נר. 199
,אוקופיבלעטער"
זייט וא
סימעלע שניידער
אדע דעמ היימלאנד מיינעמ
ס'איז שייג אונזער היימלאנד,
ס'איז פעלדיק אונ בארגיק
אוג היג? אסאכ עס פארמאָגט.
פוג וועג כ'האָב געזעג
פוג בוקאז וי עס שאריעט,
סא ווייס איכב וי שייג ם'איז וועג ס'טאָגט.
מוג ווע כ'האָב געזעג
וי די ביסטריצא וואסערג שניירנ, באזיגג רעם פעלרו, איז כאָלעם איכ אלצ,
וי שויג כוואליעס צעשטורעמטע באליכטיסג ווייט ביז איג פעלד...
וי וואסערנ לוסטיקע
יאָגנ נאָב גיכער,
ווע פּליטג זיב איילג צום צי? וי קרוזשעוועס שוימיקע, צערטלעג די לאנעג
אוג פּויעג די טוויעס אינ טאָל.
דער רום פוג סירענע צעטראָגט דעמ גוט-מאָרגג ביז ווייט אונ אפ ברייט באראגאג אוג באלד וועט א יונגער מאטראָז אויפנ דוניי זיב גרייסג ,כ'פאָך גלייב ביז צומ יאט"... אוג באלד וועט א מייד? באקרענצלט מיט בלומעג
א קולטור-מאניפעסטאציע
שאבעס דעט 80יטנ אויגוסט האָט דער דאָראָהױער ,איקופ"= אָרגאניזירט= א פֿאָלקס-מאניפעסטאציע געווידמעט רעט פּראָיעקט פונ דער נייער קאָנסטיטוציע.
נאָכג אריינפיר פונעם באווער רייכער האָט דער כאווער איזו שאיאוויטט געהאלטג א פארטראג א. ד. ט. ,די רעכט 4 די פליכטנ פונ די בירגער פונ דער ר. 8. ר.". דער. רערנער. האָט אָנגעוויזנ אפ די רעכט װאָס ווערג פאר
אָפּ דער ערשטער זייט פונעט זשורנאל כאסמעט א. שפּיגלבלאט דאָס ליד ,,לואלקעם". צווישג די סכוירעס וואָם בעננוריאָג וועט נעמעג פאר די 6 מיליאָג קאָרבאָנעס, וועלג אויכ. זייג ליאלקעס, פארצירטע מיט די חאָר װאָס דוי ראצ" כימ האָבנ אָפּגעשניטג ביי די קאָרבאָנעס איידער זיי האָבג זיי אריינגעוואָרפֿג איג די גאזיקאמערג. מיט צאָרג אוג רעוװואָלט רופט דער דיכטער די פּאָשעטע מענטשג; האָב איט פוינט דערפאר מיינ כאווער זויווי דו האָסט פיינט דעט קאט, - וויי? ער וואָלט דיר דייג בענ-ואָכעד - אויכ פארמיסכערט אקוראט. די דיכטעריג סימעלע איג איר ליד ,מיט יעדג ערשטג מאו נאָב מער".שטעלט פּאָנעמ על פּאָנעם דעמ שרעקלעכג פאראט פונ די. בענ-יגוריאָג יודנראטלער, אונ דאָס זוניקע לעבג װאָס ווערט געבֿויט איג אונדזער היימלאנד. בעשאס בא אונד!: י גארטלעג ארבעס-מענטשג ויב איג זייער טאָגטעגלעכג באמיעג אוו די ליידנשאפטלעכע אנטשלאָסנקייט בליט אָפַּ וואל אויס פעלדער, אי פֿאבריקג אי אוג-חיועו האָבג זיב אינ האג צונױיפגעטראָפנ: גאציס, יודוראטג, פּֿאָלקס-פארעטער--:{ לייט פוג לעצטו סאָרט אונ:: מיכעושבנט איג דאָלערס איבער טאָנעג וייפ אוו האָן מיכעזשבגם. צווויפּ כיפעיקרישג-רינגלעכ איו קאראט דאָס אלצ קעדיי צו פאָלגג די באלעבאטימ פונעם וואלסטריט, וועלכע ווילט קאשערנ דעם נייעמ ווערמאכט. אויפ א נאָר רירנדיקג אויפג ווערג דעמאסקירט די כאסידים פוג בענ-גורואָנם קליקע וועלכע זענעג אינטערעסירט
איג דע שענדלעכג מיסכער יוג האג, אינעמ איינאקטער פוג י.?,. ברוקשטייג אונ י. בערקאָוויטש ,דער האנף ל". מיר
צעפלאטערג א טיכל פאר איט
אוג באלד וועלג שיפג
צום אָפּרו-אָרט פירג
די גערטנער װאָס'לאנד זיי צעבליעגנ. פוג וועג כ'האָב זיכ צוגעקוקט נאָענטער צו קינדער,
וואָס טראָנג א רויטע קראוואט, דערפילט האָב איכ טיפער
פוג בויעג די שיינקייט,
פוג שאָלעט-קאמפ גאר דעט באטייט.|
באט רויש פוג מאשינעג
צעזינגעג זיכ פייגעלעכ
נאָכ גליקלעכער--- הערט זיב
אוג וואלדיקע ווינטל?עם
פארגלעטג פוג שטערנס
ביי של?אָגלערס די מידקייט פונ מי
אוג ארבעטער, פּֿויערים
שטייעג וי די זעלנער
אוג היטג דעם שאַָלעם, דאָס לאנר,
פוג דוניי-קאנאל ביז ביקאזער שאנטיערג
אייג אטעט, איינ ציל? אוג אייג האנט.
