שי
.+
ד) א. זשי;)=+.*.י י
+1.-+
זיים 5.איסופ-בלעטער" נר. 7ב שאָלעמ-אלייכעמ!
מאטל דעמ כאזנס
פּ יי סי
מיר פארפלייצג די וועלט מיט טינט
א מייג ברודער האָט געקויפט א בוכ פאר ארובל. דאָס בוכ הייסט; /פאר א רובל הונדערט!יי ער זיצט אוג לערנט אימ אָפּ אוסנווייניק, דאָרטג זענע דאָ אָג א שיר רעצעפּטג, וו'אזוי מע מאכט געלט, ער קענ שוג קימאט אלע רעצעפּטג. ער ווייסט שויג, וואזוי מע מאכט טינט, וויאזוי מע מאכט שווואקס, וויאזוי מע טרײַבט; ארויס מײַז אוג טאראקאנעס אוג אנדערע מיעסקייטג. ער רעכנט,. קױידעמ-קאָל, זיכ נעמעג צו טינט. טינט, זאָגט ער, איז א גוטער ארטיקל. אלע לערנעג זיכ שרײַבג. ער איז א באלג געוועג פרעגג בא יידל דעמ שרײַבער, וויפל גייט אוועק בא אימ טינט? זאָגט ער: א פארמעגג! יידל דער שרײַבער האָט עפשער זעכציק מיידלעכ, װאָס ער לערנט זי שרײַבג. יינגלעכ יט ניט בא אימ, מע האָט פאר אימ מוירע. ער שלאָגט זיכ. ער שלאָגט מיט א ווירע איבער די הענט. מיידלעכ קאָג מעג ניט שלאָגג, שמײַסג אוואדע ניט. עס טוט מיר באנג, װאָס איכ ביג ניט געבוירג געװאָרג בעסער א מיידל. ערשטנס, װאָלט איכ פארשפּאָרט דאווענעג יעדג טאָג, ס'איז מיר נימעס געװאָרג, אלע טאָג אייג זאכ. הײַנט װאָלט איכ נישט געוווסט פוג קייג טאלמוד-טוירע. א האלבנ טאָג גי איכ אינ 0 טוירע. לערנעג לערג איכ אָפג שפיצ מעסער, נאָר פּעטש כאפ אי אָנ א שיר. איר מיינט, פונעמ רעבנ? דאפקע פוג דער רעבעצג. איר אייסעק, װאָס איכ האָדעװע די קאצ!--איר זאָלט אָנקוקנ בא איר א קאצ-- א גאָטס ראכמאָנעס! טאָמיד איז זי הונגעריק. ניאווקעג ניאווקעט זי שטילערהייט, מיט א געווייג, וי לעהאוודל א מענטש. עס רייסט אויס א שטיק הארצ! בא זײ איז אָבער ניט קייג קאָפּ ראכמאָנעס. װאָס האָבג זי צו איר? לאָז זי צוגיג צו עמעצג א שמעק טאָג-- טוט מעג אָפּ איר א געשריי: א טפּרוסס! פליט זי אוועק, ווו דער שווארצער פעפער וואקסט. קייג קאָפּ לאָזט מענ איר ניט אויפהייבנ. אנומלטג. איז זי גאָר פארפאלג געװאָרג אָפ עטלעכע טעג. אי האָב געמיינט, אז זי איז כאָלילע געפייגערט. צומ סאָפ האָט זי זיכ געקעצלט.. איכ קער מיכ אימ צו מייג ברודער עליעס טינט.
