַרעמקייט געשטיסט מיט קראנקער היץ און שימ?-ברויט,

פון ארבעט-מענטש די קינדער געגארט, געזוכט א רעפט? פֿרייד, ס'האָבן יאָרהונדערטער קיין לינדער נישט געבראכט, די גאנצע צייט

פארכאפּט האָבן דאָס גאנצע לאנד.

און ווען ס'אריין דער לאנג-דערווארטער סאָוועט-ארמייערס ערשטער טאנק,

וי א טראקטאָר האָט ער

אויפגעאקערט ליכט פאר אונדזער לאנד.

אומעטום קומסטו אריין היינט, מיט צוקונפט. לויכטן אלע וועגן. א ניי געזעץ פאר אונדזער צייט האָט ס'רייכע לעבן אונדז געגעבן.

פון איר איז יעדע שורה

סאמע ווירקלעכקייט אין?אנד, אין איר--- ס'איז כוה פון פֿארטיי, פון ארבעט-העלדן, טריוער קלאנג.

אין די אוזינעס צי אין פאבריקן,--­פון דויטשעשט לויכט עס שטארק. עס הערט ארויס זיך אינעם שמועסן

ווען די קעניגן און נבירים

האָבן געהערשט איבערן קאנט, און אונטער זייער שֹׂווארצן שירעם אפולו אין א פּשׁוט קליינעם פּארק.

אויף דער באנק זיצט אויכעט דאָ א יונגע מוטער מיט איר קינד.

ארום שפּיל-ברונעמס, מיט זאמר די עמערלעך פולן קינדער אָן.

קוואליגעלעכטער--- יונג געזאנג, ס'איז לויטער לעבן, ארום-ארום...

ס'ווארט דאָס ווייב אויף יונה של?אָסער, ער דארף שוין קומען באלד,.' אויך זייער שיינע כלה-טאָכטער האָט געדארפט שוין זיין דא לאנג,

נאָר זיי שפּעטיקן דאָך--- זי ווייסט--­ווייל אין אוזינע רעדן איבער

דאָס געזעץ פון פעסטער פרייד,

אלע ארבעטער---אצינדער.

--- אפשר וווינט איר אויך אין דעם ראיאָן?...

זיך געווענדט צו איר שכנטע אביי. = איר ארבעט אפשר אין דער אוזינ',

ס'זיצט אין פארק היינט, מיט נחֲתּ"רוֹ דעם. שלאָסערס ווויב--- אצינד. וויי? כסדר כ'זע אייך גיין פארביי...

געזעץ פון נייעם לעבן

--יאָדאָזאָ...-- אין וויגליד שטי? געפלאָכטן האָט שכנטע געלאָזט איר ענטפער הערן. ס'האָט זיך א שמועס צווישן זיי באהאָפּטן, ביז הימ? האָט פארשריבן אלע שטערן...

-= איר זעט?... אויפן זעלבן פּלאץ

ווען ס'האָבן א װאָרט געהאט די רייכע, האט אהער געוואָרפן ס'מיסט, די נאס און קינדער פלעגן אוועק אױן א מנפה...

-- טאקע מיוינע--- האָט געזאָגט יונהס ווייב--­דאָ פלעג זיך שפּילן אין טריבן נעכטן... סארא פרייד צו זען זי הייגט,

צו האָבן נחת אוּן גלייכע רעכטן...

די יונגע וועבערן האָט אין שויס איינגעשלעפט ס'קינד מיט שווערער מי... די קינדער פונעם פארק זענען אויך שוין מיד געװאָרן אין זייער פלי...

דער פארק מיט זיין בײימער-פאָכער

האָט די לעצטע ווינקלען-היץ געקילט. ס'איז אויך אָנגעקומען יונה שלאָסער מיט זיין כלה-טאכטער אין פרייד-געמיט,

זיי האָבן אויך זיך בייגעזעצט, און צעוויקלט פלאמיק דעם פּראָיעקט. ס'האָט די יונגע מוטער זיך צערעדט איבער אן ארטיק? פון געזעץ.

דעם ארטיק? 88 זי האָט ציטירט; איר שטים--- סאמע דאנקבארקייט געווען. דעם ארטיקל, זי אליין האָט דורכגעלעבט--­אין שוואנגער-צייט איז עס געשען.

-= באצאָלטן אורלויב כ'האָב דערהאלטן, געבורט-הייזער--- זאָלט איר נאָר זען!

און היינט די יאסלעס, אנשטאלטן פּרעכטיקע--- װאָס סיינמאָ? נישט געווען...

= אונדזער מלוכה וי א מאמע היט,

זאָרגט אז מיין קינד וואקסן זאָל א בויער,

זי שיצט די ווארעמקייט פון שטוב,

שלום-בית--- ס'זאָל קיינמאָל זיין קיין טרויער...