ו נאָר צו!
אוג ס'פירט אוג עם שטארקט
אונדזער סטאליג--- זיינ נאענטקייט,
דער הארציקסטער מענטש אויפ דער וועלט,
ס'איז שייג אונדזער היימלאג
אוג גרוים אונדזער ראנגלעג וְ
אונ זינג סע מוז אונדזער וועלט.
באמ ,,איקופ"'-דאָראָהױי
זיכערט פאר די איג אונדזער היימלאנר. נאָכג פארטראג האָט געפאָלגט
דאָראהויער ,קולטור-היימ" מיטג אָרטיקג ,איקופ". דער איז באשטאנעג פונ כאָר, אוג רעציטאציעס.
אנ ערעל 800 יידישע ארבעטימענטשג האָבג באגייסטערט אויפגענומענ די מאניפעסטאציע.
איניינעם פּראָגראט
ארבעטנדיקע מענטשג|
טיסטישער פּראָגראמ מיטנ אָנטייל פונעט|
/
/ ו ו /
וּ ו ו ו
פּאָלקט-יטענצ ו|
סימפּאָזאָג באט בוקארעשטער ,איקופ"
זונטיק, דעם 7יטנ סעפּטעמבער ד. י. 8 א זייגער אָװונט,. איז פאָרגעקומעג באמ בוקארעשטער ,איקופ", אי זומערגאָרטג פוג מירטשעא װאָדא גאס נר. 5 א סימפּאָזיאָג א. ד. ט.: ,די קאָנסטיטוציע פונ קולטורעלג פאָרשריט פוג דער ר. ם. ר"
כאווער ברוקשטייג= האָט. דערעפנט דעם אָוונט אונ געגעבג דאָס װאָרט דעט כאווער הערשקו עדעלטאנ, סטאכאנאָוויסט בא דער פאבריק ,,סטעאוא ראשיע" פוג בוקארעשט. דער כאווער עדלעטאג האָט אָנגעוויזג אפ די ברייטע אנטוויקלונגס-מעגלעכקייטג וװואָס דער פאָלקסדעמאָקראטישער רעזשיט האָט געעפנט פאר די ארבעטסימענטשג פוג אונדזער היימלאנד, אָנ אונטערשיד פוג נאציאָנאליטעט. כאווער עדלעמאג רופט אויפ
באמ סימפּֿאָזיאָג: עס רערט דער כאווער אלפרעד מענדעלזאָג;
יאווער ב. לעבלי, דירעקטאָר פונעמ
די פּאָשעטע יידישע. מענטשנ, ביפראט דוי יוננט, זאָלנ זיכ איינרייעג איג פּראָדוֹקטיווער ארבעט, זאָל אויסנוצג דו ברויטע רעכט וואָס זענעג פארשריבג אינ דער קאָנסטיטוציע.
דערנאָכ האָט גענומעג דאָס וואָרט דער כאווער ב. ל?עבלי, דירעקטאָר פונעט בוקארעשטער יידישג מעלוכע-טעאטער. כאווער לעבלִי האָט אָנגעוויזנ אוים דער אנטוויקלונג פונעם יידישג טעאטער איגֿ דער ר. פ. ר. אינ פֿארגלייכ צו די אמאָליקע צויטנ וועג יידישע אקטיאָרג זענעג ארומגעפאָרג מיטגנ בינט? דעקאָרג אפ די פּלייצעס, אוג נישט געהאט מיט ואס דעם טאָג איבערצוקומעג.
