נר 24
יוגנטלעכע!
אוקוםיבלעטער"
זיים 8
ארבעט מיט איער פולער יוגנטלעכער באגייסטערונג אוג שווונג
קעדיי זיך אנצואייגענעג די פאָרגעשריטענע וויסנשאפט. טעכניק אונ קולטור! זייט אקטיווע קעמפער פאר סאָציאליזמ, פאר שאָלעמ. פארג אויפבלי פונ אונדזער היימלאנד!
פארברעכערישע פארהאנדלונגעי
זיצג זיב היינט די קינדערלעכ פונ אונדזער דער וי די וואָס האָבנ אויסגעהארגעט, בעשאס רעפּובליק איג די גרויסע ליכטיקע קלאסג אוג דער צווייטער וועלט-מילכאמע, מיליאָנעג. אומהערנ. אוים די קלוגע ווערטעה פונ די לערער שולדיק!ן
אוג ווערג יעדג. טאָג רייכער מיט אג אויצער פונ וויסג. זיי לערנעג פארשידענע נוצלעכע
וויאזוי צו שעצנ דעמ מענטש; אז דער כאווער סטאליג לערנט אונדז אז ,דער מענטש איז דער טייען רמ קאפּיטא?". דער מענטש דארף זיין א ווירדיקער, דארפ ליב האָבג די ארבעט, דארפ קענעג פארטיידיקג די פרייהייט אונ דאָס היימלאנד.
וואָס לערנט מענ אָבער די קינדער פֿוג די
זי פּונקט פארקערט. אז דער מענטש איז א נידעריק באשעפעניש. מ'דערציט זיי אינ גייסט פוג סינע קעגג אנדערע פעלקער. אוֹג ראסנ; מ'דערציט זיי אלס מערדער. אט לעמאָש? גע- איג די
ווייזט אונדז וויאזוי קינדער שפּילנ זים איג עקזעקוציע. דאם הייסט:. עטלעכע קינדער שטייענ באוואָפּנט מיט הילצערנע ביקסג אונ צילג איג אנדערע ,פאראורטיילטע" וואָס שטייענ אויפ די קניעס, מיט. פארבו
שפּילג זיכ... אויכ אינ עקזעקוציע. די דאָזיקע
שולדיקע". ווער זענעג די דאָזיקע קינדער? עפשער האָבנ גאָר זייערע טאטעם, בעשאס דער צווייטער וװעלט-מילכאָמע, אזוי געטאָג טאקע אויפ אנ עמעסנ אויפנ, מיט אומשולדיקע מ'מעג, מענטשג? אויפ דעמ, קענעג מיר נישט יענטפערג, מיר קענעג נאָר באשטעטיקג אז די ! פאשיסטישע רעגירונג פוג מיירעוו-דייטשלאנד,
אמעריקאנער אימפּעריאליסטג, באמיט זיכ צו דערציעג די קינדער זיי זאָלג אויסוואקסג מער
2-)--י-י--------:-::---:ייט עי
מענטשג. מיר קענעג אויכ ענטפער פארוואָס זיי טאָעג אזוי. פארוואָס זיי באפרייעג פוג די טפיסעס די היטלעריסטישע גענעראלג, זאכג, אָבער דאָס הויפּט-לערנעג איז ביי זיי, די מערדער, די
אויפגעבראכט; ואס אלע אָרנטלעכע מענטשג פּראָטעסטירג קענג דעט? ס'איז בעעמעס אנ אויסערגעוויינלעכער מיסכער. וי ס'איז אייכ באוווסט, האָבג די נאציסטג איג מעשעכ פונ דער. צווייטער. ועלט-מילכאָמע אױסגעמאָררעט זעקס מיליאָג יידג. ס'זענעג נענע- אויזנ..= אנ- אנדער|| בילך!.-ווייזט אויכ באוווסט דו גרויזאמקייטג ואס זענעג אונדז וי קינדער פוג מיירעוו-דייטשלאנד פאָרגעקומעג אינ אוישוויצ, אי מיידאנעק אונ איג אנדערע דייטשע פארניכטונגס-לאגערג. קייג ,ריכטער" האָבנ באשלאָסג צו הענגעג. זייערע שום זאכ קענ נישט לעש דעט צאָרג פוג דער מענטשהייט קעגג די וואָס האָבג אומגעבראכבט אזויפי? אומשולדיקע מענטשנ. איז אָבער פאראג א באנדע פארעטער וועלכע גלויבט אז אוג מ'דארפ מויכ? זייג. די נאציסטנ פאר זייערע פארברעכנס וויי? אזוי מאָנעג די באלעבאטימ פוג אמעריקע. די דאָזיקע באנדע באשטייט פונ. בענ-"גורואָג, דער פּרעמיער. פונ וועלכע איז אונטער דער האשגאָכע פונ די דער מעדינאס ייסראָעל, פונ נאָכעט גאָלדטאג אוג נאָכ אזעלכע וי זיי. גלאט אזוי מויבל זיינ, קעג מענ אָבער נישט. קומענ זיכ צונויפ