-= הערט איר לעבן אונדזער ניי געזעץ? ם'איז נישט סיין מעשות, הערט זיך איין! כ'האָב אויך א שרויפ? דאָרט אריינגעשטעלט, צו פארשטארקן אונדזער טייר'ע חיים!

יונה שלאָסערס ענטפער האָט

פאר מער ארטיקלען געעפנט רייד. ס'האָט דאָם זעלבע הייסע װאָרט

אין גאנצן פּארק, צעליכטיקט נייע צייט,

וי א גרויסער?אבן ברויט אויף טיש, אויסגעבאקן ביי יעדנס פייעױ,

איו אונדזער נייע קאָנסטיטוציע--­ס'איז אונדז אייגן יעדעס אות, און טייער.

אונדזער דלאָניע פארשטארקט נאָכמער דער היינט--- ווען מ'דערמאנט דעם נעכטן אָן א שורה זון, וי ביטער שווער געלעבט, נישט געהאט סיין רעכטן.

איז מען טאקע מער געטרייער

יעדער איינער אויף זיין אָרט,

און אונדזער דאנק פארן סאָוועט-ארטייער איז ארבעט און דאָס שלום-וואָרט.

­

איך בין דאנקבאר דער פּארטיי. און דער

{ רעגירונג פאר אלע

איך בין פון אן אָרעמער מִשִפּחה. אונטער דעם בורזשואזנע קאפּיטאליסטישן רעזשים האָב איך געוואָלט לערנען א מלאכה. האָב איך אָבער נישט געהאט קיין מעגלעכקייט דערצו. די באז לעבאטים האָבן זיך גענויטיקט אַן משרתים - אָבער נישט אָן א מענטשן וועלכן זי זאָלן אויסלערנען די מלאכה. נאָך דער. באפרייונג פון אונדזער?אנד דורך דער זיגרייכער סאָוועטישער ארמיי, נאָך דעם וי איך האָב געמאכט מיליטער-דינסט,. האָט מיר דער יידישער דעמאָקראטישער קאָמיטעט = געהאָלפן איך זאָל אריינקומען אין מעכאנישן . צענטער פון באָטאָשאן כדי מיך צו קוואליפי­צירן אלם טאָקער. מיט דער הילף פון די חברים מייסטערס קאראָל סטוי און ניקו מיהיי וװועל? איך מיך אין גיכן קוואליפיצירן און אין א חודש ארום אָנהוױיבן ארבעטן לויט דער נארמע. כ'האָב געלייענט מיט גרויסער פרייד דעם פַּראועקט פון דער נייער קאָנסטיטוציע און האָב נעזען וי אמת ס'איז דער ארטיק? 77 וועלכער

ײ

רעכט װאָס איך האָב

ווייזט אֶָן אז פאר די בירגער פון דער רוטעני­שער פאָלקסדרעפּֿובל?יק איז פארזיכערט דאָס רעכט אויף ארבעט, דאָס הייסט דאָס רעכט ציַ באקומען א פארזוכערטע ארבעט באצאָלט לויט איר קוואנטיטעט און קוואליטעט נישט אזויווי אין די קפּיטאליסטישע לענדער בתוכם ישׂראל,

ווו א דאנק די ארבעטס-יבאדינגונגען און דעם,

שאמאזש פירן די ארבעטימענטשן א הינטיש לעבן./ איך בין דאנקבאר דער פּארטיי און דער

רעגירונג פאר אלע רעכט װאָס איך האָב און'

פאר דער פֿרייהייט וועלכע איך געניס באגלייך מיט אלע ארבעט-מענטשן. י

איך מאך אלע אָנשטרענגונגען צו לערנען די! מלאכה, און מיך צו קוואליפיצירן אלס א גו-.

טער טאָקער, בכדי איך זאָל אויך בייטראָגן, מיט מיין ארכבעט, צום פארשטארקן אונדזער היימלאנד, די רוֹמענישע פאָלקס-רעפּובליק.

מאהולעא סאָלאָלצן ארבעטער. בּיים מעכאנישן בענטער-באָטאָשאַן

|

די פאלקס-מאסן דעבאטירן דעם פּראָיעקט פון דער נייער קאָנסטיטוציע

דער ראדעוויצער.איקוף" העלפט פּאָפּולאריזירן דעם פּראָיעקט פון דער נייער קאָנסטיטוציע

שבת דעם 16יטן אוינוסט האָט דער הינער ,איקוף" איינגעאָרדנט זיין צווייטע מאנופעט­טאציע, אין ראמען פונעם פראָנט פֿון דער פאָלקס-דעמאָקראטיע, צוֹ פּאָפּולאריזירן דעם פּראָיעקט פון דער נייער קאָנסטיטוציע.