נאָכדעם האָט גערעדט דער קאָמפּאָ" זיטאָר אלפֿרעד מענדעלזאָג, פארדינסטפולער מייסטער איג דער קונסט, פוג דער
אהי א
: יהיחי יאול
הישטרית ימד שא די גוויז ראה
ם
,
.יה= יי
לעבג מעלוכע-טעאטער- אוג
אום
דער
דער
יידישג רוב
טער א. שפּיגלבלאט.
יי חיש
דער..קולטור וועג-ווייזער נר."6 אוב 19527877(רעצענזיע)
זעעג קלאָר דעט גויר? פונ די ואס האָבג זיב געלאָזט פארפירנ אינ קאפּיטאליסטישג יסראָעל פונ זייערע רייכע קרויוויט, די דאָזיקע קרויווימ פארבינענ זיב מיט אמעריקאנער ביזנעפסילייט וועלכע באלעבאטעוועג אינ יסראָעל. אונ מיט ביזנעס" לייט איג אמעריקאנער אוניפארם וואָס שטאמעג פוֹג היטלערס עליט-ארטיי, פוג די וואָס האבנ אויסגעהארגעט אומ" שולדיקע יידג אינ אוישוויצ אונ מאידא" נעק. מיט זי שליסט די. א יי יי יסראע? געשעפטג אויפג כעזשבג
6 מיליאָג קאָרבאָנעס.
א געלונגענע סאטירע קענג דער פֿאר רעטערישער בענ-גוריאָג באנדע איז אויב די סקיצע. ,דרי סעדערינאכט בא בענ" גוריאָג פוג מ. מארשעליק, איבערזעצט פוֹג אונגאריש פונ בֿ. שנאבֿל...=
אכוצ די ליטערארישע שאפונגעג אויפ דער דאָזיקער טעמע, לייענעג מיר אויכ דעם ארטיק? פֿונעמ כאווער ב. פֿעלדרמאנ, סעקרעטאר פונעם יידישג דעטאָ" קראטישג קאָמיטעט צ. קיז ,לאַָמיר דפ" מאסקירג די פארברעכערישע פארהאנץלונגעו צווישג די ציאָניסטישע נאציאָנט" ליסט1 אוו רי געאָ-נאציסטג פוג באָנ." ס'זענעג אויכ אָפּגעדרוקט דער פּראָטעסט פונעם יירישג דעמאָקראטישג קאָמיטעט קעגג די פארהאנדלונגעג צווישג. דער ציאָניסטישער בענ-גוריאָנדרעגירונג אונ דער נעאָ-נאציסטישער אדענאוער-רעגירונג; דער פּראָטעסט פונעמ ,איקופ" פוג בוקארעשט, דער פּראָטעסט פונ די יידישע שרייבער אונ קאָמפּאָזיטאָרג, פוג דער יידישער מעלוכע-שו? פוג בוקארעשט, וי אויכ פונ די יידישע מאסנ פוג א ריי שטעט פונעט לאנד.
איג דעמזעלבגנ נומער זענעג אויבֿ פארעפנטלעכט די סקיצע ,שאָלעם" פוג דאָוויד רובינ, אונ די דערציילונג ,,פארנדיק אינ באנ".
א אינעטערעסאנט מאטעריאל איז
אויכ דעט כאווער ווילנערס פראגמענט פוג דער גרעסערער ארבעט ,רדאָס שטעטל".
דאָס ליד ,ניקאָס בעלאָיאנים" פוֹנ ייד? וויידנפעלד איז געווידמעט דעט העלד פונעט גריכישג פאָלק וועלכער איז מערדעריש אומגעבראכט געוואָרנ פֿוֹנ די גריכישע מאָנארנא-פאשיסטג, אויפג בא" פעל? פונ די אמעריקאנער אימפּעריאה ליסטג.
דער נומער אנטהאלט אוֹיכ א עסיי ווענג דעט רעוואָלוציאָנערג וידישג דיבטער דאָוויד עדלשטאט פוג י. לייוואנד, אנ ארטיק? וועגג דע 800יסטג געבוירנטאָג פוג לעאָנארדאָ דא ווינטשי פיַנ ש. גלאזמאג, ווערק פוג שאָלעם אלייכעם אוּג פּערעצ,
איבערזעצונגעג אוג א ריי לידער מיט מוזיק. אוב דאָם ראוו שאפונגעג פונעם
,קולטור-ווענווייזער" פוג מאירזווני איז געווירמעט דעמ. פּראָטעסט קעגג רעם פאראט פונ דער שמוציקער בענ-נוריאָנז קליקע, איז דער נומער פֿונ יולי-אוינוסט ארומגענומעג טיט די גאָלדענע שטראלט וואָס באלויכטנ דאָס. נייע לעבג אינ אונדזער רומענישער= פאָלקסירעפּֿובליק. גלויכב אוים דער ערשטער זייט באגעגנט אונדז דער?יבער בליק פונעם געניטט אָנפירער פוג אונדזער פֿארטיי אוג רעה גירונג, דער כאווער ג. געאָרגיו-דעזש.