פוג נעכטג
ריגעלע,. ריגאלע ויה, זעעע מיר כאַװער בוריק"--- מויכ? געווענ! דאָס קומט אויס וי מ'זאָ? דיר הארגענעג דעט טאטנ אָדער די מאמענ אונ דו זאָלסט דעמ אנדערנ טאָג נעמעג ביי דעמ מערדער. באצאָלטס,
פוג דער גאנצער וועלט אונ שטעלג צומ שאנדיסלופּ די
איג דער שטאָט האג פונ האָלאנד, פארשטייער פארעטער. דערפאר, פּראָטעסטירג מיר אויב פונ ייסראָעל אונ פאָרשטייער פונ די פאשיסטג, אוג מ'באשליסט אז די מעררדער וועלג באצאָלג דער רעגירונג פונ ייסראָע?. פאר דעט וואָס זיי האָבגנ אויסגעהארגעט זעקס מו- מערדערישע פאשיסטישע האנט. די ווינציק קריגס-פארברעכער, וועלכע ליאָג ייד אוֹג--- ,ריגעלע, ריגעלע רויגעו, האָבג אויפ זייער געוויסנ מיליאָנעג קאָרבאָ- זעגעג מיר געװעג ברױיגעז, נעס. זיי. באפרייעג זיי, וויי? זיי גרייטג זיכ צו א מילכאָמע אינ וועלכער די דאָזיקע מערדער זאָלג ווייטער אויספירג זייערע אוממענטשלעכע טאטנ. אָבער נישט דאָס האָב איב אייכ געוואָלט דערציילנ. קלערנדיק צו די פאר- אוג מיט אימ ווערנ פּאניע האנדלונגעג וואָס ווערג היינט געפירט צווישג אימפּעריאליסטישע לענדער? דאָרט לערנט מעג= דער רעגירונג פוג דער מעדינאס ייסראָע? אוג צערנעג די אָרנטלעכע מענטש דער היטלעריסטישער רעגירונג פוג מיירעוודייטשלאנד, האָב איכ געטראכט, צי האָט דאָס נישט א שייכעס מיט די אָפּגעדריקטע בילדער אימפּעריאליסטישע צייטונגעג. װאָס פונעג מיר אי דער אמעריקאנישער צייטונג= פארהאנדלט מעג דאָרט אזוינס, װאָס די גאנצע ,לעדיס נאומ דזשורנעל" א בילד וועלעכס וועלט איז
מיט אונדזער גאנצער ענערגיע. אסאכ יידישע קינדער פוֹג דער רומענישער פאָלקסירעפּובליק האָבג געפילט אויפ זייער אייגענער פּלייצע די
פארבליבענע פוג אוישוויצ, אומצאָליקע יעסוימיט פונעט פּאָגראָט פונ ואס, פונ די אויסגעשטאָרבענע אינ די געטאָס. זייער= פּראָטעסט קעגג די פֿארהאנדלונגעג פוג בענ-גוריאָג מיט די פאשיסטנ, דארפ זיכ הערג קרעפטיקער פוג אלע. מיר מוזג פארשטייג אז מיט דעטם
. אט אזא וואָס בעניגוריאָג פארהאנדלט מיט די נאציסטג איז דער מיסכער פוג וועלכג מיר רעדג. דערפאר העלפט. ער צוגרייטג א נייע מילכאָמע; העלפט
ער צוגרייטג נייע שכיטעס פאר דער מענטשהייט. מיט דעמ וואָס בעניגוריאָג פארהאנדלט מיט די נאציסטג פונ מיירעוו-דייטשלאנד,' שטיצט ער די באציל-פאבריקאנטג פונ אמעריקע.
די קיִנדער פוג דער רומענישער פאָלקסירעפּובליק זיצנ אינ די ליכטיקע קלאסג. אונ זעטיקג זיל בא די קוואלג מונ וויסנ, די קינדער פוג די יידישע אן בעטנדיקע באקענענ זיב מיט די אויצרעס. פוג דער?יטעראטור אונ. פוג דער וויסנשאפט,. אויפ זייער מאמעללאשג. דער מאָרגג איז פאר זיי א געזיכערטער, א גליקלעכער.
בענ-גוריאָג וואָלט זיי גערג פארשלעפּט צו זי2, קעדיי. זיי צו דערציענ לויטג מאָדע? פונ
אמעריקע,--- אָדער זיי צו ל?אָזנ. אויסגיינ אוים דער גאס, אויכ לויטג מאָדע? פונ אמעריקע.
די יידישע קינדער פוג דער רומענישער פאָלקסירעפּובליק וואקסנ אָבער. אויס. וויר" דיקע מענטשנ, קעמפער פאר שאָלעמ, בוױיער פוג סאָציאליזט-- אוֹנ זיי וועלג מיט זייעד גאנצנ קויעכ באקעממנג די פאברעכער פונ דער מענטשהייט אונ די וועלכע האנדלענ מיט זיי.
א. שפּיגלבלאט
אויכ מיר פּראטעסטירנ!