די גרויסע מאניפעסטאציע וועלכע איז פאָר­געקומען אין גאָרטן פונעם יידישן דעמאָקראטי­שן קאָמיטעט, האָט געעפנט דער חבר שטענ­צלער.= אין זיין אריינפירוואָרט, האָט חבר שטענצלער אָנגעוויזן אז ס'איז א חוב פון יעדן בירגער זיך צו באקענען מיט דער גרונ­טלעכער אנטוויקלונג פונעם לאנד, פֿדי צו וויסן וועלכע סע זענען די רעכטן פון די בֿירגער און צו וויסן וי אזוי די מלוכה זאָרגט פאר די ארבעטנדיקע און אויך די פליכטן לגבי דער מלוכה.

איבער דעם קאפּיט?--- רעכט און פליכטן פון די בירגער--- האָט אויספירלעך גערעדט דער סעקרעטאר פונעם ראדעוויצער ,איקוף" חבר ראָזנהעק. פארגלייכנדוס די סאטואצוע פוּן די ארבעטנדיקע אין די קאפּיטאליסטישע לענ­דער בכ?? און אין יִשְׂרַא?ל בפַּרט, די כסדר וואססנדיקע ארבעטלאָזיקייט אין יענע לענדער, מיט דער סיטואציע פֿון די ארבעטער ביי אונד? אין לאנד, האָט דער העדנער אויך אָנגעוויז|ן אויף די גרויסע רעאליזירונגען וװואָס זענען דערגרייכט געװואָרן אין דער לעצטער צייט, וי די טערמאָצענטראלעס ,אָווידיו 2" און די אויפן נאָמען פונעם באליבטן פירער פּונעם

ארבעטעריקלאפ חבר ג. געאָרגיו-דעזש, רעאלוזי­רונגען וועלעכע האָבן געשאפן די באדינגונגען פאר אי נייער קאָנסטיטוציע.

די דיכטערן רעלי בליי האָט דערנאך פאָרגע­טראָגן אירע אייגענע שאפונגען לכבוד דעם פּראָיעקט. חבר פּאָסטעלניק האָט געלייענט ,בע­ר? אייזיק" פון שלום עליכם, און חבר עריך ליקוואָרניק האָט רעציטירט-- ,א װאָרעגֿונג צו די פארעטער" פון א. שפּיגלבלאט. צום שׂלוס האָט חבר דר. שְניְצער געשפּילט די באלארע פוז טשופּרויאן פַּאֶרומבּעסקו.

דער פארזאמקטער עולם האָט זייער ווארעם אויפגענומען די מאניפעפטאציע.

ז

זונטוק העם 17יטן אויגוסט זענען מיר א" רױיסגעפאָרן קיין סערעט מיטן כאָר און אַרקעס­טער, ווו ס'איז פאָרגעקומען די זעלבע מאני פעסטאציע.

מיר זענען שִׁוין היימושע בייִם סערעטער עולם, און וי תמיִד, זענען מיר אויך דאָס מאָל אַרויסגעטרעטן פארא פולגעפּאסטן זא?. דער כָאֶר האט געזונגען יידישע, רומענישע, סַאֲוע מישע לידער, און דער אָרקעסטער האָט נע* שפּילט א פּאָטפּוריו פון יידישע פאָלקםימעלאָי דיען.

ביים פארלאָזן דעם זא? האט דער עולם אויסגעדריקט דעם ווונטש, אז מיר זאָלן זי עפטער באזוכן.

טאָרעספּאָנדענט

קלוז ש

באגלייך מיט אלע ארבעט-מענטשן פון אונ­דזער רעפּובליק, האָט אויך די קלוזשער יידישע ארבעטנדיקע באפעלקערונג אויפגענומען מיט נרויסער פּרייר דעם פּראָיעקט פון דער קאָנסטי­טוציע פון דער רומענישער פֿאָלקסדרעפּובליק.

דער קלוזשער יידישער דעמאָקראטישער קאָ­מיטעט האָט אָרגאניזירט א פֿאַרזאמלונג, ביי וועלכער ס'איז דעבאטירט געוואָרן דער דאָ­זיקער פּראָיעקט. ס'האָבן אָנטיי? גענומען דער חבר סעקעלי מצד דעם אָרטיקן פראָנט פון

דער פאָלקס-דעטאָקראטיע און דער חבר מייס­טער מצד דעם צענטראל? קאָמיטעט פונעם יידי­

שן דעמאָסראטישן קאָמיטעט.: ס'האָט נענומען דאָס װאָרט דער חבר פּאָלאק וועלכער האָט גערעדט וועגן דער באדייטונג פונעם פּראָיעקט. נאָך דעם איז געלייענט נע­װאָרן דער פּראָיעקט און א נרויסע צאָ? פון די אָנוועזנריקע האָבן זיך באטייליקט אין די דים­