ס'פאָלנג פּאשעטע אונ ווונדערבארע ווערטער װאָס דער כאווער דעזש האָט גערעדט וועג ער איז אױסגעוויילט געװאָרנ אלס פאָרזיצער פונעם מיניסטאונה ראט פונ דער ר. פ. ר.
איכ װיל פארזיכערג דע ארבעטערףלאס, דעםח ארבעטנדיקג פּויערטום דאָס פֿאַלק, די רומענישע ארבעטערי פּארטיי אוג איר צענטראל קאָעזיטעט. די רעגירונג פוג דער רומענישער פּֿאֲלקָסי רעפּובליק אוו די גרויסע נאציאָנאלע
אויסצוגג פונ די קלאסישע.
פארזאםלווג,. אז איכ װעל דערפֿולג געוויסנהאפט די פארפליכטונגעג וועלכע געהערג צו דער פֿוגקציע איג וועלכער איכ ביג נאַמינירט געװאָרו.
א. שפּיגלבלאט ווידמעט דעם גרויסג געשעעניש פונ אויסוויילג דע כאווער ג. געאָרגיו-דעזש אלס פאָרזיצער פונעט מיניסטאָרנ-ראט, דאָס ליד ,,געזאנג".
אינעםמ רויש פוג דער ביסטריצ.
אינעם שמייכל פוג די קינרער
אי יעדער פּרייד װאָס צעבליט זיכ איג
אונדוער לַאוּר אי אריינגעוועבט א קלאנג
געאָרגיו-דעושג א געואנג,
סיהאָט דאָס פאָלס אים אויסגעקליבג
אלס דעם ליבסטג פוג די ליבו,
א רעדאקציאָנעלער ארטיק?. רעדט וועגג דעט היסטאָרישג געשעעניש: דאָס פֿארלעגג דעט פּראָיעקט פוג דער נייער קאָנסטיטוציע פאר די ברייטע מאסנ פוֹג אונדזער היימלאנד. דער ארטיק? דריקט אוים די באדייטונג פוג דעם דאָזיקג פּראָיעקט פאר די יידישע ארבעטנדיקע מאסנ פאר וועלכע די אמאָליקע בורזשואזנע קאָנסטיטוציעס. האָבג פארשלאָסג אלע ווענג פוג לעבג אוג אנטוויקלונג.
דער כאווער ב. פעלדמאנ סעקרעטאר פונעמ יידישנ דעמאָקראטישג קאָמיטעט צ. ק. ווייזט אֶג אינ זייג בהייט פונאנדערגעוויקלטג ארטיק?, די היסטארישע וויכטיקייט פוג דעם 28-טג אויגוסט.
ווייטער ציליעג זיב אויס איינס נאָב ס'אנדערע אי ריי פונ די גאָלדע פּיירעס ואס אונדזער פאָלקם-עמאָקראטישער רעזשיט האָט רייפ געמאכט פאר דע ארבעטנדיקג. פאָלק. פוג סימעלע שניידערם סקיצע ,,שאָלעם-פענדלעכ" אטעמט די גאנצע יונגקייט אונ פרישקייט ואס צעבליט איבער אונדזער ל?אנר.
ר. פ. ר. דער כאווער מענדעל?זאָג ווייזט אֶג אויפ דעם ריזיקג אויפשווונג פונ דער מוזיק איג אונדזער?אנד, אָפ די ברייטע מעגלעכקייטג װאָס די פארטיי אוֹנ די רעגירונג יט פאר די קינסטלער.
צומ סאָפ האָט גענומענ דאָס' װאָרט דער דיכטער אל. שפּיגלבלאט. אינ נאָז מעג פונ דוי יידישע שרייבער האָט געז רעדט דער כאווער שפּיגלב?אט וועגג די דערגרייכונגעג פוג דער ייר ליטעראטור אינ דער ר. פ. ר. דערמאנענדיק וויאזוי ס'האָבנ אמאָל א יידישע שרייבער, וי לעמאָשל יסהאָעל בִרְאוֹנ" שטיינ פוג שטעפאנעשט ,איג בורזשואזפּריצישג רומעניע א. א., אונ וויאזוי ס'ווערט היינטיקנ טאָג נאָכ גערוידעפט יעדער פּראָגרעסיווער קינסטלער איג די קאפּיטאליסטישע לענדער.