:
מײַג ברודער עליע זאָגט, איכ קויפ מיר, זאָגט
ער, איג דער אפטייק א;פּראָשעק" אזעלכג מיט א פלעשל וגליצערינע", מיש דאָס אויס מיט וואסער, א זיד אָפג פײַער--1אוג פארטיק. טינט. אזוי זאָגט מײַג ברודער עליע, ער איז אוועק. איג דער אפטייק אוג האָט געבראכט א גוזמע;פּראָשקעס" אוג ,,גליצערינע"? א גאנצע פלאש. נאָכדעמ האָט ער זיכ פארשפּארט איג אלקער אוג האָט עפּעס געטוג. װאָס -- ווייס איכ ניט, הי סאָד, אלצדינג איז בא אימ
א סאָד. אז ער דארפ זאָגג דער מאמעג, לעמאָשל,
זי זאָל אימ גיבג דאָס אייבערשטע פונעמ שטייסל, רופט ער זי אָפּ אָפ א זײַט אוג זאָגט איר שטילערהייט; ומאמע! דאָס אייבערשטע פונעמ שטייסלי. די יפּראָשקעס" מיט דער,גליצעריגע" האָט ער אויסגעמישט אינ א גאנצ גרויסג טאָפּ(א נײַעם טאָפּ געקויפט), דעמ טאָפּ מיטג געמישעכצ האָט ער פארוקט איג אויווג אוג האָט געבעטג די מאמע שטילערהייט, זי זאָל פארקייטלעג די טיר. מיר אלע האָבג געמיינט
מי-יעדייע װאָס. די מאמע האָט אלע מינוט געכאפט א קוק צומ אויוונ. אפּאָנעם, זי האָט מוירע געהאט, דער אוווג זאָל ניט צעפאלג ווערג אָפּ שטיקלעכ,
נאָכדעמ האָט מעג אריינגעקאטשיעט איג שטוב ארײַג=
דאָס פעסל פוג קוואס. נאָכדעמ האָט מעג פּאװאָליעקע גארויסגה:ען דעמ טאָפּ פונעמ אויווג אוג מע האָט פּאװאָלינקע ארײַנגעגאָסג דאָס געמישעכצ אינ פעסל ארײַג. נאָכדעמ האָט מענ אָנגעהויבג גיסג אי פעסל ארײַג. וואסער. אז דאָס פעסל איז געװאָרג אָגגעפילט העכער האלג, האָט מײַג ברודער עליע א זאָג געטאָג-גענוג"! אונ האָט זיכ גענומעג צומ:יל װאָס-פאר א רובל-- הונדערט". געקוקט אונ געהייסג שטילערהייט זיכ ברענגעג א פרישע פעג מיט א װײַסג בויגג פאפיר.-װאָס מע שרײַבט פּראָשעניעס"-- האָט ער א זאָג געטוג שטילערהיויט דעך מאמענ אָפג אויער. אײַנגעטונקעג די פעג איג פאס אונ געגעבג א שרײַב עפּעס אָפֹג װײַסג בויגג פּאפיר מיט א דריידל אוג מיט א צוק. דאָס אָנגעשריבענע האָט ער צוגעטראָגג פריער צו דער מאמעג, נאָכדעמ צו מײַג שוועגערג בראָכע. די ביידע האָבג געגעבג א קוק ארײַג אונ א זאָג צו אימ;
-- סע שרײַבט!
באלד נאָכדעמ האָט מעג, זיכ גענומעג ווידעך צו דער פריערדיקער ארבעט. אָנגעגאָסג נאָכ א פּאָר עמער וואסער, האָט מײַג ברודער עליע אױפֿגעהויבג די האנט: ,גענוג"! װידעראמאָל אײַנגעטונקעג די פּעג איג פאס, װידעראמאָל געגעבג א שרײַב ארײַג איג װײַסג פאפיר ארײַג אוג װידעראמאָל צוגעטראָגג דאָס אָנגעשריבענע פריער צו דער מאמעג אונ נאָכדעמ צו מײַג שוועגערג בראָכע. די ביידע האָבג װידער געגעבנ א קוק ארײַג אי פּאפּיר ארײַג אונ א זאָג;
-- סע שרײַבט,
אָט אזוי עטלעכע מאָל ביז דאָס פאס איז געװאָרג פול, װי אג אויג. עס איז שוע ניט געוועג וווהיג צו גיסג וואסער, דעמלט האָט מײַג ברודער עליע געגעבג א הייב אָפּ די האנט:;גענוג"!-אוג מיר אלע פיר האָבג זיכ געזעצט עסנ,
ג וויפל טינט מיר האָבג-- קאָג איכ אײַכ ניט זאָגג. איכ האָב מוירע, אוב ניט טויזנט פלעשער! נאָר װאָס קומט ארויס.- ס'איז ניטאָ זי ווו אהינצוטאָג. מײַג ברודער עליע איז געוועג שוג אומעטומ. פארקויפג לאאכאָדימ, פלעשלעכװײַז--איז נישט קייג פלאנ, אוג מײַג ברודער עליע גייט אוועק צו די קרעמער. געקומענ צו איינעמ, א גרויסנ הורטאָוניק, הייסט ער זיכ ברענגעג א פלעשל. ער ול עס אָנ
| קוקג. דעמ אנדערנ האָט ער געבראכט א פלאש טעט,
װיל ער ניט נעמעג איג די הענט ארײַג, װײַל ס'איז אָג א קוויטל. אָפג פלעשל דארפ זײַג, זאָגט ער, א שייג קוויטל מיט א צאצקע. זאָגט אימ מײַג ברודער עליע; ,איכ מאכ ניט קייג צאצקעס, אי מאכ טינטי,
ענטפערט ער אימ: /מאכט געזונטערהייט". האָט ער זיכ א װאָרפ געטאָג צו יידל דעמ שרײַבער. האָט אי יידל. דער שרײַבער געזאָגט עפּעס זייער א מיעס װאָרט. ער האָט שויג, זאָגט ער, זיכ אָנגעקויפט
מיט טינט אָפ א גאנצנ זומער. פרעגט אימ מײַג ברודער עליע:. ווויפל פלעשער טינט האָט איר דאָס אײַנגעהאנדלט ז" זאָגט אימ יידל דער שרײַבער; /פלעשער? איכ האָב געקויפט א פלאש טינט, װעל איכ האָבג אוג האָבג, ביז ס'וועט אויסגייג, װעל איכ קויפג נאָכ א פלאש".. אָט האָסטו דיר א געשעפט! א שרײַבערוק קאָג! פריער האָט ער געזאָנט, אז אָפ טינט גייט בא אימ אוועק א פארמעג1; איצט קויפט ער א פלאש טינט, װועט ער האָבג אוג האָבג!.. מײַג ברודער עליע איז נעבעכ אויס מענטש. ער װייסט ניט, װאָס זאָל ער טאָג מיט אזויפֿיל טינט? פריער
4
האָט ער געזאָגט, אז לאאכאָדימ פארקויפט ער ניט קייג טינט. נאָר הורט. איצט איז ער בעסער געװאָרג, ער װעט שוע אָנהייבג, זאָגט ער, לאאכאָדימ. אים װאָלט שוג א באלג זײַג וויסנ, װאָס הייסט ,לאאכאָדימ"?