שילער פֿוג דער ייִדישער פּעדאגאָגישער מעלוכע-שול פוג בוקארעשט
מיר האָבג געהערט וועגג די פארברעכערישע פארהאנדלונגעג װאָס די בענ"גוריאָנ-רעגירונג פירט מיט די פאשיסטג פוג מײַרעװ-דײַטשלאנד. די דאָזיקע פארהאנדלונגעג האָבג אונדז אָנגעפילט מיט צאָרג, מיר האָבג געליטג פוג די פאשיסטג איג מעשעכ פוג דער צווייטער װעלט-מילכאָמע, אסאכ. פוג אונזערע קרויווימ זענעג אומגעקומעג פוג די מערדערישע הענט. מיר וילג נישט אז די פארעטער פוג ייסראָעל זאָלנ האנדלעג מיט אונדזערע טויטע. מיר ווילג נישט אָפּוואשג דאָס בלוט פוג די נאציסטישע מערדער. מיר ווייסג אז די דאָזיקע פאר" האנדלונגעג דינעג אינעמ צוגרייטג א נײַע מילכאָמע. מיר ווילג נישט קייג מילכאָמע. מיר ווילג לערנעג אוג בויעג דעמ סאָציאליזמ איג אונדזער טײַער היימלאנד די רומענישע פאָלקס-רעפובליק.
מיר שליסג זיכ אָנ אינעמ פּראָטעסט פוג אלע אָרנטלעכע מענטשג אוג מאָנעג אז מ'זאָל אויפהערג
די פארברעכערישע פארהאנרלונגעג,: קאג מארטשעל, 8יטער קלאס; מארקו איזו, 9יטער קלאס; שומער יאנקו, 8ֿיטער קלאס; * סאָלאָמאָנאָוויטש נעטי, 10יטער קלאס, שילער פונ. דער יידישער פּעדאגאָגישער מעלוכעדשו? פונ בוקארעשט.
א שילער פונ דאָראָהױי
כאווער רעדאקטער,
דער פאשיסטישער קאניבאליזמ פוג דער צווייטער װעלט-מילכאָמע האָט איג מײַג הארצ איבערגעלאָזט א טיפע ווונד. פוג מײַג מישפּאָכע פוג 8 מענטשג, ביג איכ פארבליבג אליינ. אלע זענעג אומגעקומעג איג טראנסניסטריע, פאר הונגער, אוב אויסגעהארגעט געװאָרג באמ בוג,
איכ האָב געהאט דאָס גליק געראטעוועט צו ווערג דורכ דער זיגרײַכער סאָװעטישער ארמיי, איג יאָר 1944,
מיט א גרויסער ווייטיק האָב איכ מיכ דער
וִווסט וועגג די פארהאנדלונגעג װאָס די בענ-גוריאָג
רעגירונג פירט מיט די װאָס האָבג אויסגעהארגעט 6 מילאָג ייד צווישג וועלכע אויכ מײַג טאטעדמאמע,
איכ שליס מיכ אָג אינעמ פראָטעסט פוג אלע יעסוימימ פוג דער מילכאָמע וועלכע מאָנעג איניינעמ מיט אלע אָרנטלעכע מענטשג, אז מ'זאָל נישט צו
לאָזג די דאָזיקע פארהאנדלונגעג, קראָיטאָרו זאנול שילער פוג דער מעלוכע-שו? נר. 8 דאָראַהױי
א גרופּע שילערנס פוג ראדעוויצ
מיר, שילערנס פונעמ 10-טנ' קלאס, פּראָטעסטירג ענערגיש קעגנ דעמ שענדלעכג מיסכער װאָס ווערט געפירט צווישג בענ-גוריאָג אוג אדענאוער אויפ צו פארקויפג דעמ הייליקג אָנדענק פוג די מיליאָנעג יידישע קאָרבאָנעס, אומגעבראכט איג די
פאשיסטישע לאגערג.
מיר פאָדערג, באנאנד מיט אלעזערלעכע מענטשג פוג דער גאָרער וועלט, עס זאָלג אָפּגעשטעלט ווערג די פארהאנדלונגעג מיט די מערדער פוג אונדזערע נאָענטע אוג מיר וילנ'ניט אז די העצער צו נײַע מילכאָמעס זאָלג מיט געלט באצאָלג זייער שולד אוג זיכ אויפ דעמ אויפג רעהאביליטירג פאר דער וועלט.
מיר דערמאָנעג זיכ אָג דעמ העלדישג קאמפ פוג דעמ ווארשעווער געטאָ, מיר ווילג ניט אז זייער הייליקער אָנדענק זאָל געשענדט ווערג.
זאָל לעבג דער קאמפ פאר שאָלעמ!
זאָל לעבג אונדזער באפרײַערג, די סאָװעטישע
ארמיי! מעהלער הילדא, הוסטער ראָזא, ויזשניצער ריפקא, שטייו מערי, פרענקעל רוט, שפֿאָרן גיטא, גאסטער הערטא.