ס'האָט געפאָלגט= אנ ארטיסטישער פּראָנראם אויסגעפירט פונעם פאָ?לקסבאָר אוג אָרקעסטער ,איקופ". דאָס פּראָז גראט האָט זיכ דערעפנט מיטג ,געזאנג פאר געאָרגיו-דעזש" פונ דזשעאָררזשע קלויג. מ'האָט נאָכ געזונגעג ,דאָס גרויז סע געזעצ" פונ שווארצמאג, ,צו דער רעפּובליק" פוג אלפרעד מענדע?זאג, ,צוויי וועלטנ" פוג שווארצמאג, א פּאָטפּוריו פוג נאָלדפאדענישע מעלאָדיע אראנזשירט פונ שווארצמאג, א. א.
אינעם פּראָטראמ האָבג אויכ אָנטיילגענומעג די כאווערטע יודיט לאזאראָ
וויטש אונ כאווער רודי לעדעאני, ביידע א נגער פוג דער מעלוכעדאָפּער פוג בוקא" רעשט.
דער זומעריגארטג פונעם ,איקופ" איז געוועג פול געפּאקט מיט אוילעס, וועלכער האָט ווארעט אויפגענומענ= דעם סומפּאָזיאָג וי אויכ דע ארטיפטישג טייל. דער באגייסטערטער אוילעם האָט מיטגעזונגעג מיט דעם כאָר אונ אָרקעסטער די היימישע גאָלדפאדרענישע לידער. דער אָוונט געווידמעט, דעט פּראֵי יעקט פונ דער קאָנסטיטוציע, האָט אוי בערגעשטיגג די ביז איצטיקע מאניפעפּה טאציעס סיי אינעט אינהאלט סיי אינעם אויפנ וי ער איז אויפגענומענ געוואָרנ די מאסנ.
פוג
רעטייר ןיי יי יי יי יי יי יי
אויכב כאווער ראָזענהעקם סקיצע ,זיינוול דעך שניידער דערציילט" מיט איר שאָלֿעם אלייכעמדיקנ סטיל ווייזט אָגֿ אוים דער גליקלעכער צוקונםט ואָס שטייט פאר דער יוגנט וועלכע האָט זיב נישט געלאָזט פארפירנ פונ דער ציאַניס" טישער פּראָפּאגאנדע צו פֿאָרג קייג וס" ראָעל; וועלכע קעג פארווירקלעכג אלע אירע כאלוימעס אינ אונדזער פאָלקסידעה מאקראטישער רעפּובליק.
א זייער געלונגעג פאָלקסטימלעכ ליד איז רעלי בליים ,שיינדאלעס הענט".
איג דעמ. איינאקטער ,די גרויסע מישפּאָכע" שטעלט י.?. ברוקשטייג א דיי זייער וויכטיקע אקטועלע פֿראָבלעמעג פארבונענע מיט דעט קאמפ קענג ציאָניםה טישנ נאציאנאָליזט אוג מיט דעם איינרייעג פונ די יידישע פּאַשעטע מענטישג איג פּראָדוקטיווער ארבעט. דעמ כאווער ברוקשטייג איז אבער נישט געלונגעג צו פארפלעכטג די. פּראָבלעמעג איג א שפּאנענדיקער אקציע. אזוי ארומ באקו" מעג זיכ אויפ אייניקע ערטער מאָנאָטאנע דיאלאָנג וועלכע מינערג דעם ווערט פוג דע איינאקטער.
די שאפונגעג װאָס זענעג פארעפנטלעכט געװאָרג אינ די צוויי אנאליזירטע נומערג= פונעם= ,קולטור-וועגווייזער" שפּיגלעג אָפּ אינ א געוויסער מאָס דו שטרעבונגעג פוג די יידישע ארבעטנדיקע מאסנ פוג אוֹנדזער היימלאנד. נעמענדיק איג באטראכט אז דער ,,קולטוד-וועגווויזער" דינט אלס מאטערוא? פאר די פאָלקס-אטענעעג אוג ביכלאל פאר קינסטלערישע מאניפעסטאציעס איבערל לאנד, װאָלט געוועג געווונטשנ ער זאָל ברענגעג א נרועסערע צאָ? קורצע אונ טרעפּנדיקע פּיעסעטג אקסירט אויפ די אקטועלסטע פּראבלעמענ(אָריענטירג די יידישע ארנט", לעכע. מאפג צו פֿראָדוקטיווער ארבעט, איג מינעס, פאבריקג א. א.) וי אוֹיכ א גרעסערע צאָ? מאָבליזירנדיקע לידער אויפ דער זעלבער טעמע.