אָט װאָס לאאכאֲָדימי הייסט, איר מעגט דאָס האָרכג,
:
מײַג ברודער עליע האָט געבראכט צו טראָגג א גרויסג בויגג פּאפיר. ער האָט זיכ אוועקגעזעצט אוג אָגגעשריבג מיט גרויסע סידער-אויסיעס;
דאָ פארקויפט מעג טינט הורט אוג לאאכאָדימ גוט אוג װאָלול
די צוויי;לאאכאָדימי אוג-װאָלװלײ זענעג געוועג אזוי גרויס, אז זי האָבג פארנומעג קימאט דעמ גאנצג בויגג. אז דאָס אָנגעשריבענע האָט זיכ אויסגעטריקנט, האָט ער דאָס פּאפיר אױסגעהאָגגעג בא אונדז אָפ דער טיר פונ יענער זײַט. א סאכ מענטשג זענעג דורכגעגאנגעג אוג האָבג זיכ אָפּגעשטעלט קוקג. איכ האָב עס געזעג דורכג. פענצטער. מײַג ברודער עליע קוקט אויכ איג אריַג אונ ברעכט די פינגער. א סימעג, אז ער איז צעטראָגג. ער מאכט צו מיר;
--ווייסטו װאָס? גי אומיסטנע שטעל זיב אוועק בא דער טיר אוג הער זיכ צו, װאָס זאָגט מענ?
מיכ דארפ מעג נישט לאנג בעטג. איכ שטעל מיכ אוועק בא דער טיר אוג הער זיכ צו, װאָס זאָגט מענ: וער עס שטעלט זיכ אָפּ אוג װאָס מע רעדט, אָפּגעשטאנענ א קעגג א האלבע שאָ, קומ איכ ארײַג צוריק איג שטוב. מײַג ברודער עליש גייט צו צו מיר אונג פרעגט מיכ שטיל;
-- נו?
-- װאָס נו?
-- װאָס האָבג זי געזאָגט?
-- װער?
-- די מענטשג, װאָס זענעג געגאנגעג פארבל,
-- זי האָבג געזאָנט, אז ס'איז שייג אָנגעשריבג.
-- אונ מער גאָרנישט?
-- מער גאָרנישט,
מײַג ברודער עליע זיפצט. װאָס זיפצט ער? די מאמע פרעגט אימ אויכ דאָס זעלבע.
-- װאָס זיפֿצטו נארעלע? ווארט אויס א קאפּ. איג אייג טאָג, ווילסטו, זאָל אויספארקויפט ווערג די גאנצע סכוירע,
-- כאָטש א פּעטשאטעק ו..-- זאָגט איר מײַג ברודער עליע מיט טרערג איג האלדז,
-- ביסט א גרויסער נאר, זאָג איכ דיר, ווארט אויס, מײַג קינד,'דו וועסט אימירצעשעם, האָבג א פּעטשאטעק אויכ.
אזוי זאָגט צו אימ די מאמע אוג גרייט צומ טיש. מיר וואשג זיכ אוג גייעג עסג. מיר שפארג זיכ צונויפ אלע פיר איניינעמ. איבער די איז ענג איג שטוב-- סאקאָנעס. נאָרװאָס מיר האָבג גע" מאכט האמויצע, לויפט ארײַ א באָכערל, א ציקאה ווע באָכערל, ער איז שוג א כאָסנ. איכ קענ אימ. קאָפּל. הייסט ער, דער טאטע זײַנער איז א שנײַדערי א דאמסקע שנײַדער,
-- דאָ פארקויפט זיכ טינט לאאכאָדים?
--'אָ, װאָס איז דעג?
-- איכ האָב געװאָלט אביסל טינט,
-- וויפל דארפסטו טינט?=
-- גיט מיר פאר א קאָפּיקע טינט,
(טאָפּ אויפיזייט*)