קוסיעס, מיט פראנן און קאָמפּלעקטירונגען. טאָרעספּ. י. באשקאָװיטש

יסוט ש ע א װ א

שבת דעם 16יט} אוינוסט האָט דער סוט­שעאווער יידישער דעמאָקראטישער קאָמיטעט אינוינעם מיטן ,איקוף" אָרגאניזירט א פאָלקס­מאניפעסטאציע ביי וועלכער דער חבך דר. וויגדער האָט אויף א פאָלקסטימלעכן אופן דער­קלערט דעם פּראָיעקט פון דער נייער קאָנסטי­טוציע פון דער ר. פ. ר. דער רעדנער האָט אָנגעוויזן אויף דער זאָרג פון דער פּארטיי און

ב אָט

דאָ נישט לאנג האָט דער באָטאשאנער ,,אי­קוף" אָרגאניזירט א קולטור קינסטלערישע מאניפעסטאציע אין קולטור-היים ,,בארבו לאה זארעאנו". עס האָט געהאלטן א פאָרטראג ח' ה. רייכער א. ד. ט. ,די קאָנסטיטוציע פון פולע גלייכהייט און רעכט פון די ארבעט-מענטשן".

רעגירונג פאר אֶלע ארבעט-ימענטשן פֿון אונ" דזער?אנד צווישן וועלכע אוֹיך די יידישע, וועלכע האָבן געהאט אזויפי? אויסצושטיין פון די בורזשואזנע פּריצישע רעזשימען,

נאָך דער רעדע האָט געפאָלגט א קינס­טלערישער פּראָגראם אויסגעפירט פון דער אָר­טיקער ,,איקוף"-עקיפּע.

אָש אן

נאָכדעם האָט געפאָלגט א שיינער מוזיקאלו­שער פּראָגראם פון פאוועטישע, רומענישע או} יידישע לידער, א פּאָטפּוריו, אויסגעפירט דורך אקאָרדעאָן און פיד?, פון ח' סולי רויזען און די פּיאָנערקע ליזיקא סין מויסע.

די גרויסע צאָל ארבעטנדיקע מענטשן האָבן ווארעם אויפגענומען די מאניפעסטאציע,

דאָראָהוי

שבת דעם 16יטן אוינוסט האָט דער פראָנט פון דער פאָלקס-דעמאָקראטיע פון דאָראָהוױי אָרגאניזירט ביים אניטאציעיפּונקט נר. 1, װועל­כער פונקציאָנירט אינעם קולטור-הויז פונעם אָרטיקן יידישן דעמאָקראטישן קאָמיטעט, א פאָלקס-פארזאמלונג. יְ

ס'האָט גענומען דאָס ואָרט די חברטע מינא הענטשיל, דעפּוטאט פונעם פאָלקס-ראט פון דער דאָראָהױיער געננט, און האָט אָנגעוויזן אויף דער גרויסער באחייטונג פונעם פּראָיעקט פֿון דער נייער קאָנסטיטוציע וועלכער ווערט אצינד דע­

/באטירט אין אונדזער רעפּובליק. די חברטע. לאטי גרינבערג האָט נאָכדעם גערעדט וועגן די

קאנסטיטוציעס אין די לענדער ווו מ'בויט דעם. סאָציאליזם און אָנגעוויזן אויף דעם נרויסן אונטערשייד װאָס איז צווישן די קאָנסטיטוציעס און יענע פון די לענדער אין וועלכע ס'באלע­באטעוועט דער קאפּיטאליזם. ס'האָט געפאָלגט אן ארטיסטישער פּראָגראם וועלכער איז באשטאנען פון ל?ידער, פאָלקס= מוזיס און רעציטאציעס,/

יידישע עמיסיע ביי דער דאָראָהױיער אמפּליפיצירונג-סטאציע

דער דאָראָהױער ,איקוף" האָט דאָ נישט לאנג אָרגאניזירט אן עמיסיע ביי דער אָרטי­קער סטאציע פון ראדיא-אמפּליפיקאציע. די עמיסיע קומט פאָר יעדן שבת פארנאכט און ווערט אויסגעהערט מיט גרויס אינטערעס פון דער ארטיקער יידישער ארבעטנדיקער באפעל­קערונג.

א גרויסער טיי? פונעם פּראָגראם איז נע­

ווידמעט דעם פּראָיעקט פון דער נייער קאָנה.

סטיטוציע פון דער ר. פ. ר., ס'ווערן געלייענט מאטעריאלן פון די ,,איקוףיבלעטער" און פון דעם ,,קולטור-וועג-ווייזער" און נאָכדעם פאָלֿגט א פּראָגו'אם פו; לידער אוֹן רעציטאציעס, קאָרעספּ. ה. רייכער